Eignarrétti þjóðarinnar stefnt í hættu

Hanna Katrín Friðriksson þingflokksformaður Viðreisnar spyr hvers vegna Vinstri græn, Sjálfstæðisflokkur og Framsókn séu á móti því að tryggja eignarrétt þjóðarinnar á fiskveiðiauðlindinni í aðsendri grein.

Auglýsing

Í fram­göngu rík­is­stjórn­ar­flokk­anna þriggja í veiði­gjalda­mál­inu, sem hefur verið til umræðu á Alþingi und­an­far­ið, birt­ist kjarn­inn í því rík­is­stjórn­ar­sam­starfi sem form­lega var stofnað til fyrir réttu ári síð­an. Vinstri græn, Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn og Fram­sókn ætla sam­hliða breyt­ingu á lögum um veiði­gjöld að reyna að festa í sessi hefð­ar­rétt stór­út­gerð­ar­innar á fisk­veiði­auð­lind­inni.

Það er lík­lega fátt ósagt um frum­varp rík­is­stjórn­ar­innar um veiði­gjöld sem nú hefur farið í gegnum tvær umræður á þingi. Það er þó full ástæða til að beina athygl­inni enn og aftur að þeirri stað­reynd að með frum­varp­inu eru stjórn­ar­flokk­arnir þrír að festa í sessi tang­ar­hald útgerð­ar­innar á þjóð­ar­auð­lind Íslend­inga með því að hafna því að um tíma­bund­inn afnota­rétt sé að ræða. Það er grafal­var­legt. Og það er fjar­stæða og ódýr fyr­ir­sláttur að halda því fram að með breyt­ing­um, sem ein­göngu eru ætl­aðar til þess að festa eign­ar­hald þjóð­ar­innar í sessi, yrði fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerf­inu koll­varp­að.

Ég sat fyrir hönd Við­reisnar í sátta­nefnd­inni svoköll­uðu sem Þor­gerður Katrín Gunn­ars­dótt­ir, for­maður Við­reisnar og þáver­andi sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra, setti á lagg­irnar vorið 2017. Mark­miðið var að reyna að ná þverpóli­tískri sátt um fram­tíð­ar­skipu­lag á gjald­töku fyrir afnot af nátt­úru­auð­lind­inni. Það varð vissu­lega brátt um störf nefnd­ar­inn­ar, sem var lögð niður við stjórn­ar­slitin í sept­em­ber sama ár og á meðan hún starf­aði gekk á ýmsu. Full­trúi Sjálf­stæð­is­flokks­ins var þá sér á báti með skila­boð síns flokks um að ekki yrði gengið út frá tíma­bundnum samn­ing­um. Þarna hafði flokk­ur­inn lent í stjórn­ar­meiri­hluta með flokkum sem vildu breyt­ingar til að festa í sessi eign­ar­hald þjóð­ar­innar á nátt­úru­auð­lind­inni – en Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn móað­ist við, trúr eigin áherslum og for­gangs­röð­un. Aðrir flokkar sem þá áttu full­trúa á þingi, og þar með í sátta­nefnd­inni, voru sam­mála um mik­il­vægi þess að festa í sessi tíma­bundnar veiði­heim­ild­ir. Sam­mála í orði.

Auglýsing

Varð­staða gegn kerf­is­breyt­ingum

Sum­arið 2017 sá Þor­steinn Páls­son, for­maður sátta­nefnd­ar­inn­ar, ástæðu til að skrifa grein þar sem hann lýsti þeirri skoðun sinni að hætta væri á að Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn næði saman um varð­stöðu gegn slíkum kerf­is­breyt­ingum með Fram­sókn­ar­flokknum og Vinstri græn­um.

Þor­steinn Páls­son er for­spár mað­ur.

Í stuttu máli er það mat okkar sem tala fyrir tíma­bundnum samn­ingum að slíkt sé nauð­syn­legt til að tryggja sam­eign þjóð­ar­innar og koma í veg fyrir að ævar­andi eign­ar­réttur útgerð­ar­innar mynd­ist með hefð. Með öðrum orð­um, til að skera úr um skiln­ing okkar á eign­ar­hald­inu á auð­lind­inni. Um mik­il­vægi þess voru allir nema einn full­trúi sátta­nefnd­ar­innar 2017 sam­mála. En það var þá.

Tíma­bundnir samn­ingar eru líka nauð­syn­legir til að tryggja rekstr­ar­legt öryggi útgerð­ar­fyr­ir­tækja með sann­gjörnum hætti og til að eyða laga­legri óvissu.

Það þarf tíma­bundna samn­inga til að mynda rétta for­sendu fyrir veiði­gjaldi sem aug­ljós­lega ræðst af tíma­lengd. Það er ein­fald­lega ekki unnt að ákveða veiði­gjald af ein­hverri skyn­semi án þess að vita fyrir hversu langan tíma er verið að greiða.

Bein tengsl var­an­leika og greiðslu

Ýmsir stjórn­ar­liðar hafa í umræð­unni lýst furðu sinni og van­þóknun á því að gagn­rýnendur vilji ræða tíma­lengd veiði­rétt­inda í sam­hengi við breyt­ingu á frum­varpi um veiði­gjöld. Stað­reyndin er sú það er í hæsta máli eðli­legt að ræða þetta sam­an. Ákvæði um veiði­gjöld voru í upp­hafi hluti af lögum um stjórn fisk­veiða. Það var svo í tíð vinstri stjórn­ar­innar hinnar fyrri að veiði­gjöldin voru tekin út í sér­stök lög af því að stjórn­ar­flokk­arnir gátu ekki rætt fisk­veiði­stjórnun og veiði­gjöld sam­tím­is. Eðli máls­ins vegna hangir þetta hins vegar sam­an, eins og sjá má í skýrslu svo­kall­aðrar auð­linda­nefndar frá 2000. Sér­stak­lega hvað varðar tíma­lengd veiði­rétt­ar­ins.

Auð­linda­nefndin starf­aði um alda­mót­in, skipuð full­trúum allra stjórn­mála­flokka og til hennar má rekja upp­töku veiði­gjalds í sjáv­ar­út­vegi. Í grein­ar­gerð við veiði­gjalda­frum­varp rík­is­stjórn­ar­inn­ar, sem nú er til umræðu, er vísað til nefnd­ar­innar m.a. með þessu: „Í álits­gerð sinni lagði nefndin til að heim­ilt yrði að úthluta afla­heim­ildum gegn gjaldi. Rök­rétt afleið­ing af því mundi vera að bein tengsl yrðu á milli var­an­leika og forms afla­heim­ilda ann­ars vegar og greiðslu fyrir nýt­ing­ar­rétt­inn hins veg­ar.“ Það er áhuga­vert að sjá vísað í þessi orð í grein­ar­gerð með frum­varpi þess­arar rík­is­stjórnar sem getur ekki hugsað sér að ræða var­an­leika afla­heim­ilda í umræðu frum­varps­ins. Er þessi setn­ing óvart þarna inni?

Í lok umræð­unnar situr spurn­ing sem ekki hefur feng­ist svar­að: Hvers vegna eru Vinstri græn, Sjálf­stæð­is­flokkur og Fram­sókn á móti því að tryggja eign­ar­rétt þjóð­ar­innar á fisk­veiði­auð­lind­inni?

Höf­undur er þing­flokks­for­maður Við­reisn­ar.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Umsókn um líf- og sjúkdómatryggingu frestað vegna „óljósra aukaverkana af bóluefni“
Kona sem sótti um líf- og sjúkdómatryggingu hjá TM fékk ekki trygginguna heldur var umsókninni frestað vegna óljósra aukaverkana af bóluefni. Embætti landlæknis hefur ekki heyrt af málum sem þessu.
Kjarninn 9. desember 2021
Guðmundur Kristjánsson, forstjóri og stærsti eigandi Brims.
Guðmundur í Brimi keypti þrjú þúsund bækur til að gefa í grunn- og leikskóla landsins
Útgáfufélag sem er meðal annars í eigu viðskiptaritstjóra Morgunblaðsins og eiginkonu hans gefur út bækur sem Brim hefur ákveðið að færa öllum leik- og grunnskólum á Íslandi.
Kjarninn 9. desember 2021
Fjármálastöðugleikanefnd Seðlabanka Íslands.
Skuldir fyrirtækja hafa dregist umtalsvert saman en skuldir heimila aukist skarpt
Rúmur þriðjungur skulda íslenskra fyrirtækja er í öðrum gjaldmiðli en íslenskum krónum. Styrking hennar gerði það að verkum að skuldir þeirra drógust verulega saman á síðastliðnu ári.
Kjarninn 9. desember 2021
Hildur Björnsdóttir vill verða borgarstjóri – Ætlar að velta Eyþóri Arnalds úr oddvitasæti
Það stefnir i oddvitaslag hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavík í prófkjöri flokksins fyrir komandi borgarstjórnarkosningar. Hildur Björnsdóttir ætlar að skora Eyþór Arnalds á hólm.
Kjarninn 8. desember 2021
Um þriðjungi allra matvæla sem framleidd eru í heiminum er hent.
Minni matarsóun en markmiðum ekki náð
Matarsóun Norðmanna dróst saman um 10 prósent á árunum 2015 til 2020. Í því fellst vissulega árangur en hann er engu að síður langt frá þeim markmiðum sem sett hafa verið. Umhverfisstofnun Noregs segir enn skorta yfirsýn í málaflokknum.
Kjarninn 8. desember 2021
Arndís Anna Kristínardóttir Gunnarsdóttir þingmaður Pírata.
Þingmaður fékk netfang upp á 53 stafbil
Nýr þingmaður Pírata biðlar til forseta Alþingis að beita sér fyrir því að þingið „þurfi ekki að beygja sig undir óþarfa duttlunga stjórnsýslunnar“.
Kjarninn 8. desember 2021
Árni Stefán Árnason
Blóðmeraníðið – fjandsamleg yfirhylming MAST og fordæming FEIF – Hluti II
Kjarninn 8. desember 2021
Ragnar Sigurðsson, fyrrverandi landsliðsmaður í knattspyrnu.
Fyrrverandi eiginkona Ragnar Sigurðssonar segir landsliðsnefndarmann ljúga
Magnús Gylfason, fyrrverandi landsliðsnefndarmaður hjá KSÍ, sagði við úttektarnefnd að hann hefði hitt Ragnar Sigurðsson og þáverandi eiginkonu hans á kaffihúsi daginn eftir að hann var talinn hafa beitt hana ofbeldi. Konan segir þetta ekki rétt.
Kjarninn 8. desember 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar