Áhugaleysi ríkisstjórnar um vísindi?

Eiríkur Steingrímsson fjallar um lækkun framlaga til vísindamála í aðsendri grein en hann segir að þrátt fyrir fagrar stefnur Vísinda- og tækniráðs hafi þær allar verið sviknar.

Auglýsing

Fréttir um að lækka eigi fram­lög til vís­inda­mála komu vís­inda­sam­fé­lag­inu í opna skjöldu. Sam­væmt fjár­lögum 2019 er gert ráð fyrir 144 millj­óna króna lækkun á fram­lagi til Rann­sókna­sjóðs Vís­inda og tækni­ráðs. Þetta er þungt högg fyrir grunn­rann­sóknir á Íslandi.

Und­an­far­inn ára­tug hafa stjórn­völd end­ur­tekið lofað auknum fram­lögum til vís­inda­mála. Þetta kemur skýr­ast fram í stefnum Vís­inda- og tækni­ráðs en und­an­far­inn ára­tug hafa þær gert ráð fyrir að fram­lög til vís­inda­mála skuli aukin veru­lega. Stefnur Vís­inda- og tækni­ráðs eru jafn­framt stefnur rík­is­stjórna á hverjum tíma því í ráð­inu sitja 5 ráð­herrar og for­sæt­is­ráð­herra er for­maður ráðs­ins. Þessi þunga áhersla und­an­far­inna ára­tuga á aukin fram­lög til vís­inda­mála er vegna þessa að beint sam­band er á milli öfl­ugra vís­inda og öfl­ugs atvinnu­lífs. Eins og Mari­ana Mazzucato bendir á í bók sinni The Entreprene­urial State: Debunk­ing Public vs Pri­vate Sector Myths þá gegnir ríkið afar mik­il­vægu hlut­verki við að styrkja grunn­vís­indi því þannig er grunn­ur­inn lagður að nýsköpun fram­tíð­ar­inn­ar. Öflug vís­indi leiða til nýsköp­unar auk þess sem við vís­inda­starf verða til verð­mætir starfs­menn með reynslu og þekk­ingu sem nýt­ast til fjöl­breyttra starfa í sam­fé­lag­inu.

En þrátt fyrir fagrar stefnur Vís­inda- og tækni­ráðs hafa þær allar verið svikn­ar. Stöku sinnum hefur verið bætt við fram­lög til Rann­sókna­sjóðs en þær við­bætur hafa rétt dugað til að halda í við verð­bólgu. Og nú er gert ráð fyrir lækk­un. Hlut­fall þeirra umsókna sem hlutu styrki af heild­ar­fjölda umsókna fór úr 25% árið 2016 í 21% árið 2017 og var síðan 18.2% í ár. Með umtals­vert minna fjár­magn í ár má gera ráð fyrir að árang­urs­hlut­fallið fari vel undir 15% í næstu úthlutun með til­heyr­andi alvar­legum afleið­ingum fyrir íslenskt sam­fé­lag. Þessi áhrif munu fækka nýjum verk­efnum veru­lega og hafa mikil áhrif á ungt vís­inda­fólk.

Auglýsing

Þrátt fyrir allt hefur vís­inda­starf á Íslandi eflst gríð­ar­lega und­an­farna ára­tugi og rann­sókna­tengd nýsköpun er hægt og rólega að skila árangri. Um þetta er fjöldi dæma. Nýleg­asta dæmið um það er samn­ingur lyfja­sprot­ans Oculis við stór­fyr­ir­tækið Novartis en Oculis byggir á ára­tuga rann­sóknum tveggja vís­inda­manna við Háskóla Íslands, þeirra Ein­ars Stef­áns­sonar og Þor­steins Lofts­son­ar. Verk­efni þeirra hefur hlotið styrki úr Rann­sókna­sjóði og Tækni­þró­un­ar­sjóði og væri eflaust komið mun skemur án þeirra. Fleiri sam­bæri­leg dæmi mætti nefna og því með ólík­indum að nú sé stefnan að draga úr þessu öfl­uga vís­inda­starfi með lækkun á fram­lögum í sam­keppn­is­sjóð­ina. Ég hvet því Alþingi ein­dregið til að end­ur­skoða þessa lækkun til Rann­sóka­sjóðs.

Höf­undur er pró­fessor við lækna­deild Háskóla Íslands.

Börn eiga alltaf rétt á stuðningi og heildstæðu mati
Rósa Björk Brynjólfsdóttir þingmaður Vinstri grænna hefur lagt fram frumvarp til laga um breytingar á útlendingalögum.
Kjarninn 18. febrúar 2019
Orð Ragnars Þórs „ómakleg árás“ á leigufélag sem rutt hefur brautina
Almenna leigufélagið hafnar því alfarið að félagið hafi hagað sér með óábyrgum hætti á markaði.
Kjarninn 18. febrúar 2019
Ragnar gefur Kviku frest til að „rifta“ kaupunum
Ragnar Þór Ingólfsson formaður VR segir stjórn félagsins standa þétt saman og hún sætti sig ekki við það hvernig Almenna leigufélagið starfar.
Kjarninn 18. febrúar 2019
Guðlaugur ræddi við Guaidó og lýsti yfir formlegum stuðningi ríkisstjórnarinnar
Utanríkisráðherra hefur ákveðið að auka við fjárstuðning við flóttamenn frá Venesúela.
Kjarninn 18. febrúar 2019
Ármann: Höfum ekkert með stjórn GAMMA að gera
Kvika er ekki orðinn eigandi Gamma. Forstjóri Kviku segir að misskilningur birtist í opnu bréfi VR.
Kjarninn 18. febrúar 2019
Ólafur Kristófersson
Er árið 2007 komið á ný?
Kjarninn 18. febrúar 2019
Segja hækkun á leigu vera grimmd, taumlausa græðgi og mannvonsku
VR gefur Kviku banka 4 daga frest til þess að láta Almenna leigufélagið hætta því sem VR kallar grimmdarverk. VR mun taka allt sitt fé úr eignastýringu hjá þeim ef leiga félagsins hækkar umfram verðlag og ef leigjendum verður ekki tryggt húsnæðisöryggi.
Kjarninn 18. febrúar 2019
Leifsstöð
Áætla að sætaframboð WOW air dragist saman um 44 prósent
Samkvæmt ferðaáætlunum flugfélaganna sem fljúga um Keflavíkurflugvöll á komandi sumri mun framboð sæta hjá WOW air dragast saman um 44%. Icelandair áformar að auka sætaframboð sitt yfir sumartímann um 14%.
Kjarninn 18. febrúar 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar