Auðvitað mega karlmenn reyna við konur

Er #metoo-byltingin að fara „út í öfgar“? Bára Huld Beck veltir fyrir sér viðmiðum um hvað „eðlilegt“ þyki í þessum efnum.

Auglýsing

Í síð­ast­lið­inni viku birt­ust fréttir þess efnis að 100 franskar konur hefðu skrifað undir opið bréf þar sem þær gagn­rýna #metoo-­bylt­ing­una og kalla hana nýja hrein­­trú­­ar­­stefnu. Í bréf­inu tala þær um norna­veiðar sem geti ógnað kyn­­ferð­is­­­legu frelsi fólks.

„Nauðgun er glæp­­ur,“ segja þær en líta aftur á móti á að það að reyna að tæla ein­hvern, hvort sem það er gert ít­rekað eða ekki, sé ekki glæp­­ur.

Franska leik­­kon­an Cat­her­ine Deneu­ve er ein þeirra sem skrif­aði undir bréfið og hefur hún verið mikið í kast­ljós­inu í kjöl­far­ið. Hún seg­ir sem sagt að karl­ar megi reyna við kon­ur á sama tíma og kyn­­ferð­is­­­legt of­beldi sé glæp­­ur.

Auglýsing

Kerf­is­bundið valda­ó­jafn­vægi

Eins og það er for­áttu­heimsku­legt að segja kyn­ferð­is­lega áreitni vera við­reynslu þá er nauð­syn­legt að ræða allar hliðar og þræða sig í gegnum rök­semda­færsl­una. Fyrsta skrefið er að lesa frá­sagn­irnar sem um ræð­ir. Er eitt­hvað í þeim sem segir okkur að konur séu að gera of mikið úr því sem þær upp­lifa? Lýsa þessar sögur „eðli­leg­um“ sam­skiptum milli kynj­anna?

Nær­tæk­ast er að skoða sögur íþrótta­kvenna á Íslandi sem birt­ust í vik­unni. Óþarft er að til­greina eða taka út ein­stakar sögur en þess í stað nauð­syn­legt fyrir hvern og einn með að kynna sér vel þessar frá­sagn­ir.

Þessar frá­sagnir byggja ekki á sak­lausum athuga­semd­um, heldur kerf­is­bundnu valda­ó­jafn­vægi og níð­ings­skap. Auð­vitað eru þær mis­grófar en áreitni er einmitt þannig: mis­gróf.

En er hér verið að tala sama tungu­mál og frönsku kon­urn­ar? Erum við öll með sama við­mið á hvað sé „eðli­legt“ og hvað ekki?

Við­mið ólík milli menn­ing­ar­heima

Við­horfið sem birt­ist í bréfi frönsku kvenn­anna virð­ist ekki ein­ungis eiga við Frakk­land; nokkrar íslenskar konur hafa lýst áhyggjum sínum af því að gengið sé of langt, þó ekki hafi raddir þeirra farið hátt, það er að það sé í góðu lagi að leggja hönd á hné eða stela kossi.

Þó get ég stað­fest af per­sónu­legri reynslu að við­mið eru ólík milli menn­ing­ar­heima og fann ég það glögg­lega þegar ég var tví­tug „bionda“ nýkomin til Ítalíu og hafði ekki hug­mynd um hvað kyn­ferð­is­leg áreitni gæti orðið gróft og ömur­legt.

Ég tók strax eftir því að karl­menn hegð­uðu sér öðru­vísi í litla bænum sem ég bjó í rétt hjá Flór­ens miðað við það sem ég var vön hér á landi. Ekki þótti til­töku­mál þegar þeir blístr­uðu á eftir kon­um, gláptu, blikk­uðu og í gróf­ari til­fellum klipu í rass eða struku læri. Eftir ákveðið menn­ing­ar­sjokk þá vand­ist áreitnin óhemju fljótt.

Aldrei upp­lifði ég þó grófa áreitið sem við­reynslu. Alltaf leið mér baga­lega á eft­ir, ég hristi til­finn­ing­una af mér og hélt áfram veg­inn. Ég var ung og hélt að þetta ætti að vera svona.

Blússandi aðlög­un­ar­hæfni

Eftir nokkuð marga mán­uði var ég komin með góðan skráp fyrir þessu. Ég huns­aði blístr­in, köllin og þegar karlar reyndu að fara með hönd­ina undir pilsið hjá mér í vinn­unni, þar sem ég starf­aði sem geng­il­beina, var ég fljót að vippa mér frá, annað hvort láta eins og ekk­ert hefði í skorist eða hlæja vand­ræða­lega.

Eftir árs­dvöl var för­inni heitið heim á ný og þar tók við annað menn­ing­ar­sjokk. Eng­inn blístr­aði eða kall­aði á eftir mér úti á götu og allra fyrstu við­brögðin voru að pæla í því af hverju svo væri; er ég ekki nógu fal­leg fyrir þessa gosa til að fá kall eða svo? Aðlög­un­ar­hæfnin var svo gríð­ar­leg að þetta áreiti varð mitt norm. Fyrir mér var þetta orðið „eðli­legt“ og þrátt fyrir óþæg­indin var ég farin að sætta mig við þetta. Konur láta sig hafa það að komið sé fram við þær á ákveð­inn hátt til þess að geta funkerað í dag­legu lífi.

Þetta tíma­bil varði í mjög stuttan tíma, því léttir­inn tók nán­ast strax við. Ég gerði mér ekki grein fyrir því hversu mikið þetta reyndi á mig fyrr en ég komst út úr aðstæð­un­um.

Allir mega reyna við alla

Þrátt fyrir ólíkar birt­ing­ar­myndir þá komst ég að því næstu ár að áreitni væri auð­vitað líka til staðar á land­inu mínu. Það lýsti sér ein­ungis öðru­vísi. Ég vann við þjón­ustu­störf í fjölda ára á kaffi­húsum og veit­inga­stöðum og þar fann ég dálag­lega fyrir áreitn­inni. Lúm­skara var hún en alls ekki betri. 

Þannig að þegar ein­hver segir að karlar megi nú alveg reyna við kon­ur, að þessi #metoo-­bylt­ing sé komin út í öfgar, þá má og á jafn­vel að ræða það. Og segja: auð­vitað mega karlar reyna við kon­ur. Og konum er líka vel­komið að reyna við karla. Og karlar við karla og konur við kon­ur. En við­reynsla mun aldrei gefa þetta óbragð í munni og van­líðan á sama hátt og áreitnin ger­ir. Til­finn­ingin gefur til kynna hvort um áreitni sé að ræða eða sak­laust daður og hægt er að treysta þess­ari til­finn­ingu.

Hvernig geta það verið norna­veiðar þegar konur lýsa til­finn­ing­um, reynslu og upp­lifun af ákveð­inni hegð­un? Er það einmitt ekki klass­ísk aðferð þeirra sem vilja kenna fórna­lömbum um? Alla­vega er ég sann­færð, eftir að hafa lesið þessar hund­ruð sagna sem komið hafa fram í síð­ustu miss­erum, að áreitn­in, ofbeldið og mis­mun­unin er raun­veru­leg en ekki hluti af „eðli­leg­um“ sam­skiptum milli kynj­anna.

Andlát og skilnaður valda titringi í Seattle-hagkerfinu
Ævintýraleg auðsöfnun stofnenda verðmætustu fyrirtækja heimsins, Microsoft og Amazon, hefur haft mikil áhrif á Seattle svæðið. Skyndilegt andlát Paul Allen og skilnaður Jeff Bezos, hafa valdið titringi í hagkerfi borgarinnar.
Kjarninn 18. janúar 2019
Furða sig á skýrslu um hvalveiðar við Ísland
Forsætisráðherra segir skýrslu um hvalveiðar við Ísland sérkennilegt útspil. Stjórn Hvalaskoðunarsamtaka Íslands gagnrýnir skýrsluna harðlega.
Kjarninn 18. janúar 2019
Meirihluti Íslendinga vill seinka klukkunni – Kjósendur Miðflokksins eru því andvígastir
Munur er á viðhorfi til klukkunnar eftir því hvaða stjórnmálaflokk fólk myndi kjósa. Kjósendur Viðreisnar eru hlynntastir því að klukkunni yrði seinkað en kjósendur Miðflokksins andvígastir.
Kjarninn 18. janúar 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling hafnar tillögum SA um vinnutímabreytingu
Stjórn, trúnaðarráð og samninganefnd Eflingar hafna tillögum SA um að víkka út ramma dagvinnutíma, að taka út launaða kaffitíma og að lengja uppgjörtímabil yfirvinnu. Þau telja að framkvæmd þessara tillagna yrði mikil afturför fyrir kjör almennings.
Kjarninn 18. janúar 2019
Skuldabréfaeigendur WOW samþykkja breytingar á skilmálum
Stærsta fyrirstaðan fyrir því að Indigo Partners klári aðkomu sína að WOW air hefur verið rutt úr vegi. Skuldabréfaeigendur hafa samþykkt að breyta skilmálum.
Kjarninn 18. janúar 2019
Nýr gagnagrunnur um þróun lífskjara á Íslandi
Forsætisráðherra opnaði vefinn Tekjusagan.is í dag sem er nýr gagnagrunnur stjórnvalda. Gagnagrunnurinn gerir almenningi kleift að skoða með aðgengilegum hætti breytingar á lífskjörum einstakra hópa á 25 ára tímabili, frá árinu 1991 til 2017.
Kjarninn 18. janúar 2019
Hagar reka meðal annars Bónus.
Jóni Ásgeiri hafnað í stjórnarkjöri í Högum
Ný stjórn var kjörin í Högum í dag. Þeir fimm sem tilnefningarnefnd mælti með voru kjörin. Jón Ásgeir Jóhannesson sóttist eftir stjórnarsetu en náði ekki kjöri.
Kjarninn 18. janúar 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Rafíþróttir á Íslandi og stórleikir í Höllinni
Kjarninn 18. janúar 2019
Meira úr sama flokkiÁlit