Hvað þýðir höfnun stjórnskipulegs fyrirvara?

Dóra Sif Tynes fjallar um ferlið í kringum þriðja orkupakkann.

Auglýsing

Í umræðu um hinn svo­nefnda þriðja orku­pakka á Alþingi hefur því verið haldið fram að það sé aug­ljós og væn­legur kostur að hafna því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara á þeirri ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar sem um ræð­ir. Þá fari málið ein­fald­lega til nefnd­ar­innar að nýju, samið verði um und­an­þágur fyrir Ísland og nefnd­ar­menn leið­ist að því búnu hlægj­andi út í vor­ið. Það hafi því engar afleið­ingar að hafna sam­þykkt þings­á­lykt­un­ar­til­lögu utan­rík­is­ráð­herra. Öld­ungis eng­ar.

Þessi mál­flutn­ingur ber þess merki að þing­menn og margir aðr­ir, jafn­vel fær­ustu sér­fræð­ing­ar, þekki ekki til hlítar hlut­verk sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar eða hvernig hún tekur ákvarð­an­ir. Enda sum­part snúið og bland­ast þar inn í bæði flókin ferli og stjórn­skip­an­legar kröfur EFTA ríkj­anna og ESB.

Reynum því að ein­falda aðeins mál­ið. Segja má að ákvarð­anir sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar séu ígildi þjóð­rétt­ar­samn­ings. Í sam­eig­in­legu EES nefn­inni eiga sæti full­trúar EFTA ríkj­anna þriggja, yfir­leitt sendi­herrar ríkj­anna í Brus­sel, ásamt full­trúa ESB, nú skrif­stofu­stjóri í utan­rík­is­þjón­ustu sam­bands­ins. Sam­kvæmt EES samn­ingnum ber EFTA ríkj­unum að tala einni röddu í nefnd­inni. Það þýðir að EFTA ríkin þrjú verða að ná sam­komu­lagi um nið­ur­stöðu áður en kemur að ákvarð­ana­töku.

Auglýsing

Ákvarð­anir verða ekki teknar í nefnd­inni nema EFTA ríkin þrjú og ESB hafi komið sér saman um nið­ur­stöðu. Þess vegna fara drög að ákvörð­unum nefnd­ar­innar í gegnum til­tekin ferli heima fyrir áður en kemur að töku eig­in­legrar ákvörð­un­ar. Hér á landi fara EES mál t.d. til þing­nefnda í sam­ræmi við reglur um þing­lega með­ferð EES mála og utan­rík­is­ráð­herra þarf að fá umboð á rík­is­stjórn­ar­fundi til að unnt sé að sam­þykkja ákvörðun í sam­eig­in­legu EES nefnd­inni. Á vett­vangi ESB háttar svo til að fram­kvæmda­stjórnin ásamt full­trúa utan­rík­is­þjón­ust­unnar ann­ast við­ræður við EFTA ríkin um und­an­þágur eða aðlög­un­ar­texta. Þegar báðir aðil­ar, þ.e. EFTA ríkin þrjú sam­eig­in­lega og fram­kvæmda­stjórn ESB, hafa orðið sam­mála um drög að ákvörð­un, þarf fram­kvæmda­stjórnin hins vegar að afla sér umboðs til að stað­festa ákvörð­un­ina.Fram­kvæmda­stjórnin leggur fram drög að ákvörðun fyrir Ráð­herra­ráð ESB sem þarf að stað­festa umboð til og eftir atvikum eiga sam­ráð við ESB Þing­ið. Í Ráð­herra­ráð­inu eiga sæti full­trúar allra aðild­ar­ríkja ESB.

Í til­viki þriðja orku­pakk­ans hefur þetta ferli þegar átt sér stað. EFTA ríkin hafa kom­ist að sam­komu­lagi, við­ræður við fram­kvæmda­stjórn ESB hafa átt sér stað og sam­komu­lag um aðlög­un­ar­texta stað­fest, drög að ákvörðun hafa verið afgreidd af þing­nefndum Alþing­is, rík­is­stjórn Íslands hefur veitt utan­rík­is­ráð­herra umboð til að stað­festa ákvörðun með stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara, fram­kvæmda­stjórn ESB hefur óskað heim­ildar til stað­fest­ingar frá Ráð­herra­ráði ESB og ráðið hefur tekið ákvörðun um að veita fram­kvæmda­stjórn­inni umboð.

Kjósi Alþingi að hafna því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara á ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar er ekki staðan sú að menn ein­fald­lega setj­ist niður í sam­eig­in­legu EES nefnd­inni og semji aft­ur. Sam­kvæmt 103. gr. EES-­samn­ings­ins leiðir höfnun á því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara til þess að fram­kvæmd við­kom­andi hluta EES samn­ings­ins er frestað til bráða­birgða nema sam­eig­in­lega EES-­nefndin ákveði ann­að. Síðan tekur við máls­með­ferð samn­ings­ins um lausn deilu­mála sem eftir atvikum getur falið í sér beit­ingu örygg­is­ráð­stafanna, þ.e. að hlutum samn­ings­ins sé kippt úr sam­bandi, að minnsta kosti tíma­bund­ið.

Ljúki mál­inu með sam­komu­lagi um nýja ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar gildir því hið sama og rakið er hér að fram­an. EFTA ríkin þurfa að ná sam­komu­lagi um nýja nálg­un, EFTA ríkin þurfa að full­nægja reglum heima­ríkis um aðkomu þings og rík­is­stjórn­ar, fram­kvæmda­stjórnin þarf að afla nýs umboðs frá Ráð­herra­ráði ESB o.s.frv. Ef að hinir eru til í það.

Höf­undur er fyrrum for­stöðu­maður lög­fræðis­viðs EFTA í Brus­sel.

Ekkert nýtt úr gömlu
Ekkert lát er á mótmælum almennings í Alsír. Eftir að forsetinn lét af völdum hefur reiði mótmælenda beinst að ráðherrum og öðrum valdamönnum.
Kjarninn 21. apríl 2019
Basil hassan
Dani undirbjó mörg hryðjuverk
Tilviljun réði því að hryðjuverk, sem Dani að nafni Basil Hassan undirbjó, mistókst. Ætlunin var að granda farþegaþotu. Basil Hassan hafði, ásamt samverkamönnum sínum, mörg slík hryðjuverk í hyggju.
Kjarninn 21. apríl 2019
Flóttafólk mótmælti 13. febrúar síðastliðinn.
Skert aðgengi fyrir flóttafólk að íslensku menntakerfi
Af 82 flóttamönnum sem tóku þátt í þarfagreiningu Rauða krossins í Reykjavík eru einungis 5% í námi, en 43% eiga í erfiðleikum með að komast í nám.
Kjarninn 20. apríl 2019
Guðni Karl Harðarson
Í krafti fjöldans
Kjarninn 20. apríl 2019
Skoða skattalegt umhverfi þriðja geirans
Starfshópur á að skoða hvort að skattalegar ívilnanir geti hvatt einstaklinga og fyrirtæki til að styrkja félög sem falla undir þriðja geirann. Dæmi um félög sem gætu notið góðs af mögulegum breytingum eru björgunarsveitir, íþróttafélög og mannúðarsamtök.
Kjarninn 20. apríl 2019
Það helsta hingað til: WOW air fer á hausinn með látum
Kjarninn tók saman helstu fréttamál íslensks samfélags á fyrstu mánuðum ársins 2019. Ein stærsta frétt ársins hingað til er án efa gjaldþrot WOW air eftir langvinnt dauðastríð sem fór fram fyrir opnum tjöldum.
Kjarninn 20. apríl 2019
Koma svo!
Koma svo!
Koma svo - Salt og ... paprika
Kjarninn 20. apríl 2019
Advania
Ríkið greiddi Advania rúman milljarð vegna tölvukerfa í fyrra
Upplýsingatæknifyrirtækið Advania fékk greiddan rúman milljarð fyrir rekstur og hýsingu tölvukerfa ríkisins árið 2018. Þar af greiddi ríkið 635 milljónir vegna tölvukerfisins Orra.
Kjarninn 20. apríl 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar