Omaggio vasar og húsnæðisvandinn

Formaður Ungra jafnaðarmanna skrifar um húsnæðismál baráttudegi verkalýðsins.

Auglýsing

Hinn frjálsi mark­aður er ekki full­komn­ari lausn vanda­mála heims­ins en svo að í kap­ít­al­ismann virð­ist vera inn­byggð til­hneig­ing til að valda djúpum kreppum endrum og eins, líkt og við Íslend­ingar fengum að kenna á fyrir 10 árum síð­an. Meira um það rétt á eft­ir. Á smærri skala en þjóð­hags­legum stór­á­föllum lendir mark­að­ur­inn einnig stundum í að mis­reikna sig og margs­konar mark­aðs­brestir valda því að ekki er alltaf jafn­vægi á fram­boði, eft­ir­spurn og verð­lagi. Það sleppur nú kannski fyrir horn þegar um er að ræða ein­hverja vöru eins og Omaggio vasa. Þegar varan sem um ræðir er hins vegar hús­næði, er vanda­málið heldur svæ­snara. Ólíkt Omaggio vös­um, er öruggt hús­næði nefni­lega mann­rétt­indi.

Óarð­bæru mann­rétt­indin

Van­hæfi hins frjálsa mark­aðar í hús­næð­is­málum hefur margoft valdið stór­kost­legum vanda­málum á Íslandi í gegnum sög­una. Hús­næð­is­vand­inn sem við búum við í dag er fyrst og fremst kom­inn til vegna þess að eftir Hrun lækk­aði hús­næð­is­verð eða stóð í stað, á sama tíma og bygg­ing­ar­kostn­aður rauk upp. Hinn frjálsi mark­aður áleit bygg­ingu nýrra íbúða óarð­bæra, og þar sem eng­inn annar aðili stóð fyrir hús­bygg­ingum á þeim tíma, var ein­fald­lega næstum ekk­ert byggt. Það litla sem þó var byggt á fyrstu árunum eftir Hrun var svo dýrt í kaupum að það fór alla­vega fjarri því að leysa hús­næð­is­vanda ungs fólks.

Vanda­málin leyst

Lausn­irnar á þessum stóru hús­næð­iskreppum Íslend­inga hafa alltaf verið félags­leg­ar. Á fyrstu ára­tugum 20. aldar var ömur­legur húsa­kostur hinna vinn­andi stétta við­var­andi vanda­mál og stærsta ógn við lýð­heilsu þjóð­ar­inn­ar. Þá voru það jafn­að­ar­menn með Héð­inn Valdi­mars­son í broddi fylk­ing­ar, sem komu á fót verka­manna­bú­staða­kerf­inu og reistu verka­manna­bú­stað­ina við Hring­braut. Þangað gátu flutt hund­ruð fjöl­skyldna úr hinum vinn­andi stéttum og komust í fyrsta sinn í hús­næði með renn­andi vatni og nútíma­þæg­indum á þeirra tíma mæli­kvarða. Hús­næð­iskreppan á 7. ára­tugnum var leyst með merkum kjara­samn­ing­um, þar sem ríkið og verka­lýðs­hreyf­ingin sam­ein­að­ist um að reisa Breið­holt­ið.

Auglýsing

Lausnin aflögð

Á góð­ær­is­ár­unum í kringum alda­mótin þótti nýfrjáls­hyggju­flokk­unum sem þá voru við völd, Sjálf­stæð­is­flokki og Fram­sókn­ar­flokki, óþarfi að púkka upp á félags­lega hús­næð­is­kerfið og verka­manna­bú­stað­ina. Jóhanna Sig­urð­ar­dótt­ir, sem staðið hafði vörð um kerfið á árum sínum sem félags­mála­ráð­herra 1987-1994, sló ræðu­met Alþingis þegar hún tal­aði í 10 klukku­tíma og 8 mín­útur til varnar félags­lega hús­næð­is­kerf­inu árið 1998. Sú orr­usta tap­að­ist samt og rík­is­stjórn Dav­íðs Odds­sonar og Hall­dórs Ásgríms­sonar lögðu kerfið nið­ur. Þegar hinn frjálsi mark­aður brást svo í Hrun­inu tíu árum síð­ar, var því ekk­ert kerfi til að taka við og tryggja fólki ódýrt og hent­ugt hús­næði.

End­ur­reisnin

Það sér nú fyrir end­ann á núver­andi hús­næð­is­vanda í Reykja­vík og er það ekki síst fyrir til­stilli þess frum­kvæðis sem núver­andi meiri­hluti í Reykja­vík undir for­ystu Dags B. Egg­erts­sonar hefur sýnt við að koma á sam­starfi borg­ar­innar og leigu­fé­laga á vegum verka­lýðs­fé­laga, sem ekki eru rekin með hagn­að­ar­sjón­ar­miði. Með þessum vísi að end­ur­reisn verka­manna­bú­stað­anna stefnir loks í að hund­ruð og þús­undir íbúða bjóð­ist fólki sem ekki hefur efni á okur­kjör­unum sem hinn frjálsi mark­aður býður upp á í dag. Það skiptir nefni­lega máli hverjir stjórna.

Höf­undur er for­maður Ungra jafn­að­ar­manna.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Nú sé kominn tími til að bregðast við
Ný skýrsla Umhverfisstofnunar Evrópu er komin út.
Kjarninn 6. desember 2019
Bjarki Þór Grönfeldt
Rauði múrinn gliðnar
Kjarninn 6. desember 2019
Jón Atli Benediktsson
Jón Atli sækist eftir því að vera áfram rektor HÍ
Embætti rektors hefur verið auglýst laust til umsóknar fyrir tímabilið 1. júlí 2020 til 30. júní 2025.
Kjarninn 6. desember 2019
Þorsteinn Víglundsson, þingmaður Viðreisnar er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Jafnréttismiðuð fyrirtæki greiði lægra tryggingagjald
Þingmenn úr þremur flokkum hafa lagt til að fyrirtæki með jafnara kynjahlutfall í stjórnunarstöðum greiði lægra tryggingagjald. Markmiðið er að fjölga konum í stjórnunarstöðum og þar með draga úr óleiðréttum launamun kynjanna.
Kjarninn 6. desember 2019
Hafa aldrei lánað meira til húsnæðiskaupa en í október
Tvö met voru sett í útlánum lífeyrissjóða til sjóðsfélaga sinna í október 2019. Í fyrsta lagi lánuðu þeir 26 prósent meira en þeir höfðu gert í fyrri metmánuði og í öðru lági voru útlánin 45 prósent fleiri en nokkru sinni áður innan mánaðar.
Kjarninn 6. desember 2019
Pexels
Íslendingar kaupa sífellt meira á alþjóðlegum netverslunardögum
Gífurleg aukning hefur orðið í fjölda póstsendinga hjá Póstinum í kjölfar stóru alþjóðlegu netverslunardaganna á síðustu árum. Alls hefur fjöldi innlendra sendinga aukist um 140 prósent frá árinu 2015.
Kjarninn 6. desember 2019
Íbúðalánasjóður getur gjaldfellt lán eða breytt lánskjörum hjá þeim sem ætla að græða
Íbúðalánasjóður hefur gripið til aðgerða gagnvart félögum sem rekin eru með arðsemissjónarmiði en hafa tekið lán hjá sjóðnum sem ætluð eru fyrir óhagnaðardrifin leigufélög.
Kjarninn 6. desember 2019
Aramco með verðmiðann 205.700.000.000.000
Olíufyrirtæki Aramco verður langsamlega verðmætasta skráða hlutafélag í heiminum. Um 1,5 prósent hlutafjár í félaginu var selt, miðað við verðmiða upp á 1.700 milljarða Bandaríkjadala.
Kjarninn 6. desember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar