Er það ekki heimska?

Guðmundur Guðmundsson segir að það þurfi að fara aftur að iðnbyltingu til að finna viðlíka ástand í húsnæðismálum hjá siðmenntaðri þjóð. Á höfuðborgarsvæðinu samsvari nú búseta í iðnaðarhverfum íbúafjölda á borð við þann sem býr í Vestmannaeyjum.

Auglýsing

Albert Ein­stein skil­greindi hug­takið heimsku  á þessa leið : Að gera það sama aftur og aft­ur, en reikna með annarri nið­ur­stöð­u. 

Í stóra ­sam­heng­inu er fróð­legt að heim­færa alhæf­ingu Ein­steins yfir á Íslenska hús­næð­ispólítík. Því hún er í öllum aðal­at­riðum óbreytt frá því fyrir hrun, og í raun enn lengra aftur í tím­ann.

Á íslandi er rekin brauð­mola­stefna í launa­mál­um, en brask og skort­stefna í hús­næð­is­mál­um. Verð­myndun fast­eigna er frjáls ­upp á við, en hand­bremsuð nið­urá­við. Eftir hrun hefur ýkt Íslensk ­sér­eign­ar­stefna frekar færst í aukana, en hitt.  Öfga­fyllstu dæmin um þetta er skulda­leið­rétt­ingin mikla. Og bruna­út­sala  hús­næðis í rík­i­s­eig­u til einka­rek­inna leigu­fé­laga. Þetta eru langstærstu aðgerðir í hús­næð­is­málum síð­ustu miss­er­in. Við­skipa­módel þessa ­fé­laga bygg­ist á síhækk­andi fast­eigna­verði

Auglýsing

Nýleg könnun sýnd­i að Íslensk hús­næð­ispólítík hefur skilað heims­meti í hækkun á hús­næð­is­verði. Líf­eyr­is­sjóðir lands­manna eiga sinn þátt í þessu vafa­sama meti. Þeir hella olíu á hækk­un­ar­eld­inn með  fjár­mögnun brask­fé­laga sem byggja til­veru sína á enda­lausri hækk­un ­eigna­verðs. Sömu sjóðir (al­menn­ing­ur) sitja svo uppi með  eigna­söfnin þegar Rús­sí­bani eigna­verðs tekur hefð­bundna dýfu nið­urá­við. 

Á höf­uð­borg­ar­svæð­inu birt­ist brauð­mola­stefna stjórn­valda í nýbyggðum hverf­um. Þar byggja verk­takar fyrir efna­fólk, og þá sem eiga eign fyrir upp í kaup­in.  Fjöl­býli er gleypt af heild­sölum eða leigu­há­körlum líf­eyr­is­sjóð­anna. Brauð­mylsnan er svo leigu­í­búðir á vegum ASÍ. Þessar íbúðir eru ætl­aðar tekju­lág­um. Fjöldi þeirra fer eftir stofn­fram­lögum frá stjórn­völd­um. Í núver­andi ástandi munu þessar íbúðir ein­ungis leysa lít­inn hluta vand­ans, tíund eða svo á löngum tíma. 

Höf­uð­borg­ar­svæði lands­ins er löngu orðið að land­fræði­legri heild. Samt er hvert sveit­ar­fé­lag á svæð­inu með sína eigin hug­mynda­fræði í hús­næð­is­mál­um. Sem snýst að mestu um ­sér­eign­ar­stefn­una. Sömu sveit­ar­fé­lög eru sam­tvinnuð í orku og almenn­ings­sam­göng­um, en ekki í hús­næð­is­mál­u­m. 

Borg­ar­yf­ir­völd í Reykja­vík halda gjarnan á lofti að á höf­uð­borg­ar­svæð­inu sé Reykja­vík­ ­með bestu stefn­una þegar kemur að félags­legu hús­næði. Hvort sem bor­inn er saman fjöldi, eða hlut­fall félags­legs hús­næð­is. Það er eflaust alveg rétt.

Í Reykja­vík eru nú um 2000 félags­legar íbúð­ir, sem eðli máls­ins sam­kvæmt er hæsta talan miðað við nágranna­sveit­ar­fé­lög­in. Ef Reykja­vík er hins vegar borin saman við svip­aðar borgir í Sví­þjóð eða Dan­mörku, væru lík­lega um 10,000 leigu­í­búðir í Reykja­vík­ reknar undir hatti borg­ar­inn­ar. Og ­leigðar út til almenn­ings án hagn­að­ar­kröfu. Þessi félög mynda kjöl­festu og  ráða leigu­verði á svæð­inu í krafti stærð­ar­inn­ar. Á Ís­landi er þessi for­múla á hvolfi. Þar ráða orðið Hákarla­fé­lög verð­lagn­ingu á leigu­mark­aði. Með­ þegj­andi sam­þykkt yfir­valda. 

Ef höf­uð­borg­ar­svæðið er skoðað þannig í heild sinni, þarf lík­lega að fara aftur að iðn­bylt­ingu til að finna við­líka ástand í hús­næð­is­málum hjá sið­mennt­aðri þjóð. Á svæð­inu sam­svarar nú búseta í iðn­að­ar­hverfum íbúa­fjölda á borð við þann sem býr í Vest­manna­eyjum eða á Sel­tjarn­ar­nes­i. Ekk­ert í kerf­inu gerir heldur ráð fyrir síauk­inni hús­næð­is­þörf  er­lends verka­fólks í mann­frek­ustu atvinnu­grein lands­ins.

Fyrir kosn­ingar mátti sjá gam­al­kunnug slag­orð í hús­næð­is­málum : Auka­lán til íbúð­ar­kaupa fyrir ungt fólk. Á skort­mark­aði hverf­ur þannig ráð­stöfun beint í hækkun á eigna­verð­i. 

Áfram má halda upp­taln­ingu um hvernig Íslend­ingar gera allt eins í hús­næð­is­málum ár eftir ár. Og fá ýkt­ari nið­ur­stöður (hækk­anir á heims­vísu) ár eftir ár. Er ekki bara heimska að búast við Ann­ari ­nið­ur­stöðu?

Meira úr sama flokkiAðsendar greinar