#jafnréttismál#stjórnmál

Lögfestum jafnlaunavottun

Dagný Ósk Aradóttir Pind segir að ójafnrétti sé bannað með lögum og þess vegna beri okkur að gera allt sem í valdi okkar stendur til þess að útrýma því.

Félags- og jafn­rétt­is­mála­ráð­herra hefur lagt fram frum­varp um jafn­launa­stað­al. Í stjórn­ar­sátt­mála rík­is­stjórnar Sjálf­stæð­is­flokks, Við­reisnar og Bjartrar fram­tíðar er tekið fram að jafn­rétti í víð­tækri merk­ingu sé órjúf­an­legur þáttur í rétt­látu og sann­gjörnu sam­fé­lagi. Þar vegur jafn­rétti á vinnu­mark­aði þungt. Þess vegna hyggst rík­is­stjórnin lög­festa jafn­launa­staðal og gera öllum fyr­ir­tækjum með 25 starfs­menn eða fleiri skylt að sýna fram á að jöfn laun séu greidd óháð kyn­i. 

Þrá­látur kyn­bund­inn launa­munur

Launa­munur kynj­anna hefur verið þrá­látt og óþol­andi við­fangs­efni í fjölda­mörg ár. Ekk­ert land í heim­inum getur státað af launa­jafn­rétti. Hér á landi, og eflaust víð­ar, efast ein­hverjir um til­vist kyn­bund­ins launa­mun­ar, af óskilj­an­legum ástæð­um. Allar rann­sóknir sýna fram á kyn­bund­inn launa­mun, launa­mun sem er til staðar þegar búið er að leið­rétta fyrir ólíkum þátt­um, svo sem vinnu­tíma, ábyrgð og fleiru. Þessi óút­skýrði kyn­bundni launa­munur hefur mælst á bil­inu 5,6%-13,7% á Íslandi síð­ustu árin. 

Ef málið er skoðað frá örlítið víð­ara sjón­ar­horni kemur svo í ljós mun meiri kyn­bund­inn launa­mun­ur, sem á rætur að rekja til ýmissa atriða. Margar stórar kvenna­stétt­ir, t.d. í kennslu og umönn­un, eru lág­launa­stéttir og fleiri konur vinna hluta­störf, m.a. vegna þess að fjöl­skyldu­á­byrgð hvílir frekar á þeim, svo ein­hver atriði séu nefnd. Nýlegar fréttir af gríð­ar­legum mun á líf­eyr­is­rétt­indum kynj­anna komu svo eins og þungt högg í maga þeirra sem láta sig kjara­mál og jafn­rétti varða, en sá munur er væg­ast sagt slá­andi.

Auglýsing

Ef við horfum til heims­ins alls blasir svo við enn dekkri mynd. Á heims­vísu leggja konur fram 66% vinnu­fram­lags­ins og fram­leiða 50% mat­væla. Þær fá hins vegar aðeins 10% laun­anna og eiga 1% af eignum heims­ins.

Það er til­gangs­laust að ríf­ast um til­vist kyn­bund­ins launa­mun­ar. Hann er til stað­ar, hvernig sem á málið er lit­ið. Það er jákvætt að rík­is­stjórnin hygg­ist leggja áherslu á jafn­rétti og það er jákvætt að fá nýjar til­lögur að borð­inu. Það sem við höfum gert síð­ustu ár og ára­tugi hefur nefni­lega ekki skilað nægi­lega góðum árangri. 

Best í heimi að í að vera þokka­leg

Ég var svo heppin að sitja kvenna­ráð­stefnu Sam­ein­uðu þjóð­anna, CSW61, í mars síð­ast­liðn­um. Þar var nokkuð stór sendi­nefnd frá Íslandi og fremstur í flokki var jafn­rétt­is­ráð­herra, Þor­steinn Víglunds­son. Ísland vakti tölu­verða athygli á ráð­stefn­unni, og má raunar segja að Þor­steinn hafi öðl­ast ein­hvers kon­ar stjörnusta­tus þarna úti. Fólk dáð­ist að litla Íslandi og ekki síst af hug­myndum okkar um jafn­launa­stað­al­inn. 

Þetta var merki­leg upp­lif­un. Kyn­bund­inn launa­munur er og hefur verið bann­aður víð­ast hvar um ára­tuga­skeið, bæði í lög­gjöf ein­stakra ríkja og í alþjóða­samn­ing­um. Samt eru þessi lög þver­brotin hvert sem litið er. Jafn­launa­stað­all­inn er í raun ekki annað en tæki til þess að gera fyr­ir­tækjum og stofn­unum auð­veld­ara að fylgja þeim lögum sem þeim er nú þegar skylt að fylgja. Það er áhuga­vert að við fáum svona mikið hrós og mikla ­at­hygl­i ­fyrir að gera ágæt­lega það sem ekk­ert land gerir sér­stak­lega vel. Best í heimi í að vera þokka­leg.

Lög­festum jafn­launa­vott­un 

En við erum alla­vega að reyna að því ber að fagna. Frum­varpið er ágætt. Ein­hverjar breyt­ingar væri þó æski­legt að gera á því. Þar á meðal má nefna að það þarf að tryggja að ferli vott­unar verði gagn­sætt og aðgengi­legt starfs­mönnum sem starfa á ein­stökum vinnu­stöð­um. Eins þarf að tryggja skil­virkt eft­ir­lit með lög­un­um. Ég er líka hand­viss um að við þurfum að gera miklu fleira til þess að ná jafn­rétti á vinnu­mark­aði á Íslandi. Jafn­launa­vottun tekur eins og áður segir aðeins á hluta vanda­máls­ins. Per­sónu­lega finnst mér t.d. að við ættum að afnema launa­leynd algjör­lega. Hún er reyndar bönn­uð, en eins og með svo margar aðrar laga­reglur sem varða jafn­rétti kynj­anna er handa­hófs­kennt hvort farið sé eftir þeim. Mér finnst að laun allra á vinnu­mark­aði ættu að vera aðgengi­leg í gagna­grunni á net­inu, svo allir geti skoðað hvað hver og einn er með í laun. Þá er vinnu­mark­aður á Íslandi mjög kyn­skiptur og við þurfum bæði að finna leiðir til þess að breyta því og einnig að tryggja að störf kvenna­stétta séu ekki metin minna virði en karla­stétta. Og fleira. Margt fleira.

Ég vona að lög­fest­ing jafn­launa­stað­als sé aðeins fyrsta skrefið í nýrri sókn í átt að jafn­rétti á vinnu­mark­aði. Sam­þykkjum þetta frum­varp og förum svo strax að vinna að næstu skref­um. Ójafn­rétti er nefni­lega bannað með lögum og þess vegna ber okkur að gera allt sem í okkar valdi stendur til þess að útrýma því. 

Kjara­jafn­rétti strax!

Viltu styrkja sjálfstæða íslenska fjölmiðlun?
Lesendur Kjarnans geta kosið að greiða fast mánaðarlegt framlag til fjölmiðilsins til að efla starfsemi hans enn frekar. Markmiðið er upplýstari, gagnrýnni og málefnalegri umræða. Hjálpið okkur við að ná því markmiði með því að ganga til liðs við Kjarnasamfélagið.
Hrafn Jónsson
500.000 króna fíllinn í herberginu
25. maí 2017 kl. 10:00
May krefst skýringa frá Trump á leka leyniþjónustunnar
Myndir og gögn sem tengjast sprengjuárásinni í Manchester láku frá leyniþjónustuaðilum Bandaríkjanna.
25. maí 2017 kl. 9:00
Sigmundur Davíð segir fyrrverandi formenn hafa farið gegn sér
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, þingmaður Framsóknarflokksins, er ósáttur við stöðu Framsóknarflokksins.
25. maí 2017 kl. 8:00
Haukur Guðmundsson skipaður ráðuneytisstjóri í dómsmálaráðuneytinu
24. maí 2017 kl. 20:18
Bjarni Jónsson
Lokun Fossvogskirkju kemur ekki til greina
24. maí 2017 kl. 17:00
Sigmundur Davíð boðar stofnun Framfarafélagsins
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, hópur Framsóknarmanna og aðrir stofnuðu Framfarafélagið á fæðingardegi Jónasar frá Hriflu. Félagið á að vera vettvangur til að stuða að framförum á öllum sviðum samfélagsins.
24. maí 2017 kl. 16:56
Innrás Costco gott „spark í rassinn“ á íslenskri verslun
Costco mun ekki éta íslenskan verslunarmarkað með húð og hári, en líklegt er að íslensk verslunarfyrirtæki bregðist við innkomu þess með betri þjónustu og meiri fjölbreytni.
24. maí 2017 kl. 15:00
Aðgerðarhópur í húsnæðismálum vinnur að fjórtán aðgerðum
Búist er við því að aðgerðaáætlun til að taka á neyðarástandi á húsnæðismarkaði verði kynnt í þessari viku eða þeirri næstu. Ríkið mun selja sveitarfélögum lóðir til íbúðaruppbyggingar til að mæta ástandinu.
24. maí 2017 kl. 13:00
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar