Herinn sem læddist aftur til Íslands

Andrés Ingi Jónsson þingmaður Vinstri grænna fjallar um viðveru Bandaríkjahers á Íslandi og hvernig hann hafi komið til baka án nokkurrar umræðu fyrir þremur árum síðan.

Auglýsing

Her­stöð­inni í Kefla­vík var lokað við mikla við­höfn þann 30. sept­em­ber 2006. Þar með lauk 55 ára fastri við­veru Banda­ríkja­hers á Kefla­vík­ur­velli. Hluta aðstöð­unnar var haldið við innan sér­staks örygg­is­svæði, m.a. til að liðs­menn Atl­ants­hafs­banda­lags­ins gætu sinnt „loft­rým­is­gæslu“ sem hefur verið ski­plögð þrisvar á ári, 2-3 vikur í senn. Nú er hins vegar komið í ljós að umsvifin eru miklu meiri. Erlent her­lið hefur haft var­an­lega við­veru á örygg­is­svæð­inu á Kefla­vík­ur­velli síð­ustu þrjú ár. Frá þessu var ekki sagt fyrr en í svari utan­rík­is­ráð­herra við fyr­ir­spurn sem ég lagði fram nú í haust.

Á síð­ustu árum hafa af og til birst fréttir af auknum við­bún­aði Nató á Kefla­vík­ur­velli. Til­efnið hefur verið sagt vera aukin umsvif rúss­neska norð­ur­flot­ans umhverfis Ísland. Síð­ustu þrír utan­rík­is­ráð­herrar hafa allir sagt það sama: Þetta er ekki var­an­leg við­vera. Annað er komið í ljós!

Skýr­ustu upp­lýs­ingar íslenskra þing­manna um þessa þróun bár­ust lengst af frá banda­rískum stjórn­völd­um, frekar en þeim íslensku.

Auglýsing

Þannig varð 21 millj­óna doll­ara fjár­veit­ing til banda­ríska sjó­hers­ins vegna end­ur­bóta á varn­ar­mann­virkjum á Kefla­vík­ur­velli til­efni til sér­stakrar umræðu á Alþingi í febr­úar 2016. Þá fór Gunnar Bragi Sveins­son utan­rík­is­ráð­herra yfir þró­un­ina og sagði að árið 2014 hefðu kaf­báta­leit­ar­flug­vélar hafi verið hér á landi sam­tals í þrjár vik­ur, en að árið 2015 hafi þær verið hér sam­tals fjórum sinnum á mis­mun­andi tímum – en hversu lengi kom ekki fram í máli ráð­herr­ans. Hann ítrek­aði að þessi aukna við­vera væri vel innan ramma varn­ar­samn­ings­ins og sagði jafn­framt: „Engin beiðni hefur borist frá banda­rískum stjórn­völdum um stað­bundna við­veru her­liðs á Kefla­vík­ur­flug­velli og engar við­ræður hafa átt sér stað um neitt slíkt.“ Til að ekk­ert færi á milli mála hnykkti Gunnar Bragi á því: „Ég vil hins vegar árétta enn á ný að engar við­ræður eiga sér stað um við­var­andi veru erlends her­liðs á Ísland­i.“

Þegar Gunnar Bragi sagði engar við­ræður hafa átt sér stað um við­var­andi veru erlends her­liðs hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í hálft ár.

Herstöðin á Keflavíkurvelli lokaði við mikla viðhöfn 30. september 2006. Þegar föst viðvera erlends herliðs hófst þar aftur tæpum áratug síðar gerðist það í kyrrþey.

Lilja Dögg Alfreðs­dótt­ir, eft­ir­maður Gunn­ars Braga í utan­rík­is­ráðu­neyt­inu, tók í sama streng þegar hún und­ir­rit­aði yfir­lýs­ingu um varn­ar­sam­starf við Banda­ríkin í júní 2016. Þá sagði hún: „Það er einkum hin tíma­bundna við­vera Banda­ríkja­hers hér á landi, sem hefur verið að þró­ast und­an­farin ár og er stigs­breyt­ing á okkar sam­starfi, sem við viljum form­festa með þessum hætti, enda er gegn­sæi afar mik­il­vægt í sam­skiptum ríkj­anna.

Þegar Lilja tal­aði um tíma­bundna við­veru Banda­ríkja­hers hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í eitt og hálft ár.

Þriðji utan­rík­is­ráð­herrann, Guð­laugur Þór Þórð­ar­son, hélt enn fram því sama og for­verar hans í skýrslu sinni um utan­rík­is- og alþjóða­mál í apríl 2018: „Í fram­haldi af sam­eig­in­legri yfir­lýs­ingu Íslands og Banda­ríkj­anna 2016 var á síð­asta ári gengið frá sam­komu­lagi milli land­anna um fyr­ir­komu­lag á varn­ar­fram­kvæmdum á Kefla­vík­ur­flug­velli. Til­gangur fram­kvæmd­anna er að styðja við tíma­bundna við­veru erlends liðsafla á Íslandi og sinna nauð­syn­legu við­haldi á flug­brautum og örygg­is­svæði Kefla­vík­ur­flug­vall­ar.“

Þegar skýrslan kom út hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í tvö og hálft ár.

Á síð­asta ári voru að með­al­tali 50 her­menn á Kefla­vík­ur­flug­velli hvern dag, enn fleiri þegar „loft­rým­is­gæsla“ var í gangi. Hvað er hægt að kalla það annað en var­an­lega við­veru? Hvað heitir það annað en her­stöð?

Um þessar mundir er þess minnst að hund­rað ár eru liðin frá því að Ísland varð full­valda. Hversu full­valda erum við ef erlend ríki geta opnað hérna her­stöð með var­an­legri við­veru án umræðu? Er fram­sal full­veldis í gegnum varn­ar­samn­ing­inn og aðild­ina að Nató virki­lega svo mikið að ekki þarf að ræða fyrir opnum tjöldum þá ákvörðun að hefja var­an­lega við­veru her­liðs?

Það helsta hingað til: Ríkisforstjórarnir og þingmennirnir á háu laununum
Kjarninn tók saman helstu fréttamál íslensks samfélags á fyrstu mánuðum ársins 2019. Eitt það fyrirferðamesta hefur snúist um miklar launahækkanir sem æðstu embættismenn og ríkisforstjórar hafa fengið á undanförnum árum.
Kjarninn 22. apríl 2019
Jenný Ruth Hrafnsdóttir
Framtíðarstörfin í framtíðarumhverfinu
Kjarninn 22. apríl 2019
Sigurður Ingi Jóhannsson
Af íslenskum stjórnmálum um páska 2019
Kjarninn 22. apríl 2019
Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra.
„Auðvitað einungis mannlegur“
Skýrsla Sameinuðu þjóðanna um loftslagsmál hefur heldur betur hrist upp í fólki og segist umhverfis- og auðlindaráðherrann hafa fundið fyrir vonleysi í kjölfar útgáfu hennar. Þó hugsi hann fremur í lausnum og hvernig eigi að útfæra þær.
Kjarninn 22. apríl 2019
Þröstur Ólafsson
Og allir komu þeir aftur og enginn ...
Kjarninn 22. apríl 2019
Neftóbakssala heldur áfram að aukast
Neftóbakssala jókst í fyrra um 19 prósent og voru tæplega 45 tonn af neftóbaki seld árið 2018. Neftóbaksneysla er að aukast hjá fólki á þrítugsaldri sem og konum. Sala á vindlum og sígarettum dróst hins vegar saman um tíu prósent.
Kjarninn 21. apríl 2019
Karolina Fund: Eitraður úrgangur
Karolina Fund-verkefni vikunnar er ljóðasafn Bjarna Bernharðs 1975 – 1988.
Kjarninn 21. apríl 2019
Árni Már Jensson
Ljósið í samúðargáfunni
Kjarninn 21. apríl 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar