Góðbendingar ýta fólki mjúklega í rétta átt

Ingrid Kuhlman skrifar grein um hugtakið „nudging“ sem hefur verið þýtt á íslensku sem “góðbending”.

Auglýsing

Enska hug­takið „nudging“ sem hefur verið þýtt á íslensku sem “góð­bend­ing”, “hnipp­ing” eða “að ýta mjúk­lega við” er aðferð til að fá fólk til að taka betri ákvarð­anir og breyta hegðun sinni til betri vegar af fúsum og frjálsum vilja og án þess að banna neitt. Góð­bend­ingar ýta fólki mjúk­lega í rétta átt með því að stilla upp val­kostum en varð­veita á sama tíma algjört val­frelsi þess. Góð­bend­ingar fela ekki í sér efn­is­lega hvata. Áminn­ingar og við­var­anir eru dæmi um góð­bend­ingar en ekki nið­ur­greiðsla, skatt­ur, sekt eða fang­els­is­dóm­ur.

Auglýsing
Stór hluti mann­legrar hegð­unar er byggður á van­an­um; við erum oft á sjálfs­stýr­ing­unni og tökum ákvarð­anir án þess að hugsa. Til­gang­ur­inn með góð­bend­ingum er að virkja ósjálf­ráða hegðun og stuðla að því að við veljum með öðrum hætti án þess að við áttum okkur á því sjálf.

Flugan í skálinni.Elsta dæmið um góð­bend­ingu er þegar fluga var máluð í pissu­skál­arnar á almenn­ings­sal­ernum Schip­hol­flug­vallar í Amster­dam árið 1999. Til­gang­ur­inn var að gefa körlunum eitt­hvað til að miða á þannig að þeir pissuðu minna út fyr­ir. Árang­ur­inn lét ekki á sér standa því sullið minnk­aði um heil 80%.

Mörg dæmi eru um góð­bend­ingar í mat­vöru­versl­unum sem hafa það að mark­miði að hvetja til jákvæðra heilsu­venja. Í einni þeirra var hengt skilti yfir inn­kaupa­kerr­urnar og við­skipta­vinum réttur bæk­lingur sem leið­beindi þeim að setja ávexti og græn­meti fyrir framan skiltið og allar hinar vör­urnar fyrir aftan það. Salan á ávöxtum og græn­meti jókst um 102%.Skilti í kerru.

Í annarri búð voru mál­aðar stórar grænar örvar á gólfið sem vörð­uðu leið­ina að ávaxta- og græn­met­is­deild­inni. Þegar við­skipta­vinir komu að þeim stað þar sem var hægt að fara til hægri eða vinstri fylgdu þeir grænu örvunum í 90% til­fella og salan jókst til muna. Net­mat­vöru­verslun jók söl­una á holl­ari vörum með því einu að taka fram að aðrir við­skipta­vinir hefðu keypt vist­vænar vör­ur. Annað dæmi um góð­bend­ingu í mat­vöru­verslun er að hafa hollar vörur í augn­hæð.Örvar á gólfi

Í Kaup­manna­höfn var farið í átak til að minnka rusl á göt­unum með því að mála fót­spor á göt­urnar sem vörð­uðu leið­ina að rusla­föt­un­um. Þeir gáfu 1000 fót­gang­andi kara­mellur í bréfi og fylgd­ust síðan með því hversu margir fylgdu fótspor­unum að rusla­föt­un­um. Nið­ur­stöð­urnar sýndu að það voru 46% færri kara­mellu­um­búðir á þeim stöðum þar sem fótsporin voru. Fótsporin gerðu fólk með­vitað um ruslið auk þess sem hugs­an­lega er ómeð­vituð til­hneig­ing hjá fólki að fylgja fótspor­um.Tunnurnar í Kaupmannahöfn.

Nýleg rann­sókn í hol­lensku skrif­stofu­hús­næði sýndi að 70% fleiri völdu að taka stig­ann í stað þess að taka lyft­una eftir að máluð voru rauð strik sem lágu að stig­an­um. Hugs­an­lega er um nokkra áhrifa­þætti að ræða: for­vitni, nýj­unga­girni og hjarð­hegðun þegar maður sér marga nota stig­ann og fylgir á eft­ir. Píanó­stig­inn frægi er líka dæmi um góð­bend­ingu.

Nýja lög­gjöfin um líf­færa­gjöf sem tekur gildi um ára­mót hér á Íslandi og byggir á ætl­uðu sam­þykki í stað ætl­aðrar neit­unar er gott dæmi um góð­bend­ingu. Allir eru líf­færa­gjafir en réttur þeirra sem eru and­vígir líf­færa­gjöf er áfram virt­ur. Rann­sóknir erlendis hafa sýnt að aðeins 30% velja að ger­ast líf­færa­gjafir en þegar ætlað sam­þykki er tekið upp eru aðeins 10-15% sem láti í ljós vilja til hins gagn­stæða.

Veit­inga­staðir nota oft góð­bend­ingar t.d. með því að hafa einn rétt áber­andi dýr­ari en hinir rétt­irn­ir. Þeir vænta þess ekki að fólki kaupi hann heldur næst­dýrasta rétt­inn. Þegar verðið er borið saman lítur sá réttur nefni­lega út og kjara­kaup. Þessi áhrif, sem auka söl­una á næst­dýrasta rétt­in­um, hafa verið nefnd “tál­beitu­á­hrif­in”. Á kín­verskum skyndi­bita­stað voru við­skipta­vinir spurðir hvort þeir vildu minnka mál­tíð­ina í stað þess að stækka hana eins og hjá t.d. McDon­alds. Í ljós kom að 14-33% við­skipta­vin­anna þáðu boð­ið, sem leiddi til minni mat­ar­só­unar og þess að hita­ein­ing­unum sem fólk inn­byrti fækk­aði um 200. Minni diska­stærð í mötu­neytum fyr­ir­tækja getur haft sömu áhrif.

Í Bret­landi er til­raun í gangi til að auka með­vit­und fólks á orku­notkun með því að hafa upp­lýs­ingar um orku­notkun nágranna eða fólks í sömu göt­unni aðgengi­legar á reikn­ings­yf­ir­lit­inu. Hugs­unin á bak við það er að fólk muni draga úr orku­notkun ef það sér að það er að nota mun meiri orku en t.d. nágrann­inn.Einföld skilaboð.

Þegar nota á góð­bend­ingar er mik­il­vægt að skil­greina sér­stak­lega þá hegðun sem ætlað er að hafa áhrif á. Einnig er mik­il­vægt að virða rétt fólks til að velja, jafn­vel þó að verri eða óholl­ari kost­ur­inn gæti orðið fyrir val­inu. Góð­bend­ing er alltaf jákvæð í eðli sínu. Gott er að fækka val­kost­un­um, draga úr flækju­stigi þeirra og gera fólki auð­velt fyrir að velja. Góð­bend­ingar eiga að skapa rými fyrir íhug­un; þær eiga að fá fólk til að hugsa meira, ekki minna. Þá ber ekki að van­meta áhrifin sem smá­at­riði hafa; fólk tekur eftir umhverf­is­legum og félags­legum merkj­um, eins og t.d. hvaða val­kostur er fyrstur eða því sem tekur stystan tíma að lesa. Gagn­legt er að hafa góð­bend­ingar gagn­virk­ar. Dæmi um gagn­virka góð­bend­ingu er app sem fylgist með hve lengi starfs­menn standa við skrif­borðin sín. Þetta hvetur alla til að standa aðeins leng­ur. Góð­bend­ingar þurfa ekki að vera flókn­ar; skilti, vegg­spjald, eða tölvu­póstur getur gert krafta­verk.

Hér fyrir neðan eru nokkur fleiri dæmi um góð­bend­ing­ar:

Sykurinnihald.

Reykingar drepa.



Tyggjó.



Höf­undur er leið­bein­andi og ráð­gjafi hjá Þekk­ing­ar­miðl­un.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
„Bleika húsið“, heilsugæsla sem þjónustar konur í Mississippi er eina heilsugæslan í ríkinu sem veitir þungunarrofsþjónustu. Henni verður að öllum líkindum lokað innan nokkurra daga.
Síðustu dagar „bleika hússins“ í Mississippi
Eigandi einu heilsugæslunnar í Mississippi sem veitir þungunarrofsþjónustu ætlar að halda ótrauð áfram, í öðru ríki ef þarf, eftir að Hæstiréttur Bandaríkjanna felldi rétt til þungunarrofs úr gildi.
Kjarninn 27. júní 2022
Á Fossvogsbletti 2 stendur einbýlishús og geymsluhúsnæði.
Borgin steig inn í 140 milljóna fasteignakaup í Fossvogsdal
Borgarráð Reykjavíkurborgar samþykkti á dögunum að nýta forkaupsrétt sinn að fasteignum á Fossvogsbletti 2. Fjárfestingafélag ætlaði að kaupa eignina á 140 milljónir og gengur borgin inn í þau viðskipti.
Kjarninn 27. júní 2022
Sífellt fleiri notendur kjósa að nálgast sjónvarpsþjónustu í gegnum aðrar leiðir en með leigu á myndlykli.
Enn dregst leiga á myndlyklum saman en tekjur vegna sjónvarps halda áfram að aukast
Tekjur fjarskiptafyrirtækja vegna sjónvarpsþjónustu hafa rokið upp á síðustu árum. Þær voru 3,8 milljarðar króna á árinu 2017 en 14,9 milljarðar króna í fyrra. Þorri nýrra tekna í fyrra var vegna sjónvarpsþjónustu.
Kjarninn 27. júní 2022
Hagstofan býst við að hagvöxtur verði enn kröftugri en spáð var í lok vetrar
Hagstofan býst við því að hagvöxtur verði 5,1 prósent á árinu og 2,9 prósent á næsta ári, samkvæmt nýrri þjóðhagsspá. Búist er við því að um 1,6 milljónir ferðamanna sæki landið heim í ár, en fyrri spá gerði ráð fyrir 1,4 milljónum ferðamanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er utanríkisráðherra.
Telja að upplýsingar um fjölda sérstakra vegabréfa geti skaðað tengsl við önnur ríki
Utanríkisráðuneytið vill ekki segja hversu mörg sérstök vegabréf það hefur gefið út til útlendinga á grundvelli nýlegrar reglugerðar. Það telur ekki hægt að útiloka neikvæð viðbrögð ótilgreindra erlendra stjórnvalda ef þau frétta af vegabréfaútgáfunni.
Kjarninn 27. júní 2022
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Fjármálaráðuneytið segist ekki hafa yfirlit yfir fjársópseignirnar sem seldar voru leynilega
Fjármála- og efnahagsráðuneytið segist ekki hafa komið að ákvörðunum um ráðstöfun eigna sem féllu íslenska ríkinu í skaut vegna stöðugleikasamninga við kröfuhafa föllnu bankanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Frá brautarpalli við aðallestarstöðina í þýsku borginni Speyer. Ef til vill hafa einhverjir þessara farþega nýtt sér níu evru miðann.
Aðgangur að almenningssamgöngum í heilan mánuð fyrir níu evrur
Níu evru miðinn gildir í allar svæðisbundnar samgöngur í Þýskalandi til loka ágústmánaðar. Þetta samgönguátak er hluti af aðgerðapakka stjórnvalda vegna vaxandi verðbólgu og hækkandi orkuverðs en er einnig ætlað að stuðla að umhverfisvænni ferðavenjum.
Kjarninn 26. júní 2022
Steingrímur J. Sigfússon hætti á þingi í fyrrahaust. Síðan þá hefur hann verið skipaður til að leiða tvo hópa á vegum ríkisstjórnarinnar.
Steingrímur J., Óli Björn og Eygló skipuð í stýrihóp til að endurskoða örorkukerfið
Fyrrverandi formaður Vinstri grænna, þingmaður Sjálfstæðisflokks, fyrrverandi félagsmálaráðherra og aðstoðarmaður ríkisstjórnarinnar mynda stýrihóp sem á að endurskoða örorkulífeyriskerfið. Hópurinn á að skila af sér eftir tvö ár. Ingu Sæland er óglatt.
Kjarninn 26. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar