Eignarrétti þjóðarinnar stefnt í hættu

Hanna Katrín Friðriksson þingflokksformaður Viðreisnar spyr hvers vegna Vinstri græn, Sjálfstæðisflokkur og Framsókn séu á móti því að tryggja eignarrétt þjóðarinnar á fiskveiðiauðlindinni í aðsendri grein.

Auglýsing

Í fram­göngu rík­is­stjórn­ar­flokk­anna þriggja í veiði­gjalda­mál­inu, sem hefur verið til umræðu á Alþingi und­an­far­ið, birt­ist kjarn­inn í því rík­is­stjórn­ar­sam­starfi sem form­lega var stofnað til fyrir réttu ári síð­an. Vinstri græn, Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn og Fram­sókn ætla sam­hliða breyt­ingu á lögum um veiði­gjöld að reyna að festa í sessi hefð­ar­rétt stór­út­gerð­ar­innar á fisk­veiði­auð­lind­inni.

Það er lík­lega fátt ósagt um frum­varp rík­is­stjórn­ar­innar um veiði­gjöld sem nú hefur farið í gegnum tvær umræður á þingi. Það er þó full ástæða til að beina athygl­inni enn og aftur að þeirri stað­reynd að með frum­varp­inu eru stjórn­ar­flokk­arnir þrír að festa í sessi tang­ar­hald útgerð­ar­innar á þjóð­ar­auð­lind Íslend­inga með því að hafna því að um tíma­bund­inn afnota­rétt sé að ræða. Það er grafal­var­legt. Og það er fjar­stæða og ódýr fyr­ir­sláttur að halda því fram að með breyt­ing­um, sem ein­göngu eru ætl­aðar til þess að festa eign­ar­hald þjóð­ar­innar í sessi, yrði fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerf­inu koll­varp­að.

Ég sat fyrir hönd Við­reisnar í sátta­nefnd­inni svoköll­uðu sem Þor­gerður Katrín Gunn­ars­dótt­ir, for­maður Við­reisnar og þáver­andi sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra, setti á lagg­irnar vorið 2017. Mark­miðið var að reyna að ná þverpóli­tískri sátt um fram­tíð­ar­skipu­lag á gjald­töku fyrir afnot af nátt­úru­auð­lind­inni. Það varð vissu­lega brátt um störf nefnd­ar­inn­ar, sem var lögð niður við stjórn­ar­slitin í sept­em­ber sama ár og á meðan hún starf­aði gekk á ýmsu. Full­trúi Sjálf­stæð­is­flokks­ins var þá sér á báti með skila­boð síns flokks um að ekki yrði gengið út frá tíma­bundnum samn­ing­um. Þarna hafði flokk­ur­inn lent í stjórn­ar­meiri­hluta með flokkum sem vildu breyt­ingar til að festa í sessi eign­ar­hald þjóð­ar­innar á nátt­úru­auð­lind­inni – en Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn móað­ist við, trúr eigin áherslum og for­gangs­röð­un. Aðrir flokkar sem þá áttu full­trúa á þingi, og þar með í sátta­nefnd­inni, voru sam­mála um mik­il­vægi þess að festa í sessi tíma­bundnar veiði­heim­ild­ir. Sam­mála í orði.

Auglýsing

Varð­staða gegn kerf­is­breyt­ingum

Sum­arið 2017 sá Þor­steinn Páls­son, for­maður sátta­nefnd­ar­inn­ar, ástæðu til að skrifa grein þar sem hann lýsti þeirri skoðun sinni að hætta væri á að Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn næði saman um varð­stöðu gegn slíkum kerf­is­breyt­ingum með Fram­sókn­ar­flokknum og Vinstri græn­um.

Þor­steinn Páls­son er for­spár mað­ur.

Í stuttu máli er það mat okkar sem tala fyrir tíma­bundnum samn­ingum að slíkt sé nauð­syn­legt til að tryggja sam­eign þjóð­ar­innar og koma í veg fyrir að ævar­andi eign­ar­réttur útgerð­ar­innar mynd­ist með hefð. Með öðrum orð­um, til að skera úr um skiln­ing okkar á eign­ar­hald­inu á auð­lind­inni. Um mik­il­vægi þess voru allir nema einn full­trúi sátta­nefnd­ar­innar 2017 sam­mála. En það var þá.

Tíma­bundnir samn­ingar eru líka nauð­syn­legir til að tryggja rekstr­ar­legt öryggi útgerð­ar­fyr­ir­tækja með sann­gjörnum hætti og til að eyða laga­legri óvissu.

Það þarf tíma­bundna samn­inga til að mynda rétta for­sendu fyrir veiði­gjaldi sem aug­ljós­lega ræðst af tíma­lengd. Það er ein­fald­lega ekki unnt að ákveða veiði­gjald af ein­hverri skyn­semi án þess að vita fyrir hversu langan tíma er verið að greiða.

Bein tengsl var­an­leika og greiðslu

Ýmsir stjórn­ar­liðar hafa í umræð­unni lýst furðu sinni og van­þóknun á því að gagn­rýnendur vilji ræða tíma­lengd veiði­rétt­inda í sam­hengi við breyt­ingu á frum­varpi um veiði­gjöld. Stað­reyndin er sú það er í hæsta máli eðli­legt að ræða þetta sam­an. Ákvæði um veiði­gjöld voru í upp­hafi hluti af lögum um stjórn fisk­veiða. Það var svo í tíð vinstri stjórn­ar­innar hinnar fyrri að veiði­gjöldin voru tekin út í sér­stök lög af því að stjórn­ar­flokk­arnir gátu ekki rætt fisk­veiði­stjórnun og veiði­gjöld sam­tím­is. Eðli máls­ins vegna hangir þetta hins vegar sam­an, eins og sjá má í skýrslu svo­kall­aðrar auð­linda­nefndar frá 2000. Sér­stak­lega hvað varðar tíma­lengd veiði­rétt­ar­ins.

Auð­linda­nefndin starf­aði um alda­mót­in, skipuð full­trúum allra stjórn­mála­flokka og til hennar má rekja upp­töku veiði­gjalds í sjáv­ar­út­vegi. Í grein­ar­gerð við veiði­gjalda­frum­varp rík­is­stjórn­ar­inn­ar, sem nú er til umræðu, er vísað til nefnd­ar­innar m.a. með þessu: „Í álits­gerð sinni lagði nefndin til að heim­ilt yrði að úthluta afla­heim­ildum gegn gjaldi. Rök­rétt afleið­ing af því mundi vera að bein tengsl yrðu á milli var­an­leika og forms afla­heim­ilda ann­ars vegar og greiðslu fyrir nýt­ing­ar­rétt­inn hins veg­ar.“ Það er áhuga­vert að sjá vísað í þessi orð í grein­ar­gerð með frum­varpi þess­arar rík­is­stjórnar sem getur ekki hugsað sér að ræða var­an­leika afla­heim­ilda í umræðu frum­varps­ins. Er þessi setn­ing óvart þarna inni?

Í lok umræð­unnar situr spurn­ing sem ekki hefur feng­ist svar­að: Hvers vegna eru Vinstri græn, Sjálf­stæð­is­flokkur og Fram­sókn á móti því að tryggja eign­ar­rétt þjóð­ar­innar á fisk­veiði­auð­lind­inni?

Höf­undur er þing­flokks­for­maður Við­reisn­ar.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Af þeim 2.333 íbúðum sem byggingaraðilarnir hyggjast reisa eru 1.368 á höfuðborgarsvæðinu og 965 á landsbyggðinni.
78 aðilar vilja byggja 2.333 íbúðir
Húsnæðis- og mannvirkjastofnun segir áhyggjur af því að kröfur hlutdeildarlána kæmu í veg fyrir að sótt yrði um þau og hagkvæmt húsnæði byggt, virðast hafa verið óþarfar.
Kjarninn 5. desember 2020
Rannsókn á undanskotum vegna fjárfestingarleiðarinnar stutt á veg komin
Mál tengt einstaklingi sem grunaður er um að hafa skotið undan fjármagnstekjum með því að nýta sér fjárfestingarleið Seðlabanka Íslands fór frá skattrannsóknarstjóra til héraðssaksóknara í maí. Þar er rannsókn þess stutt á veg komin.
Kjarninn 5. desember 2020
Verksmiðjutogarinn Heinaste er búinn að fara í slipp og heitir nú Tutungeni.
Árs kyrrsetningu lokið og togari seldur en andvirðinu haldið eftir í Namibíu
Samherji sagði frá því í vikunni að togarinn Heinaste væri laus úr vörslu namibískra yfirvalda og hefði verið seldur í þokkabót. Ekki fylgdi þó fréttatilkynningu fyrirtækisins að söluandvirðinu yrði haldið sem tryggingu á bankareikningi í Namibíu.
Kjarninn 5. desember 2020
Magn kókaíns í frárennsli höfuðborgarinnar fjórfaldaðist milli áranna 2016 og 2018. Í sumar hafði verulega dregið úr því miðað við apríl í fyrra.
Mun minna kókaín í skólpinu í kórónuveirufaraldri
Kórónuveirufaraldurinn hefur breytt mynstri fíkniefnanotkunar í Reykjavík, segir doktorsnemi sem hefur í fimm ár rannsakað magn ólöglegra fíkniefna í frárennsli borgarinnar. Magn kókaíns í skólpinu var 60 prósent minna í júní en í apríl í fyrra.
Kjarninn 5. desember 2020
Rússneska bóluefnið Spútnik V er á leið í dreifingu. Um helgina geta Moskvubúar í forgangshópum fengið fyrri sprautu sína.
Spútnik sprautað í Rússa: Hefja bólusetningu í stórum stíl eftir helgi
Um helgina hefjast bólusetningar á forgangshópum í Moskvu með bóluefninu Spútnik V. Tvær milljónir skammta eru sagðar til. Reuters-fréttastofan segir suma ríkisstarfsmenn upplifa þrýsting um að taka þátt í klínískum tilraunum á virkni bóluefnisins.
Kjarninn 4. desember 2020
Sigurjón Njarðarson
Fullveldið
Kjarninn 4. desember 2020
Haukur Logi Karlsson
Innansveitarkronikan og evrópska réttarríkið
Kjarninn 4. desember 2020
Notkun reyktóbaks og rafrettna ekki tengd við alvarlegri einkenni COVID-19
Niðurstöður nýrrar rannsóknar á Íslandi sýna ekki fram á aukið algengi eða alvarleika COVID-19 sjúkdóms meðal notenda reyktóbaks eða rafrettna en benda til tengsla lungnasjúkdóma við alvarlegri einkenni.
Kjarninn 4. desember 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar