Áhugaleysi ríkisstjórnar um vísindi?

Eiríkur Steingrímsson fjallar um lækkun framlaga til vísindamála í aðsendri grein en hann segir að þrátt fyrir fagrar stefnur Vísinda- og tækniráðs hafi þær allar verið sviknar.

Auglýsing

Fréttir um að lækka eigi fram­lög til vís­inda­mála komu vís­inda­sam­fé­lag­inu í opna skjöldu. Sam­væmt fjár­lögum 2019 er gert ráð fyrir 144 millj­óna króna lækkun á fram­lagi til Rann­sókna­sjóðs Vís­inda og tækni­ráðs. Þetta er þungt högg fyrir grunn­rann­sóknir á Íslandi.

Und­an­far­inn ára­tug hafa stjórn­völd end­ur­tekið lofað auknum fram­lögum til vís­inda­mála. Þetta kemur skýr­ast fram í stefnum Vís­inda- og tækni­ráðs en und­an­far­inn ára­tug hafa þær gert ráð fyrir að fram­lög til vís­inda­mála skuli aukin veru­lega. Stefnur Vís­inda- og tækni­ráðs eru jafn­framt stefnur rík­is­stjórna á hverjum tíma því í ráð­inu sitja 5 ráð­herrar og for­sæt­is­ráð­herra er for­maður ráðs­ins. Þessi þunga áhersla und­an­far­inna ára­tuga á aukin fram­lög til vís­inda­mála er vegna þessa að beint sam­band er á milli öfl­ugra vís­inda og öfl­ugs atvinnu­lífs. Eins og Mari­ana Mazzucato bendir á í bók sinni The Entreprene­urial State: Debunk­ing Public vs Pri­vate Sector Myths þá gegnir ríkið afar mik­il­vægu hlut­verki við að styrkja grunn­vís­indi því þannig er grunn­ur­inn lagður að nýsköpun fram­tíð­ar­inn­ar. Öflug vís­indi leiða til nýsköp­unar auk þess sem við vís­inda­starf verða til verð­mætir starfs­menn með reynslu og þekk­ingu sem nýt­ast til fjöl­breyttra starfa í sam­fé­lag­inu.

En þrátt fyrir fagrar stefnur Vís­inda- og tækni­ráðs hafa þær allar verið svikn­ar. Stöku sinnum hefur verið bætt við fram­lög til Rann­sókna­sjóðs en þær við­bætur hafa rétt dugað til að halda í við verð­bólgu. Og nú er gert ráð fyrir lækk­un. Hlut­fall þeirra umsókna sem hlutu styrki af heild­ar­fjölda umsókna fór úr 25% árið 2016 í 21% árið 2017 og var síðan 18.2% í ár. Með umtals­vert minna fjár­magn í ár má gera ráð fyrir að árang­urs­hlut­fallið fari vel undir 15% í næstu úthlutun með til­heyr­andi alvar­legum afleið­ingum fyrir íslenskt sam­fé­lag. Þessi áhrif munu fækka nýjum verk­efnum veru­lega og hafa mikil áhrif á ungt vís­inda­fólk.

Auglýsing

Þrátt fyrir allt hefur vís­inda­starf á Íslandi eflst gríð­ar­lega und­an­farna ára­tugi og rann­sókna­tengd nýsköpun er hægt og rólega að skila árangri. Um þetta er fjöldi dæma. Nýleg­asta dæmið um það er samn­ingur lyfja­sprot­ans Oculis við stór­fyr­ir­tækið Novartis en Oculis byggir á ára­tuga rann­sóknum tveggja vís­inda­manna við Háskóla Íslands, þeirra Ein­ars Stef­áns­sonar og Þor­steins Lofts­son­ar. Verk­efni þeirra hefur hlotið styrki úr Rann­sókna­sjóði og Tækni­þró­un­ar­sjóði og væri eflaust komið mun skemur án þeirra. Fleiri sam­bæri­leg dæmi mætti nefna og því með ólík­indum að nú sé stefnan að draga úr þessu öfl­uga vís­inda­starfi með lækkun á fram­lögum í sam­keppn­is­sjóð­ina. Ég hvet því Alþingi ein­dregið til að end­ur­skoða þessa lækkun til Rann­sóka­sjóðs.

Höf­undur er pró­fessor við lækna­deild Háskóla Íslands.

Helgi Hrafn hellti sér yfir Birgittu á átakafundi Pírata
Myndband hefur verið birt af átakafundi Pírata þar sem Helgi Hrafn Gunnarsson, þingmaður flokksins, gagnrýndi Birgittu Jónsdóttur harðlega.
Kjarninn 16. júlí 2019
Katrín kynnti innleiðingu á heimsmarkmiðum
Forsætisráðherra talaði fyrir mikilvægi aukinnar alþjóðlegrar samvinnu við innleiðingu á heimsmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna.
Kjarninn 16. júlí 2019
Forstjóri Nova: Óþarfi að greiða tvo milljarða á ári fyrir leigu á myndlyklum
Forstjóri Nova segir að framtíð sjónvarpsins sé á netinu.
Kjarninn 16. júlí 2019
Jeppi prófaður á Íslandi fyrir ferð til Mars árið 2020
Prófun á Mars-Jeppa fer fram í nágrenni Langjökuls. Fjölmargir vísindamenn koma að verkefninu, þar á meðal nemendur frá Háskóla Reykjavíkur og starfsfólk Arctic Trucks.
Kjarninn 16. júlí 2019
Innleiðingarhalli EES-gerða innan við eitt prósent þriðja árið í röð
Innleiðingarhalli EES-gerða á Íslandi stendur í 0,7 prósentum. Hallinn náði hámarki árið 2013 þegar hann nam 3,2 prósentum.
Kjarninn 16. júlí 2019
Katrín Baldursdóttir
Flokksskírteini leið til frama
Kjarninn 16. júlí 2019
Lífeyrisjóður verzlunarmanna lækkar óverðtryggða vexti
Lífeyrissjóður verzlunarmanna hefur lækkað fasta vexti á óverðtryggðum lánum úr 6,12 prósentum í 5,14 prósent. Í kjölfar breytingarinnar eru þetta lægstu föstu vextir óverðtryggðra lána sem í boði eru.
Kjarninn 16. júlí 2019
Íslenska ríkið braut gegn Styrmi og Júlíusi
Mannréttindadómstóll Evrópu telur íslenska ríkið hafa brotið gegn Styrmi Þór Bragasyni, fyrrum forstjóra MP banka, og Júlíusi Sigurþórssyni, fyrrum framkvæmdastjóra vörustýringasviðs Húsasmiðjunnar.
Kjarninn 16. júlí 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar