Splunkuný formúla fyrir hagvöxt sem allir skilja

Katrín Baldursdóttir telur að endurskoða þurfi kjarabaráttuna frá grunni. Verkalýðshreyfingin um heim allan þurfi að taka sig saman og breyta sviðsmyndinni.

Auglýsing

Það hefur allt verið svo æðis­legt á Íslandi að und­an­förnu því hag­vöxtur hefur verið svo mik­ill. Bjarni Ben og co hafa notað orðið -hag­vöxt­ur- alveg út í hið óend­an­lega sem sönnun þess að allir hafi það svo gott. En hvað þýðir hag­vöxt­ur? Hvernig get ég trúað þessum áróðri þegar ég hef ekki hug­mynd um hvað hag­vöxtur er! Hver er for­múlan? Ég tók mig til og hafði sam­band við sér­fræð­ing og bað hann um að segja mér hvað hag­vöxtur er á manna­máli. Og í stuttu máli. Það stóð ekki á svari; hag­vöxtur er summa alls þess sem gengur kaupum og söl­um.

Hag­vaxt­ar­for­múlan inni­heldur enga aðra hag­sæld eða vel­ferð fólks! Hún inni­heldur ekki fátækt, ekki ástand í heil­brigð­is­kerf­inu, ekki með­ferð á launa­fólki á vinnu­mark­aði, ekki félags­leg und­ir­boð, ekki mannsal, ekki líðan fólks almennt, ekki ofbeldi og kúg­un, ekki mis­munun kynj­anna, ekki ójöfn­uð­inn og ekki arðrán­ið. Og hún inni­heldur ekki ástandið í umhverfs­mál­um. Hag­vöxtur alls þess sem gengur kaupum og sölum er því senni­lega eitt­hvað sem skiptir mestu máli fyrir þá sem mest eiga.

Alþjóða­sam­tök verka­lýðs­fé­laga hafa kallað eftir splunku­nýrri for­múlu fyrir hag­vöxt sem lýsir raun­veru­legri hag­sæld almenn­ings. Það er langt síðan sú krafa kom fram en ennþá ger­ist ekk­ert. Þetta er rætt á alþjóð­legum þingum verka­lýðs­fé­laga og ráð­stefnum en eng­inn árangur orð­ið. Þetta lýsir vel hversu staða verka­lýðs­fé­lag­anna í heim­inum hefur veikst. Hnatt­væð­ingin hefur gjör­sam­lega brugð­ist launa­fólki. Víg­tenn­urnar hafa verið teknar úr verka­lýðs­hreyf­ing­unni og bar­áttan öll orðin mátt­laus­ari.

Auglýsing

Atvinnu­rek­endur kom­ast upp með að færa starf­semi sína óhindrað á milli landa, borga skíta­laun, reka menn og ráða að vild og hóta að flytja annað ef launa­fólk er með múð­ur. Atvinnu­ör­yggi hefur minnkað ískyggi­lega og fólk iðu­lega ráðið í skamman tíma í senn án þess að hafa nokkra vissu um fram­hald­ið. Þetta er orðið mjög áber­andi í Banda­ríkj­unum og mörgum löndum Evr­ópu sem og ann­ars­staðar í heim­um! Svo er launa­fólki hótað upp­sögnum ef það vogar sér að vera í verka­lýðs­fé­lagi.

Nýja for­múlan

En hvernig vill hin alþjóð­lega verka­lýðs­hreyf­ing hafa for­múl­una fyrir hag­vöxt? Eins og fyrr segir er krafan um nýja for­múlu gömul en hefur verið sett fram aftur og aft­ur. Svo var líka á nýaf­stöðnu þingi ITUC (International Trade Union Con­fer­er­ation) í Kaup­manna­höfn í des­em­ber sl. Það þing sótti Drífa Snæ­dal for­seti ASÍ. ITUC er full­trúi 207 milljón laun­manna í 163 löndum og svæðum og í 331 alþjóða­sam­bandi. Það vinnur í nánu sam­starfi við Heims­sam­band verka­lýðs­fé­laga (Global Union Feder­ation), við Ráð­gjafa­nefnd verka­lýðs­fé­laga (Trade Union Advis­ory Committee) sem starfar fyrir OECD og við Alþjóða­vinnu­mála­stofn­un­ina (International Labour Org­an­ization).

For­múlan er svo sann­ar­lega á manna­máli og hljómar í aðal­at­riðum ein­hvern veg­inn svona: ­Þró­un­ar­módel sem byggir á mann­rétt­ind­um, heil­brigðum vinnu­skil­yrð­um, jöfn­uði, þátt­töku­lýð­ræði, jafn­rétti kynj­anna og og félags­legu rétt­læti. For­múla sem tekur til félags­legra, umhverf­is­legra og póli­tískra þátta og hefur sig yfir for­múlu sem byggir á hreinum efna­hags­legum vexti.

Og ITUC segir algjör­lega nauð­syn­legt að smíða nýjan sam­fé­lags­sátt­mála fyrir 21. öld­ina sem byggir á þess­ari nýju for­múlu.

Á þing­inu í Kaup­manna­höfn voru auk þess boð­aðar nýjar og kraft­meiri aðgerðir til þess að verja kjör og rétt­indi launa­fólks í heim­in­um. Og boðuð var aukin sam­vinna milli landa og heims­álfa. Þróa á öfl­ugri her­ferð­ir, nýta sam­fé­lags­miðla betur og efla sam­stöð­una.

Aum­ing­inn

En af hverju ger­ist ekki neitt! Það er langt síðan hin alþjóð­legu verka­lýðs­fé­lög og sam­bönd hófu að boða rót­tæk­ari aðgerð­ir. En ástandið bara versn­ar. Ójöfn­uð­ur­inn orð­inn stjarn­fræði­leg­ur. Og ekk­ert bólar á þess­ari nýju for­múlu sem mælir sanna hag­sæld. Það vantar eitt­hvað. Hvað vant­ar? Vanda­málið er að hin alþjóð­lega verka­lýðs­hreyf­ingin er að reyna fóta sig í heims­kerfi sem vill ekk­ert með hana hafa. Hún er að reyna koma sér að á leik­sviði kap­ít­al­isma og nýfrjáls­hyggju en fær bara að leika hinn betlandi aum­ingja.

Hin alþjóð­lega verka­lýðs­hreyf­ing hefur engar aðgerðir boðað til að breyta þess­ari sviðs­mynd, hefur engar áætl­anir um að skipta um leik­stjóra eða breyta hlut­verka­skip­an. Ef þú færð bara pínu­litla hlut­verk aum­ingj­ans á sviði hins hnatt­vædda kap­ít­al­ism­ans eru ansi litlar líkur á að þú komir þínum áherslum að; nýrri for­múlu fyrir hags­vöxt, mann­sæm­andi kjörum fyrir alla, jöfn­uði og að allir í heim­inum geti lifað með reisn í sátt við umhverfi sitt og nátt­úru.

Nei það þarf að end­ur­skoða bar­átt­una frá grunni. Verka­lýðs­hreyf­ingin um heim allan þarf að taka sig saman og breyta sviðs­mynd­inni. Það þarf líka að breyta hand­rit­inu svo­leiðis að hinar vinn­andi stéttir fái aðal­hlut­verkin en hirði ekki bara þær litlu rullur sem auð­valdið hendir í þær.

En er það hægt? Getur verka­lýðs­hreyf­ingin ein­hverju breytt? Mikið rosa­lega væri það skrýtið að alþjóð­leg hreyf­ing, eins og ITUC, sem hefur á bak við sig 207 millj­ónir launa­manna geti engu breytt um skipan mála á heims­vísu. Það er eitt­hvað mikið að. Það þarf að breyta um starfs­hætti, end­ur­smíða mark­mið, leiðir og aðferðir í bar­átt­unni. Verka­lýðs­hreyf­ingin þarf að nýta mátt sinn og meg­in. Nýta yfir­burða­stöðu sýna á vinnu­mark­aði til þess eiga mögu­leika á að skapa rétt­læti og jöfn kjör. Fyrr ger­ist ekki neitt. Og engin ný for­múla verður til fyrir hag­vöxt.

Höf­undur er stjórn­mála­fræð­ingur og MA í atvinnu­lífs­fræðum frá Háskóla Íslands.

Pottersen
Pottersen
Pottersen 16. þáttur: Harry fer í bað
Kjarninn 24. maí 2019
Skattakóngar eða -drottningar verða ekki opinberaðar af skattinum
Ríkisskattstjóri mun ekki senda út upplýsingar til fjölmiðla um þá 40 einstaklinga sem greiða hæstu skattana, líkt og hann hefur gert árum saman. Ástæðan er ákvörðun Persónuverndar í máli gegn Tekjur.is.
Kjarninn 24. maí 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Huawei missir Android og ARM leyfi, nýjar Macbook Pro tölvur komnar á markað og Game of Thrones Galaxy Fold á leiðinni
Kjarninn 24. maí 2019
Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR.
Þakkar Miðflokksmönnum staðfestu varðandi þriðja orkupakkann
Formaður VR skorar á ríkisstjórnina að fresta málinu um þriðja orkupakkann fram á haust og biður um að þjóðin fái andrými til að kynna sér málið betur.
Kjarninn 24. maí 2019
Ýmsar jurtamjólk­urtegundir eru fá­an­leg­arhér á landi.
Sala á jurtamjólk aukist um tæplega 400 prósent
Bæði eftirspurn og úrval jurtamjólkur hafa aukist til muna hér á landi á síðustu árum. Sala á jurtamjólka hefur aukist um 386 prósent hjá matvöruverslunum Krónunnar á síðustu þremur árum.
Kjarninn 24. maí 2019
Theresa May tilkynnti þessa ákvörðun sína í morgun.
Theresa May segir af sér
Theresa May mun láta af embætti forsætisráðherra Bretlands og hætta sem leiðtogi Íhaldsflokksins 7. júní næstkomandi.
Kjarninn 24. maí 2019
Fíknivandinn breiðir úr sér
Lítið hefur gengið að vinna gegn útbreiðslu fíkniefna. Það er óhætt að segja að það sé ekki íslenskt vandamál, því stríðið gegn fíkniefnum virðist með öllu óvinnandi. Á Íslandi hefur fjöldi ungs fólks fallið frá úr of stórum skammti á skömmum tíma.
Kjarninn 24. maí 2019
Skýrsla um neyðarlánið frestað í þriðja sinn á örfáum vikum
Skýrsla um afdrif neyðarláns Seðlabanka Íslands til Kaupþings, og hvernig unnið var úr veðinu sem tekið var vegna lánsins, hefur enn og aftur verið frestað. Lánið kostaði íslenska skattgreiðendur 35 milljarða en skýrslan hefur verið í vinnslu frá 2015.
Kjarninn 24. maí 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar