Herinn sem læddist aftur til Íslands

Andrés Ingi Jónsson þingmaður Vinstri grænna fjallar um viðveru Bandaríkjahers á Íslandi og hvernig hann hafi komið til baka án nokkurrar umræðu fyrir þremur árum síðan.

Auglýsing

Her­stöð­inni í Kefla­vík var lokað við mikla við­höfn þann 30. sept­em­ber 2006. Þar með lauk 55 ára fastri við­veru Banda­ríkja­hers á Kefla­vík­ur­velli. Hluta aðstöð­unnar var haldið við innan sér­staks örygg­is­svæði, m.a. til að liðs­menn Atl­ants­hafs­banda­lags­ins gætu sinnt „loft­rým­is­gæslu“ sem hefur verið ski­plögð þrisvar á ári, 2-3 vikur í senn. Nú er hins vegar komið í ljós að umsvifin eru miklu meiri. Erlent her­lið hefur haft var­an­lega við­veru á örygg­is­svæð­inu á Kefla­vík­ur­velli síð­ustu þrjú ár. Frá þessu var ekki sagt fyrr en í svari utan­rík­is­ráð­herra við fyr­ir­spurn sem ég lagði fram nú í haust.

Á síð­ustu árum hafa af og til birst fréttir af auknum við­bún­aði Nató á Kefla­vík­ur­velli. Til­efnið hefur verið sagt vera aukin umsvif rúss­neska norð­ur­flot­ans umhverfis Ísland. Síð­ustu þrír utan­rík­is­ráð­herrar hafa allir sagt það sama: Þetta er ekki var­an­leg við­vera. Annað er komið í ljós!

Skýr­ustu upp­lýs­ingar íslenskra þing­manna um þessa þróun bár­ust lengst af frá banda­rískum stjórn­völd­um, frekar en þeim íslensku.

Auglýsing

Þannig varð 21 millj­óna doll­ara fjár­veit­ing til banda­ríska sjó­hers­ins vegna end­ur­bóta á varn­ar­mann­virkjum á Kefla­vík­ur­velli til­efni til sér­stakrar umræðu á Alþingi í febr­úar 2016. Þá fór Gunnar Bragi Sveins­son utan­rík­is­ráð­herra yfir þró­un­ina og sagði að árið 2014 hefðu kaf­báta­leit­ar­flug­vélar hafi verið hér á landi sam­tals í þrjár vik­ur, en að árið 2015 hafi þær verið hér sam­tals fjórum sinnum á mis­mun­andi tímum – en hversu lengi kom ekki fram í máli ráð­herr­ans. Hann ítrek­aði að þessi aukna við­vera væri vel innan ramma varn­ar­samn­ings­ins og sagði jafn­framt: „Engin beiðni hefur borist frá banda­rískum stjórn­völdum um stað­bundna við­veru her­liðs á Kefla­vík­ur­flug­velli og engar við­ræður hafa átt sér stað um neitt slíkt.“ Til að ekk­ert færi á milli mála hnykkti Gunnar Bragi á því: „Ég vil hins vegar árétta enn á ný að engar við­ræður eiga sér stað um við­var­andi veru erlends her­liðs á Ísland­i.“

Þegar Gunnar Bragi sagði engar við­ræður hafa átt sér stað um við­var­andi veru erlends her­liðs hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í hálft ár.

Herstöðin á Keflavíkurvelli lokaði við mikla viðhöfn 30. september 2006. Þegar föst viðvera erlends herliðs hófst þar aftur tæpum áratug síðar gerðist það í kyrrþey.

Lilja Dögg Alfreðs­dótt­ir, eft­ir­maður Gunn­ars Braga í utan­rík­is­ráðu­neyt­inu, tók í sama streng þegar hún und­ir­rit­aði yfir­lýs­ingu um varn­ar­sam­starf við Banda­ríkin í júní 2016. Þá sagði hún: „Það er einkum hin tíma­bundna við­vera Banda­ríkja­hers hér á landi, sem hefur verið að þró­ast und­an­farin ár og er stigs­breyt­ing á okkar sam­starfi, sem við viljum form­festa með þessum hætti, enda er gegn­sæi afar mik­il­vægt í sam­skiptum ríkj­anna.

Þegar Lilja tal­aði um tíma­bundna við­veru Banda­ríkja­hers hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í eitt og hálft ár.

Þriðji utan­rík­is­ráð­herrann, Guð­laugur Þór Þórð­ar­son, hélt enn fram því sama og for­verar hans í skýrslu sinni um utan­rík­is- og alþjóða­mál í apríl 2018: „Í fram­haldi af sam­eig­in­legri yfir­lýs­ingu Íslands og Banda­ríkj­anna 2016 var á síð­asta ári gengið frá sam­komu­lagi milli land­anna um fyr­ir­komu­lag á varn­ar­fram­kvæmdum á Kefla­vík­ur­flug­velli. Til­gangur fram­kvæmd­anna er að styðja við tíma­bundna við­veru erlends liðsafla á Íslandi og sinna nauð­syn­legu við­haldi á flug­brautum og örygg­is­svæði Kefla­vík­ur­flug­vall­ar.“

Þegar skýrslan kom út hafði erlent her­lið verið á Kefla­vík­ur­velli upp á hvern ein­asta dag í tvö og hálft ár.

Á síð­asta ári voru að með­al­tali 50 her­menn á Kefla­vík­ur­flug­velli hvern dag, enn fleiri þegar „loft­rým­is­gæsla“ var í gangi. Hvað er hægt að kalla það annað en var­an­lega við­veru? Hvað heitir það annað en her­stöð?

Um þessar mundir er þess minnst að hund­rað ár eru liðin frá því að Ísland varð full­valda. Hversu full­valda erum við ef erlend ríki geta opnað hérna her­stöð með var­an­legri við­veru án umræðu? Er fram­sal full­veldis í gegnum varn­ar­samn­ing­inn og aðild­ina að Nató virki­lega svo mikið að ekki þarf að ræða fyrir opnum tjöldum þá ákvörðun að hefja var­an­lega við­veru her­liðs?

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Vilja að þú fáir þér ís með Netflix áhorfinu
Netflix og ísframleiðandinn Ben & Jerry's hafa tekið höndum saman. Þau vilja að fólk fá sér ís með Netflix áhorfinu.
Kjarninn 19. janúar 2020
Íslendingar, náttúra, hálendi og hreindýr
Jakob S. Jónsson fjallar um Öræfahjörðina, sögu hreindýra á Íslandi.
Kjarninn 19. janúar 2020
Arnheiður Jóhannsdóttir
Sjálfbær uppbygging ferðaþjónustu á landinu öllu
Kjarninn 19. janúar 2020
Seðlabankinn greip tólf sinnum inn í gjaldeyrismarkaðinn í fyrra
Gjaldeyrisvaraforði Seðlabanka Íslands var orðinn 822 milljarðar króna í lok árs 2019. Alls lækkaði gengi krónunnar um 3,1 prósent og Seðlabankinn greip nokkrum sinnum inn í til að stilla af kúrs hennar í fyrra.
Kjarninn 19. janúar 2020
Ævintýri Harrys og Meghan: Valdi prinsessuna fram yfir konungsríkið
Þau voru dýrkuð og dáð. Hundelt og áreitt. Loks fengu þau nóg. Margt í sögu Harrys Bretaprins og Meghan Markle rímar við stef úr Grimms-ævintýrum. En þetta er ekki leikur heldur lífið, sagði prinsinn er hann óttaðist um líf konu sinnar.
Kjarninn 19. janúar 2020
Ertu örugglega danskur ríkisborgari?
Hann er sjötugur arkitekt, hefur frá barnsaldri búið í Danmörku, aldrei komist í kast við lögin og ætíð átt danskt vegabréf. Nú á hann á hættu að verða vísað frá Danmörku.
Kjarninn 19. janúar 2020
Hvenær við borðum hefur áhrif á heilsufar okkar
Hlutfall einstaklinga sem glíma við offitu í Bandaríkjunum hefur farið úr 15 í 40 prósent á rúmum 40 árum. Að vaka og borða þegar fólk ætti frekar að sofa gæti haft meiri áhrif á þyngd en það að borða óhollan mat á matmálstíma.
Kjarninn 18. janúar 2020
Misbrestasamur meistari
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Meistarann og Margarítu sem sýnt er í Þjóðleikhúsinu.
Kjarninn 18. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar