Áhugaleysi ríkisstjórnar um vísindi?

Eiríkur Steingrímsson fjallar um lækkun framlaga til vísindamála í aðsendri grein en hann segir að þrátt fyrir fagrar stefnur Vísinda- og tækniráðs hafi þær allar verið sviknar.

Auglýsing

Fréttir um að lækka eigi fram­lög til vís­inda­mála komu vís­inda­sam­fé­lag­inu í opna skjöldu. Sam­væmt fjár­lögum 2019 er gert ráð fyrir 144 millj­óna króna lækkun á fram­lagi til Rann­sókna­sjóðs Vís­inda og tækni­ráðs. Þetta er þungt högg fyrir grunn­rann­sóknir á Íslandi.

Und­an­far­inn ára­tug hafa stjórn­völd end­ur­tekið lofað auknum fram­lögum til vís­inda­mála. Þetta kemur skýr­ast fram í stefnum Vís­inda- og tækni­ráðs en und­an­far­inn ára­tug hafa þær gert ráð fyrir að fram­lög til vís­inda­mála skuli aukin veru­lega. Stefnur Vís­inda- og tækni­ráðs eru jafn­framt stefnur rík­is­stjórna á hverjum tíma því í ráð­inu sitja 5 ráð­herrar og for­sæt­is­ráð­herra er for­maður ráðs­ins. Þessi þunga áhersla und­an­far­inna ára­tuga á aukin fram­lög til vís­inda­mála er vegna þessa að beint sam­band er á milli öfl­ugra vís­inda og öfl­ugs atvinnu­lífs. Eins og Mari­ana Mazzucato bendir á í bók sinni The Entreprene­urial State: Debunk­ing Public vs Pri­vate Sector Myths þá gegnir ríkið afar mik­il­vægu hlut­verki við að styrkja grunn­vís­indi því þannig er grunn­ur­inn lagður að nýsköpun fram­tíð­ar­inn­ar. Öflug vís­indi leiða til nýsköp­unar auk þess sem við vís­inda­starf verða til verð­mætir starfs­menn með reynslu og þekk­ingu sem nýt­ast til fjöl­breyttra starfa í sam­fé­lag­inu.

En þrátt fyrir fagrar stefnur Vís­inda- og tækni­ráðs hafa þær allar verið svikn­ar. Stöku sinnum hefur verið bætt við fram­lög til Rann­sókna­sjóðs en þær við­bætur hafa rétt dugað til að halda í við verð­bólgu. Og nú er gert ráð fyrir lækk­un. Hlut­fall þeirra umsókna sem hlutu styrki af heild­ar­fjölda umsókna fór úr 25% árið 2016 í 21% árið 2017 og var síðan 18.2% í ár. Með umtals­vert minna fjár­magn í ár má gera ráð fyrir að árang­urs­hlut­fallið fari vel undir 15% í næstu úthlutun með til­heyr­andi alvar­legum afleið­ingum fyrir íslenskt sam­fé­lag. Þessi áhrif munu fækka nýjum verk­efnum veru­lega og hafa mikil áhrif á ungt vís­inda­fólk.

Auglýsing

Þrátt fyrir allt hefur vís­inda­starf á Íslandi eflst gríð­ar­lega und­an­farna ára­tugi og rann­sókna­tengd nýsköpun er hægt og rólega að skila árangri. Um þetta er fjöldi dæma. Nýleg­asta dæmið um það er samn­ingur lyfja­sprot­ans Oculis við stór­fyr­ir­tækið Novartis en Oculis byggir á ára­tuga rann­sóknum tveggja vís­inda­manna við Háskóla Íslands, þeirra Ein­ars Stef­áns­sonar og Þor­steins Lofts­son­ar. Verk­efni þeirra hefur hlotið styrki úr Rann­sókna­sjóði og Tækni­þró­un­ar­sjóði og væri eflaust komið mun skemur án þeirra. Fleiri sam­bæri­leg dæmi mætti nefna og því með ólík­indum að nú sé stefnan að draga úr þessu öfl­uga vís­inda­starfi með lækkun á fram­lögum í sam­keppn­is­sjóð­ina. Ég hvet því Alþingi ein­dregið til að end­ur­skoða þessa lækkun til Rann­sóka­sjóðs.

Höf­undur er pró­fessor við lækna­deild Háskóla Íslands.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra.
Leitaði svara hjá lögreglustjóra en ákvað síðan að svara ekki fjölmiðlum
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra segir í svari við fyrirspurn Kjarnans að hún hafi ekki talið við hæfi að veita fjölmiðlum upplýsingar um samkomuna í Ásmundarsal á Þorláksmessu, eftir að ljóst var hvers eðlis málið var.
Kjarninn 3. mars 2021
Þjónustuútflutningur jókst hratt í desember, þrátt fyrir að ferðaþjónustan hafi enn verið í lamasessi.
Útflutningur þjónustu stórjókst í desember
Þrátt fyrir hrun í stærstu útflutningsgreinnni flytjum við enn meira út af þjónustu en við kaupum frá öðrum löndum. Þjónustuafgangurinn var mikill á síðasta ársfjórðungi, sér í lagi vegna mikils útflutnings í desember.
Kjarninn 3. mars 2021
Vinnustundir voru fleiri í fyrra en Seðlabankinn gerði ráð fyrir
Laun á hverja vinnustund héldust nær óbreytt í fyrra
Á meðan launavísitalan hækkaði umtalsvert á síðasta ári voru laun og launatengd gjöld á hverja unna vinnustund nánast óbreytt. Þetta er minnsta hækkun launa á vinnustund frá upphafi mælinga árið 2003.
Kjarninn 3. mars 2021
Dauði geisladisksins, tilkoma Spotify og upprisa vínylplötunnar
Áætlað er að Spotify hafi haft um 700 milljónir króna í tekjur af íslenskum notendum á árinu 2019, og að 90 prósent allra tekna vegna sölu á tónlist hafi verið vegna streymisveitna. Sala á vínylplötum hefur þó líka tekið kipp, og átjánfaldast á fáum árum.
Kjarninn 2. mars 2021
Halldór Gunnarsson
Samtök eldri borgara ráðalaus eða hvað?
Kjarninn 2. mars 2021
Helga Vala Helgadóttir formaður velferðarnefndar.
Neitar að hafa brotið trúnað og segir „kostulegt“ að ráðuneytið geri athugasemdir
Helga Vala Helgadóttir telur sig ekki hafa brotið trúnað með því að ræða um efnisatriði sem komu fram á lokuðum nefndarfundi í sjónvarpsviðtali. Hún segir stöðu hjúkrunarheimila of alvarlega fyrir „pólitíska leiki.“
Kjarninn 2. mars 2021
Áréttar að það sé „salur til rannsóknar en ekki ráðherra“
Símtöl dómsmálaráðherra til lögreglustjóra höfuðborgarsvæðisins voru rædd í óundirbúnum fyrirspurnatíma á Alþingi í dag. Áslaug sagði símtölin ekki skráningarskyld þar sem hún hefði hringt til að afla sér upplýsinga en ekki í formlegum erindagjörðum.
Kjarninn 2. mars 2021
Helga Vala Helgadóttir þingmaður Samfylkingar og formaður velferðarnefndar Alþingis.
Heilbrigðisráðuneytið gerir „alvarlegar athugasemdir“ við orð Helgu Völu
Heilbrigðisráðuneytið telur að málflutningur formanns velferðarnefndar í frétt RÚV um Sjúkratryggingar Íslands í gærkvöldi hafi verið ógætilegur og að trúnaðar um það sem fram fór á lokuðum nefndarfundi hafi ekki verið gætt.
Kjarninn 2. mars 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar