Styttri vinnutími eða sveigjanlegri?

Sonja Ýr Þorbergsdóttir, formaður BSRB, fjallar um styttingu vinnuvikunnar í aðsendri grein.

Auglýsing

Þegar rætt er um stytt­ingu vinnu­vik­unnar er hug­myndum um sveigj­an­legan vinnu­tíma gjarnan stillt upp sem ein­hvers­konar and­svari. Með því er litið fram hjá því að stytt­ing vinnu­vik­unnar hefur það meðal ann­ars að mark­miði að búa til skýran ramma um sveigj­an­leika vinnu­tím­ans.

Eitt af meg­in­mark­mið­unum með kröf­unni um stytt­ingu vinnu­vik­unnar er að minnka streitu og gera starfs­fólki kleift að sam­þætta betur vinnu og einka­líf. Rann­sóknir sýna fram á að eftir því sem fólki gengur betur að sam­þætta fjöl­skyldu­lífið og vinn­una því sátt­ara er það við líf sitt. Það hefur því bein jákvæð áhrif á and­lega og lík­am­lega heilsu.

Í raun ætti að vera sjálf­sagt á flestum vinnu­stöðum að bjóða upp á sveigj­an­legan vinnu­tíma. Það er ein­fald­lega liður í góðri stjórnun og eitt af því sem hefur mikil áhrif á líðan starfs­manna. Í dag búa fjöl­margir við slíkan sveigj­an­leika en á sama tíma verður til ákveðin mis­skipt­ing. Bent hefur verið á að störfin okkar eru ólík, í sumum er kraf­ist mik­illar við­veru á vinnu­stað á meðan starfs­menn í öðrum störf­um, jafn­vel inni á sama vinnu­stað, geta notið meiri sveigj­an­leika. Almennt er það þannig að þeir sem eru með menntun njóta meiri sveigj­an­leika og karlar njóta meiri sveigj­an­leika á sínum vinnu­stöðum en kon­ur.

Auglýsing

Þetta má mæla með ýmis­konar rann­sóknum en í raun er þetta aug­ljóst. Starfs­fólk grunn­skóla og leik­skóla sér til dæmis vel að þegar for­eldrum er boðið í heim­sókn í skól­ana er áber­andi að ein­stæðir for­eldr­ar, for­eldrar á lágum launum og for­eldrar af erlendum upp­runa hafa sjaldn­ast tæki­færi til að taka þátt þar sem þeir geta ekki kom­ist úr vinnu. Þetta er eitt dæmi af mörgum hvernig mis­skipt­ingin birt­ist okkur og rann­sókn­ar­efni hvaða áhrif hún hefur á for­eldra sem börn.

Tvö­falt lengur að vinna upp skreppið

Hug­myndin um sveigj­an­leika í vinnu­tíma er ekki ný af nál­inni. Nýj­ustu rann­sóknir sýna að auk­inn sveigj­an­leiki hafi almennt í för með sér að mörkin milli vinnu og heim­ilis verði sífellt óskýr­ari vegna þess að fólk er í auknum mæli að vinna heima og þarf að skreppa til að sinna fjöl­skyldu­er­indum á vinnu­tíma.

Þannig eyða þeir sem skreppa á vinnu­tíma að jafn­aði tvö­falt lengri tíma en þeir not­uðu til að skreppa í að vinna upp það sem á vant­ar. Þetta leiðir til auk­innar streitu fyrir bæði ein­stak­ling­inn og heim­il­ið. Þátt­tak­endur í til­rauna­verk­efnum hjá rík­inu og Reykja­vík­ur­borg hafa sér­stak­lega nefnt hversu mik­ill léttir það hefur verið að ekki þurfi að nota kvöld eða helgar til að vinna upp glat­aðar vinnu­stundir eftir að hafa þurft að skreppa. Að sama skapi upp­lifa stjórn­endur að skreppið heyri sög­unni til og starfs­menn nái að afkasta það sama á styttri vinnu­tíma.

Staða ein­stæðra for­eldra í tengslum við sam­ræm­ingu fjöl­skyldu og vinnu hefur einnig lítið verið skoðuð hér á landi. Ein­stæðir for­eldrar eiga erf­ið­ast með að ná endum saman og eru lík­legri til að vera á leigu­mark­aði en allir aðrir hóp­ar. Til að reyna að draga úr streitu og álagi eru þeir lík­legri til að láta heim­il­is­störfin sitja á hak­an­um, sinna síður tíma­frekum tóm­stundum barna sinna og gefa sér lít­inn sem engan tíma fyrir sig sjálf. Stytt­ing vinnu­vik­unnar myndi án efa gagn­ast ein­stæðum for­eldrum betur en sveigj­an­legur vinnu­tími.

Sveigj­an­leiki í vinnu­tíma er á for­sendum atvinnu­rek­anda frekar en launa­fólks enda þarf þá að óska eftir leyfi fyrir hvers kyns fjar­veru og mis­jafnt hverjir fá að njóta þess. Óskir launa­fólks um styttri vinnu­viku er á þeim for­sendum að hægt sé að vinna skil­virkar innan vinnu­vik­unnar og þannig skapa skýran ramma um sveigj­an­leika sem tryggir jafn­ræði og gerir fólki kleift að láta púslu­spil hvers­dags­ins ganga upp.

Erum ekki bara vélar

Þátt­tak­andi í til­rauna­verk­efni um stytt­ingu vinnu­vik­unnar ramm­aði þetta ágæt­lega inn: „Þetta er ákveðin virð­ing fyrir mann­eskj­unni. Að við séum ekki bara vélar sem að vinna alveg bara... alveg fulla daga sko. Svo bara sofa og mæta aftur í vinnu. Við erum per­sónur og höfum okkar einka­líf […], hobby og lík­ams­rækt og fjöl­skyld­u.“

Höfum við ekki öll þörf fyrir okkar einka­líf, tíma til að sinna áhuga­mál­um, lík­ams­rækt og fjöl­skyldu? Höfum við ekki öll gott af því að stytta vinnu­vik­una?

Höf­undur er for­maður BSRB.

Guðni Karl Harðarson
Í krafti fjöldans
Kjarninn 20. apríl 2019
Skoða skattalegt umhverfi þriðja geirans
Starfshópur á að skoða hvort að skattalegar ívilnanir geti hvatt einstaklinga og fyrirtæki til að styrkja félög sem falla undir þriðja geirann. Dæmi um félög sem gætu notið góðs af mögulegum breytingum eru björgunarsveitir, íþróttafélög og mannúðarsamtök.
Kjarninn 20. apríl 2019
Það helsta hingað til: WOW air fer á hausinn með látum
Kjarninn tók saman helstu fréttamál íslensks samfélags á fyrstu mánuðum ársins 2019. Ein stærsta frétt ársins hingað til er án efa gjaldþrot WOW air eftir langvinnt dauðastríð sem fór fram fyrir opnum tjöldum.
Kjarninn 20. apríl 2019
Koma svo!
Koma svo!
Koma svo - Salt og ... paprika
Kjarninn 20. apríl 2019
Advania
Ríkið greiddi Advania rúman milljarð vegna tölvukerfa í fyrra
Upplýsingatæknifyrirtækið Advania fékk greiddan rúman milljarð fyrir rekstur og hýsingu tölvukerfa ríkisins árið 2018. Þar af greiddi ríkið 635 milljónir vegna tölvukerfisins Orra.
Kjarninn 20. apríl 2019
Búinn að bíða lengi eftir aðgerðum
Mikil vakning hefur orðið meðal landans á síðustu misserum varðandi umhverfismál og má með sanni segja að sjaldan hafi starf umhverfis- og auðlindaráðherra verið eins mikilvægt.
Kjarninn 20. apríl 2019
Sistkynin Sansa, Arya og Bran Stark úr sjónvarpsþáttunum Game of Thrones.
Game of Thrones vinsælasti þátturinn til niðurhals
Fyrsta þætti áttundu þáttaraðar Game of Thrones, sem sýndir eru á Stöð 2, hafði verið hlaðið niður tæplega sjö þúsund sinnum á deildu.net í gær. Íslendingar eru þannig enn að notfæra sér slíkan máta til að sækja sér efni til afþreyingar.
Kjarninn 20. apríl 2019
Lán lífeyrissjóða jukust um fjórðung að raunvirði milli ára
Heildareignir lífeyrissjóða nema yfir 4.400 milljörðum króna.
Kjarninn 19. apríl 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar