Umburðarvæl

Símon Vestarr skrifa um kærleikann sem hann segir innsta kjarna mennsku okkar.

Auglýsing

„Hvernig stendur á því að þeir sem tala mest um umburð­ar­lyndi hafa minnst umburð­ar­lyndi fyrir því þegar ég tala um umburð­ar­lyndi þeirra sem stór­hættu­lega sam­fé­lags­plág­u?“

Ég veit. Þetta er svo ógeðs­lega heimsku­leg spurn­ing að mann verkjar í eistun af pirr­ingi við að leggj­ast svo lágt að svara henni. En ef við látum okkur hafa það og „tökum umræð­una“ koma áhuga­verðir hlutir í ljós. Til dæmis það að orðið umburð­ar­lyndi er mála­miðl­un. Þess vegna er það nógu aula­legt til að snúa upp í svona mót­sögn. Að umbera eitt­hvað þýðir bara að láta það ekki pirra sig. Þess vegna dugir það ekki sem sam­fé­lags­gildi. Eitt og sér er umburð­ar­lyndi gagns­laust. Og hvers konar inn­blástur er í svo­leiðis orði? Rétt eins og myrkur er skortur á ljósi en umburð­ar­lyndi fjar­vera geð­vonsku. Prófum þetta sem slag­orð:

Frelsi! Jafn­rétti! Bræðra­lag! Geð­vonsku­leysi!

Auglýsing

Hvernig var? Fékk ein­hver fiðr­ing í mag­ann? Tár á hvarm? Nei. Eng­inn er að fara að leggja lífið (eða svo mikið sem eft­ir­mið­dag) í söl­urnar fyrir umburð­ar­lyndi. Þess vegna er þetta hug­tak kennt við vel stætt fólk sem þarf ekki að standa í mán­að­ar­legri lífs­bar­áttu; ekki vegna þess að það sé eina fólkið sem pré­dikar umburð­ar­lyndi heldur vegna þess að umburð­ar­lyndi eitt og sér ristir grunnt.

Hvað slekkur ótta?

Þeir sem bera í hjarta sér martröð um ein­hvers konar útlend­inga­plágu eða íslam­svæð­ingu eða hvítt þjóð­ar­morð —eða hvað sem þeir kalla heila­drauga sína— líta á kall „góða fólks­ins” eftir umburð­ar­lyndi sem aula­legt til­svar. Og þeir hafa að hluta til rétt fyrir sér. Umburð­ar­lyndi er of kalt og vél­rænt til að sefa til­vist­ar­hræðslu kyn­þátta­hyggj­unn­ar. Til þess þurfum við mikið kraft­meira og rót­tækara hug­tak:

Frelsi! Jafn­rétti! Bræðra­lag! Kær­leik­ur!

Já, ég ætla enn eina ferð­ina að tala um kær­leika. Ég skal reyna að end­ur­taka mig sem minnst.

Ég hef tekið eftir því að ég er alls ekki eina Gut­menschið sem er kom­inn með upp í kok á því að vera settur í þá stöðu að verja mörg­hund­ruð ára gamla ein­gyð­is­trú eins og íslam. Ég held að flestir sem eru á sömu blað­síðu og ég í póli­tík hljóti að vera sam­mála um að hið heimsku­leg­asta sem við gætum gert eftir aldaraðir undir hefð­ar­bákni (sem er enn með tákn sitt brenni­merkt á þjóð­fána okk­ar) væri að stökkva í fangið á öðrum slíkum sið. Enda stingur ekk­ert okkar upp á því. Ég hef aldrei á ævi minni varið íslam. Fyrir mér mega öll skipu­lögð trú­ar­brögð víkja fyrir dýpri skiln­ingi á þeim eilífa friði sem hver ein­asta líf­vera fær í vöggu­gjöf. Íslams­trú er eng­inn faktor í lífi ann­arra en þeirra sem játa hana. Að vera hræddur við íslam er eins og að fela sig undir sóf­anum þegar Keyser Söze er í sjón­varp­inu.

Múslimar eru hins vegar fólk. Og fólk ber að verja. Til­hneig­ing okkar til að elska fólk er það sem gerir okkur að fólki.

Útvíkkun kær­leik­ans

Sum okkar hafa lent í því að vinur okkar hefur fundið Guð. Eða Jesús. Eða Cross­fit. Hann er voða upp­rif­inn og segir að við verðum að prófa þetta. Að honum hafi aldrei liðið eins vel. Og þar sem hann er vinur manns þá sam­gleðst maður honum þrátt fyrir að finn­ast þetta ótta­legt prump. „Fín­t,“ hugsar mað­ur, „á meðan hann er glaður þá er ég sátt­ur.“ Við viljum að fólk­inu sem okkur þykir vænt um líði vel. Og þá gildir einu hvort það er skýja­guð, eyði­merk­ur­pré­dik­ari eða hel­kött­aður einka­þjálf­ari sem kemur þeirri vellíðan í kring eða eitt­hvað sem okkur þykir verð­ug­ara, hvað sem það ann­ars er. Af því að skoð­anir okkar eru alltaf í öðru sæti. Kær­leik­ur­inn í því fyrsta.

Fyr­ir­les­ari úr fornöld komst vel að orði um kær­leik­ann: „Kær­leik­ur­inn er lang­lynd­ur, hann er góð­vilj­að­ur. Kær­leik­ur­inn öfundar ekki. Kær­leik­ur­inn er ekki raup­sam­ur, hreykir sér ekki upp.“ Stolt og met­ingur á aldrei sam­leið með kær­leik­anum af því að hann „breiðir yfir allt, trúir öllu, vonar allt, umber allt.” Þess vegna leyfir maður vini sínum að kom­ast að því á eigin tíma hvort þetta er hent­ugur lífs­stíll til lengdar eða bara tíma­bundið daður við glans­andi frels­aragínu.

Skoð­anir koma og fara en „kær­leik­ur­inn fellur aldrei úr gild­i.“ Kær­leik­ur­inn er í raun ekki til­finn­ing eða ferli heldur rými þar sem allt slíkt getur átt sér stað. Ómissandi lífs­skil­yrði fyrir mann­skepn­una. Hann er alltaf skil­yrð­is­laus. Ekki er hægt að selja hann eða skipt­ast á sneiðum af hon­um. Bara gefa hann eins og maður eigi enda­laust magn af hon­um, af því að hann er botn­laus auð­lind. Sá sem þiggur hann finnst hann vera með­tek­inn og sá sem auð­sýnir hann sleppur við að þurfa að ganga um ver­öld­ina með herptan aft­ur­enda í leit að móðg­unum og rifr­ilda­til­efn­um. Kær­leik­ur­inn er innsti kjarni mennsku okk­ar. Dýpsta jáið.

Og nú þurfum við að dusta af honum ryk­ið. Hætta að vera hrædd um að hljóma of hippa­leg.

Hismi og hveiti

Um nokk­urt skeið hefur okkur verið upp­álagt að forð­ast þessi risa­stóru kosmísku hug­tök sem bera með sér fnyk trú­ar­bragða og ég er sam­mála því upp að vissu marki. Orð eins og guð, synd og frelsun eru orðin hér um bil ónot­hæf vegna alda­langrar mis­notk­un­ar. En ef við köstum kær­leik­anum á sorp­haug­inn með þeim þá stöndum við vopn­laus frammi fyrir hættu­leg­ustu ógnum sem við stöndum frammi fyr­ir. Og stað­genglar eins og umburð­ar­lyndi hafa hvergi nærri sama burð­ar­þol. Maður getur elskað fólk eilíf­lega. Maður getur hins vegar ekki umborið fólk nema rétt á meðan þol­in­mæði manns end­ist.

Að skipta kær­leika út fyrir umburð­ar­lyndi er eins og að skipta útveggjum út fyrir þak­plöt­ur. Einar og sér eru þak­plötur gagns­laus­ar. Umburð­ar­lyndi okkar þarf að byggja á kær­leika. Við þurfum að láta kær­leik­ann flæða óhindrað til allra á þessum hnetti okk­ar. Það þýðir ekki að við látum bjóða okkur hvað sem er. Kær­leik­ur­inn er ekki bara dýpsta jáið okkar heldur líka lang­sterkasta nei­ið. Hann knýr okkur bæði til að umvefja fólk og standa stöðug gegn ofbeldi og hatri. Hann síar hismið frá hveit­inu; formið frá inni­hald­inu.

Höf­uð­klútur er fatn­að­ur. Kannski skapa fötin mann­inn og það er toppur að vera í tein­óttu en þeir sem býsnast yfir trú­ar­legum klæðn­aði ann­arra eru að slást við eigin dill­ur. Sömu máli gildir um bygg­ingu til­beiðslu­húsa og menn­ing­ar­mið­stöðva múslima. Þeir sem láta slíkt fara í taug­arnar á sér hafa sett hvunn­dags­blaður ofar kær­leik­anum og þurfa ekki annað en að vakna til með­vit­und­ar.

Sam­ein­um­st, hjálpum þeim.

Og bjóðum þeim að ávarpa þing­heim þegar þau eru komin til fullrar með­vit­undar en ekki fyrr.

Upphafið - Árstíðaljóð
Safnað fyrir fimmtu ljóðarbók Gunnhildar Þórðardóttur.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Guðlaugur Þór Þórðarson
Rúmar 16 milljónir í aðkeypta ráðgjöf og álit vegna þriðja orkupakkans
Kostnaður vegna innlendrar ráðgjafar og álita nemur rúmlega 7,6 milljónum króna og erlends tæpum 8,5 milljónum króna.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Sex ríkisforstjórar með hærri laun en forsætisráðherra
Laun bankastjóra Landsbankans hafa hækkað mest allra ríkisforstjóra, eða um 82 prósent, frá því að bankaráð bankans tók yfir ákvörðun um launakjör hans. Átta ríkisforstjórar eru með hærri laun en flestir ráðherrar.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Vilja steypa Boris Johnson af stóli
Breska stjórnarandstaðan leitar nú að nýjum þingmanni sem gæti orðið forsætisráðherra Bretlands í stað Borisar Johnson. Jeremy Corbyn telur sig vera manninn í verkið, en ekki eru allir innan stjórnarandstöðunnar á sama máli.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Draumur um landakaup
Einhverjir hafa kannski, til öryggis, litið á dagatalið sl. föstudag þegar fréttir bárust af því að Bandaríkjaforseti hefði viðrað þá hugmynd að kaupa Grænland. Þetta var þó ekki aprílgabb og ekki í fyrsta skipti sem þessi hugmynd skýtur upp kollinum.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir
Ok skiptir heiminn máli
Kjarninn 17. ágúst 2019
Peningastefnunefnd í tíu ár
Gylfi Zoega segir að framtíðin muni leiða í ljós hvort áfram takist að ná góðum árangri eins og hafi verið gert með peningastefnu síðustu 10 ára á Íslandi en reynslan síðasta áratuginn sé samt staðfesting þess að það sé hægt ef vilji sé fyrir hendi.
Kjarninn 17. ágúst 2019
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Nýir tímar á Norðurslóðum?
Kjarninn 17. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar