Getum við byggt ódýrt?

Hvernig er hægt að leysa úr húsnæðisvandanum? Mikill skortur á íbúðum er nú farinn að valda miklum erfiðleikum.

Auglýsing

Þegar ég hef verið að útskýra rann­sókn mína á fram­leiðni sam­an­borið við Nor­eg, þar sem kemur í ljós að við stöndum frændum okkar langt að baki, þá eru nokkur atriði sem rann­sókn mín tekur ekki til­lit til. Þegar ég set fram mínar tölur þá geri ég ráð fyrir að hús­næði á Íslandi og í Nor­egi séu full­komnar stað­kvæmd­ar­vörur enda full­nægir hús­næði sömu þörfum þar og hér, það er, sú grunn­þörf að hafa þak yfir höf­uð­ið.

Í nið­ur­stöðum mínum vék ég að því hvað það er sem skýrir þennan mikla mun á fram­leiðni Norð­mönnum í hag. Þar bendi ég til að mynda á óstöð­ug­leika í hag­kerf­inu, mikla starfs­manna­veltu, lengd vinnu­viku, menntun og færni vinnu­afls og síð­ast en ekki síst, kröfu íslenskra neyt­enda með  tilliti til útlits­frá­gangs. Nú hef ég verið iðn­að­ar­maður í nær 20 ár og hef upp­lifað margt á þeim tíma. Verk­efnin eru annað hvort í ökkla eða eyra sem er mjög slæmt, því að mínu mati er síg­andi lukka alltaf best. Þegar það er verk­efna­skort­ur, til að mynda vegna þess að fjár­fest­ing­ar­um­hverfi er mun næmara en sjálf hag­sveiflan (hærra stað­al­frá­vik), þá fer vinnu­afl úr grein­inni sem alla jafna ætti að vera vinnu­afl fram­tíð­ar­innar vegna þess að færni næst aðeins með æfingu. Þegar verk­efnin eru of mörg og pressa á afhend­ingu eru lík­urnar meiri á að frá­gangur verði ekki nógu góður og hrað­inn verður of mik­ill. Ef hraði er of mik­ill þá aukast lík­urnar á því vanda­mál skap­ist í fram­tíð­inni vegna raka­skemmda eða myglu­svepps, vegna þess að ef steypan og múr­inn fær ekki sinn æski­lega þurk­un­ar­tíma þá mun rak­inn síðar meir leyta út. Þegar hrað­inn er of mik­ill eru lík­urnar meiri á því að rak­inn verði lok­aður inni.

Nú er það þannig að við hag­fræð­ingar erum sífellt tuð­andi og með leið­indi eða eins og einn kenn­ari minn sagði, þá er hag­fræðin hin döpru fræði. Ég ætla því að halda áfram að tuða eins og eng­inn sé morg­un­dag­ur­inn og  leggja fram nokkrar vanga­veltur um hvað það er sem okkur skortir til þess að geta byggt ódýrt. Ég ætla að nefna þrjú mik­il­væg atriði sem þarf að upp­fylla ef þessar vænt­ingar um ódýrar íbúðir eiga að geta stað­ist:

Auglýsing
  1. Minnka hag­sveifl­ur. Fjár­magns­kostn­aður verk­taka er alltof hár og ef það kemur skellur í hag­kerfið þá eru það fjár­fest­inga­verk­efnin sem stöðvast fyrst. Eng­inn verk­taki getur borgað vexti af lánsfé til upp­bygg­ingar ef það kemur  mik­ill verð­bólgu­skell­ur. Hár fjár­magns­kostn­aður verk­taka kemur einnig í veg fyrir það að verk­takar geti byggt upp eigið fé til þess að fjár­magna næstu verk­efni. Því þurfa þeir að selja íbúðir í miðju bygg­ing­ar­ferli til þess að fjár­magna verk­efnið til loka­dags, en þetta dregur veru­lega úr fram­leiðni verk­efn­is­ins.

  2. Vinnu­aflið. Það þarf miklu meiri end­ur­nýjun á vinnu­afli í þess­ari grein. Vinnu­aflið er mjög kvikt í þess­ari atvinnu­grein sem segir okkur það að ef það kemur skellur í hag­kerfið þá mun vinnu­afl sem hingað til hefur fengið  þjálfun og starfs­reynslu leyta ann­að. Þetta er kallað speki­leki. Við­horf Íslend­inga til iðn­greina þarf að breyt­ast. Þeir nem­endur sem ekki eru góðir í bók­námi eru oft á tíðum mjög góðir í verk­námi. Bygg­ing­ar­iðn­aður er eitt­hvað sem sam­fé­lagið getur ekki verið án og því þarf ákveð­inn hvata til yngri kyn­slóð­ar­innar til þess að sækja í iðn­nám. Meiri frameiðni hækkar laun í þess­ari grein svo ég nefni einn hvata. Eins þarf að skoða námið betur og kenna þessum krökkum rekstr­ar- og/eða verk­efna­stjórn­un. Ég hef nefni­lega verið að spyrja nema á vinnu­stað um námið og hvað það er í nám­inu sem þau vildu sjá betur gert.

  3. Gæða­kröfur neyt­enda! Ástæðan fyrir því að ég skrifa þennan pistil er sú að nú á að spýta í og byggja upp á ein­hverjum hraða sem ekki hefur þekkst áður í Íslands­sög­unni. En ef það á að takast þá þarf eitt­hvað að gefa eftir ef þessi áform eiga að nást.  Sam­kvæmt minni rann­sókn þá þurfum við 20% fleiri vinnu­stundir en Norð­menn að henda upp bygg­ing­unnni en við þurfum allt að 80% fleiri vinnu­stundir við loka­frá­gang íbúða! Þetta segir okkur sam­kvæmt hag­fræð­inni að Norð­menn hafi algera yfir­burði á þessu sviði en við höfum hlut­falls­lega meiri yfir­burði í því að henda upp bygg­ing­unni. Vand­inn liggur því í loka­frá­gang­in­um. Af hverju er það? Ég hef und­an­farið verið að ræða við iðn­að­ar­menn sem hafa unnið í Nor­egi og þeir segja að Íslend­ingar geri mjög miklar kröfur til frá­gangs inn­an­húss og þá sér­stak­lega með til­liti til útlits inn­an­dyra. Getum við dregið úr þessum útlits­kröfum inn­an­dyra? Ef við eigum að geta byggt ódýrt þá verður nefni­lega eitt­hvað að gefa und­an, ann­ars munu þessi mark­mið ekki nást. Þeir iðn­að­ar­menn sem sjá um þennan loka­frá­gang hér­lendis eru bara of fámenn­ir. Þar liggur aðal­vand­inn!

Und­ir­rit­aður hefur und­an­farið verið að fjalla um þessa starfs­grein og vekja athygli á því hvað það er sem okkur skortir hér á landi.

Gleði­legt sum­ar!



Höf­undur er iðn­að­ar­maður og hag­fræð­ingur


Skiptar skoðanir um uppátæki Hatara
Það vakti mikla athygli þegar meðlimir Hatara veifuðu fána Palestínu í beinni útsendingu frá úrslitum Eurovison í Tel Aviv í gær. Uppátækið hefur bæði verið lofað og gagnrýnt.
Kjarninn 19. maí 2019
Vala Yates
Karolina Fund: Vala Yates – Fyrsta plata
Vala Yates, söngkona og tónskáld, vinnur nú að sinni fyrstu sólóplötu. Lög og texti eru samin af Völu, en platan mun innihalda fimm lög á íslensku og fimm á ensku.
Kjarninn 19. maí 2019
Björn Gunar Ólafsson
Innstæðutryggingar
Kjarninn 19. maí 2019
Enn sannfærðari en áður um að það hafi verið rétt að mynda ríkisstjórnina
Svandís Svavarsdóttir segir að Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra sé „fantagóð“ í því að stýra ríkisstjórn þeirra þriggja ólíku flokka sem nú sitja að völdum á Íslandi. Stundum þurfi að takast á við ríkisstjórnarborðið.
Kjarninn 19. maí 2019
Halfdan Rasmussen, eitt vinsælasta skáld Dana.
Hvað gera Kasper, Jesper og Jónatan nú
Danska forlagið Gyldendal ákvað að sleppa átta ljóðum úr safni ljóða eftir skáldið Halfdan Rasmussen, þau eiga það sameiginlegt að í þeim koma fyrir orðin negri og hottintotti. Sú ákvörðun forlagsins hefur vakið mikla athygli í Danmörku.
Kjarninn 19. maí 2019
Áhætta á fasteignamarkaði
Nýjasta spá Hagstofu Íslands um þróun mála í efnahagslífinu bendir til þess að fasteignamarkaðurinn gæti átt erfitt uppdráttar á næstu misserum.
Kjarninn 19. maí 2019
Hatari veifaði Palestínufánum
Liðsmenn Hatara héldu á fána Palestínu þegar tilkynnt var um stigin úr símakosningunni í Eurovison í kvöld. Hatari hafnaði í 10. sæti í keppninni.
Kjarninn 19. maí 2019
Fjárhagslegur ávinningur er af sameiginlegum lyfjainnkaupum
Svandís Svavarsdóttir segir að það bæði ríkissjóður og notendur lyfja muni njóta góðs af samstarfi við hin Danmörk og Noreg um innkaup á lyfjum. Innkaup verði hagstæðari og öryggi í afhendingu meira.
Kjarninn 18. maí 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None