Getum við byggt ódýrt?

Hvernig er hægt að leysa úr húsnæðisvandanum? Mikill skortur á íbúðum er nú farinn að valda miklum erfiðleikum.

Auglýsing

Þegar ég hef verið að útskýra rann­sókn mína á fram­leiðni sam­an­borið við Nor­eg, þar sem kemur í ljós að við stöndum frændum okkar langt að baki, þá eru nokkur atriði sem rann­sókn mín tekur ekki til­lit til. Þegar ég set fram mínar tölur þá geri ég ráð fyrir að hús­næði á Íslandi og í Nor­egi séu full­komnar stað­kvæmd­ar­vörur enda full­nægir hús­næði sömu þörfum þar og hér, það er, sú grunn­þörf að hafa þak yfir höf­uð­ið.

Í nið­ur­stöðum mínum vék ég að því hvað það er sem skýrir þennan mikla mun á fram­leiðni Norð­mönnum í hag. Þar bendi ég til að mynda á óstöð­ug­leika í hag­kerf­inu, mikla starfs­manna­veltu, lengd vinnu­viku, menntun og færni vinnu­afls og síð­ast en ekki síst, kröfu íslenskra neyt­enda með  tilliti til útlits­frá­gangs. Nú hef ég verið iðn­að­ar­maður í nær 20 ár og hef upp­lifað margt á þeim tíma. Verk­efnin eru annað hvort í ökkla eða eyra sem er mjög slæmt, því að mínu mati er síg­andi lukka alltaf best. Þegar það er verk­efna­skort­ur, til að mynda vegna þess að fjár­fest­ing­ar­um­hverfi er mun næmara en sjálf hag­sveiflan (hærra stað­al­frá­vik), þá fer vinnu­afl úr grein­inni sem alla jafna ætti að vera vinnu­afl fram­tíð­ar­innar vegna þess að færni næst aðeins með æfingu. Þegar verk­efnin eru of mörg og pressa á afhend­ingu eru lík­urnar meiri á að frá­gangur verði ekki nógu góður og hrað­inn verður of mik­ill. Ef hraði er of mik­ill þá aukast lík­urnar á því vanda­mál skap­ist í fram­tíð­inni vegna raka­skemmda eða myglu­svepps, vegna þess að ef steypan og múr­inn fær ekki sinn æski­lega þurk­un­ar­tíma þá mun rak­inn síðar meir leyta út. Þegar hrað­inn er of mik­ill eru lík­urnar meiri á því að rak­inn verði lok­aður inni.

Nú er það þannig að við hag­fræð­ingar erum sífellt tuð­andi og með leið­indi eða eins og einn kenn­ari minn sagði, þá er hag­fræðin hin döpru fræði. Ég ætla því að halda áfram að tuða eins og eng­inn sé morg­un­dag­ur­inn og  leggja fram nokkrar vanga­veltur um hvað það er sem okkur skortir til þess að geta byggt ódýrt. Ég ætla að nefna þrjú mik­il­væg atriði sem þarf að upp­fylla ef þessar vænt­ingar um ódýrar íbúðir eiga að geta stað­ist:

Auglýsing
  1. Minnka hag­sveifl­ur. Fjár­magns­kostn­aður verk­taka er alltof hár og ef það kemur skellur í hag­kerfið þá eru það fjár­fest­inga­verk­efnin sem stöðvast fyrst. Eng­inn verk­taki getur borgað vexti af lánsfé til upp­bygg­ingar ef það kemur  mik­ill verð­bólgu­skell­ur. Hár fjár­magns­kostn­aður verk­taka kemur einnig í veg fyrir það að verk­takar geti byggt upp eigið fé til þess að fjár­magna næstu verk­efni. Því þurfa þeir að selja íbúðir í miðju bygg­ing­ar­ferli til þess að fjár­magna verk­efnið til loka­dags, en þetta dregur veru­lega úr fram­leiðni verk­efn­is­ins.

  2. Vinnu­aflið. Það þarf miklu meiri end­ur­nýjun á vinnu­afli í þess­ari grein. Vinnu­aflið er mjög kvikt í þess­ari atvinnu­grein sem segir okkur það að ef það kemur skellur í hag­kerfið þá mun vinnu­afl sem hingað til hefur fengið  þjálfun og starfs­reynslu leyta ann­að. Þetta er kallað speki­leki. Við­horf Íslend­inga til iðn­greina þarf að breyt­ast. Þeir nem­endur sem ekki eru góðir í bók­námi eru oft á tíðum mjög góðir í verk­námi. Bygg­ing­ar­iðn­aður er eitt­hvað sem sam­fé­lagið getur ekki verið án og því þarf ákveð­inn hvata til yngri kyn­slóð­ar­innar til þess að sækja í iðn­nám. Meiri frameiðni hækkar laun í þess­ari grein svo ég nefni einn hvata. Eins þarf að skoða námið betur og kenna þessum krökkum rekstr­ar- og/eða verk­efna­stjórn­un. Ég hef nefni­lega verið að spyrja nema á vinnu­stað um námið og hvað það er í nám­inu sem þau vildu sjá betur gert.

  3. Gæða­kröfur neyt­enda! Ástæðan fyrir því að ég skrifa þennan pistil er sú að nú á að spýta í og byggja upp á ein­hverjum hraða sem ekki hefur þekkst áður í Íslands­sög­unni. En ef það á að takast þá þarf eitt­hvað að gefa eftir ef þessi áform eiga að nást.  Sam­kvæmt minni rann­sókn þá þurfum við 20% fleiri vinnu­stundir en Norð­menn að henda upp bygg­ing­unnni en við þurfum allt að 80% fleiri vinnu­stundir við loka­frá­gang íbúða! Þetta segir okkur sam­kvæmt hag­fræð­inni að Norð­menn hafi algera yfir­burði á þessu sviði en við höfum hlut­falls­lega meiri yfir­burði í því að henda upp bygg­ing­unni. Vand­inn liggur því í loka­frá­gang­in­um. Af hverju er það? Ég hef und­an­farið verið að ræða við iðn­að­ar­menn sem hafa unnið í Nor­egi og þeir segja að Íslend­ingar geri mjög miklar kröfur til frá­gangs inn­an­húss og þá sér­stak­lega með til­liti til útlits inn­an­dyra. Getum við dregið úr þessum útlits­kröfum inn­an­dyra? Ef við eigum að geta byggt ódýrt þá verður nefni­lega eitt­hvað að gefa und­an, ann­ars munu þessi mark­mið ekki nást. Þeir iðn­að­ar­menn sem sjá um þennan loka­frá­gang hér­lendis eru bara of fámenn­ir. Þar liggur aðal­vand­inn!

Und­ir­rit­aður hefur und­an­farið verið að fjalla um þessa starfs­grein og vekja athygli á því hvað það er sem okkur skortir hér á landi.

Gleði­legt sum­ar!



Höf­undur er iðn­að­ar­maður og hag­fræð­ingur


Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar.
Segir kominn tíma á stjórn án Sjálfstæðisflokks
Formaður Samfylkingarinnar segir tími til komin að hætta að láta Sjálfstæðisflokkinn velja sér dansfélaga og stjórna á eigin forsendum.
Kjarninn 20. janúar 2020
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Katrín: Kólnun en ekki skyndileg djúpfrysting
Heilbrigðismál, atvinnuleysi, kaupmáttur, náttúruöfl og innviðafjárfestingar eru meðal þess sem forsætisráðherra ræddi um í ræðu sinni við upphaf þings í dag.
Kjarninn 20. janúar 2020
Sighvatur Björgvinsson
Enginn ber ábyrgð – bara þjóðin
Kjarninn 20. janúar 2020
Heimavellir eiga meðal annars húsnæði sem hefur verið í byggingu á Hlíðarendasvæðinu.
Norskt leigufélag komið með yfir tíu prósent í Heimavöllum
Norska leigufélagið Fredensborg er að koma sér fyrir á íslenskum fasteignamarkaði. Það keypti í dag 10,22 prósent hlut í stærsta leigufélagi landsins á almennum leigumarkaði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Efnt var til fyrstu mótmæla þann 23. nóvember 2019 eftir að Samherjamálið komst upp.
Fyrsti þingfundur ársins í dag – Mótmælendur ætla að láta í sér heyra
Fyrsti þingfundur á Alþingi hefst í dag eftir jólafrí og munu formenn stjórnmálaflokkanna eða staðgenglar þeirra taka til máls. Við tilefnið verður blásið til mótmæla þar sem þess er meðal annars krafist að sjávarútvegsráðherra segi af sér.
Kjarninn 20. janúar 2020
Togarinn Heinaste.
Ríkisútgerðin í Namibíu á ekki fyrir launum rúmlega þúsund starfsmanna
Fischor, ríkisútgerðin í Namibíu, þurfti að fá viðbótarkvóta frá ríkinu til að geta átt fyrir launum. Fiskinn á mögulega að veiða á Heinaste, verksmiðjutogara sem Samherji er ásakaður um að vera að reyna að selja sjálfum sér á hrakvirði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, og Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri í Reykjavík.
Efling sakar Reykjavíkurborg um að hafa dreift villandi upplýsingum
„Borgin er í okkar höndum!“ Þetta segir Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar í opnu bréfi til borgarstjóra, þar sem honum er tilkynnt um algjör viðræðuslit vegna kjarasamningagerðar. Efling segir borgina hafa brotið bæði trúnað og lög.
Kjarninn 20. janúar 2020
Heimavellir voru skráðir í Kauphöll Íslands vorið 2018.
Norskt félag kaupir rúmlega sjö prósent í Heimavöllum fyrir tæpan milljarð
Virði bréfa í Heimavöllum, sem hefur vart haggast mánuðum saman, tók kipp í morgun þegar greint var frá því að norskt leigufélag hefði keypt stóran hlut í félaginu. Kaupverðið var í kringum milljarð króna.
Kjarninn 20. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None