Styttri vinnutími eða sveigjanlegri?

Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB, fjallar um styttingu vinnuvikunnar í aðsendri grein.

Auglýsing

Þegar rætt er um stytt­ingu vinnu­vik­unnar er hug­myndum um sveigj­an­legan vinnu­tíma gjarnan stillt upp sem ein­hvers­konar and­svari. Með því er litið fram hjá því að stytt­ing vinnu­vik­unnar hefur það meðal ann­ars að mark­miði að búa til skýran ramma um sveigj­an­leika vinnu­tím­ans.

Eitt af meg­in­mark­mið­unum með kröf­unni um stytt­ingu vinnu­vik­unnar er að minnka streitu og gera starfs­fólki kleift að sam­þætta betur vinnu og einka­líf. Rann­sóknir sýna fram á að eftir því sem fólki gengur betur að sam­þætta fjöl­skyldu­lífið og vinn­una því sátt­ara er það við líf sitt. Það hefur því bein jákvæð áhrif á and­lega og lík­am­lega heilsu.

Í raun ætti að vera sjálf­sagt á flestum vinnu­stöðum að bjóða upp á sveigj­an­legan vinnu­tíma. Það er ein­fald­lega liður í góðri stjórnun og eitt af því sem hefur mikil áhrif á líðan starfs­manna. Í dag búa fjöl­margir við slíkan sveigj­an­leika en á sama tíma verður til ákveðin mis­skipt­ing. Bent hefur verið á að störfin okkar eru ólík, í sumum er kraf­ist mik­illar við­veru á vinnu­stað á meðan starfs­menn í öðrum störf­um, jafn­vel inni á sama vinnu­stað, geta notið meiri sveigj­an­leika. Almennt er það þannig að þeir sem eru með menntun njóta meiri sveigj­an­leika og karlar njóta meiri sveigj­an­leika á sínum vinnu­stöðum en kon­ur.

Auglýsing

Þetta má mæla með ýmis­konar rann­sóknum en í raun er þetta aug­ljóst. Starfs­fólk grunn­skóla og leik­skóla sér til dæmis vel að þegar for­eldrum er boðið í heim­sókn í skól­ana er áber­andi að ein­stæðir for­eldr­ar, for­eldrar á lágum launum og for­eldrar af erlendum upp­runa hafa sjaldn­ast tæki­færi til að taka þátt þar sem þeir geta ekki kom­ist úr vinnu. Þetta er eitt dæmi af mörgum hvernig mis­skipt­ingin birt­ist okkur og rann­sókn­ar­efni hvaða áhrif hún hefur á for­eldra sem börn.

Tvö­falt lengur að vinna upp skreppið

Hug­myndin um sveigj­an­leika í vinnu­tíma er ekki ný af nál­inni. Nýj­ustu rann­sóknir sýna að auk­inn sveigj­an­leiki hafi almennt í för með sér að mörkin milli vinnu og heim­ilis verði sífellt óskýr­ari vegna þess að fólk er í auknum mæli að vinna heima og þarf að skreppa til að sinna fjöl­skyldu­er­indum á vinnu­tíma.

Þannig eyða þeir sem skreppa á vinnu­tíma að jafn­aði tvö­falt lengri tíma en þeir not­uðu til að skreppa í að vinna upp það sem á vant­ar. Þetta leiðir til auk­innar streitu fyrir bæði ein­stak­ling­inn og heim­il­ið. Þátt­tak­endur í til­rauna­verk­efnum hjá rík­inu og Reykja­vík­ur­borg hafa sér­stak­lega nefnt hversu mik­ill léttir það hefur verið að ekki þurfi að nota kvöld eða helgar til að vinna upp glat­aðar vinnu­stundir eftir að hafa þurft að skreppa. Að sama skapi upp­lifa stjórn­endur að skreppið heyri sög­unni til og starfs­menn nái að afkasta það sama á styttri vinnu­tíma.

Staða ein­stæðra for­eldra í tengslum við sam­ræm­ingu fjöl­skyldu og vinnu hefur einnig lítið verið skoðuð hér á landi. Ein­stæðir for­eldrar eiga erf­ið­ast með að ná endum saman og eru lík­legri til að vera á leigu­mark­aði en allir aðrir hóp­ar. Til að reyna að draga úr streitu og álagi eru þeir lík­legri til að láta heim­il­is­störfin sitja á hak­an­um, sinna síður tíma­frekum tóm­stundum barna sinna og gefa sér lít­inn sem engan tíma fyrir sig sjálf. Stytt­ing vinnu­vik­unnar myndi án efa gagn­ast ein­stæðum for­eldrum betur en sveigj­an­legur vinnu­tími.

Sveigj­an­leiki í vinnu­tíma er á for­sendum atvinnu­rek­anda frekar en launa­fólks enda þarf þá að óska eftir leyfi fyrir hvers kyns fjar­veru og mis­jafnt hverjir fá að njóta þess. Óskir launa­fólks um styttri vinnu­viku er á þeim for­sendum að hægt sé að vinna skil­virkar innan vinnu­vik­unnar og þannig skapa skýran ramma um sveigj­an­leika sem tryggir jafn­ræði og gerir fólki kleift að láta púslu­spil hvers­dags­ins ganga upp.

Erum ekki bara vélar

Þátt­tak­andi í til­rauna­verk­efni um stytt­ingu vinnu­vik­unnar ramm­aði þetta ágæt­lega inn: „Þetta er ákveðin virð­ing fyrir mann­eskj­unni. Að við séum ekki bara vélar sem að vinna alveg bara... alveg fulla daga sko. Svo bara sofa og mæta aftur í vinnu. Við erum per­sónur og höfum okkar einka­líf […], hobby og lík­ams­rækt og fjöl­skyld­u.“

Höfum við ekki öll þörf fyrir okkar einka­líf, tíma til að sinna áhuga­mál­um, lík­ams­rækt og fjöl­skyldu? Höfum við ekki öll gott af því að stytta vinnu­vik­una?

Höf­undur er for­maður BSRB.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar.
Segir kominn tíma á stjórn án Sjálfstæðisflokks
Formaður Samfylkingarinnar segir tími til komin að hætta að láta Sjálfstæðisflokkinn velja sér dansfélaga og stjórna á eigin forsendum.
Kjarninn 20. janúar 2020
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Katrín: Kólnun en ekki skyndileg djúpfrysting
Heilbrigðismál, atvinnuleysi, kaupmáttur, náttúruöfl og innviðafjárfestingar eru meðal þess sem forsætisráðherra ræddi um í ræðu sinni við upphaf þings í dag.
Kjarninn 20. janúar 2020
Sighvatur Björgvinsson
Enginn ber ábyrgð – bara þjóðin
Kjarninn 20. janúar 2020
Heimavellir eiga meðal annars húsnæði sem hefur verið í byggingu á Hlíðarendasvæðinu.
Norskt leigufélag komið með yfir tíu prósent í Heimavöllum
Norska leigufélagið Fredensborg er að koma sér fyrir á íslenskum fasteignamarkaði. Það keypti í dag 10,22 prósent hlut í stærsta leigufélagi landsins á almennum leigumarkaði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Efnt var til fyrstu mótmæla þann 23. nóvember 2019 eftir að Samherjamálið komst upp.
Fyrsti þingfundur ársins í dag – Mótmælendur ætla að láta í sér heyra
Fyrsti þingfundur á Alþingi hefst í dag eftir jólafrí og munu formenn stjórnmálaflokkanna eða staðgenglar þeirra taka til máls. Við tilefnið verður blásið til mótmæla þar sem þess er meðal annars krafist að sjávarútvegsráðherra segi af sér.
Kjarninn 20. janúar 2020
Togarinn Heinaste.
Ríkisútgerðin í Namibíu á ekki fyrir launum rúmlega þúsund starfsmanna
Fischor, ríkisútgerðin í Namibíu, þurfti að fá viðbótarkvóta frá ríkinu til að geta átt fyrir launum. Fiskinn á mögulega að veiða á Heinaste, verksmiðjutogara sem Samherji er ásakaður um að vera að reyna að selja sjálfum sér á hrakvirði.
Kjarninn 20. janúar 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, og Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri í Reykjavík.
Efling sakar Reykjavíkurborg um að hafa dreift villandi upplýsingum
„Borgin er í okkar höndum!“ Þetta segir Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar í opnu bréfi til borgarstjóra, þar sem honum er tilkynnt um algjör viðræðuslit vegna kjarasamningagerðar. Efling segir borgina hafa brotið bæði trúnað og lög.
Kjarninn 20. janúar 2020
Heimavellir voru skráðir í Kauphöll Íslands vorið 2018.
Norskt félag kaupir rúmlega sjö prósent í Heimavöllum fyrir tæpan milljarð
Virði bréfa í Heimavöllum, sem hefur vart haggast mánuðum saman, tók kipp í morgun þegar greint var frá því að norskt leigufélag hefði keypt stóran hlut í félaginu. Kaupverðið var í kringum milljarð króna.
Kjarninn 20. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar