Hvað þýðir höfnun stjórnskipulegs fyrirvara?

Dóra Sif Tynes fjallar um ferlið í kringum þriðja orkupakkann.

Auglýsing

Í umræðu um hinn svo­nefnda þriðja orku­pakka á Alþingi hefur því verið haldið fram að það sé aug­ljós og væn­legur kostur að hafna því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara á þeirri ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar sem um ræð­ir. Þá fari málið ein­fald­lega til nefnd­ar­innar að nýju, samið verði um und­an­þágur fyrir Ísland og nefnd­ar­menn leið­ist að því búnu hlægj­andi út í vor­ið. Það hafi því engar afleið­ingar að hafna sam­þykkt þings­á­lykt­un­ar­til­lögu utan­rík­is­ráð­herra. Öld­ungis eng­ar.

Þessi mál­flutn­ingur ber þess merki að þing­menn og margir aðr­ir, jafn­vel fær­ustu sér­fræð­ing­ar, þekki ekki til hlítar hlut­verk sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar eða hvernig hún tekur ákvarð­an­ir. Enda sum­part snúið og bland­ast þar inn í bæði flókin ferli og stjórn­skip­an­legar kröfur EFTA ríkj­anna og ESB.

Reynum því að ein­falda aðeins mál­ið. Segja má að ákvarð­anir sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar séu ígildi þjóð­rétt­ar­samn­ings. Í sam­eig­in­legu EES nefn­inni eiga sæti full­trúar EFTA ríkj­anna þriggja, yfir­leitt sendi­herrar ríkj­anna í Brus­sel, ásamt full­trúa ESB, nú skrif­stofu­stjóri í utan­rík­is­þjón­ustu sam­bands­ins. Sam­kvæmt EES samn­ingnum ber EFTA ríkj­unum að tala einni röddu í nefnd­inni. Það þýðir að EFTA ríkin þrjú verða að ná sam­komu­lagi um nið­ur­stöðu áður en kemur að ákvarð­ana­töku.

Auglýsing

Ákvarð­anir verða ekki teknar í nefnd­inni nema EFTA ríkin þrjú og ESB hafi komið sér saman um nið­ur­stöðu. Þess vegna fara drög að ákvörð­unum nefnd­ar­innar í gegnum til­tekin ferli heima fyrir áður en kemur að töku eig­in­legrar ákvörð­un­ar. Hér á landi fara EES mál t.d. til þing­nefnda í sam­ræmi við reglur um þing­lega með­ferð EES mála og utan­rík­is­ráð­herra þarf að fá umboð á rík­is­stjórn­ar­fundi til að unnt sé að sam­þykkja ákvörðun í sam­eig­in­legu EES nefnd­inni. Á vett­vangi ESB háttar svo til að fram­kvæmda­stjórnin ásamt full­trúa utan­rík­is­þjón­ust­unnar ann­ast við­ræður við EFTA ríkin um und­an­þágur eða aðlög­un­ar­texta. Þegar báðir aðil­ar, þ.e. EFTA ríkin þrjú sam­eig­in­lega og fram­kvæmda­stjórn ESB, hafa orðið sam­mála um drög að ákvörð­un, þarf fram­kvæmda­stjórnin hins vegar að afla sér umboðs til að stað­festa ákvörð­un­ina.Fram­kvæmda­stjórnin leggur fram drög að ákvörðun fyrir Ráð­herra­ráð ESB sem þarf að stað­festa umboð til og eftir atvikum eiga sam­ráð við ESB Þing­ið. Í Ráð­herra­ráð­inu eiga sæti full­trúar allra aðild­ar­ríkja ESB.

Í til­viki þriðja orku­pakk­ans hefur þetta ferli þegar átt sér stað. EFTA ríkin hafa kom­ist að sam­komu­lagi, við­ræður við fram­kvæmda­stjórn ESB hafa átt sér stað og sam­komu­lag um aðlög­un­ar­texta stað­fest, drög að ákvörðun hafa verið afgreidd af þing­nefndum Alþing­is, rík­is­stjórn Íslands hefur veitt utan­rík­is­ráð­herra umboð til að stað­festa ákvörðun með stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara, fram­kvæmda­stjórn ESB hefur óskað heim­ildar til stað­fest­ingar frá Ráð­herra­ráði ESB og ráðið hefur tekið ákvörðun um að veita fram­kvæmda­stjórn­inni umboð.

Kjósi Alþingi að hafna því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara á ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar er ekki staðan sú að menn ein­fald­lega setj­ist niður í sam­eig­in­legu EES nefnd­inni og semji aft­ur. Sam­kvæmt 103. gr. EES-­samn­ings­ins leiðir höfnun á því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara til þess að fram­kvæmd við­kom­andi hluta EES samn­ings­ins er frestað til bráða­birgða nema sam­eig­in­lega EES-­nefndin ákveði ann­að. Síðan tekur við máls­með­ferð samn­ings­ins um lausn deilu­mála sem eftir atvikum getur falið í sér beit­ingu örygg­is­ráð­stafanna, þ.e. að hlutum samn­ings­ins sé kippt úr sam­bandi, að minnsta kosti tíma­bund­ið.

Ljúki mál­inu með sam­komu­lagi um nýja ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar gildir því hið sama og rakið er hér að fram­an. EFTA ríkin þurfa að ná sam­komu­lagi um nýja nálg­un, EFTA ríkin þurfa að full­nægja reglum heima­ríkis um aðkomu þings og rík­is­stjórn­ar, fram­kvæmda­stjórnin þarf að afla nýs umboðs frá Ráð­herra­ráði ESB o.s.frv. Ef að hinir eru til í það.

Höf­undur er fyrrum for­stöðu­maður lög­fræðis­viðs EFTA í Brus­sel.

Kristbjörn Árnason
Pantaðar pólitískar tillögur frá OECD og AGS
Leslistinn 18. september 2019
Nú geta mötuneyti sýnt kolefnisspor máltíða
Kolefnisreiknivélin Matarspor sem reiknar og sýnir kolefnisspor máltíða og ber það saman við akstur fólksbíla stendur nú mötuneytum og matsölustöðum til boða gegn greiðslu. Reiknivélin á að auðvelda fólki að taka upplýstar ákvarðanir um eigin neyslu.
Kjarninn 18. september 2019
Aukið flæði bankaupplýsinga það sem koma skal
Með nýrri Evróputilskipun gefst fólki tækifæri til að velja að deila fjármálagögnum sínum með fyrirtækjum sem hyggjast bjóða þeim upp á fjármálatengda þjónustu. Samkvæmt Persónuvernd er mikilvægt að fyrirtæki útskýri vel skilmála fyrir viðskiptavinunum.
Kjarninn 18. september 2019
Bandarískum ferðamönnum fækkar mest
Bandaríkjamenn þykja verðmætir ferðamenn þar sem þeir eyða hlutfallslega miklu þrátt fyrir að stoppa stutt. Þeim hefur þó fækkað verulega frá falli WOW air og voru brottfarir Bandaríkjamanna frá landinu 36 prósent færri í ágúst en í fyrra.
Kjarninn 18. september 2019
Fasteignaverð hækkað lítið eitt á undanförnu ári
Fasteignamarkurðinn hefur kólnað umtalsvert, undanfarin misseri.
Kjarninn 17. september 2019
Fjögur samtök hlutu viðurkenningu Íslandsdeidlar Amnesty.
Skipuleggjendur loftslagsverkfallanna hlutu viðurkenningu Amnesty
Fjögur samtök hlutu viðurkenningu Íslandsdeildar Amnesty International fyrir forystu hérlendis í baráttunni gegn loftslagsbreytingum. Allsherjarverkfallsvika fyrir loftslagið hefst núna á föstudaginn.
Kjarninn 17. september 2019
Skeljungur kaupir Basko á 30 milljónir og yfirtöku skulda
Basko, fyrirtæki sem var áður stýrt af nýráðnum forstjóra Skeljungs, hefur verið selt til Skeljungs. Hlutur í Eldum Rétt verður undanskilin kaupunum.
Kjarninn 17. september 2019
Telja Jónas hæfastan
Dómnefnd um hæfni umsækjenda um embætti dómara hefur skilað umsögn sinni um umsækjendur um embætti dómara sem mun hafa starfsstöð við Héraðsdóm Reykjaness en sinna störfum við alla héraðsdómstóla.
Kjarninn 17. september 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar