ESB og þjóðaratkvæðagreiðslur

Auglýsing

Í nýaf­stað­inni kosn­inga­bar­áttu voru þjóð­ar­at­kvæða­greiðslur nokkuð til umræðu, sér­stak­lega þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla um áfram­hald­andi aðild­ar­við­ræður Íslands að Evr­ópu­sam­band­inu. Að mörgu leyti var þessi umræða mjög sér­stök. Fram­bjóð­endur Við­reisn­ar, svo dæmi sé tek­ið, lögðu mikla áherslu á að slík þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla færi fram, en töl­uðu næsta lítið um kosti þess að vera aðilar að Evr­ópu­sam­band­inu. Kostir aðildar hljóta þó að vera for­senda aðild­ar­við­ræðna. Svip­aða sögu má segja af Pírötum og Bjartri fram­tíð, þjóð­ar­at­kvæða­greiðslan um áfram­hald­andi aðild­ar­við­ræður var mun mik­il­væg­ara umræðu­efni en hvers vegna aðild væri æski­leg. Vinstri græn, sem alfarið segj­ast á móti aðild, vilja samt endi­lega þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu ef til áfram­hald­andi aðild­ar­við­ræðna kem­ur. For­mað­ur VG vill reyndar nota ferð­ina og „leita leið­sagn­ar“ þjóð­ar­innar um skyld mál, t.d. hvort þjóðin sé hlynnt því að ganga í ESB! Það yrði sann­ar­leg saga til næsta bæjar ef þjóðin sam­þykkti að halda áfram aðild­ar­við­ræðum en væri á móti aðild í einni og sömu kosn­ing­unn­i. 

Við­kvæði stjórn­mála­manna er gjarnan að þjóðin eigi að ráða för, frekar en stjórn­mála­flokkar eða stjórn­mála­menn. Og hver vill ekki að þjóðin ráði? Er það ekki kjarni lýð­ræð­is­ins? Þetta á alveg sér­stak­lega við, eins og dæmin sanna, þegar mað­ur  sjálfur er í stjórn­ar­and­stöðu. Gall­inn við popúl­ísk rök af þessu tag­inu er, eins og for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins  þreyt­ist ekki að minna á, að jafn­vel þó þjóðin vilji halda áfram samn­inga­við­ræðum þá er það ekki þjóðin sjálf sem sér um samn­inga­við­ræð­urn­ar. Það gerir rík­is­stjórn­in. Hér er kom­inn kjarni hinnar þekktu kenn­ingar um „póli­tískan ómögu­leika“.  Kannski er for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins almennt póli­tískt sein­þroska. Í það minnst getur maður spurt hvað lá að baki því lof­orði Bjarna Bene­dikts­sonar fyrir kosn­ing­arnar 2013 að þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla um hvort halda skyldi áfram við­ræðum færi fram „snemma á næsta kjör­tíma­bil­i“. Vissi Bjarni anno 2013 ekki að rík­is­stjórnin sér um samn­inga­við­ræð­ur? Fatt­aði hann vanda­málið fyrst þegar hann sett­ist í rík­is­stjórn sjálf­ur? Lík­leg­asta skýr­ingin er þó sú að Bjarni hafi hér verið að „drulluredda“ eða „bjarga í horn“. Þegar langvar­andi inn­an­flokks­deilur og órói í sam­fé­lag­inu almennt útaf til­teknu deilu­máli gerir stjórn­mála­leið­togum lífið leitt er til­valið að kalla „þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla“. Þetta eru þekkt við­brögð víða um lönd. Þegar deilur um kjarn­orku gerðu sænskum krötum lífið leitt, svo tekið sé frægt dæmi, boð­uðu þeir til þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu 23. mars 1980. Nið­ur­staðan í þeirri atkvæða­greiðslu var síðan huns­uð, enda engin sam­staða um hvernig túlka bæri nið­ur­stöð­una. Nú 36 árum eftir þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­una fram­leiða sænsk kjarn­orku­ver ennþá rag­magn. Þjóð­ar­at­kvæða­greiðslur „leysa mál“ stundum tíma­bund­ið, en kannski bara tíma­bundið eins og Davið kall­inn Cameron komst að nýver­ið.

Fjöl­mörg ríki hafa í gegnum tíð­ina sótt um aðild að ESB, ekk­ert þeirra hefur við­haft þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu áður en að umsókn er lögð fram. Nor­egur hefur fjórum sinnum sótt um aðild að ESB og aldrei haldið þjóð­ar­at­kvæða­greiðslur um umsókn. Tvisvar hafa samn­ingar náð­st, tvisvar hafa þeir verið felldir í þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­um. Er eitt­hvað óeðli­legt við þetta? Ef eitt­hvað er að marka orð­ræðu íslenskra stjórn­mála­manna hafa Norð­menn verið úti að aka ára­tugum sam­an. Öll umræða um aðild­ar­um­sókn Íslands að ESB og meinta nauð­syn á þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu ber því miður öll merki „drulluredd­inga“. Flokkar eru inn­byrðis ósam­stíga og geta ekki komið sér saman um málið sín í millum og því er gripið til þess ráðs að krefj­ast þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu. Stað­reyndin er hins vegar sú að stjórn­mála­flokkar sem telja aðild að ESB æski­lega og vilja þess vegna halda áfram við­ræð­um, njóta lít­ils stuðn­ing hjá þjóð­inni. Við­reisn er smá­flokk­ur, Björt fram­tíð og Sam­fylk­ingin örflokk­ar. Eng­inn þess­ara flokka getur borið uppi rík­is­stjórn og tryggt eðli­legar samn­inga­við­ræð­ur. Við þessar aðstæður er sér­stakt að boða til þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um aðild­ar­við­ræð­ur, nema þeir sem boði til hennar telji sig vissa um að þjóðin segi nei. 

Auglýsing

Höf­undur er stjórn­mála­fræð­ingur

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Flosi Þorgeirsson
Maður er nefndur Jack Parsons
Kjarninn 17. nóvember 2019
Fræða ferðamenn um góða sjúkdómsstöðu íslenskra búfjárstofna
Landbúnaðarráðherra telur mikilvægt að ferðamenn fái fræðslu um góða sjúk­dóma­stöðu íslenskra búfjár­stofna og hversu við­kvæmir þeir eru fyrir nýju smit­i. Því verða sett upp veggspjöld með þeim upplýsingum á helstu komustöðum til landsins.
Kjarninn 17. nóvember 2019
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra.
Sjávarútvegsráðherra boðaður á fund atvinnuveganefndar
Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður Vinstri grænna, hefur óskað eftir því að sjávarútvegsráðherra komi fyrir atvinnuveganefnd og ræði meðal annars afleiðingar Samherjamálsins á önnur íslensk fyrirtæki og greinina í heild sinni.
Kjarninn 17. nóvember 2019
Flugvallarstjórn Kastrup braut eigin reglur
Á rúmu ári hafa fjórum sinnum komið upp á Kastrup flugvelli tilvik þar sem öryggi flugvéla, og farþega, hefði getað verið stefnt í voða. Flugvallarstjórninni sem er skylt að loka flugbrautinni samstundis þegar slíkt gerist aðhafðist ekkert.
Kjarninn 17. nóvember 2019
Börkur Smári Kristinsson
Hvað skiptir þig máli?
Kjarninn 16. nóvember 2019
Jóhanna Sigurðardóttir, fyrrverandi forsætisráðherra.
Segir VG standa frammi fyrir prófraun í kjölfar Samherjamálsins
Fyrrverandi forsætisráðherra segir að grannt verði fylgst með viðbrögðum Katrínar Jakobsdóttur og VG í tengslum við Samherjamálið. Hún segir að setja verði á fót sérstaka rannsóknarnefnd sem fari ofan í saumana á málinu.
Kjarninn 16. nóvember 2019
Bára Halldórsdóttir
Klausturgate – ári síðar
Bára Halldórsdóttir hefur skipulagt málþing með það að markmiði að gefa þolendum „Klausturgate“ rödd og rými til að tjá sig og til þess að ræða Klausturmálið og eftirmál þess fyrir samfélagið.
Kjarninn 16. nóvember 2019
Ragnar Þór Ingólfsson er formaður VR.
Vill að verkalýðshreyfingin bjóði fram stjórnmálaafl gegn spillingu
Formaður VR kallar eftir þverpólitísku framboði, sem verkalýðshreyfingin stendur að. „Tökum málin í eigin hendur og stigum fram sem sameinað umbótaafl gegn spillingunni,“ segir hann í pistli.
Kjarninn 16. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None