Herinn sem læddist aftur til Íslands

Andrés Ingi Jónsson þingmaður Vinstri grænna fjallar um viðveru Bandaríkjahers á Íslandi og hvernig hann hafi komið til baka án nokkurrar umræðu fyrir þremur árum síðan.

Auglýsing

Her­stöð­inni í Kefla­vík var lokað við mikla við­höfn þann 30. sept­em­ber 2006. Þar með lauk 55 ára fastri við­veru Banda­ríkja­hers á Kefla­vík­ur­velli. Hluta aðstöð­unnar var haldið við innan sér­staks örygg­is­svæði, m.a. til að liðs­menn Atl­ants­hafs­banda­lags­ins gætu sinnt „loft­rým­is­gæslu“ sem hefur verið ski­plögð þrisvar á ári, 2-3 vikur í senn. Nú er hins vegar komið í ljós að umsvifin eru miklu meiri. Erlent her­lið hefur haft var­an­lega við­veru á örygg­is­svæð­inu á Kefla­vík­ur­velli síð­ustu þrjú ár. Frá þessu var ekki sagt fyrr en í svari utan­rík­is­ráð­herra við fyr­ir­spurn sem ég lagði fram nú í haust.

Á síð­ustu árum hafa af og til birst fréttir af auknum við­bún­aði Nató á Kefla­vík­ur­velli. Til­efnið hefur verið sagt vera aukin umsvif rúss­neska norð­ur­flot­ans umhverfis Ísland. Síð­ustu þrír utan­rík­is­ráð­herrar hafa allir sagt það sama: Þetta er ekki var­an­leg við­vera. Annað er komið í ljós!

Skýr­ustu upp­lýs­ingar íslenskra þing­manna um þessa þróun bár­ust lengst af frá banda­rískum stjórn­völd­um, frekar en þeim íslensku.

Auglýsing

Þannig varð 21 millj­óna doll­ara fjár­veit­ing til banda­ríska sjó­hers­ins vegna end­ur­bóta á varn­ar­mann­virkjum á Kefla­vík­ur­velli til­efni til sér­stakrar umræðu á Alþingi í febr­úar 2016. Þá fór Gunnar Bragi Sveins­son utan­rík­is­ráð­herra yfir þró­un­ina og sagði að árið 2014 hefðu kaf­báta­leit­ar­flug­vélar hafi verið hér á landi sam­tals í þrjár vik­ur, en að árið 2015 hafi þær verið hér sam­tals fjórum sinnum á mis­mun­andi tímum – en hversu lengi kom ekki fram í máli ráð­herr­ans. Hann ítrek­aði að þessi aukna við­vera væri vel innan ramma varn­ar­samn­ings­ins og sagði jafn­framt: „Engin beiðni hefur borist frá banda­rískum stjórn­völdum um stað­bundna við­veru her­liðs á Kefla­vík­ur­flug­velli og engar við­ræður hafa átt sér stað um neitt slíkt.“ Til að ekk­ert færi á milli mála hnykkti Gunnar Bragi á því: „Ég vil hins vegar árétta enn á ný að engar við­ræður eiga sér stað um við­var­andi veru erlends her­liðs á Ísland­i.“

Þegar Gunnar Bragi sagði engar við­ræður hafa átt sér stað um við­var­andi veru erlends her­liðs hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í hálft ár.

Herstöðin á Keflavíkurvelli lokaði við mikla viðhöfn 30. september 2006. Þegar föst viðvera erlends herliðs hófst þar aftur tæpum áratug síðar gerðist það í kyrrþey.

Lilja Dögg Alfreðs­dótt­ir, eft­ir­maður Gunn­ars Braga í utan­rík­is­ráðu­neyt­inu, tók í sama streng þegar hún und­ir­rit­aði yfir­lýs­ingu um varn­ar­sam­starf við Banda­ríkin í júní 2016. Þá sagði hún: „Það er einkum hin tíma­bundna við­vera Banda­ríkja­hers hér á landi, sem hefur verið að þró­ast und­an­farin ár og er stigs­breyt­ing á okkar sam­starfi, sem við viljum form­festa með þessum hætti, enda er gegn­sæi afar mik­il­vægt í sam­skiptum ríkj­anna.

Þegar Lilja tal­aði um tíma­bundna við­veru Banda­ríkja­hers hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í eitt og hálft ár.

Þriðji utan­rík­is­ráð­herrann, Guð­laugur Þór Þórð­ar­son, hélt enn fram því sama og for­verar hans í skýrslu sinni um utan­rík­is- og alþjóða­mál í apríl 2018: „Í fram­haldi af sam­eig­in­legri yfir­lýs­ingu Íslands og Banda­ríkj­anna 2016 var á síð­asta ári gengið frá sam­komu­lagi milli land­anna um fyr­ir­komu­lag á varn­ar­fram­kvæmdum á Kefla­vík­ur­flug­velli. Til­gangur fram­kvæmd­anna er að styðja við tíma­bundna við­veru erlends liðsafla á Íslandi og sinna nauð­syn­legu við­haldi á flug­brautum og örygg­is­svæði Kefla­vík­ur­flug­vall­ar.“

Þegar skýrslan kom út hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í tvö og hálft ár.

Á síð­asta ári voru að með­al­tali 50 her­menn á Kefla­vík­ur­flug­velli hvern dag, enn fleiri þegar „loft­rým­is­gæsla“ var í gangi. Hvað er hægt að kalla það annað en var­an­lega við­veru? Hvað heitir það annað en her­stöð?

Um þessar mundir er þess minnst að hund­rað ár eru liðin frá því að Ísland varð full­valda. Hversu full­valda erum við ef erlend ríki geta opnað hérna her­stöð með var­an­legri við­veru án umræðu? Er fram­sal full­veldis í gegnum varn­ar­samn­ing­inn og aðild­ina að Nató virki­lega svo mikið að ekki þarf að ræða fyrir opnum tjöldum þá ákvörðun að hefja var­an­lega við­veru her­liðs?

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra.
FAO vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra mun hafa frumkvæði að því Alþjóðamatvælastofnunin vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða sem stunda veiðar og eiga í viðskiptum með aflaheimildir í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Björgólfur úr stjórn Sjóvá „vegna anna“
Björgólfur Jóhannsson hefur ákveðið að víkja tímabundið úr stjórn Sjóvá. Hann var stjórnarformaður félagsins. Björgólfur tók nýverið við forstjórastöðunni hjá Samherja.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Julian Assange
Rannsókn gegn Assange felld niður
Samkvæmt WikiLeaks hefur rannsókn á hendur Julian Assange verið felld niður. Ritstjóri miðilsins, Kristinn Hrafnsson, segir að um réttarfarsskandal sé að ræða.
Kjarninn 19. nóvember 2019
GAMMA lokar starfsstöð sinni í Garðarstræti og flytur til Kviku
GAMMA, sem fór mikinn í íslensku fjármálalífi síðastliðinn áratug, er nú vart til nema að nafninu til. Starfsemi fyrirtækisins hefur verið flutt í nýjar höfuðstöðvar Kviku.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Fjármálaráðherra Noregs segir að DNB þurfi að leggja öll spil á borðið
Siv Jensen, fjármálaráðherra Noregs segir að rannsaka þurfi í kjölinn það sem norskir fjölmiðlar hafa kallað stærsta peningaþvættishneyksli í sögu þjóðarinnar. Það snýst um viðskipti ríkisbankans DNB við íslenska fyrirtækið Samherja.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri.
„Lágmarkskrafa að Eyþór Arnalds og Samherji geri hreint fyrir sínum dyrum“
Borgarstjóri segir að birting Samherjaskjalanna sýni viðskipti Eyþór Arnalds, oddvita Sjálfstæðisflokksins í borgarstjórn, við Samherja um hlut í Morgunblaðinu í nýju ljósi. Hann segir að það gangi ekki að enn sé ótal spurningum ósvarað um þau viðskipti.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Svavar Guðmundsson
Þoþfbsoemssoh
Kjarninn 19. nóvember 2019
Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands.
Íslendingar verði að geta borið höfuðið hátt í útlöndum
Forseti Íslands segir að Íslendingar verði að geta borið höfuðið hátt í útlöndum, ekki síst þau sem hafi notið trausts til trúnaðarstarfa fyrir land og þjóð.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar