Hvað þýðir höfnun stjórnskipulegs fyrirvara?

Dóra Sif Tynes fjallar um ferlið í kringum þriðja orkupakkann.

Auglýsing

Í umræðu um hinn svo­nefnda þriðja orku­pakka á Alþingi hefur því verið haldið fram að það sé aug­ljós og væn­legur kostur að hafna því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara á þeirri ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar sem um ræð­ir. Þá fari málið ein­fald­lega til nefnd­ar­innar að nýju, samið verði um und­an­þágur fyrir Ísland og nefnd­ar­menn leið­ist að því búnu hlægj­andi út í vor­ið. Það hafi því engar afleið­ingar að hafna sam­þykkt þings­á­lykt­un­ar­til­lögu utan­rík­is­ráð­herra. Öld­ungis eng­ar.

Þessi mál­flutn­ingur ber þess merki að þing­menn og margir aðr­ir, jafn­vel fær­ustu sér­fræð­ing­ar, þekki ekki til hlítar hlut­verk sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar eða hvernig hún tekur ákvarð­an­ir. Enda sum­part snúið og bland­ast þar inn í bæði flókin ferli og stjórn­skip­an­legar kröfur EFTA ríkj­anna og ESB.

Reynum því að ein­falda aðeins mál­ið. Segja má að ákvarð­anir sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar séu ígildi þjóð­rétt­ar­samn­ings. Í sam­eig­in­legu EES nefn­inni eiga sæti full­trúar EFTA ríkj­anna þriggja, yfir­leitt sendi­herrar ríkj­anna í Brus­sel, ásamt full­trúa ESB, nú skrif­stofu­stjóri í utan­rík­is­þjón­ustu sam­bands­ins. Sam­kvæmt EES samn­ingnum ber EFTA ríkj­unum að tala einni röddu í nefnd­inni. Það þýðir að EFTA ríkin þrjú verða að ná sam­komu­lagi um nið­ur­stöðu áður en kemur að ákvarð­ana­töku.

Auglýsing

Ákvarð­anir verða ekki teknar í nefnd­inni nema EFTA ríkin þrjú og ESB hafi komið sér saman um nið­ur­stöðu. Þess vegna fara drög að ákvörð­unum nefnd­ar­innar í gegnum til­tekin ferli heima fyrir áður en kemur að töku eig­in­legrar ákvörð­un­ar. Hér á landi fara EES mál t.d. til þing­nefnda í sam­ræmi við reglur um þing­lega með­ferð EES mála og utan­rík­is­ráð­herra þarf að fá umboð á rík­is­stjórn­ar­fundi til að unnt sé að sam­þykkja ákvörðun í sam­eig­in­legu EES nefnd­inni. Á vett­vangi ESB háttar svo til að fram­kvæmda­stjórnin ásamt full­trúa utan­rík­is­þjón­ust­unnar ann­ast við­ræður við EFTA ríkin um und­an­þágur eða aðlög­un­ar­texta. Þegar báðir aðil­ar, þ.e. EFTA ríkin þrjú sam­eig­in­lega og fram­kvæmda­stjórn ESB, hafa orðið sam­mála um drög að ákvörð­un, þarf fram­kvæmda­stjórnin hins vegar að afla sér umboðs til að stað­festa ákvörð­un­ina.Fram­kvæmda­stjórnin leggur fram drög að ákvörðun fyrir Ráð­herra­ráð ESB sem þarf að stað­festa umboð til og eftir atvikum eiga sam­ráð við ESB Þing­ið. Í Ráð­herra­ráð­inu eiga sæti full­trúar allra aðild­ar­ríkja ESB.

Í til­viki þriðja orku­pakk­ans hefur þetta ferli þegar átt sér stað. EFTA ríkin hafa kom­ist að sam­komu­lagi, við­ræður við fram­kvæmda­stjórn ESB hafa átt sér stað og sam­komu­lag um aðlög­un­ar­texta stað­fest, drög að ákvörðun hafa verið afgreidd af þing­nefndum Alþing­is, rík­is­stjórn Íslands hefur veitt utan­rík­is­ráð­herra umboð til að stað­festa ákvörðun með stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara, fram­kvæmda­stjórn ESB hefur óskað heim­ildar til stað­fest­ingar frá Ráð­herra­ráði ESB og ráðið hefur tekið ákvörðun um að veita fram­kvæmda­stjórn­inni umboð.

Kjósi Alþingi að hafna því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara á ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar er ekki staðan sú að menn ein­fald­lega setj­ist niður í sam­eig­in­legu EES nefnd­inni og semji aft­ur. Sam­kvæmt 103. gr. EES-­samn­ings­ins leiðir höfnun á því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara til þess að fram­kvæmd við­kom­andi hluta EES samn­ings­ins er frestað til bráða­birgða nema sam­eig­in­lega EES-­nefndin ákveði ann­að. Síðan tekur við máls­með­ferð samn­ings­ins um lausn deilu­mála sem eftir atvikum getur falið í sér beit­ingu örygg­is­ráð­stafanna, þ.e. að hlutum samn­ings­ins sé kippt úr sam­bandi, að minnsta kosti tíma­bund­ið.

Ljúki mál­inu með sam­komu­lagi um nýja ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar gildir því hið sama og rakið er hér að fram­an. EFTA ríkin þurfa að ná sam­komu­lagi um nýja nálg­un, EFTA ríkin þurfa að full­nægja reglum heima­ríkis um aðkomu þings og rík­is­stjórn­ar, fram­kvæmda­stjórnin þarf að afla nýs umboðs frá Ráð­herra­ráði ESB o.s.frv. Ef að hinir eru til í það.

Höf­undur er fyrrum for­stöðu­maður lög­fræðis­viðs EFTA í Brus­sel.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Með öllu óvíst er hversu hratt ferðaþjónustan mun geta tekið við sér eftir þetta áfall og stutt við efnahagsbatann.
Vísbendingar um að botninum sé náð
Heimili á Íslandi hafa sótt um að taka 13 milljarða króna út úr séreignarsparnaði og um 6.000 heimili hafa fengið greiðslufrest af lánum. Þá hafa vaxtalækkanir skilað sér í lægri afborgunum af lánum, ekki síst til heimila.
Kjarninn 2. júní 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Sóttvarnalæknir: Áhættan virðist ekki vera mikil
PCR-mæling hjá einkennalausum einstaklingum er ekki óyggjandi próf til að greina SARS-CoV-2 veiruna, segir sóttvarnalæknir. 0-4 dögum eftir smit geti niðurstaða úr sýnatöku verið neikvæð hjá þeim sem er smitaður.
Kjarninn 2. júní 2020
Komufarþegum býðst að fara í sýnatöku frá og með 15. júní.
Staðfest: Komufarþegum mun standa sýnataka til boða
Bráðabirgðamat bendir til þess að kostnaður við sýnatöku á Keflavíkurflugvelli fyrstu tvær vikurnar frá rýmkun reglna um komu ferðamanna til landsins yrði um 160 milljónir króna ef 500 manns koma til landsins.
Kjarninn 2. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Lilja braut jafnréttislög þegar hún skipaði Pál í embætti ráðuneytisstjóra
Mennta- og menningarmálaráðherra braut jafnréttislög við skipun Páls Magnússonar í embætti ráðuneytisstjóra í nóvember síðastliðnum. Verulega skorti á efnislegan rökstuðning ráðherra fyrir ráðningunni, segir í úrskurði kærunefndar jafnréttismála.
Kjarninn 2. júní 2020
Slökkviliðsmaður berst við skógarelda í Brasilíu á síðasta ári.
Regnskógar minnkuðu um einn fótboltavöll á sex sekúndna fresti
Um tólf milljónir hektara af skóglendi töpuðust í hitabeltinu í fyrra. Skógareldar af náttúrunnar og mannavöldum áttu þar sinn þátt en einnig skógareyðing vegna landbúnaðar.
Kjarninn 2. júní 2020
Donald Trump, forseti Bandaríkjanna.
Tæpur þriðjungur Miðflokksmanna myndi kjósa Trump
Prófessor í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands segir að hátt hlutfall Miðflokksmanna sem styður Trump fylgi ákveðnu mynstri viðhorfa sem hafi mikið fylgi meðal kjósenda lýðflokka Vestur-Evrópu.
Kjarninn 2. júní 2020
Vaxtabótakerfið var einu sinni stórt millifærslukerfi. Þannig er það ekki lengur.
Vaxtabætur halda áfram að lækka og sífellt færri fá þær
Á örfáum árum hefur fjöldi þeirra fjölskyldna sem fær vaxtabætur helmingast og upphæði sem ríkissjóður greiðir vegna þeirra dregist saman um milljarða. Þetta er vegna betri eiginfjárstöðu. En hærra eignarverð leiðir líka til hærri fasteignagjalda.
Kjarninn 2. júní 2020
Óskar Steinn Jónínuson Ómarsson
Tengsl bæjarstjórahjóna við Kviku banka vekja spurningar
Leslistinn 2. júní 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar