Styttri vinnutími eða sveigjanlegri?

Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB, fjallar um styttingu vinnuvikunnar í aðsendri grein.

Auglýsing

Þegar rætt er um stytt­ingu vinnu­vik­unnar er hug­myndum um sveigj­an­legan vinnu­tíma gjarnan stillt upp sem ein­hvers­konar and­svari. Með því er litið fram hjá því að stytt­ing vinnu­vik­unnar hefur það meðal ann­ars að mark­miði að búa til skýran ramma um sveigj­an­leika vinnu­tím­ans.

Eitt af meg­in­mark­mið­unum með kröf­unni um stytt­ingu vinnu­vik­unnar er að minnka streitu og gera starfs­fólki kleift að sam­þætta betur vinnu og einka­líf. Rann­sóknir sýna fram á að eftir því sem fólki gengur betur að sam­þætta fjöl­skyldu­lífið og vinn­una því sátt­ara er það við líf sitt. Það hefur því bein jákvæð áhrif á and­lega og lík­am­lega heilsu.

Í raun ætti að vera sjálf­sagt á flestum vinnu­stöðum að bjóða upp á sveigj­an­legan vinnu­tíma. Það er ein­fald­lega liður í góðri stjórnun og eitt af því sem hefur mikil áhrif á líðan starfs­manna. Í dag búa fjöl­margir við slíkan sveigj­an­leika en á sama tíma verður til ákveðin mis­skipt­ing. Bent hefur verið á að störfin okkar eru ólík, í sumum er kraf­ist mik­illar við­veru á vinnu­stað á meðan starfs­menn í öðrum störf­um, jafn­vel inni á sama vinnu­stað, geta notið meiri sveigj­an­leika. Almennt er það þannig að þeir sem eru með menntun njóta meiri sveigj­an­leika og karlar njóta meiri sveigj­an­leika á sínum vinnu­stöðum en kon­ur.

Auglýsing

Þetta má mæla með ýmis­konar rann­sóknum en í raun er þetta aug­ljóst. Starfs­fólk grunn­skóla og leik­skóla sér til dæmis vel að þegar for­eldrum er boðið í heim­sókn í skól­ana er áber­andi að ein­stæðir for­eldr­ar, for­eldrar á lágum launum og for­eldrar af erlendum upp­runa hafa sjaldn­ast tæki­færi til að taka þátt þar sem þeir geta ekki kom­ist úr vinnu. Þetta er eitt dæmi af mörgum hvernig mis­skipt­ingin birt­ist okkur og rann­sókn­ar­efni hvaða áhrif hún hefur á for­eldra sem börn.

Tvö­falt lengur að vinna upp skreppið

Hug­myndin um sveigj­an­leika í vinnu­tíma er ekki ný af nál­inni. Nýj­ustu rann­sóknir sýna að auk­inn sveigj­an­leiki hafi almennt í för með sér að mörkin milli vinnu og heim­ilis verði sífellt óskýr­ari vegna þess að fólk er í auknum mæli að vinna heima og þarf að skreppa til að sinna fjöl­skyldu­er­indum á vinnu­tíma.

Þannig eyða þeir sem skreppa á vinnu­tíma að jafn­aði tvö­falt lengri tíma en þeir not­uðu til að skreppa í að vinna upp það sem á vant­ar. Þetta leiðir til auk­innar streitu fyrir bæði ein­stak­ling­inn og heim­il­ið. Þátt­tak­endur í til­rauna­verk­efnum hjá rík­inu og Reykja­vík­ur­borg hafa sér­stak­lega nefnt hversu mik­ill léttir það hefur verið að ekki þurfi að nota kvöld eða helgar til að vinna upp glat­aðar vinnu­stundir eftir að hafa þurft að skreppa. Að sama skapi upp­lifa stjórn­endur að skreppið heyri sög­unni til og starfs­menn nái að afkasta það sama á styttri vinnu­tíma.

Staða ein­stæðra for­eldra í tengslum við sam­ræm­ingu fjöl­skyldu og vinnu hefur einnig lítið verið skoðuð hér á landi. Ein­stæðir for­eldrar eiga erf­ið­ast með að ná endum saman og eru lík­legri til að vera á leigu­mark­aði en allir aðrir hóp­ar. Til að reyna að draga úr streitu og álagi eru þeir lík­legri til að láta heim­il­is­störfin sitja á hak­an­um, sinna síður tíma­frekum tóm­stundum barna sinna og gefa sér lít­inn sem engan tíma fyrir sig sjálf. Stytt­ing vinnu­vik­unnar myndi án efa gagn­ast ein­stæðum for­eldrum betur en sveigj­an­legur vinnu­tími.

Sveigj­an­leiki í vinnu­tíma er á for­sendum atvinnu­rek­anda frekar en launa­fólks enda þarf þá að óska eftir leyfi fyrir hvers kyns fjar­veru og mis­jafnt hverjir fá að njóta þess. Óskir launa­fólks um styttri vinnu­viku er á þeim for­sendum að hægt sé að vinna skil­virkar innan vinnu­vik­unnar og þannig skapa skýran ramma um sveigj­an­leika sem tryggir jafn­ræði og gerir fólki kleift að láta púslu­spil hvers­dags­ins ganga upp.

Erum ekki bara vélar

Þátt­tak­andi í til­rauna­verk­efni um stytt­ingu vinnu­vik­unnar ramm­aði þetta ágæt­lega inn: „Þetta er ákveðin virð­ing fyrir mann­eskj­unni. Að við séum ekki bara vélar sem að vinna alveg bara... alveg fulla daga sko. Svo bara sofa og mæta aftur í vinnu. Við erum per­sónur og höfum okkar einka­líf […], hobby og lík­ams­rækt og fjöl­skyld­u.“

Höfum við ekki öll þörf fyrir okkar einka­líf, tíma til að sinna áhuga­mál­um, lík­ams­rækt og fjöl­skyldu? Höfum við ekki öll gott af því að stytta vinnu­vik­una?

Höf­undur er for­maður BSRB.

Skora á stjórnvöld að bjóða upp á grænkerafæði í skólum
Samtök grænkera á Íslandi skora á stjórnvöld að bjóða upp á grænkerafæði í skólum, sjúkrahúsum og öðrum opinberum stofnunum í ljósi loftslagsbreytinga.
Kjarninn 21. ágúst 2019
Hefnendurnir
Hefnendurnir
Hefnendurnir CLXXX - Bavíaninn sem át móður sína
Kjarninn 21. ágúst 2019
Jón Ólafsson, stofnandi Icelandic Glacial.
Átta milljarða fjármögnun Icelandic Glacial
Drykkjarvöruframleiðandinn Icelandic Glacial hefur lokið hlutafjáraukningu að fjárhæð tæplega 4 milljarða íslenskra króna. Jafnframt hefur fyrirtækið fengið tæplega 4,4 milljarða lán frá bandarískum skuldabréfasjóði.
Kjarninn 21. ágúst 2019
Forgangsatriði hjá ríkisstjórninni að hlífa fjármagnseigendum
Samkvæmt ASÍ virðist það vera forgangsatriði hjá ríkisstjórninni að hlífa fjármagnseigendum við að greiða sitt til samfélagsins eins og launafólki ber að gera. Á meðan bóli ekkert á skattalækkunum fyrir lágtekjufólk.
Kjarninn 21. ágúst 2019
Fleiri gifta sig utan þjóðkirkjunnar
Helmingur þeirra para sem gekk í hjónaband í síðasta mánuði gifti sig innan þjóðkirkjunnar. Hlutfall kirkjunnar í hjónavígslum hefur farið minnkandi á síðustu árum en um aldarmótin var hlutur þjóðkirkjunnar rúmlega 71 prósent.
Kjarninn 21. ágúst 2019
Kristbjörn Árnason
Barlómur verslunareigenda og veitingamanna fer nú með himinskautum.
Leslistinn 21. ágúst 2019
Vilhjálmur Birgisson
Vill að Landsvirkjun niðurgreiði störf í áliðnaðinum
Formaður Verkalýðsfélags Akraness óttast um starfsöryggi félagsmanna sinna vegna samninga Landsvirkjunar við Elkem Ísland á Grundartanga og Norðurál.
Kjarninn 21. ágúst 2019
Réttindi Íslendinga sem flytja til Bretlands eftir Brexit skerðast
Sendiráð Íslands í London segir að réttindi Íslendinga sem búsettir eru í Bretlandi fyrir Brexit muni ekki skerðast í kjölfar útgöngu. Sendiráðið segir það hins vegar áhyggjuefni hversu fáir Íslendingar hafi sótt um svokallaðan Settled Status.
Kjarninn 21. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar