Málefnalega umræðu, takk

Sunna Gunnars Marteinsdóttir segir að ýmislegt í málflutningi Þorsteins Víglundssonar þarfnist leiðréttingar.

Auglýsing

Þorsteinn Víglundsson fv. ráðherra fór mikinn í þættinum Sprengisandi sl. helgi þar sem hann hélt ýmsu fram sem þarfnast leiðréttingar. 

  1. Það sem Þorsteinn gleymir að athuga í sínu máli er að verð á mjólkurlítranum er saman sett af nokkrum atriðum. 1. Greiðsla til bóndans fyrir afurðina. 2. Álagning vinnsluaðila og 3. Álagning smásöluaðila. Á síðustu árum hefur bóndinn fengið meira í sinn hlut og hlutur vinnsluaðila hefur ekki vaxið eins mikið og ætla mæti af orðum þingmannsins. Athugun Fréttablaðsins haustið 2016 sýndi að kúabændur eru að fá rúmlega 60% af smásöluverði í verslunum til sín sem var hæsta hlutfall sem íslenskir bændur voru að fá fyrir afurðir sem þeir framleiða.
  2. Mjólkuriðnaðurinn starfar innan gildissviðs samkeppnislaga. Það sem iðnaðurinn hefur er heimild frá lögum til þess að gera samkomulag um verkaskiptingu og hafa samstarf til þess að halda niðri kostnaði. Mörg önnur dæmi eru í lögum þar sem samstarf er heimilað, t.d. í fjarskiptalögum vegna uppbyggingar dreifikerfa.
    Auglýsing
  3. Það eru engar samkeppnishindranir í mjólkuriðnaði. Hver sem er getur keypt mjólk af bændum og sótt mjólkina til þeirra. Hver sem er getur keypt mjólk til vinnslu af Auðhumlu, samvinnufélagi kúabænda.  Auðhumla gefur minni aðilum afslátt frá því verði sem stærri aðilar, eins og td. MS, greiða fyrir sína mjólk. Í dag eru átta fyrirtæki með leyfi frá MAST til þess að vinna úr mjólk. Þar á meðal Vífilfell hf. (nú CCEP) og Býlið okkar ehf. í eigu Ölgerðarinnar.
  4. Mjólkuriðnaðurinn á Íslandi mjög lifandi og í stöðugri þróun með vörur og aðferðir. Árlega koma inn á markaðinn um 30-40 nýjar vörur. Sumar þeirra hafa hlotið verðlaun erlendis á matvælasýningum. Mjólkuriðnaðurinn vinnur í dag með háskólasamfélaginu, þekkingar og vísindasamfélaginu, og nýsköpunarfyrirtækjum að því að efla sprota og búa til nýjar afurðir. Þar ríkir ekki stöðnun.
  5. Heimild mjólkuriðnaðarins til verkaskiptingu var nýlega nýtt til þess að setja af stað próteinverksmiðju sem nýtir hráefni til fullnustu og minnkar sóun. Það gagnast umhverfinu, minnkar kostnað og skapar atvinnu á landsbyggðinni. Fullvíst er að það hefði ekki orðið ef þessarar sérstöku heimildar iðnaðarins í lögum hefði ekki notið við.
  6. Verðlag mjólkurvara hækkaði mikið fyrir árið 1990 vegna aukins kostnaðar við vinnslu mjólkur. Þá ákváðu stjórnvöld að reyna lækka þann kostnað með sameiningum mjólkurbúa til þess að skapa hagkvæmari vinnslu. Það hefur tekist vel. Mjólkursamsalan í núverandi mynd myndaðist í þeirri vegferð og hefur náð að lækka kostnað í samstarfi við Mjólkursamlag KS. Í dag eru afurðastöðvar 5 á vegum þessara aðila en voru áður átján. Starfsmönnum hefur fækkað um þriðjung, úr 650 í rúmlega 400. Tekið hefur verið saman á vegum SAM hvernig kostnaður við vinnslu mjólkur hefur þróast. Hann hækkaði um 38% á árunum 2003 -2014 á meðan vísitala neysluverðs hækkaði um 88% á sama tíma. Þótt staða innlendra framleiðenda hafi versnað síðustu misseri vegna kostnaðarhækkana á borð við miklar launahækkanir, koma þær hækkanir ofan á lægri grunn en annars væri. Neytendur njóta því áfram beint þeirrar hagræðingar sem náðst hefur. Út frá þeim skýrslum sem liggja fyrir um þetta má ætla að verð væri í dag um 25% hærra án þessarar hagræðingar.Munurinn á þróun vísitölu neysluverðs og þróunar á vinnslu- og dreifingarkostnaði mjólkur.
  7. Í skýrslu Hagfræðastofnunar Háskóla Íslands frá 2015 var þróuninni lýst með þessum orðum: „Lágmarksverð mjólkur til bænda hefur hækkað miðað við almennt neysluverð síðan 2003. Heildsöluverð mjólkurvara hefur lækkað á sama tíma miðað við almennt neysluverð. Þá er smásöluverð mjólkurvara lægra árið 2013 en 2003 miðað við verð á almennum neysluvörum. Með öðrum orðum hækkuðu mjólkurafurðir minna í verði en aðrar neysluvörur frá 2003 til 2013.“

Eins og sjá má hefur mikið áunnist og samkvæmt skýrslu Hagfræðistofnunar óvíða meiri framleiðni aukning á undanförnum árum á Íslandi en í mjólkurframleiðslu. Engu að síður er alltaf nauðsynlegt að gera betur og endurskoða hlutina. Núna er í gangi endurskoðun á ýmsum þáttum í umgjörð mjólkurframleiðslu eins og flestir vita. Vonandi leggur það starf grunn að jákvæðum breytingum fyrir neytendur og bændur, sem skapa aukið traust á þeim reglum sem unnið er eftir.

Höfundur er verkefnastjóri í upplýsinga- og fræðslumálum hjá Mjólkursamsölunni.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Davíð Helgason, einn stofnenda og fyrrum forstjóri Unity.
Segir Ísland geta orðið „einhvers konar tilraunasetur fyrir framtíðina“
Frumkvöðullinn og milljarðamæringurinn Davíð Helgason flytur til Íslands í sumar og ætlar að fjárfesta í fyrirtækjunum sem vinna gegn loftslagsvandanum. Að hans mati er margt sem gerir landið að góðum fjárfestingarkosti.
Kjarninn 18. maí 2021
Palestínumennirnir fimm fyrir utan húsnæði Útlendingastofnunar í Hafnarfirði í dag.
„Við viljum frekar deyja á götunni á Íslandi en að fara aftur til Grikklands“
„Íslensk yfirvöld hlusta ekkert á okkur. Þó að þau viti hvernig ástandið er í okkar heimalandi og þær áhyggjur sem við höfum. Ég meina, húsin sem við bjuggum í hafa sum verið jöfnuð við jörðu.“ Þetta segir Palestínumaður sem er lentur á götunni á Íslandi.
Kjarninn 18. maí 2021
Fasteignaverð hækkar meira með hverjum mánuðinum sem líður, þar sem eftirspurn er mikil og minna er um nýbyggingar.
Ekki meiri hækkun síðan árið 2017
Fasteignaverð á höfuðborgarsvæðinu hækkaði um 13,7 prósent í apríl á ársgrundvelli, miðað við vísitölu Þjóðskrár. Vísitalan hefur ekki hækkað jafnmikið milli ára síðan í desember 2017.
Kjarninn 18. maí 2021
Þröstur Ólafsson
Var þanþolið rofið?
Kjarninn 18. maí 2021
„Þegar mikil eftirspurn er eftir húsnæði getur fyrirvari um ástandsskoðun fasteignar talist kauptilboði til frádráttar,“ segir í greinargerð með þingsályktunartillögunni.
Ástandsskýrslur fylgi öllum seldum fasteignum
Nýsamþykkt þingsályktunartillaga felur ráðherra að móta frumvarp um ástandsskýrslur fasteigna. Slíkum skýrslum er ætlað að auka traust í fasteignaviðskiptum en ábyrgð vegna galla sem ekki koma fram í ástandsskýrslum mun falla á matsaðila.
Kjarninn 18. maí 2021
Allir hljóta að hafa skoðun á vegferð Ísraelsmanna að mati Hönnu Katrínar Friðriksson þingmanns Viðreisnar.
„Við Íslendingar höfum sterka rödd á alþjóðavettvangi“
Íslensk stjórnvöld þurfa að láta í sér heyra og hvetja aðra til að gera slíkt hið sama vegna átaka milli Ísraels og Palestínu að mati þingmanna Viðreisnar og Framsóknarflokks. Þó svo að íslenska þjóðin sé fámenn hafi hún sterka rödd og hana þurfi að nota.
Kjarninn 18. maí 2021
Samkvæmt ASÍ og BSRB er skuldasöfnun ríkisins ekki áhyggjuefni þegar vextir eru lágir
Gagnrýna „afkomubætandi ráðstafanir“ og vilja breyta fjármálareglum
Sérfræðingahópur á vegum ASÍ og BSRB varar stjórnvöld við að beita niðurskurði í yfirstandandi kreppu og segir að fjármálareglur hins opinbera þurfi að vera sveigjanlegri í nýrri skýrslu um efnahagsleg áhrif faraldursins.
Kjarninn 18. maí 2021
Græni miðinn er aftur kominn upp á gafl Hafnarborgar.
Listaverk sem fjarlægt var af bæjaryfirvöldum í Hafnarfirði komið upp á nýjan leik
Listaverk þeirra Libiu Castro og Ólafs Ólafssonar var fjarlægt af gafli Hafnarborgar fyrr í þessum mánuði að beiðni bæjaryfirvalda. Listaverkið er nú aftur komið upp en líklega hafa bæjaryfirvöld látið undan þrýstingi fagfélaga að mati listamannanna.
Kjarninn 18. maí 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar