Kvennabylting í fríverslunarmálum

Hanna Katrín Friðriksson, þingflokksformaður Viðreisnar, segist sannfærð um að innan ekki svo margra ára verði sérstakar jafnréttisáherslur í fríverslunarsamningum jafn sjálfsagðar og áhersla á umhverfis- og mannréttindamál eru nú.

Auglýsing

Það hefur verið ríkj­andi við­horf í ára­tugi að frjáls versl­un, m.a. með frí­versl­un­ar­samn­ingum milli þjóða, leiði sjálf­krafa til jafnra tæki­færa fyrir alla. Smám saman hafa menn hins vegar áttað sig á því að sú stað­reynd að konur eru um 70% þeirra jarð­ar­búa sem búa við mikla fátækt,  kalli á hressi­lega við­horfs­bylt­ingu. Öðru­vísi breyt­ist hlut­irnir ekki.

Á fundi þing­manna­nefndar og ráð­herra EFTA ríkj­anna á Sval­barða í júní síð­ast­liðnum beindi ég því til ráð­herr­anna fjög­urra; Íslands, Nor­egs, Sviss og Liechten­stein, að skoða að fella jafn­rétt­is- og kynja­sjón­ar­mið inn í frí­versl­un­ar­samn­inga EFTA rétt eins og þar er kveðið á um mann­rétt­indi, vinnu­vernd og sjálf­bæra þró­un, a.m.k. í nýlegri samn­ing­um.  Ég benti m.a. á nýlega fyr­ir­mynd í frí­versl­un­ar­samn­ingi Kanada og Chile þar sem sér­stak­lega er fjallað um jafn­rétt­is­mál. Kanada­menn hafa lýst því yfir að stefna þeirra sé að hafa slíka jafn­réttiskafla í öllum sínum frí­versl­un­ar­samn­ingum hér eftir og þeir vinna nú að því að sann­færa kollega sína frá Banda­ríkj­unum og Mexíkó um að festa þessa nálgun í frí­versl­un­ar­samn­inga Norð­ur­-Am­er­íku­ríkj­anna þriggja (NAFTA). Það verður áhuga­vert að fylgj­ast með málum þar.

Á Sval­barða­fund­inum tóku utan­rík­is­ráð­herrar Íslands, Nor­egs og Liechten­stein vel í til­lögu mína og var ákveðið að taka hana til frek­ari skoð­un­ar. Utan­rík­is­ráð­herra Sviss tjáði sig ekki um málið á fund­in­um. Utan­rík­is­ráð­herra Liechten­stein lýsti því yfir að málið yrði sett í for­gang í for­mennsku­tíð henn­ar, en Liechten­stein tók við for­mennsku í ráð­herra­ráði EFTA um mitt þetta ár.

Auglýsing

Þátt­taka kvenna for­senda efna­hags­bata

Jafn­rétt­is­sjón­ar­mið í frí­versl­un­ar­samn­ingum EFTA voru aftur til umfjöll­unar á fundi þing­manna­nefndar og ráð­herra­ráðs EFTA í Genf á dög­un­um.  Þar var ég fram­sögu­maður skýrslu sem tekin hafði verið saman um málið í kjöl­far til­lögu minnar frá Sval­barða.  Í skýrsl­unni er bent á að frá árinu 2010 hefði EFTA tekið sér­staka kafla um sjálf­bæra þróun og vinnu­vernd upp í frí­versl­un­ar­samn­inga og jafn­framt að í for­máls­orðum samn­inga væri vísun í lýð­ræði, mann­rétt­indi og rétt­ar­rík­ið. Tími væri kom­inn til að taka upp ákvæði um kynja­jafn­rétti í takt við alþjóð­lega þróun í þá átt. 

Mikil sam­staða er á alþjóð­legum vett­vangi um að efna­hags­legur ávinn­ingur milli­ríkja­við­skipta eigi að gagn­ast sem best, ann­ars vegar með að tryggja að heild­ar­á­vinn­ing­ur­inn verði sem mestur og hins vegar með því að tryggja að allir njóti góðs af.  Með auknum skiln­ingi á því að slík mark­mið nást ekki án þátt­töku kvenna í atvinnu­líf­inu hefur aukin umræða átt sér stað um nauð­syn kynja­jafn­réttis í við­skiptum á vett­vangi Evr­ópu­sam­bands­ins, Sam­ein­uðu þjóð­anna, OECD og Alþjóða­við­skipta­stofn­un­ar­inn­ar. Fram­kvæmda­stjóri ESB á sviði við­skipta­mála, Cecilia Malm­ström, hefur t.d. lýst því yfir að til skoð­unar sé að bæta ákvæðum um kynja­jafn­rétti inn í frí­versl­un­ar­samn­inga sam­bands­ins. 

Arancha Gonzá­lez, for­stjóri Alþjóða­við­skipta­mið­stöðv­ar­innar (e. International Trade Center), var gestur á fundi þing­manna­nefnd­ar­innar í Genf þar sem hún fór yfir horfur í alþjóða­við­skipt­u­m. Gonzá­lez, sem er einmitt meðal þátt­tak­enda á WLP hér í Reykja­vík, greindi m.a. frá vinnu við drög að ályktun um kynja­jafn­rétti og frí­verslun sem hópur ríkja, þar á meðal Ísland, hafa unnið að.  Gonzá­lez var ómyrk í máli þegar kom að stöðu kvenna og ávinn­ingi af frí­verslun og taldi bætta stöðu þar eina helstu for­sendu efna­hags­bata hjá þeim ríkjum sem standa höllum fæti.

Frí­versl­un­ar­samn­ingar EFTA eru nú 27 tals­ins við 38 ríki og ná yfir 14,3% af vöru­skiptum EFTA-­ríkj­anna. EFTA á í virkum við­ræðum við Indónesíu, Malasíu, Víetnam, Ind­land og Mercosur sem er tolla­banda­lag fjög­urra Suð­ur­-Am­er­íku­ríkja, Argent­ínu, Bras­il­íu, Paragvæ og Úrugvæ. Þá á EFTA í við­ræðum um upp­færslu samn­inga við Tyrk­land frá árinu 1992 og Mexíkó frá árinu 2000 en slíkar upp­færslur snúa einkum að því að samn­ingar sem áður tóku ein­ungis til vöru­við­skipta taki einnig til þjón­ustu­við­skipta, fjár­fest­inga, opin­berra inn­kaupa og hug­verka­rétt­inda. Þessar við­ræður og samn­ingar sem þær munu von­andi leiða af sér, bjóða EFTA upp á kjörið tæki­færi til að vera leið­andi í þeirri bylt­ingu sem er að hefj­ast varð­andi frí­verslun í heim­in­um. Málið snýst ekki ein­göngu um að jafna kjör kvenna (og þar með barna eins og dæmin sýna) þó að það sé eitt og sér eðli­legt for­gangs­mark­mið stjórn­valda hvar sem er í heim­in­um. Mark­miðið er að stækka kök­una, auka hag­vöxt og bæta lífs­kjör. Og já, fyrir alla. 

Óþarfi eða óþægi­legt ves­en?

Þeir fyr­ir­finn­ast enn sem telja óþarfi að fella jafn­rétt­is- og kynja­sjón­ar­mið inn í frí­versl­un­ar­samn­inga. Frí­verslun gagn­ist öll­um, punkt­ur.  Þegar það hefur verið hrakið með tölu­legum gögnum taka næstu mót­mæli við. Það sé ekki gott að hafa of mikið af skil­yrðum inn í svona samn­ing­um, það hægi á ferl­inu og leiði til þess að færri samn­ingar séu gerð­ir. Og það sé mjög slæmt fyrir kon­ur. Þegar spurt er af hverju sömu rök eigi ekki við um t.a.m. umhverf­is- og mann­rétt­inda­sjón­ar­miðin í frí­versl­un­ar­samn­ing­unum verður fátt um svör. 

Ég er sann­færð um að innan ekki svo margra ára verði sér­stakar jafn­rétt­is­á­herslur í frí­versl­un­ar­samn­ingum jafn sjálf­sagðar og áhersla á umhverf­is- og mann­rétt­inda­mál eru nú. Auð­vitað eiga EFTA ríkin fjögur að vera í far­ar­broddi í þess­ari bylt­ingu en ekki spor­göngu­menn. 

Á fundi þing­manna­nefnd­ar­innar í Genf lagði ég fram drög að ályktun um mál­ið, en það er skemmst frá því að segja að um hana voru skiptar skoð­an­ir. Auk íslensku þing­manna­nefnd­ar­inn­ar, var þverpóli­tísk sam­staða í norsku þing­manna­nefnd­inni um að styðja til­lög­una. Þing­menn Sviss og Liechten­stein voru á móti. Það var því ákveðið að fresta afgreiðslu álykt­un­ar­innar og nota tím­ann fram að næsta fundi til að reyna að vinna málið áfram.  Ég hvet þá rík­is­stjórn sem nú er að taka við völdum á Íslandi til að halda þessu máli til haga og vinna því for­gang. 

Höf­undur er þing­flokks­for­maður Við­reisnar og frá­far­andi for­maður þing­manna­nefndar Íslands­deildar EFTA.

Lars Larsen
„Go´daw, jeg hedder Lars Larsen, jeg har et godt tilbud“
Danski milljónamæringurinn Lars Lar­sen lést á heim­ili sínu í síðustu viku, 71 árs að aldri. Hann var á meðal auðugustu manna í Danmörku og jafnframt þeirra þekktustu. Kjarninn rifjar hér upp sögu hans.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Árni Már Jensson
Að lesa milli línanna
Kjarninn 25. ágúst 2019
Guðrún Margrét Jóhannsdóttir
„Að hanna er eins og að anda með heilanum“
Guðrún Margrét Jóhannsdóttir safnar nú fyrir nýrri hönnun á Karolina Fund.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Matthildur Björnsdóttir
Af hverju eru goðsagnir takmarkandi?
Kjarninn 25. ágúst 2019
Ólafur Ísleifsson, þingmaður Miðflokksins, spurði um innstæðutryggingar.
Um 83 prósent innstæðna í íslenskum bönkum voru tryggðar um áramót
Tryggingasjóður innstæðueigenda tryggir um 83 prósent af þeim 1.707 milljörðum króna sem geymdir voru á íslenskum bankareikningum í lok síðasta árs. Samt voru bara 38 milljarðar króna í sjóðnum.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Benedikt Jóhannesson
Styrmir gegn Styrmi – Frumkvöðull í einkavæðingu orkufyrirtækja
Kjarninn 25. ágúst 2019
Donald Trump, forseti Bandaríkjanna.
Trump um Trump frá Trump til Trump
Bandarískir ráðamenn reyna nú hvað þeir geta að bæta fyrir geðvonskutíst og eftiráskýringar Bandaríkjaforseta um aflýsingu Danmerkurferðar sinnar. Ástæðuna sagði forsetinn þá að danski forsætisráðherrann vildi ekki ræða hugmynd hans um kaup á Grænlandi.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Listi yfir þjónustugjöld bankanna skólabókardæmi um fákeppni
Gylfi Zoega segir að það sé ekki hægt að nota ódýrt kort í innanlandsviðskiptum hérlendis vegna þess að það myndi minnka hagnað bankanna.
Kjarninn 25. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar