Áhugaleysi ríkisstjórnar um vísindi?

Eiríkur Steingrímsson fjallar um lækkun framlaga til vísindamála í aðsendri grein en hann segir að þrátt fyrir fagrar stefnur Vísinda- og tækniráðs hafi þær allar verið sviknar.

Auglýsing

Fréttir um að lækka eigi fram­lög til vís­inda­mála komu vís­inda­sam­fé­lag­inu í opna skjöldu. Sam­væmt fjár­lögum 2019 er gert ráð fyrir 144 millj­óna króna lækkun á fram­lagi til Rann­sókna­sjóðs Vís­inda og tækni­ráðs. Þetta er þungt högg fyrir grunn­rann­sóknir á Íslandi.

Und­an­far­inn ára­tug hafa stjórn­völd end­ur­tekið lofað auknum fram­lögum til vís­inda­mála. Þetta kemur skýr­ast fram í stefnum Vís­inda- og tækni­ráðs en und­an­far­inn ára­tug hafa þær gert ráð fyrir að fram­lög til vís­inda­mála skuli aukin veru­lega. Stefnur Vís­inda- og tækni­ráðs eru jafn­framt stefnur rík­is­stjórna á hverjum tíma því í ráð­inu sitja 5 ráð­herrar og for­sæt­is­ráð­herra er for­maður ráðs­ins. Þessi þunga áhersla und­an­far­inna ára­tuga á aukin fram­lög til vís­inda­mála er vegna þessa að beint sam­band er á milli öfl­ugra vís­inda og öfl­ugs atvinnu­lífs. Eins og Mari­ana Mazzucato bendir á í bók sinni The Entreprene­urial State: Debunk­ing Public vs Pri­vate Sector Myths þá gegnir ríkið afar mik­il­vægu hlut­verki við að styrkja grunn­vís­indi því þannig er grunn­ur­inn lagður að nýsköpun fram­tíð­ar­inn­ar. Öflug vís­indi leiða til nýsköp­unar auk þess sem við vís­inda­starf verða til verð­mætir starfs­menn með reynslu og þekk­ingu sem nýt­ast til fjöl­breyttra starfa í sam­fé­lag­inu.

En þrátt fyrir fagrar stefnur Vís­inda- og tækni­ráðs hafa þær allar verið svikn­ar. Stöku sinnum hefur verið bætt við fram­lög til Rann­sókna­sjóðs en þær við­bætur hafa rétt dugað til að halda í við verð­bólgu. Og nú er gert ráð fyrir lækk­un. Hlut­fall þeirra umsókna sem hlutu styrki af heild­ar­fjölda umsókna fór úr 25% árið 2016 í 21% árið 2017 og var síðan 18.2% í ár. Með umtals­vert minna fjár­magn í ár má gera ráð fyrir að árang­urs­hlut­fallið fari vel undir 15% í næstu úthlutun með til­heyr­andi alvar­legum afleið­ingum fyrir íslenskt sam­fé­lag. Þessi áhrif munu fækka nýjum verk­efnum veru­lega og hafa mikil áhrif á ungt vís­inda­fólk.

Auglýsing

Þrátt fyrir allt hefur vís­inda­starf á Íslandi eflst gríð­ar­lega und­an­farna ára­tugi og rann­sókna­tengd nýsköpun er hægt og rólega að skila árangri. Um þetta er fjöldi dæma. Nýleg­asta dæmið um það er samn­ingur lyfja­sprot­ans Oculis við stór­fyr­ir­tækið Novartis en Oculis byggir á ára­tuga rann­sóknum tveggja vís­inda­manna við Háskóla Íslands, þeirra Ein­ars Stef­áns­sonar og Þor­steins Lofts­son­ar. Verk­efni þeirra hefur hlotið styrki úr Rann­sókna­sjóði og Tækni­þró­un­ar­sjóði og væri eflaust komið mun skemur án þeirra. Fleiri sam­bæri­leg dæmi mætti nefna og því með ólík­indum að nú sé stefnan að draga úr þessu öfl­uga vís­inda­starfi með lækkun á fram­lögum í sam­keppn­is­sjóð­ina. Ég hvet því Alþingi ein­dregið til að end­ur­skoða þessa lækkun til Rann­sóka­sjóðs.

Höf­undur er pró­fessor við lækna­deild Háskóla Íslands.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Icelandair Group er efst á lista, enda með meira en eitt og hálft prósent íslenska vinnumarkaðarins í hlutastarfi í mars og apríl.
Fyrirtækin sem fengu mest út úr hlutabótaleiðinni í mars og apríl
Í skýrslu Ríkisendurskoðunar um hlutabótaleiðina má finna niðurbrot á því hversu mikið fé rann frá Vinnumálastofnun til starfsmanna fyrirtækja sem nýttu hlutabótaleiðina í mars og apríl. Kjarninn tók það helsta saman.
Kjarninn 28. maí 2020
Samkeppniseftirlitið sektar Símann um 500 milljónir
Samkvæmt Samkeppniseftirlitinu hefur Síminn brotið gegn skilyrðum í sáttum sem fyrirtækið hefur á undanförnum árum gert við eftirlitið. Það telur að brotin séu alvarleg og sektar Símann vegna þessa um 500 milljónir króna. Síminn ætlar að áfrýja.
Kjarninn 28. maí 2020
Skúli Eggert Þórðarson er ríkisendurskoðandi.
Talin hafa breytt launaseðlum til að ná hærri greiðslum úr ríkissjóði vegna hlutabótaleiðar
Ríkisendurskoðun telur að leiða megi líkum að því að ákveðinn hópur sem nýtti sér hlutabótaleiðina hafi breytt áður uppgefnum launum til hækkunar svo þeir myndu fá hærri greiðslur úr ríkissjóði. Hækkunin í heild nemur 114 milljónum króna.
Kjarninn 28. maí 2020
Oddný G. Harðardóttir vill að uppsagnarstyrkjum verði breytt.
Vill banna þeim sem átt hafa í fjárhagslegum tengslum við skattaskjól að fá uppsagnarstyrk
Oddný G. Harðardóttir hefur lagt fram breytingartillögu við frumvarp um stuðning úr ríkissjóði vegna greiðslu launakostnaðar í uppsagnarfresti. Kallar eftir aðgerðum fyrirtækja í loftslagsmálum, endurgreiðslu styrkja og þaki á laun stjórnenda.
Kjarninn 28. maí 2020
Svört skýrsla um hlutabótaleiðina sýnir grun um misnotkun
Ríkisendurskoðun gagnrýnir framkvæmd hlutabótaleiðarinnar harðlega í skýrslu sem hún hefur unnið. Of margir sem áttu ekki í bráðum rekstrarvanda hafi nýtt sér hana til að sækja fjármuni í ríkissjóð og misbrestur hafi verið á eftirliti.
Kjarninn 28. maí 2020
Smári McCarthy, þingmaður Pírata.
Hægt sé að lesa á milli línanna og sjá hvaða fyrirtæki uppsagnarstyrkir séu hugsaðir fyrir
Þingmaður Pírata telur líklegt að sagan muni dæma frumvarp um að greiða 27 milljarða króna í styrkti til fyrirtækja til að hjálpa þeim að segja upp fólki, sem mistök. Stöðugleika þorra launamanna sé fórnað fyrir hagsmuni nokkurra fyrirtækjaeigenda.
Kjarninn 28. maí 2020
Framhaldsskólinn var styttur úr fjórum árum í þrjú.
Vísbendingar um lægri meðaleinkunn í HÍ eftir styttingu framhaldsskólanáms
Andlegri heilsu nemenda, aðallega stúlkna, hefur hrakað frá því að framhaldsskólanámið var stytt um eitt ár. Sú þróun hófst þó talsvert fyrr en námstímanum var breytt, segir í skýrslu menntamálaráðherra um áhrif styttingarinnar á ýmsa þætti.
Kjarninn 28. maí 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Apple gleraugu á leiðinni
Kjarninn 28. maí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar