Einmanaleiki og eldra fólk

Elliheimili
Auglýsing

Stutt frétt um stórt mál, jafn­vel á íslenskan mæli­kvarða, birt­ist á blað­síðu 2 í Frétta­blað­inu 18. jan­úar sl. Þar var sagt frá aðgerðum bresku rík­is­stjórn­ar­innar sem fólust í að setja verk­efnið „ein­semd inn á borð ráð­herra“. Mark­mið Breta er að bregð­ast við vax­andi ein­semd í sam­fé­lag­inu og heiðra minn­ingu breska stjórn­mála­manns­ins Jo Cox.

Halldór S. Guðmundsson og Berglind Magnúsdóttir

Ein­mana­leiki er sam­fé­lags­legt og ein­stak­ling­bundið vanda­mál, víðar en í Bret­landi. Þannig má sjá umfjall­anir um lands­dekk­andi átaks­verk­efni t.d. í Dan­mörku, Ástr­al­íu, Bret­landi og víð­ar. Full­yrt er að 9 millj­ónir Breta séu oft eða alltaf ein­mana og í danskri rann­sókn kemur fram að um 24% þeirra sem eru 65 ára og eldri upp­lifi sig stundum eða oft ein­mana. Lík­am­leg­ar, and­legar og sam­fé­lags­legar afleið­ingar ein­mana­leika eru sagðar hættu­legri heils­unni en offita eða að reykja 15 sígar­ettur á dag. Af þessum ástæðum kallar breska rík­is­stjórnin nú til stefnu­mót­unar og aðgerða á efsta plani stjórn­kerf­is­ins.

En hver er staðan á Íslandi –er ein­hver ein­mana­leiki hér og er til­efni til að ætla að afleið­ingar ein­man­leika séu svip­aðar hér og í öðrum lönd­um?

Auglýsing

Í könnun sem gerð var í lok árs 2016 og unnin var af Félags­vís­inda­stofnun Háskóla Íslands fyrir Vel­ferð­ar­svið Reykja­vík­ur­borg­ar, vel­ferð­ar­ráðu­neytið og Lands­sam­band eldri borg­ara, kom fram að um tveir af hverjum þremur eldri borg­urum (um 65%) er aldrei ein­mana. Hóp­ur­inn sem upp­lifir ein­mana­leika hefur þó stækk­aði frá árinu 2007 að fyrsta könn­unin var gerð og árið 2012 mæld­ust 13% eldri borg­ara stundum eða oft ein­mana og það hlut­fall orðið 17% svar­enda árið 2016. Þá kom einnig fram að mun fleiri upp­lifa ein­mana­leika stundum eða oft, í hópi þeirra sem eru ógiftir eða ekkj­ur/ekklar, búa ein­ir, eru tekju­litlir eða búa við slæma heilsu.

Í nýrri íslenskri rann­sókn meðal 60 ára og eldri kemur fram að um 22% Íslend­inga sem eru 67 ára og eldri upp­lifa sig ein­mana stundum eða oft. Fleiri konur en karlar upp­lifa ein­mana­leika og þá virð­ast þeir sem yngri eru (eru 60-67 ára) upp­lifa meiri ein­mana­leika en þeir sem eldri eru. Því má gera ráð fyrir að á bil­inu 7000 - 8500 Íslend­ingar 67 ára og eldri upp­lifi ein­mana­leika stundum eða oft. Þessar nið­ur­stöður eru í takti við það sem áður hefur komið fram og að ýmis­legt bendi til að meiri ein­mana­leiki sé meðal yngra fólks en eldra.

Til að bregð­ast við ein­mana­leika meðal þjón­ustu­þega og við­leitni til að setja mál­efnið á dag­skrá, hafa Öldr­un­ar­heim­ili Akur­eyrar og skrif­stofa öldr­un­ar- og hús­næð­is­mála hjá Vel­ferð­ar­sviði Reykja­vík­ur­borg­ar, þýtt og gefið út bæk­ling um ein­mana­leika meðal eldra fólks. Þekkt er að ein­mana­leiki hefur veru­leg áhrif á lífs­gæði eldra fólks og þörf þess fyrir aðstoð eða þjón­ustu.

Það er okkar mat að nægt til­efni sé til að rík­is­stjórn og sveita­stjórnir hér á landi, sýni frum­kvæði og fylgi for­dæmi ann­arra þjóða með því að marka skýra stefnu og aðgerða­á­ætlun til að vinna gegn ein­mana­leika, bæði yngra og eldra fólks.

Höf­undar starfa við vel­ferð­ar­þjón­ustu sveit­ar­fé­laga. Hall­dór S. Guð­munds­son er fram­kvæmda­stjóri Öldr­un­ar­heim­ila Akur­eyrar og Berg­lind Magn­ús­dóttir er skrif­stofu­stjóri öldr­un­ar- og hús­næð­is­mála hjá Vel­ferð­ar­sviði Reykja­vík­ur.

Ari Trausti Guðmundsson
Lagabreyting er varðar fiskeldi
Kjarninn 21. október 2018
Glæpamenn í jakkafötum
„Þeir ganga um í jakkafötum en eru glæpamenn“. Þetta er lýsing danska forsætisráðherrans á mönnum sem hafa orðið uppvísir að einhverju stærsta skattsvikamáli sem sögur fara af. Um er að ræða jafngildi um það bil tíu þúsund milljarða íslenskra króna.
Kjarninn 21. október 2018
Íslendingar borga þriðjung af því sem Danir borga fyrir kalda vatnið
Ódýrast er að nota kalt vatn á Íslandi af Norðurlöndunum.
Kjarninn 20. október 2018
María Pétursdóttir
Starfsgetumat – Upp á líf og dauða
Kjarninn 20. október 2018
Árni Finnsson
Verndarhagsmunir og sjálfbærni hvalveiða
Kjarninn 20. október 2018
Erfitt fyrir Íslendinga að hugsa langt fram í tímann og byggja innviði
Ragna Árnadóttir, aðstoðarforstjóri Landsvirkjunar, segir að stundum þurfi einfaldlega að taka ákvarðanir og gera það sem er hagkvæmast og hentugast á hverjum tíma. Það virðist erfitt fyrir Íslendinga og við þurfum að taka okkur á í þeim efnum.
Kjarninn 20. október 2018
„Kannski ætti lögmaðurinn að prófa sitt eigið meðal“
Stjórnendur síðunnar Karlar gera merkilega hluti hafa sent frá sér yfirlýsingu.
Kjarninn 20. október 2018
Bragginn við Nauthólsveg 100.
Ekki farið eftir innkaupareglum Reykjavíkurborgar
Það tók borgarlögmann 14 mánuði að vinna álit sem kallað var eftir í ágúst 2017. Samkvæmt því var endurbygging braggans við Nauthólsveg 100 ekki útboðsskylt en aftur á móti hafi ekki verið farið eftir innkaupareglum Reykjavíkurborgar.
Kjarninn 20. október 2018
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar