Þjónslundin

Árni Már Jensson skrifar um pizzur, traust og íslensk stjórnmál.

Auglýsing

Þegar ég panta mér eina með­ pepp­er­oní, hvít­lauk, sala­mi og gráð­osti skiptir öllu að hrá­efnið sé ósvikið og ekta. Deigið í botn­inum má ekki vera of þykkt, skorpan þarf að molna þægi­lega milli tann­ana og ég þarf að njóta þessa sam­hljóms bragðs og nær­ingar sem skil­ar blóð­sykrin­um réttum svo hung­ur­til­finn­ingin hverfi sam­hliða hæfi­leg­u dópamín­flæð­i til heil­ans. Upp­runi og fersk­leiki hrá­efnis og krydds er órjúf­an­legur hluti þeirrar nautnar að sporð­renna ljúf­fengri pizzunni á góðri stundu og ekki má gleyma mik­il­vægi þess að pizzan sé afhend heit og að verðið sé í sam­ræmi við gæði ásam­t þvi að raf­ræna skuld­færslan á kort­inu sé bundin trún­aði og ekki mis­not­uð. 

Mér sundlar við til­hugs­un­inni um hvernig í ósköp­unum upp­á­halds­ pizzu­gerða­meist­ar­inn m­inn fer að við að tryggja sér hrá­efni og afreka upp­skrift­ina sem skilar mér þessu full­komna lost­æti sem gerir það að verkum að hann á mig að sem tryggan við­skipta­vin árum sam­an. Hann hlýtur að not­ast við sömu hrá­efn­is­byrgja, vera heið­ar­legur og sann­gjarn, ráða sér­valda starfs­menn og hvika hvergi frá þeim meg­in­mark­miðum að halda í heiðri stöð­ugum gæðum umfram allt ann­að. Ég panta pizzu hjá honum á tveggja vikna fresti og er alsæll með að þurfa ekki að leita annað og vona að hann sé einnig ánægður með tryggð mína sem við­skipta­vin. Ég kann­ast laus­lega við eig­anda pizz­er­í­unn­ar ­sem ég hitti fyrir til­viljun í heita pott­inum um dag­inn og spurði hvernig gengi. Hann tjáði mér salan ykist jafnt og þétt og að hann þyrfti bráð­lega að fjár­festa í stærra hús­næði og afkasta­meiri tækj­um. Ég hváði og spurði hvort hann aug­lýsti mik­ið. Hann sagð­ist ekki eyða krónu í aug­lýs­ingar þar sem orð­sporið tryggði honum nægan vöxt. Hann bætti um betur og sagði: “ Ég var svo lán­samur að læra pizzu­gerð hjá Ítölskum bak­ara af gamla skól­an­um”. Hvað kenndi hann þér? „Að hugs­a!” Nú sagði ég? “Jú sjáðu til, sagði vinur minn: Í hvert skipti sem ég spurði gamla mann­inn til verka, svar­aði hann með spurn­ingu á móti. Þegar ég spurði hann hvernig ég ætti að hnoða og fletja deig­ið, sagði hann í spurn­ar­tón: Gaf Guð þér ekki hend­ur? Í hvert skipti sem ég spurði hann hvernig velja ætti hrá­efni, sagði hann: Gaf Guð þér ekki aug­u, ­lykt­ar-og bragð­skyn? Í hvert skipti sem ég spurði hvernig ég gæti lært að gera jafn góðar pizzur og hann, spurði hann á móti: Gaf Guð þér ekki eyru til að hlusta af auð­mýkt á við­skipta­vin­ina og hjarta og sam­visku til að bæta ávalt um bet­ur? Gamli mað­ur­inn var glað­lyndur en fáskipt­inn. Spurn­ingar hans vöktu mig, ungan lær­ling, til að hugsa um æðri gildi lífs­ins og hjá honum lærði ég að nota skyn­færin sem ég hlaut í vöggu­gjöf. Ég upp­lifði þennan aldna öðling eins og mann­lega fiðlu með strengi milli hjarta og vit­undar sem ávalt þyrfti að fín­stilla milli dag­legra verka svo að fagrir tón­arnir mættu verða hluti sköp­unar hans, þó ein­ungis væri um pizzu að ræða. Ég lærði að rækta með mér hreina hugsun til að vinna með og að ekk­ert myndi gleðja svangan við­skipta­vin meir en það sem ég lagði hjarta og sál í”. 

Vinur minn hélt áfram:

Auglýsing

“Meist­ari minn var maður tveggja heima. Í bak­arí­inu nutum við fal­legrar tón­listar og hann sinnti störfum sínum af alúð, dyggð og kær­leik. Um mið­bik hvers dags hvarf hann í þrjá til fjóra tíma en mætti ávalt lang­fyrstur á morgn­ana. Einn dag­inn gerði ég mér far um að fylgja honum eft­ir. Hann brá sér milli húsa í borg­ar­hluta sem álit­inn var vafa­samur fyrir almenn­ing að ferð­ast um. Þar, inn í yfir­gef­inni textíl­verk­smiðju, hafði hann útbúið fal­lega inn­rétt­aðan veit­inga­stað sem var vin þeirra ógæfu­sæmu, svöngu og þurf­andi. Þarna ríkti mann­virð­ing og kær­leikur sem nærði þá sem höllum fæti stóðu á sál og lík­ama. Þau þrjú ár sem ég vann hjá honum minnt­ist hann aldrei einu orði á þennan stað sem hann fjár­magn­aði úr eigin vasa. Ég lærði af honum að það er til tvenns­konar nær­ing; sál­ar­fæða og sú sem lík­ami okkar þarf til að kom­ast af gegnum dag­inn. Á hverjum degi leit­ast ég við að sam­eina þetta tvennt í mínum störf­um”.

Það var heitt í lest­inni milli­ Hong ­Kong og S­hang­hai á þessum sunnu­dags­eft­ir­mið­degi og ein­hver kallar nafn mitt. Ég hafði verið að les­a Animal Farm eft­ir ­Ge­or­ge Orwell er ég vakn­aði upp við unaðs­legan ilm frá­ pizzu­bakstri. Ég lit­að­ist um ban­hungr­aður en enga pizzu, né mat­ar­vagn að sjá og ilm­ur­inn leið hjá. Hrað­lestin þeytt­ist áfram og ég gerði mér betur grein fyrir aðstæð­um. Það var liðin ein og hálf klukku­stund frá brott­för og mér hafði runnið í brjóst. Sagan um pizzu­gerða­meist­arann var ein­ungis draumur sem ég færði í letur í trausti þess sem minnið skammt­að­i. 

Það er auð­velt að gleyma hversu mik­il­vægt traust er í dag­legum sam­skiptum manna í milli. Jafn­vel ein­föld 3-5 mín­útna að­gerð eins og að panta pizzu grund­vall­ast á langri keðju athafna sem byggir á þekk­ingu, vand­virkni og heið­ar­leika sem er auð­vitað grund­völlur að traustinu. Ef ekki væri fyrir heið­ar­leika væri vand­virkni og traust ekki til. Ef ekki væri fyrir traustið væri ég ekki ítrekað að panta pizzuna mína hjá sama fyr­ir­tæk­inu úr draum­heim­um. Traustið laðar að góð­vild, sparar tíma, fé og fyr­ir­höfn ásamt því sem það skapar atvinnu, afkomu og lífs­við­ur­væri. Traust er auð­legð og mann­virð­ing.

Það getur verið erfitt að skapa traust. Traust er mann­legur höf­uð­stóll sem elur af sér rétt­lát sam­skipti og sam­fé­lag sem tekur tíma og fyr­ir­höfn að byggja upp. Traust verður til við ítrek­aðar heið­ar­legar athafnir okkar í garð hvors ann­ars og fyrir hvort ann­að. Sann­gjarnt og rétt­látt sam­fé­lag elur af sér traust og þegna sem virða stofn­anir þess og skila heið­ar­lega til sam­fé­lags­ins sem því ber. Sam­fé­lag sem byggir á trausti er hag­fellt þegn­um, fyr­ir­tækjum og stofn­un­um.

Öryggi og traust eru grund­vall­ar­stoðir í öllum sam­fé­lög­um. Þegar hriktir í þeim stoðum skap­ast aukið álag á okkur öll sem lifum í því sam­fé­lagi og mannauð­ur, heilsa og verð­mæti fara for­görð­um. Ef sam­fé­lag okkar Íslend­inga gæti grund­vall­ast á trausti væri lítil reiði, engin mót­mæli, lítið mis­rétti og tak­mörkuð fátækt. Fólk rækti skyldur sínar af alúð, heið­ar­leika og kær­leika. Eng­inn einn hópur eða ein­stak­lingar hefðu svo mikið sem áhuga á að hrifsa til sín gæði, verð­mæti eða rétt­indi ann­arra. Það væri ynd­is­legt og rétt­látt þjóð­fé­lag sem myndi ala af sér kær­leik, ham­ingju og auð í víðri merk­ingu orð­anna.

Vinur minn pizzu­gerða­meist­ar­inn, sem er auð­vitað per­sóna úr draum­heimum á sunnu­dags­eft­ir­mið­degi, gæti allt eins verið bif­véla­virk­inn minn, lög­fræð­ingur minn, end­ur­skoð­andi, nú eða opin­ber emb­ætt­is­mað­ur, þing­maður eða ráð­herra. Einu gildir um starfs­heiti eða tit­il. Auð­mjúkt hug­ar­far, við­horf og heið­ar­leiki við­kom­andi til þeirra verk­efna sem þeim er falið, er það sem öllu ­máli skiptir til að byggja upp traust. 

Það er ­sammann­leg hugs­ana­villa að flækja hlut­ina um of en van­traust okkar Íslend­inga til Alþingis stafar af skorti á heið­ar­leika þeirra sem til valda sækj­ast. Ekki allra en margra, -of margra. Meðan leik­reglur lýð­ræð­is­ins byggja á hindr­un­ar­lausu sam­spil­i ­fé- og ­vald­girndar mun spill­ing grass­era og traust þegn­anna til stofn­ana þjóð­fé­lags­ins hnigna sem að lokum leiðir til moln­unar milli­stétt­ar­innar og hruns borg­sam­fé­lags­ins.

Afleið­ingar ára­tuga sam­spils hindr­un­ar­lausr­ar ­fé-og ­vald­hyggju upp­lifðum við í hrun­inu 2008. Þetta hrun ól af sér viða­mikla sann­leiks­skýrslu í átta bindum sem tók af allan vafa um orsök og afleið­ingu. Það merki­lega sem gerð­ist í kjöl­farið var að þegnar lands­ins sömdu nýjar rétt­látar leik­reglur og lýð­ræð­is­legan sátt­mála. Þetta var vor okkar Íslend­inga. Frum­varp stjórn­laga­ráðs að nýju stjórn­ar­skránni okkar var sam­þykkt af yfir­gnæf­andi meiri­hluta, eða yfir tveimur þriðja hluta kjós­enda sem þátt tóku í þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­unni þann 20.10.2012.

Þverr­andi traust

Alþingi hefur ekki enn virt þennan skýra vilja þegna sinna og glímir við hnign­andi traust sem nálg­ast nú að vera með því lægsta á byggðu bóli eða 18%. Traust Íslend­inga til Alþingis hrundi úr 29% í 18% milli áranna 2018 og 2019 sam­kvæmt skoð­ana­könn­un Gallup, gerð dag­ana 7.-20. ­feb. s.l. ­Sem sagt, traust til Alþingis lækk­aði milli þess­ara tveggja ára um -38% sem verður að telj­ast mjög alvar­legur áfell­is­dómur yfir lög­gjaf­ar-, fram­kvæmda­valdi og stjórn­sýsl­unni í heild. Reykja­vík­ur­borg, sem er nú orð­in ein­hvers­kon­ar raun­veru­leika-s­irkus í beinni útsend­ingu, vermir skammar­sætið í áður­nefndri könnun með ein­ungis 16% traust almenn­ings. 

Vinur minn, pizzu­gerð­ar­mað­ur­inn úr draum­heim­um, yrði án vafa far­sæll stjórn­mála­leið­togi. Hann býr yfir auð­mýkt, heið­ar­leika og skiln­ing á sam­spili nær­ingar og sálar í sínum störf­um. Hann er dyggð­ugur og nýtur þjóns­lund­ar, sem ­vald- og ­fé­gjörnum ein­stak­lingum er byrgð sýn til að með­taka og skilja. Lífið er nefni­lega stærra og víð­feðm­ara en við sjálf og sál­ar­nær­ing­una hljótum við í heið­ar­legu sam­fé­lagi við Guð og hvert ann­að. Sam­fé­lagi sem byggir á kær­leik og umhyggju fyrir hvort öðru ekki síður en heið­ar­leika. Sam­fé­lagi sem við glötum ef við fram­seljum vilja okkar valdi og fégirnd. 

Sá fégírugi þekkir verð­mið­ann á öllu en æðri gildi í engu. Mann­helgi, virð­ingu, heið­ar­leika og kær­leika er nefni­lega ekki hægt að kaupa né selja.

Traust er inni­halds­ríkt hug­tak sem líkja má við brú manna í milli, nokkuð sem ein­ungis getur mynd­ast með ítrek­uðum heið­ar­legum hugs­unum og athöfn­um. 

Pizzu­gerð­ar­mað­ur­inn úr draum­heimum skildi áhrifa­mátt þess að þjóna öðrum, nokkuð sem stjórn­mála­menn mættu til­einka sér í störfum sínum fyrir þegna Íslands.

Höf­undur er áhuga­maður um betra líf.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Styrkir til að hjálpa fyrirtækjum í ferðaþjónustu að rifta ráðningarsambandi við starfsfólk sitt hafa staðið til boða frá því í maí 2020.
Fyrirtæki tengd Icelandair Group hafa fengið 4,7 milljarða króna í uppsagnarstyrki
Alls hafa 17 fyrirtæki hafa fengið meira en 100 milljónir króna í uppsagnarstyrki úr ríkissjóði frá því í maí í fyrra. Næstum 40 prósent upphæðarinnar hafa farið til fyrirtækja sem tengjast Icelandair Group.
Kjarninn 19. apríl 2021
Á þriðja tug smita greindust í gær
Í fyrsta sinn frá því í nóvember 2020 greindust fleiri en 20 COVID-19 smit á Íslandi á einum degi. Fjöldinn sem greindist í gær er meiri en sá sem greindist síðast þegar aðgerðir voru hertar.
Kjarninn 19. apríl 2021
Eiríkur Ragnarsson
Hvaða frelsi er yndislegt?
Kjarninn 19. apríl 2021
Engin aukning í sjálfsvígum í fyrstu bylgju COVID-19
Ólíkt öðrum stórum efnahagsáföllum fjölgaði sjálfsvígum ekki í kjölfar kreppunnar sem fylgdi fyrstu bylgju heimsfaraldursins í fyrra í hátekjulöndum, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 18. apríl 2021
Halldór Gunnarsson
Prósentur, meðaltöl og tíundir í þágu eldri borgara
Kjarninn 18. apríl 2021
Anna Tara Andrésdóttir
Sóttvarnayfirvöld fylgja ekki rannsóknum sem benda til þess að andlitsgrímur virki ekki
Kjarninn 18. apríl 2021
Jón Ormur Halldórsson
Kaflaskilin í Kína
Kjarninn 18. apríl 2021
Þrettán manns greindust með COVID-19 innanlands í gær. Fólk er hvatt til að fara í skimun við minnstu einkenni.
Þrettán smit innanlands – hópsmit í kringum leikskóla í Reykjavík
Í gær greindust fleiri með COVID-19 innanlands en á nokkrum öðrum degi síðan 23. mars. Átta voru utan sóttkvíar og hinir höfðu verið stutt í sóttkví.
Kjarninn 18. apríl 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar