Umburðarvæl

Símon Vestarr skrifa um kærleikann sem hann segir innsta kjarna mennsku okkar.

Auglýsing

„Hvernig stendur á því að þeir sem tala mest um umburð­ar­lyndi hafa minnst umburð­ar­lyndi fyrir því þegar ég tala um umburð­ar­lyndi þeirra sem stór­hættu­lega sam­fé­lags­plág­u?“

Ég veit. Þetta er svo ógeðs­lega heimsku­leg spurn­ing að mann verkjar í eistun af pirr­ingi við að leggj­ast svo lágt að svara henni. En ef við látum okkur hafa það og „tökum umræð­una“ koma áhuga­verðir hlutir í ljós. Til dæmis það að orðið umburð­ar­lyndi er mála­miðl­un. Þess vegna er það nógu aula­legt til að snúa upp í svona mót­sögn. Að umbera eitt­hvað þýðir bara að láta það ekki pirra sig. Þess vegna dugir það ekki sem sam­fé­lags­gildi. Eitt og sér er umburð­ar­lyndi gagns­laust. Og hvers konar inn­blástur er í svo­leiðis orði? Rétt eins og myrkur er skortur á ljósi en umburð­ar­lyndi fjar­vera geð­vonsku. Prófum þetta sem slag­orð:

Frelsi! Jafn­rétti! Bræðra­lag! Geð­vonsku­leysi!

Auglýsing

Hvernig var? Fékk ein­hver fiðr­ing í mag­ann? Tár á hvarm? Nei. Eng­inn er að fara að leggja lífið (eða svo mikið sem eft­ir­mið­dag) í söl­urnar fyrir umburð­ar­lyndi. Þess vegna er þetta hug­tak kennt við vel stætt fólk sem þarf ekki að standa í mán­að­ar­legri lífs­bar­áttu; ekki vegna þess að það sé eina fólkið sem pré­dikar umburð­ar­lyndi heldur vegna þess að umburð­ar­lyndi eitt og sér ristir grunnt.

Hvað slekkur ótta?

Þeir sem bera í hjarta sér martröð um ein­hvers konar útlend­inga­plágu eða íslam­svæð­ingu eða hvítt þjóð­ar­morð —eða hvað sem þeir kalla heila­drauga sína— líta á kall „góða fólks­ins” eftir umburð­ar­lyndi sem aula­legt til­svar. Og þeir hafa að hluta til rétt fyrir sér. Umburð­ar­lyndi er of kalt og vél­rænt til að sefa til­vist­ar­hræðslu kyn­þátta­hyggj­unn­ar. Til þess þurfum við mikið kraft­meira og rót­tækara hug­tak:

Frelsi! Jafn­rétti! Bræðra­lag! Kær­leik­ur!

Já, ég ætla enn eina ferð­ina að tala um kær­leika. Ég skal reyna að end­ur­taka mig sem minnst.

Ég hef tekið eftir því að ég er alls ekki eina Gut­menschið sem er kom­inn með upp í kok á því að vera settur í þá stöðu að verja mörg­hund­ruð ára gamla ein­gyð­is­trú eins og íslam. Ég held að flestir sem eru á sömu blað­síðu og ég í póli­tík hljóti að vera sam­mála um að hið heimsku­leg­asta sem við gætum gert eftir aldaraðir undir hefð­ar­bákni (sem er enn með tákn sitt brenni­merkt á þjóð­fána okk­ar) væri að stökkva í fangið á öðrum slíkum sið. Enda stingur ekk­ert okkar upp á því. Ég hef aldrei á ævi minni varið íslam. Fyrir mér mega öll skipu­lögð trú­ar­brögð víkja fyrir dýpri skiln­ingi á þeim eilífa friði sem hver ein­asta líf­vera fær í vöggu­gjöf. Íslams­trú er eng­inn faktor í lífi ann­arra en þeirra sem játa hana. Að vera hræddur við íslam er eins og að fela sig undir sóf­anum þegar Keyser Söze er í sjón­varp­inu.

Múslimar eru hins vegar fólk. Og fólk ber að verja. Til­hneig­ing okkar til að elska fólk er það sem gerir okkur að fólki.

Útvíkkun kær­leik­ans

Sum okkar hafa lent í því að vinur okkar hefur fundið Guð. Eða Jesús. Eða Cross­fit. Hann er voða upp­rif­inn og segir að við verðum að prófa þetta. Að honum hafi aldrei liðið eins vel. Og þar sem hann er vinur manns þá sam­gleðst maður honum þrátt fyrir að finn­ast þetta ótta­legt prump. „Fín­t,“ hugsar mað­ur, „á meðan hann er glaður þá er ég sátt­ur.“ Við viljum að fólk­inu sem okkur þykir vænt um líði vel. Og þá gildir einu hvort það er skýja­guð, eyði­merk­ur­pré­dik­ari eða hel­kött­aður einka­þjálf­ari sem kemur þeirri vellíðan í kring eða eitt­hvað sem okkur þykir verð­ug­ara, hvað sem það ann­ars er. Af því að skoð­anir okkar eru alltaf í öðru sæti. Kær­leik­ur­inn í því fyrsta.

Fyr­ir­les­ari úr fornöld komst vel að orði um kær­leik­ann: „Kær­leik­ur­inn er lang­lynd­ur, hann er góð­vilj­að­ur. Kær­leik­ur­inn öfundar ekki. Kær­leik­ur­inn er ekki raup­sam­ur, hreykir sér ekki upp.“ Stolt og met­ingur á aldrei sam­leið með kær­leik­anum af því að hann „breiðir yfir allt, trúir öllu, vonar allt, umber allt.” Þess vegna leyfir maður vini sínum að kom­ast að því á eigin tíma hvort þetta er hent­ugur lífs­stíll til lengdar eða bara tíma­bundið daður við glans­andi frels­aragínu.

Skoð­anir koma og fara en „kær­leik­ur­inn fellur aldrei úr gild­i.“ Kær­leik­ur­inn er í raun ekki til­finn­ing eða ferli heldur rými þar sem allt slíkt getur átt sér stað. Ómissandi lífs­skil­yrði fyrir mann­skepn­una. Hann er alltaf skil­yrð­is­laus. Ekki er hægt að selja hann eða skipt­ast á sneiðum af hon­um. Bara gefa hann eins og maður eigi enda­laust magn af hon­um, af því að hann er botn­laus auð­lind. Sá sem þiggur hann finnst hann vera með­tek­inn og sá sem auð­sýnir hann sleppur við að þurfa að ganga um ver­öld­ina með herptan aft­ur­enda í leit að móðg­unum og rifr­ilda­til­efn­um. Kær­leik­ur­inn er innsti kjarni mennsku okk­ar. Dýpsta jáið.

Og nú þurfum við að dusta af honum ryk­ið. Hætta að vera hrædd um að hljóma of hippa­leg.

Hismi og hveiti

Um nokk­urt skeið hefur okkur verið upp­álagt að forð­ast þessi risa­stóru kosmísku hug­tök sem bera með sér fnyk trú­ar­bragða og ég er sam­mála því upp að vissu marki. Orð eins og guð, synd og frelsun eru orðin hér um bil ónot­hæf vegna alda­langrar mis­notk­un­ar. En ef við köstum kær­leik­anum á sorp­haug­inn með þeim þá stöndum við vopn­laus frammi fyrir hættu­leg­ustu ógnum sem við stöndum frammi fyr­ir. Og stað­genglar eins og umburð­ar­lyndi hafa hvergi nærri sama burð­ar­þol. Maður getur elskað fólk eilíf­lega. Maður getur hins vegar ekki umborið fólk nema rétt á meðan þol­in­mæði manns end­ist.

Að skipta kær­leika út fyrir umburð­ar­lyndi er eins og að skipta útveggjum út fyrir þak­plöt­ur. Einar og sér eru þak­plötur gagns­laus­ar. Umburð­ar­lyndi okkar þarf að byggja á kær­leika. Við þurfum að láta kær­leik­ann flæða óhindrað til allra á þessum hnetti okk­ar. Það þýðir ekki að við látum bjóða okkur hvað sem er. Kær­leik­ur­inn er ekki bara dýpsta jáið okkar heldur líka lang­sterkasta nei­ið. Hann knýr okkur bæði til að umvefja fólk og standa stöðug gegn ofbeldi og hatri. Hann síar hismið frá hveit­inu; formið frá inni­hald­inu.

Höf­uð­klútur er fatn­að­ur. Kannski skapa fötin mann­inn og það er toppur að vera í tein­óttu en þeir sem býsnast yfir trú­ar­legum klæðn­aði ann­arra eru að slást við eigin dill­ur. Sömu máli gildir um bygg­ingu til­beiðslu­húsa og menn­ing­ar­mið­stöðva múslima. Þeir sem láta slíkt fara í taug­arnar á sér hafa sett hvunn­dags­blaður ofar kær­leik­anum og þurfa ekki annað en að vakna til með­vit­und­ar.

Sam­ein­um­st, hjálpum þeim.

Og bjóðum þeim að ávarpa þing­heim þegar þau eru komin til fullrar með­vit­undar en ekki fyrr.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar