„Hún snýst nú samt“

Þorsteinn Víglundsson segir samband launa og verðlags ekki vera einhvern áróður atvinnurekenda, heldur niðurstöðu endalausra rannsókna hagfræðinga – erlendra sem innlendra.

Auglýsing

Um sumar stað­reyndir er ekki lengur deilt. Jörðin er hnöttótt og snýst umhverfis sólu. Sá sem heldur öðru fram er ekki tek­inn alvar­lega. En ýmsar aðrar stað­reyndir eru umdeild­ar, en stað­reyndir engu að síð­ur. Of miklar launa­hækk­anir valda verð­bólgu. Á það hefur ítrekað verið sýnt fram á. Ótelj­andi rann­sóknir fræði­manna liggja fyrir á þessu sam­bandi launa­hækk­ana og verð­lags. Engu að síður hefur ný for­ysta verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar hafnað þessu sam­bandi. Kallar það „við­bjóðs­legan hræðslu­á­róð­ur“, „orð­ræðu spuna­meist­ara auð­valds­ins“, „marg­tuggna og örþreytta sögu­skoðun sem stand­ist ekki“.

Það er svo sem ekk­ert nýtt að það taki vís­inda­menn tals­verðan tíma að ná fram almennri við­ur­kenn­ingu á upp­götv­unum sínum og rann­sókn­um. Við töldum til að mynda lengi vel jörð­ina vera mið­punkt alheims­ins. Kópern­ikus og Galí­leó sýndu hins vegar fram á að jörðin snérist um sólu en ekki öfugt. Hin síð­ar­nefndi var þó þving­aður af páfa til að afneita þeim stað­hæf­ingum sínum opin­ber­lega en muldr­aði um leið í barm sér þessi frægu orð: „Hún snýst nú sam­t“. Ísak Newton rak svo smiðs­höggið á sól­miðju­kenn­ing­una með kenn­ingu sinni um þyngd­ar­lög­mál­ið. Engu að síður eru til skoð­ana­kann­anir sem sýna að um fjórð­ungur Banda­ríkja­manna trúi því að sólin snú­ist um jörðu. Raunar sýna kann­anir einnig að um 2% trúi því enn að jörðin sé flöt. Þó svo fjórð­ungur Banda­ríkja­manna trúi ekki sól­miðju­kenn­ing­unni er hún engu að síður marg­sönnuð stað­reynd. Sama hversu flöt jörðin kann að virð­ast okkur á yfir­borði hennar vitum við að hún er það ekki.

Verka­lýðs­hreyf­ingin er mjög mik­il­vægt afl. Sterk verka­lýðs­hreyf­ing á Norð­ur­lönd­unum er ein megin ástæða þess að jöfn­uður er þar mjög mik­ill í alþjóð­legum sam­an­burði og kaup­máttur sömu­leið­is. Í öllum þessum löndum er verka­lýðs­hreyf­ingin eitt valda­mesta hreyfi­afl sam­fé­lags­ins, líkt og hér á landi. Í þessum löndum átta for­ystu­menn verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar sig glögg­lega á ábyrgð sinni þegar kemur að efna­hags­legum stöð­ug­leika. Kaup­máttur verði best auk­inn jafnt og þétt yfir löng tíma­bil og ekki sé síður mik­il­vægt að vinnu­mark­að­ur­inn stuðli að stöð­ug­leika, lágri verð­bólgu og lágu vaxta­stigi. Þannig sé best unnið að hags­munum laun­þega, enda grefur verð­bólga undan kaup­mætti og kostn­að­inn af háu vaxta­stigi þekkjum við allt of vel.

Auglýsing

En svo er því ekki farið hér á landi. Ábyrgð­ar­leysi verka­lýðs­for­yst­unnar hér er algert. Marg­sönn­uðum efna­hags­legum stað­reyndum er hafnað með órök­studdum stað­hæf­ingum og ráð­ist að hverjum þeim sem and­mælir með fúk­yrðum og sví­virð­ing­um. Hvernig stendur á því að for­ysta verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar leyfir sér að hafna þeirri stað­reynd að launa­hækk­anir hafi áhrif á verð­bólgu, án þess að gera einu sinni minnstu til­raun til að færa sönnur fyrir máli sínu? Þetta sam­band launa og verð­lags er ekki ein­hver áróður atvinnu­rek­enda. Þetta er nið­ur­staða enda­lausra rann­sókna hag­fræð­inga, erlendra sem inn­lendra. Nor­ræn verka­lýðs­fé­lög draga ekki þessa stað­reynd í efa heldur þvert á móti hampa ábyrgð sinni í þessum efnum og semja ekki um launa­hækk­anir sem ógna verð­stöð­ug­leika. Þau vita sem er að laun­þegar bera á end­anum kostn­að­inn af ábyrgð­ar­leys­inu.

Það má auð­vitað líka velta fyrir sér hvers vegna sam­tök atvinnu­rek­enda tala um mik­il­vægi efna­hags­legs stöð­ug­leika en neita að ræða kostn­að­inn af krón­unni. Við borgum 200 millj­arða á ári fyrir hana. Flest fyr­ir­tæki sem það mega eru löngu búin að segja skilið við krón­una. Samt styðja helstu hags­muna­sam­tök í atvinnu­líf­inu það að almenn­ingur skuli áfram búa við þennan rán­dýra gjald­mið­il. Það er hins vegar efni í aðra grein.

Höf­undur er þing­maður Við­reisn­ar. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Býfluga á kafi í villiblómi.
Búa til blómabelti vítt og breitt fyrir býflugur
Býflugum hefur fækkað gríðarlega mikið síðustu áratugi svo í mikið óefni stefnir. Náttúruverndarsamtök í Bretlandi fengu þá hugmynd fyrir nokkrum árum að byggja upp net blómabelta um landið til að bjarga býflugunum.
Kjarninn 14. júlí 2020
Ásta Sigríður Fjeldsted
Ásta Sigríður Fjeldsted nýr framkvæmdastjóri Krónunnar
Ásta Sigríður Fjeldsted hefur verið ráðin framkvæmdastjóri Krónunnar.
Kjarninn 14. júlí 2020
Atvinnuleysi komið undir tíu prósent
Atvinnuleysi hérlendis hefur lækkað hratt að undanförnu en þar skiptir mestu hröð lækkun atvinnuleysis vegna minnkaðs starfshlutfalls. Almennt atvinnuleysi mælist 7,5 prósent og hefur lítið sem ekkert breyst frá því í apríl.
Kjarninn 14. júlí 2020
Salt Pay talið hæft til að fara með virkan eignarhlut í Borgun
Fjármálaeftirlitsnefnd Seðlabanka Íslands hefur komist að þeirri niðurstöðu að Salt Pay, með skráð aðsetur á Caymaneyjum, sé hæft til að fara með yfir 50 prósent virkan eignarhlut í Borgun.
Kjarninn 14. júlí 2020
Frá fundinum í dag
Fjögur lönd til viðbótar ekki talin áhættusvæði
Alls eru sex lönd sem ekki eru talin áhættusvæði; Danmörk, Noregur, Finnland, Þýskaland, Grænland og Færeyjar. Fólk sem kemur þaðan og hefur dvalið þar í tvær vikur samfleytt þarf ekki að fara í skimun við komuna til landsins frá og með 16. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsmálaráðherra.
227 stuðningslán fyrir tæpa 2,2 milljarða
Alls hafa fyrirtæki hér á landi sótt um 227 stuðningslán fyrir tæpa 2,2 milljarða króna síðan opnað var fyrir umsóknir þann 9. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
„Vissuð þið að það er ekki refsivert á Íslandi að stela launum af vinnuaflinu?“
Formaður Eflingar hefur gert kröfu á stjórnvöld og stílað á fimm ráðuneyti. Hún vill að þau standi við gefin loforð um að heimildir til refsinga verði auknar, í samráði við aðila vinnumarkaðarins, ef atvinnurekandi brýtur gegn lágmarkskjörum launamanns.
Kjarninn 14. júlí 2020
Þinglýstum kaupsamningum fækkaði á milli ára í flestum sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu. Smávægileg aukning varð í Mosfellsbæ og á Seltjarnarnesi.
Þinglýstum kaupsamningum á höfuðborgarsvæðinu fækkar milli ára
Þinglýstum kaupsamningum fjölgar víða utan höfuðborgarsvæðisins á öðrum ársfjórðungi miðað við sama tíma í fyrra. Alls fækkaði þeim um 31 prósent innan höfuðborgarsvæðisins en fjölgaði um 0,5 prósent utan þess.
Kjarninn 14. júlí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar