Lögfestum jafnlaunavottun

Dagný Ósk Aradóttir Pind segir að ójafnrétti sé bannað með lögum og þess vegna beri okkur að gera allt sem í valdi okkar stendur til þess að útrýma því.

Auglýsing

Félags- og jafnréttismálaráðherra hefur lagt fram frumvarp um jafnlaunastaðal. Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks, Viðreisnar og Bjartrar framtíðar er tekið fram að jafnrétti í víðtækri merkingu sé órjúfanlegur þáttur í réttlátu og sanngjörnu samfélagi. Þar vegur jafnrétti á vinnumarkaði þungt. Þess vegna hyggst ríkisstjórnin lögfesta jafnlaunastaðal og gera öllum fyrirtækjum með 25 starfsmenn eða fleiri skylt að sýna fram á að jöfn laun séu greidd óháð kyni. 

Þrálátur kynbundinn launamunur

Launamunur kynjanna hefur verið þrálátt og óþolandi viðfangsefni í fjöldamörg ár. Ekkert land í heiminum getur státað af launajafnrétti. Hér á landi, og eflaust víðar, efast einhverjir um tilvist kynbundins launamunar, af óskiljanlegum ástæðum. Allar rannsóknir sýna fram á kynbundinn launamun, launamun sem er til staðar þegar búið er að leiðrétta fyrir ólíkum þáttum, svo sem vinnutíma, ábyrgð og fleiru. Þessi óútskýrði kynbundni launamunur hefur mælst á bilinu 5,6%-13,7% á Íslandi síðustu árin. 

Ef málið er skoðað frá örlítið víðara sjónarhorni kemur svo í ljós mun meiri kynbundinn launamunur, sem á rætur að rekja til ýmissa atriða. Margar stórar kvennastéttir, t.d. í kennslu og umönnun, eru láglaunastéttir og fleiri konur vinna hlutastörf, m.a. vegna þess að fjölskylduábyrgð hvílir frekar á þeim, svo einhver atriði séu nefnd. Nýlegar fréttir af gríðarlegum mun á lífeyrisréttindum kynjanna komu svo eins og þungt högg í maga þeirra sem láta sig kjaramál og jafnrétti varða, en sá munur er vægast sagt sláandi.

Auglýsing

Ef við horfum til heimsins alls blasir svo við enn dekkri mynd. Á heimsvísu leggja konur fram 66% vinnuframlagsins og framleiða 50% matvæla. Þær fá hins vegar aðeins 10% launanna og eiga 1% af eignum heimsins.

Það er tilgangslaust að rífast um tilvist kynbundins launamunar. Hann er til staðar, hvernig sem á málið er litið. Það er jákvætt að ríkisstjórnin hyggist leggja áherslu á jafnrétti og það er jákvætt að fá nýjar tillögur að borðinu. Það sem við höfum gert síðustu ár og áratugi hefur nefnilega ekki skilað nægilega góðum árangri. 

Best í heimi að í að vera þokkaleg

Ég var svo heppin að sitja kvennaráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, CSW61, í mars síðastliðnum. Þar var nokkuð stór sendinefnd frá Íslandi og fremstur í flokki var jafnréttisráðherra, Þorsteinn Víglundsson. Ísland vakti töluverða athygli á ráðstefnunni, og má raunar segja að Þorsteinn hafi öðlast einhvers konar stjörnustatus þarna úti. Fólk dáðist að litla Íslandi og ekki síst af hugmyndum okkar um jafnlaunastaðalinn. 

Þetta var merkileg upplifun. Kynbundinn launamunur er og hefur verið bannaður víðast hvar um áratugaskeið, bæði í löggjöf einstakra ríkja og í alþjóðasamningum. Samt eru þessi lög þverbrotin hvert sem litið er. Jafnlaunastaðallinn er í raun ekki annað en tæki til þess að gera fyrirtækjum og stofnunum auðveldara að fylgja þeim lögum sem þeim er nú þegar skylt að fylgja. Það er áhugavert að við fáum svona mikið hrós og mikla athygli fyrir að gera ágætlega það sem ekkert land gerir sérstaklega vel. Best í heimi í að vera þokkaleg.

Lögfestum jafnlaunavottun 

En við erum allavega að reyna að því ber að fagna. Frumvarpið er ágætt. Einhverjar breytingar væri þó æskilegt að gera á því. Þar á meðal má nefna að það þarf að tryggja að ferli vottunar verði gagnsætt og aðgengilegt starfsmönnum sem starfa á einstökum vinnustöðum. Eins þarf að tryggja skilvirkt eftirlit með lögunum. Ég er líka handviss um að við þurfum að gera miklu fleira til þess að ná jafnrétti á vinnumarkaði á Íslandi. Jafnlaunavottun tekur eins og áður segir aðeins á hluta vandamálsins. Persónulega finnst mér t.d. að við ættum að afnema launaleynd algjörlega. Hún er reyndar bönnuð, en eins og með svo margar aðrar lagareglur sem varða jafnrétti kynjanna er handahófskennt hvort farið sé eftir þeim. Mér finnst að laun allra á vinnumarkaði ættu að vera aðgengileg í gagnagrunni á netinu, svo allir geti skoðað hvað hver og einn er með í laun. Þá er vinnumarkaður á Íslandi mjög kynskiptur og við þurfum bæði að finna leiðir til þess að breyta því og einnig að tryggja að störf kvennastétta séu ekki metin minna virði en karlastétta. Og fleira. Margt fleira.

Ég vona að lögfesting jafnlaunastaðals sé aðeins fyrsta skrefið í nýrri sókn í átt að jafnrétti á vinnumarkaði. Samþykkjum þetta frumvarp og förum svo strax að vinna að næstu skrefum. Ójafnrétti er nefnilega bannað með lögum og þess vegna ber okkur að gera allt sem í okkar valdi stendur til þess að útrýma því. 

Kjarajafnrétti strax!

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Women Empowerment – bók eftir Eddu Falak
„Kynþokki er allavega og við ættum ekki að vera hræddar við að sýna hann“
Edda Falak safnar nú fyrir bók sem ber nafnið „Women Empowerment“ á Karolina Fund.
Kjarninn 9. maí 2021
Mótmælandi steytir hnefa í borginni Cali en þar hafa átök milli mótmælenda og lögreglu orðið hve hörðust í mótmælunum sem staðið hafa yfir frá því 28. apríl í Kólumbíu.
Mótmæla harðræði lögreglu í Kólumbíu
Mótmæli hafa staðið yfir í Kólumbíu í á aðra viku. Upphaflega voru það breytingar á sköttum sem fólk mótmælti en síðar varð það harðræði lögreglu sem dró fólk af stað. Félagasamtök segja að hátt á fjórða tug mótmælanda hafi látist vegna aðgerða lögreglu.
Kjarninn 9. maí 2021
Odd Emil Ingebrigtsen, sjávarútvegsráðherra Noregs.
Norski sjávarútvegsráðherrann segir að Samherji sé með „laskað mannorð“
Sjávarútvegsráðherra Noregs segist gruna að Samherji sé að reyna að komast í kringum reglur um eignarhald erlendra aðila á norskum fiskveiðikvóta og hefur gripið til aðgerða. Hann felur ekki neikvæðni sína í garð Samherja.
Kjarninn 9. maí 2021
Jón Gnarr
Af þrælmennum
Kjarninn 9. maí 2021
Borgarstjórar skyldaðir til handabanda
Umræður um handabönd hafa, og það ekki í fyrsta sinn, ratað inn í danska þingið. Þingmenn vilja skylda borgarstjóra landsins til að taka í höndina á nýjum ríkisborgurum, en handabandið er skilyrði ríkisborgararéttar.
Kjarninn 9. maí 2021
Ari
„Vægi loftslagsmálanna minnkar ekki þessa dagana“
Þingmaður VG segir að ef Íslendingar standi við það sem þeir hafa samþykkt af áætlunum um loftslagsmál og geri aðeins betur hafi þeir að minnsta kosti staðið við sinn skerf í málaflokknum.
Kjarninn 8. maí 2021
Brynjar Níelsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins.
Býður sig fram í 2. sæti – stefnir á að verða í framvarðasveit flokksins í Reykjavík
Brynjar Níelsson ætlar að bjóða fram krafta sína fyrir Sjálfstæðisflokkinn fyrir næstu kosningar en hann hefur verið á þingi síðan 2013.
Kjarninn 8. maí 2021
Nichole Leigh Mosty
Ég vil tala um innflytjendur
Leslistinn 8. maí 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar