Einmanaleiki og eldra fólk

Elliheimili
Auglýsing

Stutt frétt um stórt mál, jafn­vel á íslenskan mæli­kvarða, birt­ist á blað­síðu 2 í Frétta­blað­inu 18. jan­úar sl. Þar var sagt frá aðgerðum bresku rík­is­stjórn­ar­innar sem fólust í að setja verk­efnið „ein­semd inn á borð ráð­herra“. Mark­mið Breta er að bregð­ast við vax­andi ein­semd í sam­fé­lag­inu og heiðra minn­ingu breska stjórn­mála­manns­ins Jo Cox.

Halldór S. Guðmundsson og Berglind Magnúsdóttir

Ein­mana­leiki er sam­fé­lags­legt og ein­stak­ling­bundið vanda­mál, víðar en í Bret­landi. Þannig má sjá umfjall­anir um lands­dekk­andi átaks­verk­efni t.d. í Dan­mörku, Ástr­al­íu, Bret­landi og víð­ar. Full­yrt er að 9 millj­ónir Breta séu oft eða alltaf ein­mana og í danskri rann­sókn kemur fram að um 24% þeirra sem eru 65 ára og eldri upp­lifi sig stundum eða oft ein­mana. Lík­am­leg­ar, and­legar og sam­fé­lags­legar afleið­ingar ein­mana­leika eru sagðar hættu­legri heils­unni en offita eða að reykja 15 sígar­ettur á dag. Af þessum ástæðum kallar breska rík­is­stjórnin nú til stefnu­mót­unar og aðgerða á efsta plani stjórn­kerf­is­ins.

En hver er staðan á Íslandi –er ein­hver ein­mana­leiki hér og er til­efni til að ætla að afleið­ingar ein­man­leika séu svip­aðar hér og í öðrum lönd­um?

Auglýsing

Í könnun sem gerð var í lok árs 2016 og unnin var af Félags­vís­inda­stofnun Háskóla Íslands fyrir Vel­ferð­ar­svið Reykja­vík­ur­borg­ar, vel­ferð­ar­ráðu­neytið og Lands­sam­band eldri borg­ara, kom fram að um tveir af hverjum þremur eldri borg­urum (um 65%) er aldrei ein­mana. Hóp­ur­inn sem upp­lifir ein­mana­leika hefur þó stækk­aði frá árinu 2007 að fyrsta könn­unin var gerð og árið 2012 mæld­ust 13% eldri borg­ara stundum eða oft ein­mana og það hlut­fall orðið 17% svar­enda árið 2016. Þá kom einnig fram að mun fleiri upp­lifa ein­mana­leika stundum eða oft, í hópi þeirra sem eru ógiftir eða ekkj­ur/ekklar, búa ein­ir, eru tekju­litlir eða búa við slæma heilsu.

Í nýrri íslenskri rann­sókn meðal 60 ára og eldri kemur fram að um 22% Íslend­inga sem eru 67 ára og eldri upp­lifa sig ein­mana stundum eða oft. Fleiri konur en karlar upp­lifa ein­mana­leika og þá virð­ast þeir sem yngri eru (eru 60-67 ára) upp­lifa meiri ein­mana­leika en þeir sem eldri eru. Því má gera ráð fyrir að á bil­inu 7000 - 8500 Íslend­ingar 67 ára og eldri upp­lifi ein­mana­leika stundum eða oft. Þessar nið­ur­stöður eru í takti við það sem áður hefur komið fram og að ýmis­legt bendi til að meiri ein­mana­leiki sé meðal yngra fólks en eldra.

Til að bregð­ast við ein­mana­leika meðal þjón­ustu­þega og við­leitni til að setja mál­efnið á dag­skrá, hafa Öldr­un­ar­heim­ili Akur­eyrar og skrif­stofa öldr­un­ar- og hús­næð­is­mála hjá Vel­ferð­ar­sviði Reykja­vík­ur­borg­ar, þýtt og gefið út bæk­ling um ein­mana­leika meðal eldra fólks. Þekkt er að ein­mana­leiki hefur veru­leg áhrif á lífs­gæði eldra fólks og þörf þess fyrir aðstoð eða þjón­ustu.

Það er okkar mat að nægt til­efni sé til að rík­is­stjórn og sveita­stjórnir hér á landi, sýni frum­kvæði og fylgi for­dæmi ann­arra þjóða með því að marka skýra stefnu og aðgerða­á­ætlun til að vinna gegn ein­mana­leika, bæði yngra og eldra fólks.

Höf­undar starfa við vel­ferð­ar­þjón­ustu sveit­ar­fé­laga. Hall­dór S. Guð­munds­son er fram­kvæmda­stjóri Öldr­un­ar­heim­ila Akur­eyrar og Berg­lind Magn­ús­dóttir er skrif­stofu­stjóri öldr­un­ar- og hús­næð­is­mála hjá Vel­ferð­ar­sviði Reykja­vík­ur.

Meira úr sama flokkiAðsendar greinar