Herinn sem læddist aftur til Íslands

Andrés Ingi Jónsson þingmaður Vinstri grænna fjallar um viðveru Bandaríkjahers á Íslandi og hvernig hann hafi komið til baka án nokkurrar umræðu fyrir þremur árum síðan.

Auglýsing

Her­stöð­inni í Kefla­vík var lokað við mikla við­höfn þann 30. sept­em­ber 2006. Þar með lauk 55 ára fastri við­veru Banda­ríkja­hers á Kefla­vík­ur­velli. Hluta aðstöð­unnar var haldið við innan sér­staks örygg­is­svæði, m.a. til að liðs­menn Atl­ants­hafs­banda­lags­ins gætu sinnt „loft­rým­is­gæslu“ sem hefur verið ski­plögð þrisvar á ári, 2-3 vikur í senn. Nú er hins vegar komið í ljós að umsvifin eru miklu meiri. Erlent her­lið hefur haft var­an­lega við­veru á örygg­is­svæð­inu á Kefla­vík­ur­velli síð­ustu þrjú ár. Frá þessu var ekki sagt fyrr en í svari utan­rík­is­ráð­herra við fyr­ir­spurn sem ég lagði fram nú í haust.

Á síð­ustu árum hafa af og til birst fréttir af auknum við­bún­aði Nató á Kefla­vík­ur­velli. Til­efnið hefur verið sagt vera aukin umsvif rúss­neska norð­ur­flot­ans umhverfis Ísland. Síð­ustu þrír utan­rík­is­ráð­herrar hafa allir sagt það sama: Þetta er ekki var­an­leg við­vera. Annað er komið í ljós!

Skýr­ustu upp­lýs­ingar íslenskra þing­manna um þessa þróun bár­ust lengst af frá banda­rískum stjórn­völd­um, frekar en þeim íslensku.

Auglýsing

Þannig varð 21 millj­óna doll­ara fjár­veit­ing til banda­ríska sjó­hers­ins vegna end­ur­bóta á varn­ar­mann­virkjum á Kefla­vík­ur­velli til­efni til sér­stakrar umræðu á Alþingi í febr­úar 2016. Þá fór Gunnar Bragi Sveins­son utan­rík­is­ráð­herra yfir þró­un­ina og sagði að árið 2014 hefðu kaf­báta­leit­ar­flug­vélar hafi verið hér á landi sam­tals í þrjár vik­ur, en að árið 2015 hafi þær verið hér sam­tals fjórum sinnum á mis­mun­andi tímum – en hversu lengi kom ekki fram í máli ráð­herr­ans. Hann ítrek­aði að þessi aukna við­vera væri vel innan ramma varn­ar­samn­ings­ins og sagði jafn­framt: „Engin beiðni hefur borist frá banda­rískum stjórn­völdum um stað­bundna við­veru her­liðs á Kefla­vík­ur­flug­velli og engar við­ræður hafa átt sér stað um neitt slíkt.“ Til að ekk­ert færi á milli mála hnykkti Gunnar Bragi á því: „Ég vil hins vegar árétta enn á ný að engar við­ræður eiga sér stað um við­var­andi veru erlends her­liðs á Ísland­i.“

Þegar Gunnar Bragi sagði engar við­ræður hafa átt sér stað um við­var­andi veru erlends her­liðs hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í hálft ár.

Herstöðin á Keflavíkurvelli lokaði við mikla viðhöfn 30. september 2006. Þegar föst viðvera erlends herliðs hófst þar aftur tæpum áratug síðar gerðist það í kyrrþey.

Lilja Dögg Alfreðs­dótt­ir, eft­ir­maður Gunn­ars Braga í utan­rík­is­ráðu­neyt­inu, tók í sama streng þegar hún und­ir­rit­aði yfir­lýs­ingu um varn­ar­sam­starf við Banda­ríkin í júní 2016. Þá sagði hún: „Það er einkum hin tíma­bundna við­vera Banda­ríkja­hers hér á landi, sem hefur verið að þró­ast und­an­farin ár og er stigs­breyt­ing á okkar sam­starfi, sem við viljum form­festa með þessum hætti, enda er gegn­sæi afar mik­il­vægt í sam­skiptum ríkj­anna.

Þegar Lilja tal­aði um tíma­bundna við­veru Banda­ríkja­hers hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í eitt og hálft ár.

Þriðji utan­rík­is­ráð­herrann, Guð­laugur Þór Þórð­ar­son, hélt enn fram því sama og for­verar hans í skýrslu sinni um utan­rík­is- og alþjóða­mál í apríl 2018: „Í fram­haldi af sam­eig­in­legri yfir­lýs­ingu Íslands og Banda­ríkj­anna 2016 var á síð­asta ári gengið frá sam­komu­lagi milli land­anna um fyr­ir­komu­lag á varn­ar­fram­kvæmdum á Kefla­vík­ur­flug­velli. Til­gangur fram­kvæmd­anna er að styðja við tíma­bundna við­veru erlends liðsafla á Íslandi og sinna nauð­syn­legu við­haldi á flug­brautum og örygg­is­svæði Kefla­vík­ur­flug­vall­ar.“

Þegar skýrslan kom út hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í tvö og hálft ár.

Á síð­asta ári voru að með­al­tali 50 her­menn á Kefla­vík­ur­flug­velli hvern dag, enn fleiri þegar „loft­rým­is­gæsla“ var í gangi. Hvað er hægt að kalla það annað en var­an­lega við­veru? Hvað heitir það annað en her­stöð?

Um þessar mundir er þess minnst að hund­rað ár eru liðin frá því að Ísland varð full­valda. Hversu full­valda erum við ef erlend ríki geta opnað hérna her­stöð með var­an­legri við­veru án umræðu? Er fram­sal full­veldis í gegnum varn­ar­samn­ing­inn og aðild­ina að Nató virki­lega svo mikið að ekki þarf að ræða fyrir opnum tjöldum þá ákvörðun að hefja var­an­lega við­veru her­liðs?

Halldór Auðar Svansson
„Hinn svokallaði flati strúktúr verður að byggjast á einhvers konar strúktúr“
Fyrrverandi borgarfulltrúi Pírata segir að tilgangur með strúktúr innan flokks eigi meðal annars að vera sá að gefa fólki lágmarksvinnufrið. Annars vinni þeir frekustu hverju sinni og frekju sé mætt með enn meiri frekju þar til allt sýður upp úr.
Kjarninn 22. júlí 2019
Andri Snær Magnason
Minnast fyrsta jökulsins sem hvarf vegna loftslagsbreytinga
Andri Snær Magnason, ásamt hópi vísindamanna, mun afhjúpa minningarskjöld um Okjökul í ágúst. Skjöldurinn er hugsaður sem áminning og ákall um aðgerðir gegn loftslagsbreytingum en Okjökull var afskráður sem jökull árið 2014.
Kjarninn 22. júlí 2019
Hægrisinnaðir franskir þingmenn vilja sniðganga Gretu Thunberg
Heimsókn Gretu Thunberg í franska þingið hefur vakið deilur á meðal þingmanna þar í landi. Hægrisinnaðir þingmenn vilja að ávarp hennar verði sniðgengið.
Kjarninn 22. júlí 2019
Tæpar fjórar milljónir söfnuðust í Málfrelsissjóðinn
Forsvarskonur Málfrelsissjóðsins segjast vera í skýjunum með árangurinn en söfnuninni lauk í gær.
Kjarninn 22. júlí 2019
Aldrei fundist eins margar blautþurrkur við strendur landsins
Samkvæmt talningu Umhverfisstofnunar hefur fjöldi svokallaðra blautklúta aukist frá talningu síðustu ára.
Kjarninn 22. júlí 2019
Sjómannasamband Íslands mótmælir harðlega breytingum á lögum um áhafnir skipa
Sambandið hefur sent inn umsögn um breytingar á lögum um áhafnir íslenskra fiskiskipa, varðskipa, skemmtibáta og annarra skipa. Það telur að mönnun fiskiskipa og annarra skipa eigi alltaf að taka mið af öryggi skips og áhafnar.
Kjarninn 22. júlí 2019
Kínverskum fjárfestingum í Bandaríkjunum fækkar um 88 prósent á tveimur árum
Fækkun fjárfestinganna hefur áhrif á sprotafyrirtæki og fasteignamarkaðinn í Bandaríkjunum. Bretland, Kanada, Japan og Þýskaland fjárfesta meira í Bandaríkjunum en Kína.
Kjarninn 22. júlí 2019
TM gerir aftur tilboð í Lykil
TM hefur gert Klakka kauptilboð í fjármálafyrirtækið Lykil. Tilboðið miðast við að 9,25 milljarðar króna verði greiddir fyrir Lykil í reiðufé auk hagnaðar Lykils á þessu ári eftir skatta.
Kjarninn 22. júlí 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar