„Hún snýst nú samt“

Þorsteinn Víglundsson segir samband launa og verðlags ekki vera einhvern áróður atvinnurekenda, heldur niðurstöðu endalausra rannsókna hagfræðinga – erlendra sem innlendra.

Auglýsing

Um sumar stað­reyndir er ekki lengur deilt. Jörðin er hnöttótt og snýst umhverfis sólu. Sá sem heldur öðru fram er ekki tek­inn alvar­lega. En ýmsar aðrar stað­reyndir eru umdeild­ar, en stað­reyndir engu að síð­ur. Of miklar launa­hækk­anir valda verð­bólgu. Á það hefur ítrekað verið sýnt fram á. Ótelj­andi rann­sóknir fræði­manna liggja fyrir á þessu sam­bandi launa­hækk­ana og verð­lags. Engu að síður hefur ný for­ysta verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar hafnað þessu sam­bandi. Kallar það „við­bjóðs­legan hræðslu­á­róð­ur“, „orð­ræðu spuna­meist­ara auð­valds­ins“, „marg­tuggna og örþreytta sögu­skoðun sem stand­ist ekki“.

Það er svo sem ekk­ert nýtt að það taki vís­inda­menn tals­verðan tíma að ná fram almennri við­ur­kenn­ingu á upp­götv­unum sínum og rann­sókn­um. Við töldum til að mynda lengi vel jörð­ina vera mið­punkt alheims­ins. Kópern­ikus og Galí­leó sýndu hins vegar fram á að jörðin snérist um sólu en ekki öfugt. Hin síð­ar­nefndi var þó þving­aður af páfa til að afneita þeim stað­hæf­ingum sínum opin­ber­lega en muldr­aði um leið í barm sér þessi frægu orð: „Hún snýst nú sam­t“. Ísak Newton rak svo smiðs­höggið á sól­miðju­kenn­ing­una með kenn­ingu sinni um þyngd­ar­lög­mál­ið. Engu að síður eru til skoð­ana­kann­anir sem sýna að um fjórð­ungur Banda­ríkja­manna trúi því að sólin snú­ist um jörðu. Raunar sýna kann­anir einnig að um 2% trúi því enn að jörðin sé flöt. Þó svo fjórð­ungur Banda­ríkja­manna trúi ekki sól­miðju­kenn­ing­unni er hún engu að síður marg­sönnuð stað­reynd. Sama hversu flöt jörðin kann að virð­ast okkur á yfir­borði hennar vitum við að hún er það ekki.

Verka­lýðs­hreyf­ingin er mjög mik­il­vægt afl. Sterk verka­lýðs­hreyf­ing á Norð­ur­lönd­unum er ein megin ástæða þess að jöfn­uður er þar mjög mik­ill í alþjóð­legum sam­an­burði og kaup­máttur sömu­leið­is. Í öllum þessum löndum er verka­lýðs­hreyf­ingin eitt valda­mesta hreyfi­afl sam­fé­lags­ins, líkt og hér á landi. Í þessum löndum átta for­ystu­menn verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar sig glögg­lega á ábyrgð sinni þegar kemur að efna­hags­legum stöð­ug­leika. Kaup­máttur verði best auk­inn jafnt og þétt yfir löng tíma­bil og ekki sé síður mik­il­vægt að vinnu­mark­að­ur­inn stuðli að stöð­ug­leika, lágri verð­bólgu og lágu vaxta­stigi. Þannig sé best unnið að hags­munum laun­þega, enda grefur verð­bólga undan kaup­mætti og kostn­að­inn af háu vaxta­stigi þekkjum við allt of vel.

Auglýsing

En svo er því ekki farið hér á landi. Ábyrgð­ar­leysi verka­lýðs­for­yst­unnar hér er algert. Marg­sönn­uðum efna­hags­legum stað­reyndum er hafnað með órök­studdum stað­hæf­ingum og ráð­ist að hverjum þeim sem and­mælir með fúk­yrðum og sví­virð­ing­um. Hvernig stendur á því að for­ysta verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar leyfir sér að hafna þeirri stað­reynd að launa­hækk­anir hafi áhrif á verð­bólgu, án þess að gera einu sinni minnstu til­raun til að færa sönnur fyrir máli sínu? Þetta sam­band launa og verð­lags er ekki ein­hver áróður atvinnu­rek­enda. Þetta er nið­ur­staða enda­lausra rann­sókna hag­fræð­inga, erlendra sem inn­lendra. Nor­ræn verka­lýðs­fé­lög draga ekki þessa stað­reynd í efa heldur þvert á móti hampa ábyrgð sinni í þessum efnum og semja ekki um launa­hækk­anir sem ógna verð­stöð­ug­leika. Þau vita sem er að laun­þegar bera á end­anum kostn­að­inn af ábyrgð­ar­leys­inu.

Það má auð­vitað líka velta fyrir sér hvers vegna sam­tök atvinnu­rek­enda tala um mik­il­vægi efna­hags­legs stöð­ug­leika en neita að ræða kostn­að­inn af krón­unni. Við borgum 200 millj­arða á ári fyrir hana. Flest fyr­ir­tæki sem það mega eru löngu búin að segja skilið við krón­una. Samt styðja helstu hags­muna­sam­tök í atvinnu­líf­inu það að almenn­ingur skuli áfram búa við þennan rán­dýra gjald­mið­il. Það er hins vegar efni í aðra grein.

Höf­undur er þing­maður Við­reisn­ar. 

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Átta milljarða niðurfærsla á eignum Arion banka þurrkar upp hagnaðinn
Arion banki niðurfærir eignir, sem hefur mikil áhrif á rekstrarniðurstöðu ársins í fyrra.
Kjarninn 24. janúar 2020
Útilokar ekki að Þorsteinn Már snúi aftur sem forstjóri Samherja
Samherji einbeitir sér nú að því kanna ásakanir um mútugreiðslur í Namibíu en fyrirtækið telur sig hafa útilokað að ásakanir um peningaþvætti eigi við rök að styðjast. Enn er þó verið að rannsaka þær ásakanir.
Kjarninn 23. janúar 2020
Guðlaugur Þór Þórðarson og Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Spyr hver afstaða íslenskra stjórnvalda sé til aftaka án dóms og laga
Þingmaður VG hefur lagt fram fyrirspurn á Alþingi til utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra þar sem hún spyr hver afstaða íslenskra stjórnvalda sé til þess þegar ríki beiti aftökum án dóms og laga. Hún telur svör ráðherra hafa verið óskýr hingað til.
Kjarninn 23. janúar 2020
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Braskað í brimi
Kjarninn 23. janúar 2020
Kolbrún Baldursdóttir
Vill að Líf víki sem stjórnarmaður borgarinnar í Sorpu
Borgarfulltrúi Flokks fólksins hefur lagt fram tillögu þess efnis að Líf Magneudóttir, stjórnarmaður Reykjavíkurborgar í Sorpu og borgarfulltrúi VG, víki úr stjórninni og í reynd að öll stjórnin segi af sér.
Kjarninn 23. janúar 2020
Maður heldur á hagléli á stærð við golfbolta fyrir framan þinghúsið í Canberra þann 20. janúar.
Ein vika í Ástralíu: Eldar, flóð, sandbyljir og haglél
Ástralía hefur fengið að finna fyrir dekkri tónum litrófs náttúruaflanna á aðeins einni viku. Frumbyggjar landsins segja að fyrirbyggjandi aðgerðir, sem forfeður þeirra stunduðu, hefðu getað bjargað miklu.
Kjarninn 23. janúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir
Dómsmálaráðherra skipar hæfnisnefnd vegna stöðu ríkislögreglustjóra
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir hefur skipað hæfnisnefndir vegna stöðu ríkislögreglustjóra, lögreglustjórans á Austurlandi og sýslumannsins í Vestmannaeyjum.
Kjarninn 23. janúar 2020
Helga Vala Helgadóttir er fyrsti flutningsmaður tillögunnar.
Leggja til stofnun launasjóðs afreksíþróttafólks
Samfylkingin leggur til að lagt verði fram frumvarp til laga um launasjóð fyrir afreksíþróttafólk. Tilgangur sjóðsins verði að auka fjárhagslegt öryggi íþróttamannanna.
Kjarninn 23. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar