Omaggio vasar og húsnæðisvandinn

Formaður Ungra jafnaðarmanna skrifar um húsnæðismál baráttudegi verkalýðsins.

Auglýsing

Hinn frjálsi mark­aður er ekki full­komn­ari lausn vanda­mála heims­ins en svo að í kap­ít­al­ismann virð­ist vera inn­byggð til­hneig­ing til að valda djúpum kreppum endrum og eins, líkt og við Íslend­ingar fengum að kenna á fyrir 10 árum síð­an. Meira um það rétt á eft­ir. Á smærri skala en þjóð­hags­legum stór­á­föllum lendir mark­að­ur­inn einnig stundum í að mis­reikna sig og margs­konar mark­aðs­brestir valda því að ekki er alltaf jafn­vægi á fram­boði, eft­ir­spurn og verð­lagi. Það sleppur nú kannski fyrir horn þegar um er að ræða ein­hverja vöru eins og Omaggio vasa. Þegar varan sem um ræðir er hins vegar hús­næði, er vanda­málið heldur svæ­snara. Ólíkt Omaggio vös­um, er öruggt hús­næði nefni­lega mann­rétt­indi.

Óarð­bæru mann­rétt­indin

Van­hæfi hins frjálsa mark­aðar í hús­næð­is­málum hefur margoft valdið stór­kost­legum vanda­málum á Íslandi í gegnum sög­una. Hús­næð­is­vand­inn sem við búum við í dag er fyrst og fremst kom­inn til vegna þess að eftir Hrun lækk­aði hús­næð­is­verð eða stóð í stað, á sama tíma og bygg­ing­ar­kostn­aður rauk upp. Hinn frjálsi mark­aður áleit bygg­ingu nýrra íbúða óarð­bæra, og þar sem eng­inn annar aðili stóð fyrir hús­bygg­ingum á þeim tíma, var ein­fald­lega næstum ekk­ert byggt. Það litla sem þó var byggt á fyrstu árunum eftir Hrun var svo dýrt í kaupum að það fór alla­vega fjarri því að leysa hús­næð­is­vanda ungs fólks.

Vanda­málin leyst

Lausn­irnar á þessum stóru hús­næð­iskreppum Íslend­inga hafa alltaf verið félags­leg­ar. Á fyrstu ára­tugum 20. aldar var ömur­legur húsa­kostur hinna vinn­andi stétta við­var­andi vanda­mál og stærsta ógn við lýð­heilsu þjóð­ar­inn­ar. Þá voru það jafn­að­ar­menn með Héð­inn Valdi­mars­son í broddi fylk­ing­ar, sem komu á fót verka­manna­bú­staða­kerf­inu og reistu verka­manna­bú­stað­ina við Hring­braut. Þangað gátu flutt hund­ruð fjöl­skyldna úr hinum vinn­andi stéttum og komust í fyrsta sinn í hús­næði með renn­andi vatni og nútíma­þæg­indum á þeirra tíma mæli­kvarða. Hús­næð­iskreppan á 7. ára­tugnum var leyst með merkum kjara­samn­ing­um, þar sem ríkið og verka­lýðs­hreyf­ingin sam­ein­að­ist um að reisa Breið­holt­ið.

Auglýsing

Lausnin aflögð

Á góð­ær­is­ár­unum í kringum alda­mótin þótti nýfrjáls­hyggju­flokk­unum sem þá voru við völd, Sjálf­stæð­is­flokki og Fram­sókn­ar­flokki, óþarfi að púkka upp á félags­lega hús­næð­is­kerfið og verka­manna­bú­stað­ina. Jóhanna Sig­urð­ar­dótt­ir, sem staðið hafði vörð um kerfið á árum sínum sem félags­mála­ráð­herra 1987-1994, sló ræðu­met Alþingis þegar hún tal­aði í 10 klukku­tíma og 8 mín­útur til varnar félags­lega hús­næð­is­kerf­inu árið 1998. Sú orr­usta tap­að­ist samt og rík­is­stjórn Dav­íðs Odds­sonar og Hall­dórs Ásgríms­sonar lögðu kerfið nið­ur. Þegar hinn frjálsi mark­aður brást svo í Hrun­inu tíu árum síð­ar, var því ekk­ert kerfi til að taka við og tryggja fólki ódýrt og hent­ugt hús­næði.

End­ur­reisnin

Það sér nú fyrir end­ann á núver­andi hús­næð­is­vanda í Reykja­vík og er það ekki síst fyrir til­stilli þess frum­kvæðis sem núver­andi meiri­hluti í Reykja­vík undir for­ystu Dags B. Egg­erts­sonar hefur sýnt við að koma á sam­starfi borg­ar­innar og leigu­fé­laga á vegum verka­lýðs­fé­laga, sem ekki eru rekin með hagn­að­ar­sjón­ar­miði. Með þessum vísi að end­ur­reisn verka­manna­bú­stað­anna stefnir loks í að hund­ruð og þús­undir íbúða bjóð­ist fólki sem ekki hefur efni á okur­kjör­unum sem hinn frjálsi mark­aður býður upp á í dag. Það skiptir nefni­lega máli hverjir stjórna.

Höf­undur er for­maður Ungra jafn­að­ar­manna.

Upphafið - Árstíðaljóð
Safnað fyrir fimmtu ljóðarbók Gunnhildar Þórðardóttur.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Guðlaugur Þór Þórðarson
Rúmar 16 milljónir í aðkeypta ráðgjöf og álit vegna þriðja orkupakkans
Kostnaður vegna innlendrar ráðgjafar og álita nemur rúmlega 7,6 milljónum króna og erlends tæpum 8,5 milljónum króna.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Sex ríkisforstjórar með hærri laun en forsætisráðherra
Laun bankastjóra Landsbankans hafa hækkað mest allra ríkisforstjóra, eða um 82 prósent, frá því að bankaráð bankans tók yfir ákvörðun um launakjör hans. Átta ríkisforstjórar eru með hærri laun en flestir ráðherrar.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Vilja steypa Boris Johnson af stóli
Breska stjórnarandstaðan leitar nú að nýjum þingmanni sem gæti orðið forsætisráðherra Bretlands í stað Borisar Johnson. Jeremy Corbyn telur sig vera manninn í verkið, en ekki eru allir innan stjórnarandstöðunnar á sama máli.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Draumur um landakaup
Einhverjir hafa kannski, til öryggis, litið á dagatalið sl. föstudag þegar fréttir bárust af því að Bandaríkjaforseti hefði viðrað þá hugmynd að kaupa Grænland. Þetta var þó ekki aprílgabb og ekki í fyrsta skipti sem þessi hugmynd skýtur upp kollinum.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir
Ok skiptir heiminn máli
Kjarninn 17. ágúst 2019
Peningastefnunefnd í tíu ár
Gylfi Zoega segir að framtíðin muni leiða í ljós hvort áfram takist að ná góðum árangri eins og hafi verið gert með peningastefnu síðustu 10 ára á Íslandi en reynslan síðasta áratuginn sé samt staðfesting þess að það sé hægt ef vilji sé fyrir hendi.
Kjarninn 17. ágúst 2019
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Nýir tímar á Norðurslóðum?
Kjarninn 17. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar