Bönnum Harry Potter

Auglýsing

Þriðju­dag­inn síð­asta var rif­ist um osta inn á þingi og stóðu átökin milli þeirra sem vilja opn­ara Ísland og þeirra sem vilja skella í lás á sem flestum svið­um. Atvinnu­vega­nefnd hafði skilað af sér vand­leg unn­inni til­lögu þar sem ólíkir flokkar höfðu náð mála­miðlun og til stóð að leyfa örlítið fleiri osta á hillum mat­vöru­búða, örlítið fleiri fjöl­breytni og mögu­lega aðeins lægri verð. En á síð­ustu stundu sner­ist ein­hverjum í meiri­hlut­anum hug­ur. Það var óneit­an­lega íronískt. Aðeins fyrr um kvöldið höfðu þing­menn sam­þykkt ný per­sónu­vernd­ar­lög, sem fólu í sér gríð­ar­lega miklar umbætur í neyt­enda­vernd. Eftir sam­þykkt GDPR mega fyr­ir­tæki og fram­leið­endur á net­inu ekki lengur líta að net­notk­endur sem sína per­sónu­lega eign og selja upp­lýs­ingar um þá án sam­þykk­is. Hug­myndin er sú að fyr­ir­tæki sem starfa á net­inu þurfi að fram­leiða ein­hverja vöru sem neyt­endur vilja, tekju­mód­elið sem gengur út á að plata neyt­end­ann til að gefa upp­lýśingar um sig til að selja þriðja aðila á að deyja eða í það minnsta skerð­ast veru­lega.

Neyt­and­inn er nefni­lega ekki eign fyr­ir­tæk­is­ins. Hann er við­skipta­vin­ur. Hlut­verk hans er ekki að halda uppi lélegum fyr­ir­tækjum sem bjóða honum ekk­ert, heldur að verð­launa þá sem svo sann­ar­lega hafa eitt­hvað upp á að bjóða. Um þetta gátum við öll verið sam­mála, en gátum það svo ekki þegar það kom að mjólk­ur­af­urð­um. Þá allt í einu var kaup­and­inn orð­inn eign fram­leið­and­ans.

Ímyndum okkur í smá­stund að hug­ar­far og póli­tísk ítök Rit­höf­unda­sam­bands Íslands væru svipuð og þeirra aðila sem mynda hóp­inn í kringum Mjólk­ur­sam­söl­una og Kaup­fé­lag Skaga­fjarð­ar. Í dag eru settar tak­mark­anir á hve mikið af land­bún­að­ar­vörum og hvers konar vörur megi flytja til Íslands. Full­yrt er að íslenskir fram­leið­endur á haus­inn ef við leyfum meira úrval af ostum í búð­ir, jafn­vel þó um sé að ræða osta sem ekki einu sinni er verið að fram­leiða á Íslandi. Í þessu sam­hengi er oft talað um íslenska neyt­endur eins og þeir séu á ein­hvern hátt eign íslenskra fyr­ir­tækja, og að hags­munir fyr­ir­tækj­ana vegi þyngra en val­frelsi okkar sem förum út í búð til að kaupa í mat­inn. Ímyndum okkur í smá­stund að rit­höf­undar litu svip­uðum augum á íslenska les­end­ur.

Auglýsing

Hart var deilt um það inn á alþingi nú í nótt hvort leyfa ætti aukn­ingu á þýð­inga­kvóta íslenskra bóka­út­gef­enda. Þing­menn Pírata, Við­reisnar og Sam­fylk­ingar stigu upp í pontu og töl­uðu fyrir því að leyfð yrði útgáfa á Harry Pott­er, Game of Thro­nes og að versl­anir Eymunds­sonar mættu bæta við tíu tonnum af nýlega þýddri bók Jor­dan Pet­ers­son tólf lífs­regl­ur.

Þing­menn Mið­flokks, Sjálf­stæð­is­flokks, fram­sóknar og vinstri grænna lögð­ust hart gegn þessum til­lög­um. Sumir höfðu orð á því að meiri inn­flutn­ingur á erlendum þýð­ingum heim­speki­rita kæmi hart niður á útgef­endum inn­lendra fræði­rita. Aðrir töl­uðu um hvernig íslensk furðu­sagna-­út­gáfa væru nú fyrst byrjuð að blómstra, en einn þing­manna fram­sóknar vís­aði sér­stak­lega til skýrslu rit­höf­unda­sam­bands­ins frá árinu 2007 „Það er aug­ljóst að útgáfa fyrstu þriggja Harry Potter bókanna hér­lendis dró stór­lega úr sölu á bókum Andra Snæs Magna­son­ar, tap hans á útgáfu Harry Potter gæti verið upp á tugi millj­óna.“

Auð­vitað er dæmið sem ég tek algjör­lega absúrd. Meira úrval af þýddum skáld­verkum í bóka­búð­um, sem og bóka á erlendum málum dregur ekki úr lestri á inn­lendum höf­und­um. Ef við myndum loka fyrir inn­flutn­ing á erlendum bókum myndi bók­sala drag­ast sam­an, færri bóka­búðir yrðu til staðar og á end­anum myndi fólk lesa minna. Þeir sem hafa lesið Harry Potter eru helm­ingi lík­legri til að fara út í búð og prufa inn­lendan höf­und eins og t.d. Emil Hjörvar Pet­er­sen, Hildi Knúts­dóttur eða Alex­ander Dan Vil­helms­son, sem öll eru dæmi um nýja íslenska furðu­sagna­höf­unda sem ólust upp við þær bækur í íslenskri þýð­ingu.

Það mætti taka ótal mörg önnur dæmi. Ef við myndum tak­marka úrval eða magn fram­andi bjóra sem flytja mætti inn til Íslands myndi sala Borg brugg­hús eða Steðja ekki aukast, heldur drag­ast saman þar sem almennum áhuga á bjór­menn­ingu myndi minnka. Ef við myndum marg­falda tolla og minnka inn­flutn­ing á hrís­grjónum til að selja fleiri inn­lendar kart­öfl­ur, þá yrði minna borðað af íslenskum fisk þar sem verðið á Sushi myndi tvö­fald­ast.

Auð­vitað eru áhrif frjálsar versl­unar ekk­ert alltaf góð. Frjáls sam­keppni á sviði sæl­gæt­is­gerðar hefur almennt aukið syk­ur­neyslu Íslend­inga og gert bæði tann­lækna, sæl­gæt­is­fram­leið­endur og kaup­menn ríka. Sömu­leiðis má velta fyrir sér kolefna­fótspori við inn­flutn­ing. En það eru ekki rökin sem við heyr­um. Rök­semda­færslan snýst alltaf um að íslenskir neyt­endur til­heyri örfáum ein­ok­un­ar­fyr­ir­tækjum sem eru með tang­ar­hald á tveimur af hverjum þremur flokkum sem eru inni á þingi.

Það versta við þetta tang­ar­hald er að þing­menn ganga gegn sinni eigin sann­fær­ingu. Margir í stjórn­ar­meiri­hlut­anum voru með óbragð í munni, því þeir höfðu nú þegar gert sam­komu­lag við stjórn­ar­and­stöð­una um að leyfa meiri inn­flutn­ing á ost­um. Sjálf­stæð­is­menn sáu sig knúna til að koma upp í pontu og minna á að flokk­ur­inn þeirra væri nú samt frí­versl­un­ar­flokk­ur, bara frí­versl­un­ar­flokkur með lítið hug­rekki. Aðrir voru bara nokkuð kát­ir. Mið­flokks­menn, vinstri grænir og fram­sókn sem fyrr um dag­inn höfðu verið í hár­unum á hvort öðru yfir verð­trygg­ingu gátu fagnað saman með bróð­ur­part þing­flokks sjálf­stæð­is­manna. Albertína Frið­björg Elí­as­dótt­ir, þing­kona sam­fylk­ing­ar­innar úr norð­aust­ur­kjö­dæmi fang­aði vel stemm­ing­una í frjáls­ari hluta þings­ins þegar hún lýsti sinni til­finn­ingu í pontu (ég leyfi mér að klippa smá): [...]„Margt hefur verið sagt og margt hefur verið rætt en í stuttu máli get ég ekki annað sagt en að ég hafi orðið fyrir veru­lega miklum von­brigðum með mála­til­búnað og umfjöllun og umræð­ur, að sumu leyti í öllu falli, í tengslum við þetta mál.[...] En í stuttu máli sagt hefur umræðan verið þannig að ég hrein­lega veit ekki hvort meiri hluti nefnd­ar­innar er að koma eða fara, svo oft hefur sér­stak­lega Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn skipt um skoðun í þessu máli, að maður er pinku hugsi yfir þessum mála­til­bún­aði öllum sam­an. [...] Þó að þing­mönnum í hlið­ar­sölum finn­ist það greini­lega mjög fyndið og skemmti­legt get ég ekki sagt að ég hafi neitt sér­stak­lega mik­inn húmor fyrir því.“

Ég hef heldur ekki mik­inn húmor fyrir því þegar fólk hefur ekki hug­rekki til að standa með sann­fær­ingu sinni og kóar með íhalds­öfl­unum í sínum eigin flokki. Og það var ótrú­legt að horfa upp á það hvernig mið­flokk­ur­inn fer með hina fram­sókn­ar­flokk­anna þrjá. Það var ekki aug­ljóst hver réði dag­skrá þings­ins, Sig­mundur Davíð eða Stein­grímur J, hver færi með völdin í land­inu, Katrín Jak­obs­dóttir eða Sig­mund­ur, því miðað við þessa nið­ur­stöðu getur stjórnin allt eins tekið fjórða fram­sókn­ar­flokk­inn inn. Ekk­ert myndi breyt­ast í stefnu stjórn­valda ef Sig­mundi Davíð væru réttir lykl­arnir að land­bún­að­ar­ráðu­neyt­inu og Gunnar Braga afhentur gamli stól­inn sinn í utan­rík­is­ráðu­neyt­inu. Mögu­lega væri það þess virði. Það yrði minna um dramat­ísk upp­hlaup þegar fram­sókn­ar­fólkið hreytir ónotum í hvort ann­að, og frjálsu flokk­unum í stjórn­ar­and­stöðu gæf­ist kannski aðeins betri tími til að yfir­fara mik­il­væga, inn­flutta sér­lög­gjöf frá ESB eins og GDPR, og inn­leiða hana á ábyrg­ari, full­orð­ins­legri máta.

Höf­undur er vara­þing­maður Pírata og sat á þingi dag­inn sem umræð­urnar um tolla­lögin fóru fram.

Þórarinn Snorri Sigurgeirsson
22. júlí
Kjarninn 22. júlí 2018
Birgir Hermannsson
Klúður Steingríms J. Sigfússonar
Kjarninn 22. júlí 2018
Bás hjá frambjóðanda Danska þjóðarflokksins
10 staðreyndir um Dansk Folkeparti
Danski þingflokksforsetinn Pia Kjærsgaard hefur verið áberandi í umræðunni í síðustu viku vegna hlutverks hennar á fullveldishátíðinni. Pia er þekktust fyrir tengingu sína við flokkinn Dansk Folkeparti, en Kjarninn tók saman tíu staðreyndir um hann.
Kjarninn 22. júlí 2018
Sá mikli uppgangur sem á sér stað á Íslandi útheimtir mikið af nýju vinnuafli. Það vinnuafl þarf að sækja erlendis.
Erlendir ríkisborgarar orðnir 23 prósent íbúa í Reykjanesbæ
Erlendum ríkisborgurum heldur áfram að fjölga á Íslandi. Án komu þeirra myndi íbúum landsins fækka. Mjög mismunandi hvar þeir setjast að. Í Reykjanesbæ voru erlendir ríkisborgarar 8,6 prósent íbúa í lok árs 2011. Nú eru þeir 23 prósent þeirra.
Kjarninn 22. júlí 2018
Klámið í kjallarageymslunum
Í geymslum danska útvarpsins, DR, leynast margar útvarps- og sjónvarpsperlur. Danir þekkja margar þeirra en í geymslunum er einnig að finna efni sem fæstir hafa nokkurn tíma heyrt minnst á, hvað þá heyrt eða séð.
Kjarninn 22. júlí 2018
Ljósmæðrafélagið hefur aflýst yfirvinnubanninu sínu.
Verkfalli ljósmæðra aflýst
Ljósmæðrafélag Íslands hefur samþykkt að aflýsa yfirstandandi yfirvinnubanni í ljósi þess að ríkissáttarsemjari hefur lagt fram miðlunartillögu.
Kjarninn 21. júlí 2018
Björn Leví Gunnarsson
Réttar skoðanir?
Kjarninn 21. júlí 2018
Guðmundur Andri Thorsson
Um kurteisi
Kjarninn 21. júlí 2018
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar