Skandall

Sex ár eru liðin síðan Alþingi boðaði til þjóðaratkvæðagreiðslu um nýja stjórnarskrá. Hjörtur Hjartarson segir tímabært að horfast í augu við að endurskoðun stjórnarskrárinnar hefur farið fram.

Auglýsing

Í dag eru sex ár liðin síðan Alþingi boð­aði til þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um nýja stjórn­ar­skrá. Yfir 2/3 hlutar kjós­enda lýstu stuðn­ingi stjórn­ar­skrána. Í lýð­ræð­is­ríki ætti eng­inn vafi að leika á hvert yrði næsta skref. Þó hefur Alþingi Íslend­inga ekki enn lög­fest þessa nýju og end­ur­skoð­uðu stjórn­ar­skrá fólks­ins. Henni er enn haldið í gísl­ingu stjórn­mála­flokka sem virða ekki grund­vall­ar­reglur lýð­ræð­is.

Enn er reynt að þæfa málið og nú undir for­ystu Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra. Upp­skriftin er hins vegar Sjálf­stæð­is­flokks­ins og segir fyrir um að það skuli taka langan tíma að koma á breyt­ing­um, en flestir vita sem er að Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn vill stjórn­ar­skrá fólks­ins ein­fald­lega feiga. Aðgöngu­miði vinstri grænna að stjórn­ar­sam­starfi við Sjálf­stæð­is­flokk­inn er því dýru verði keypt­ur. Ekki aðeins fyrir flokk­inn, sem  e.t.v. má einu gilda, heldur fyrir fólkið í land­inu. Íslenskt sam­fé­lag.

Ferlið sem for­sæt­is­ráð­herra hefur sett málið í lít­ils­virðir lýð­ræð­is­lega stjórn­ar­hætti og gengur líka gegn sögu­legum veru­leika. Þekkt er að stjórn­ar­skrár verða næstum alltaf til í kjöl­far sam­fé­lags­legra áfalla og á tímum þjóð­fé­lags­legrar ólgu. Jon Elster, einn fremstur fræði­manna heims­ins sem rann­sakað hafa til­urð stjórn­ar­skráa segir um þetta:

Auglýsing

„Gagn­stætt hefð­bund­inni skoð­un, þá eru stjórn­ar­skrár sjaldn­ast skrif­aðar á frið­sömum og yfir­veg­uðum tím­um. Held­ur, vegna þess að stjórn­ar­skrár eru fremur skrif­aðar á tímum sam­fé­lags­legs óróa, fylgja tíma­mótum stjórn­kerf­is­breyt­inga heitar til­finn­ingar og iðu­lega ofbeld­i.“

Elster bendir jafn­framt á að það opn­ast gluggi skamma stund eftir áföll þar sem sam­fé­lög eru reiðu­búin að horfast í augu við erf­iða hluti, en svo lok­ast hann aft­ur. Tæki­færi til breyt­inga líða hjá. Íslend­ingar náðu að nýta sér tæki­færið sem opn­að­ist eftir Hrun: Ný og end­ur­skoðuð stjórn­ar­skrá fædd­ist í löngu, fal­legu og lýð­ræð­is­legu ferli. Hin fyrsta stjórn­ar­skrá sem lands­menn sömdu sér sjálf­ir. Loks­ins! Loks­ins! Ljóst má vera að fyr­ir­ætl­anir for­sæt­is­ráð­herra um víð­tækt sam­ráð við almenn­ing um hug­myndir stjórn­mála­flokk­anna að breyt­ingum á stjórn­ar­skrá ganga ekki upp, því ekki er hægt að fram­kalla slíkt sam­ráð upp úr þurru við til­búnar aðstæð­ur. Almenn­ingur tók þátt í stjórn­ar­skrár­ferl­inu þegar færi gafst eftir Hrun. End­ur­skoð­un­inni er lok­ið.

Tíma­bært er að stjórn­mála­flokkar sem vilja standa með lýð­ræð­is­legum stjórn­ar­háttum og hags­munum almenn­ings gegn sér­hags­mun­um, taki höndum sam­an. Ekki dugar lengur að einn og einn þing­maður á stangli standi með mál­inu. Stjórn­mála­flokkar þurfa að setja málið á odd­inn og berj­ast fyrir því. Í alvöru.

Tíma­bært er að horfast í augu við að end­ur­skoðun stjórn­ar­skrár­innar hefur farið fram. Þaul­unnið frum­varp að nýrri stjórn­ar­skrá lá fyrir Alþingi í mars 2013. Ragnar Aðal­steins­son lög­maður hefur útli­stað verk­efnið sem eftir er, þar sem hann fjall­aði um auð­linda­á­kvæði nýju stjórn­ar­skrár­inn­ar:

„Ákvæði Stjórn­laga­ráðs var samið af óháðum og sjálf­stæðum full­trú­um, sem þjóðin hafði til þess kjörið, og Alþingi svo skipað eftir ógild­ingu Hæsta­réttar á grund­velli forms­at­riða. Ráðið vann verk­efnið fyrir opnum tjöldum og tók sjón­ar­miðum almenn­ings opnum örmum og gaum­gæfði þau. Ráðs­menn komust að sam­eig­in­legum nið­ur­stöðum um efni og orða­lag nýrrar stjórn­ar­skrár fyrir land­ið. Stjórn­ar­skrár­frum­varpið var þannig samið á lýð­ræð­is­legan hátt. Þeim, sem hafa hug á að end­ur­semja og breyta til­lögum ráðs­ins, er vandi á hönd­um, því færa má að því rök að þeir, sem það reyna, verði að færa á það ótví­ræðar sönnur að breyt­ing­ar­til­lögur þeirra séu betur til þess fallnar að treysta almanna­hag en til­lögur ráðs­ins.“

Efn­is­legar breyt­ingar á til­lögum að nýrri stjórn­ar­skrá, sem kjós­endur sam­þykktu í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu, geta því orðið þær sem öllum er aug­ljóst að séu til bóta.

Þetta er verk­efnið sem Alþingi stendur frammi fyrir og þarf að klára.

Höf­undur situr í stjórn Stjórn­ar­skrár­fé­lags­ins.



Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinunn Olína vill verða útvarpsstjóri
Magnús Geir Þórðarson tók nýverið við hlutverki Þjóðleikhússtjóra og því bíður það stjórnar RÚV að ráða nýjan útvarpsstjóra.
Kjarninn 6. desember 2019
Nýtt fjölmiðlafrumvarp komið fram – Endurgreiðsluhlutfall lækkað í 18 prósent
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur birt nýtt frumvarp um stuðning við einkarekna fjölmiðla. Endurgreiðsluhlutfall verður lækkað en frekar. Það átti upphaflega að vera 25 prósent en verður 18 prósent.
Kjarninn 6. desember 2019
Sýknað og refsing milduð í Glitnismáli
Löng málsmeðferð leiddi til þess að refsing var skilorðsbundin. Tveir af fimm áfrýjuðu fyrri niðurstöðu til Landsréttar.
Kjarninn 6. desember 2019
Nú sé kominn tími til að bregðast við
Ný skýrsla Umhverfisstofnunar Evrópu er komin út.
Kjarninn 6. desember 2019
Bjarki Þór Grönfeldt
Rauði múrinn gliðnar
Kjarninn 6. desember 2019
Jón Atli Benediktsson
Jón Atli sækist eftir því að vera áfram rektor HÍ
Embætti rektors hefur verið auglýst laust til umsóknar fyrir tímabilið 1. júlí 2020 til 30. júní 2025.
Kjarninn 6. desember 2019
Þorsteinn Víglundsson, þingmaður Viðreisnar er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Jafnréttismiðuð fyrirtæki greiði lægra tryggingagjald
Þingmenn úr þremur flokkum hafa lagt til að fyrirtæki með jafnara kynjahlutfall í stjórnunarstöðum greiði lægra tryggingagjald. Markmiðið er að fjölga konum í stjórnunarstöðum og þar með draga úr óleiðréttum launamun kynjanna.
Kjarninn 6. desember 2019
Hafa aldrei lánað meira til húsnæðiskaupa en í október
Tvö met voru sett í útlánum lífeyrissjóða til sjóðsfélaga sinna í október 2019. Í fyrsta lagi lánuðu þeir 26 prósent meira en þeir höfðu gert í fyrri metmánuði og í öðru lági voru útlánin 45 prósent fleiri en nokkru sinni áður innan mánaðar.
Kjarninn 6. desember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar