Áhugaleysi ríkisstjórnar um vísindi?

Eiríkur Steingrímsson fjallar um lækkun framlaga til vísindamála í aðsendri grein en hann segir að þrátt fyrir fagrar stefnur Vísinda- og tækniráðs hafi þær allar verið sviknar.

Auglýsing

Fréttir um að lækka eigi fram­lög til vís­inda­mála komu vís­inda­sam­fé­lag­inu í opna skjöldu. Sam­væmt fjár­lögum 2019 er gert ráð fyrir 144 millj­óna króna lækkun á fram­lagi til Rann­sókna­sjóðs Vís­inda og tækni­ráðs. Þetta er þungt högg fyrir grunn­rann­sóknir á Íslandi.

Und­an­far­inn ára­tug hafa stjórn­völd end­ur­tekið lofað auknum fram­lögum til vís­inda­mála. Þetta kemur skýr­ast fram í stefnum Vís­inda- og tækni­ráðs en und­an­far­inn ára­tug hafa þær gert ráð fyrir að fram­lög til vís­inda­mála skuli aukin veru­lega. Stefnur Vís­inda- og tækni­ráðs eru jafn­framt stefnur rík­is­stjórna á hverjum tíma því í ráð­inu sitja 5 ráð­herrar og for­sæt­is­ráð­herra er for­maður ráðs­ins. Þessi þunga áhersla und­an­far­inna ára­tuga á aukin fram­lög til vís­inda­mála er vegna þessa að beint sam­band er á milli öfl­ugra vís­inda og öfl­ugs atvinnu­lífs. Eins og Mari­ana Mazzucato bendir á í bók sinni The Entreprene­urial State: Debunk­ing Public vs Pri­vate Sector Myths þá gegnir ríkið afar mik­il­vægu hlut­verki við að styrkja grunn­vís­indi því þannig er grunn­ur­inn lagður að nýsköpun fram­tíð­ar­inn­ar. Öflug vís­indi leiða til nýsköp­unar auk þess sem við vís­inda­starf verða til verð­mætir starfs­menn með reynslu og þekk­ingu sem nýt­ast til fjöl­breyttra starfa í sam­fé­lag­inu.

En þrátt fyrir fagrar stefnur Vís­inda- og tækni­ráðs hafa þær allar verið svikn­ar. Stöku sinnum hefur verið bætt við fram­lög til Rann­sókna­sjóðs en þær við­bætur hafa rétt dugað til að halda í við verð­bólgu. Og nú er gert ráð fyrir lækk­un. Hlut­fall þeirra umsókna sem hlutu styrki af heild­ar­fjölda umsókna fór úr 25% árið 2016 í 21% árið 2017 og var síðan 18.2% í ár. Með umtals­vert minna fjár­magn í ár má gera ráð fyrir að árang­urs­hlut­fallið fari vel undir 15% í næstu úthlutun með til­heyr­andi alvar­legum afleið­ingum fyrir íslenskt sam­fé­lag. Þessi áhrif munu fækka nýjum verk­efnum veru­lega og hafa mikil áhrif á ungt vís­inda­fólk.

Auglýsing

Þrátt fyrir allt hefur vís­inda­starf á Íslandi eflst gríð­ar­lega und­an­farna ára­tugi og rann­sókna­tengd nýsköpun er hægt og rólega að skila árangri. Um þetta er fjöldi dæma. Nýleg­asta dæmið um það er samn­ingur lyfja­sprot­ans Oculis við stór­fyr­ir­tækið Novartis en Oculis byggir á ára­tuga rann­sóknum tveggja vís­inda­manna við Háskóla Íslands, þeirra Ein­ars Stef­áns­sonar og Þor­steins Lofts­son­ar. Verk­efni þeirra hefur hlotið styrki úr Rann­sókna­sjóði og Tækni­þró­un­ar­sjóði og væri eflaust komið mun skemur án þeirra. Fleiri sam­bæri­leg dæmi mætti nefna og því með ólík­indum að nú sé stefnan að draga úr þessu öfl­uga vís­inda­starfi með lækkun á fram­lögum í sam­keppn­is­sjóð­ina. Ég hvet því Alþingi ein­dregið til að end­ur­skoða þessa lækkun til Rann­sóka­sjóðs.

Höf­undur er pró­fessor við lækna­deild Háskóla Íslands.

Skúli: Gerði mikil mistök en nú förum við til baka í „gömlu sýnina“
Skúli Mogensen, forstjóri og eigandi WOW air, sagði í viðtali við Kastljós að hann hafi fulla trú á því að það muni takast að ná samningum við Indigo Partners.
Kjarninn 13. desember 2018
45 prósent álagning íslenskra banka - Það er ríkisins að hagræða
Framkvæmdastjóri Samtaka iðnaðarins segir í grein í Fréttablaðinu, að íslenska ríkið þurfi að beita sér fyrir hagræðingu og skilvirkni í bankakerfinu.
Kjarninn 13. desember 2018
Til sjávar og sveita ýtt úr vör
Viðskiptahraðallinn er ætlaður til að efla frumkvöðlastarfi í sjávarútvegi og landbúnaði.
Kjarninn 13. desember 2018
Eina leiðin til að bjarga WOW air
WOW air hefur sagt upp hundruð starfsmanna, hættir að fljúga til Indlands og Los Angeles og mun hafa fækkað vélum sínum úr 24 í 11 á mjög skömmum tíma. Forstjórinn viðurkennir að rangar ákvarðanir í rekstri séu ástæða stöðunnar.
Kjarninn 13. desember 2018
Hefnendurnir
Hefnendurnir
Hefnendurnir CLXXVIII - Neandercool
Kjarninn 13. desember 2018
Fjölmiðlanefnd mun ekki taka fyrir kvörtun Símans vegna fréttaflutnings RÚV
Fjölmiðlanefnd telur að ekkert hafi komið fram sem bendi til óeðlilegra tengsla auglýsingasölu og fréttaflutnings Ríkisútvarpsins.
Kjarninn 13. desember 2018
Már Guðmundsson, seðlabankastjóri.
Már: Kannaði sáttagrundvöll í Samherjamálum og fór að lögum
Seðlabankastjóri segir að hann hafi kannað mögulegan sáttagrundvöll í máli Seðlabankans gegn Samherja.
Kjarninn 13. desember 2018
Arion banki gaf ekki út lánsloforð vegna Primera Air
Arion banki hefur sent frá sér yfirlýsingu þar sem gerðar eru athugasemdir við rangfærslur Andra Más Ingólfssonar. Arion banki segir að þrátt fyrir að bankinn hafi átt í viðræðum við Primera Air þá hafi bankinn ekki gefið fyrirheit um lánveitingu.
Kjarninn 13. desember 2018
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar