Er ríkið að eyðileggja lífeyrissjóðina?

Kristján Þórður Snæbjarnarson, formaður Rafiðnaðarsambands Íslands, segir að ein mest aðkallandi spurningin, þegar kemur að kjaramálum, sé hvort að lífeyriskerfið hér á landi sé í raun og veru að virka.

Auglýsing

Þegar líf­eyr­is­sjóð­unum var komið á fót á sínum tíma var hugs­unin sú að söfnun í sjóð­ina myndi hækka eft­ir­launa­greiðslur og bæta lífs­gæði fólks á efri árum. Fólk átti að geta hætt að vinna áhyggju­laust þegar að starfs­lokum kæmi og notið sparn­aðar síns. Greiðslur úr líf­eyr­is­sjóðum áttu að bæt­ast við sann­gjarnar greiðslur almanna­trygg­inga.

Ein mest aðkallandi spurn­ing sam­tím­ans þegar kemur að kjara­málum er sú hvort þetta kerfi sé í raun og veru að virka. Eru ­laun­þeg­arað njóta góðs af líf­eyr­is­sparn­aði sín­um? Hefur rík­is­valdið kippt stoð­unum undan þessu kerfi?

Sátt um sparnað

Á meðal aðila vinnu­mark­að­ar­ins hefur ríkt góð sátt um það mark­mið, að byggja upp öfl­ugan sparnað í gegnum líf­eyr­is­sjóð­ina. Á und­an­förnum árum hafa aðild­ar­fé­lög ASÍ unnið að því að jafna líf­eyr­is­rétt­indi á almennum og opin­berum vinnu­mark­aði. Stórt skref var stigið í tengslum við hið svo­kall­aða ramma­sam­komu­lag þar sem samið var um að mót­fram­lag atvinnu­rek­enda yrði hækkað upp í 11,5% eða um 3,5 pró­sentu­stig. Þar með er búið að móta grund­völl fyrir því að rétt­inda­á­vinnsla iðgjalda í líf­eyr­is­sjóði geti skilað sjóð­fé­lögum 72% af með­al­ævi­tekjum við­kom­andi. Fyrir breyt­ing­una voru iðgjöld að veita að lág­marki 56% af með­al­ævi­tekjum þess sem greitt hafði í líf­eyr­is­sjóð af öllum laun­um. Það sér hver maður að þegar þessi hækkun er farin að skila sér í vasa þeirra sem hafa greitt hækkað iðgjald heila starfsævi þá getur munað veru­lega um þennan sparnað á efri árum.

Auglýsing

Grimmi­legar skerð­ingar

Allt er þetta til sóma. En víkjum þá að afskiptum rík­is­valds­ins. Þetta góða kerfi hefur aldrei fengið að standa í friði. Vegna ágangs rík­is­valds­ins fær kerfið ekki að skila árangri, óhindr­að. Þetta er sorg­legt. Rík­is­valdið virð­ist ekki getað unað við þá hugs­un, að fólk fái að njóta sparn­aðar á efri árum. Einkar grimmi­legum skerð­ingum er beitt af hálfu rík­is­ins. Laun­þegar sem spara í líf­eyr­is­kerf­inu fá minna úr almanna­trygg­inga­kerf­inu, nán­ast sem sparn­aði sínum nem­ur. Þannig kemur rík­is­valdið aftan að laun­þeg­um. Spurn­ingin er orðin stór og aðkallandi: Af hverju á fólk að spara kaupið sitt núna, ef sparn­að­ur­inn leiðir ein­ungis til skerð­inga á öðrum tekjum síð­ar? Viljum við virki­lega að það sé betra að sleppa því að spara?

Afskipti rík­is­ins af kjara­málum

Í tengslum við gerð kjara­samn­inga verður auð­vitað að ræða þessi mál. Full­trúum rík­is­valds­ins er tíð­rætt um að aðkoma rík­is­ins eigi að vera sem minnst, og að aðilar vinnu­mark­að­ar­ins eigi að sjá um að semja sín á milli. Fjár­mála­ráð­herra ítrek­aði þetta sjón­ar­mið í ræðu­stól Alþingis fyrir skömmu. Það er gott og gilt. Það sem flækir málið er hins vegar sú stað­reynd, að rík­is­valdið virð­ist ekki tvínóna við að stíga inn í kjara­málin þegar kemur að því að kippa grund­vell­inum undan kerfum sem vinnu­mark­að­ur­inn hefur með samn­ingum komið á fót. Á meðan svo er, þá er rík­is­valdið auð­vitað ákaf­lega stór aðili að kjara­samn­ingum og verður að koma að borð­inu. Ríkið getur ekki sífellt hoggið úr laun­sátri, eftir á.

Á skjön við heil­brigð mark­mið

Það er sjálf­sögð krafa almenn­ings að þessum skerð­ingum verði alfarið hætt enda eigum við að tryggja öllum mann­sæm­andi elli­líf­eyri. Líf­eyr­is­sparn­aður er afrakstur vinnu fólks og á ekki að leiða til skerð­inga á kjörum síð­ar. Það á ekki að refsa fólki fyrir að spara.

Afskipti rík­is­ins eru hróp­lega á skjön við heil­brigð mark­mið vinnu­mark­að­ar­ins. Sama er uppi á ten­ingn­um þegar kemur að mál­efnum öryrkja. Á vinnu­mark­aði er keppt að því að öryrkjar geti aflað sér tekna og lagt fyr­ir, þrátt fyrir skerta starfs­getu. Rík­is­valdið hins vegar vinnur gegn slíkum mark­mið­um. Fólk fest­ist í lág­launa­gildrum hins opin­bera. Ef tæki­færi gefst til að afla ein­hverra tekna er hver króna tekin af við­kom­andi með skerð­ingum Trygg­inga­stofn­un­ar. Allir bjargir eru bann­að­ar. Jafn­vel vaxta­tekjur af sparn­aði eru teknar inn í skerð­ing­ar­út­reikn­inga.

Órétt­lát stefna

Á sama tíma og þessar skerð­ingar eiga sér stað, styður hið opin­bera dyggi­lega við bakið á þeim sem eiga fyr­ir­tæki, taka arð­greiðslur út úr fyr­ir­tækjum og greiða sára­lítið til sam­fé­lags­ins og sam­neysl­unn­ar.

Svona eru afskipti rík­is­ins. Næst þegar fjár­mála­ráð­herra segir að ríkið eigi ekki að skipta sér af kjara­við­ræð­um, mætti hann gjarnan íhuga þessi mál af meiri dýpt. Hann mætti hugsa um skerð­ing­arnar og hvernig þær eru einmitt dæmi um frek­leg afskipti af kjara­mál­um. Fátt myndi hafa betri áhrif á vinnu­mark­að­inn, en ef rík­is­valdið myndi hætta þessum skerð­ingum á tekjum þeirra sem verst hafa það í sam­fé­lag­inu. Þar er bolt­inn hjá Bjarna.



Höf­undur er for­­maður Raf­­iðn­­að­­ar­­sam­­bands Íslands og 2. vara­­for­­seti Alþýð­u­­sam­­bands Íslands.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ásta Sigríður Fjeldsted
Ásta Sigríður Fjeldsted nýr framkvæmdastjóri Krónunnar
Ásta Sigríður Fjeldsted hefur verið ráðin framkvæmdastjóri Krónunnar.
Kjarninn 14. júlí 2020
Atvinnuleysi komið undir tíu prósent
Atvinnuleysi hérlendis hefur lækkað hratt að undanförnu en þar skiptir mestu hröð lækkun atvinnuleysis vegna minnkaðs starfshlutfalls. Almennt atvinnuleysi mælist 7,5 prósent og hefur lítið sem ekkert breyst frá því í apríl.
Kjarninn 14. júlí 2020
Salt Pay talið hæft til að fara með virkan eignarhlut í Borgun
Fjármálaeftirlitsnefnd Seðlabanka Íslands hefur komist að þeirri niðurstöðu að Salt Pay, með skráð aðsetur á Caymaneyjum, sé hæft til að fara með yfir 50 prósent virkan eignarhlut í Borgun.
Kjarninn 14. júlí 2020
Frá fundinum í dag
Fjögur lönd til viðbótar ekki talin áhættusvæði
Alls eru sex lönd sem ekki eru talin áhættusvæði; Danmörk, Noregur, Finnland, Þýskaland, Grænland og Færeyjar. Fólk sem kemur þaðan og hefur dvalið þar í tvær vikur samfleytt þarf ekki að fara í skimun við komuna til landsins frá og með 16. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsmálaráðherra.
227 stuðningslán fyrir tæpa 2,2 milljarða
Alls hafa fyrirtæki hér á landi sótt um 227 stuðningslán fyrir tæpa 2,2 milljarða króna síðan opnað var fyrir umsóknir þann 9. júlí.
Kjarninn 14. júlí 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
„Vissuð þið að það er ekki refsivert á Íslandi að stela launum af vinnuaflinu?“
Formaður Eflingar hefur gert kröfu á stjórnvöld og stílað á fimm ráðuneyti. Hún vill að þau standi við gefin loforð um að heimildir til refsinga verði auknar, í samráði við aðila vinnumarkaðarins, ef atvinnurekandi brýtur gegn lágmarkskjörum launamanns.
Kjarninn 14. júlí 2020
Þinglýstum kaupsamningum fækkaði á milli ára í flestum sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu. Smávægileg aukning varð í Mosfellsbæ og á Seltjarnarnesi.
Þinglýstum kaupsamningum á höfuðborgarsvæðinu fækkar milli ára
Þinglýstum kaupsamningum fjölgar víða utan höfuðborgarsvæðisins á öðrum ársfjórðungi miðað við sama tíma í fyrra. Alls fækkaði þeim um 31 prósent innan höfuðborgarsvæðisins en fjölgaði um 0,5 prósent utan þess.
Kjarninn 14. júlí 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra óskaði eftir flýtimeðferð á boðuðu dómsmáli
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur óskað eftir flýtimeðferð á dómsmáli sínu gegn skrifstofustjóra í forsætisráðuneytinu til að fá hnekkt úrskurði kærunefndar jafnréttismála.
Kjarninn 14. júlí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent