Hvað þýðir höfnun stjórnskipulegs fyrirvara?

Dóra Sif Tynes fjallar um ferlið í kringum þriðja orkupakkann.

Auglýsing

Í umræðu um hinn svo­nefnda þriðja orku­pakka á Alþingi hefur því verið haldið fram að það sé aug­ljós og væn­legur kostur að hafna því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara á þeirri ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar sem um ræð­ir. Þá fari málið ein­fald­lega til nefnd­ar­innar að nýju, samið verði um und­an­þágur fyrir Ísland og nefnd­ar­menn leið­ist að því búnu hlægj­andi út í vor­ið. Það hafi því engar afleið­ingar að hafna sam­þykkt þings­á­lykt­un­ar­til­lögu utan­rík­is­ráð­herra. Öld­ungis eng­ar.

Þessi mál­flutn­ingur ber þess merki að þing­menn og margir aðr­ir, jafn­vel fær­ustu sér­fræð­ing­ar, þekki ekki til hlítar hlut­verk sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar eða hvernig hún tekur ákvarð­an­ir. Enda sum­part snúið og bland­ast þar inn í bæði flókin ferli og stjórn­skip­an­legar kröfur EFTA ríkj­anna og ESB.

Reynum því að ein­falda aðeins mál­ið. Segja má að ákvarð­anir sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar séu ígildi þjóð­rétt­ar­samn­ings. Í sam­eig­in­legu EES nefn­inni eiga sæti full­trúar EFTA ríkj­anna þriggja, yfir­leitt sendi­herrar ríkj­anna í Brus­sel, ásamt full­trúa ESB, nú skrif­stofu­stjóri í utan­rík­is­þjón­ustu sam­bands­ins. Sam­kvæmt EES samn­ingnum ber EFTA ríkj­unum að tala einni röddu í nefnd­inni. Það þýðir að EFTA ríkin þrjú verða að ná sam­komu­lagi um nið­ur­stöðu áður en kemur að ákvarð­ana­töku.

Auglýsing

Ákvarð­anir verða ekki teknar í nefnd­inni nema EFTA ríkin þrjú og ESB hafi komið sér saman um nið­ur­stöðu. Þess vegna fara drög að ákvörð­unum nefnd­ar­innar í gegnum til­tekin ferli heima fyrir áður en kemur að töku eig­in­legrar ákvörð­un­ar. Hér á landi fara EES mál t.d. til þing­nefnda í sam­ræmi við reglur um þing­lega með­ferð EES mála og utan­rík­is­ráð­herra þarf að fá umboð á rík­is­stjórn­ar­fundi til að unnt sé að sam­þykkja ákvörðun í sam­eig­in­legu EES nefnd­inni. Á vett­vangi ESB háttar svo til að fram­kvæmda­stjórnin ásamt full­trúa utan­rík­is­þjón­ust­unnar ann­ast við­ræður við EFTA ríkin um und­an­þágur eða aðlög­un­ar­texta. Þegar báðir aðil­ar, þ.e. EFTA ríkin þrjú sam­eig­in­lega og fram­kvæmda­stjórn ESB, hafa orðið sam­mála um drög að ákvörð­un, þarf fram­kvæmda­stjórnin hins vegar að afla sér umboðs til að stað­festa ákvörð­un­ina.Fram­kvæmda­stjórnin leggur fram drög að ákvörðun fyrir Ráð­herra­ráð ESB sem þarf að stað­festa umboð til og eftir atvikum eiga sam­ráð við ESB Þing­ið. Í Ráð­herra­ráð­inu eiga sæti full­trúar allra aðild­ar­ríkja ESB.

Í til­viki þriðja orku­pakk­ans hefur þetta ferli þegar átt sér stað. EFTA ríkin hafa kom­ist að sam­komu­lagi, við­ræður við fram­kvæmda­stjórn ESB hafa átt sér stað og sam­komu­lag um aðlög­un­ar­texta stað­fest, drög að ákvörðun hafa verið afgreidd af þing­nefndum Alþing­is, rík­is­stjórn Íslands hefur veitt utan­rík­is­ráð­herra umboð til að stað­festa ákvörðun með stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara, fram­kvæmda­stjórn ESB hefur óskað heim­ildar til stað­fest­ingar frá Ráð­herra­ráði ESB og ráðið hefur tekið ákvörðun um að veita fram­kvæmda­stjórn­inni umboð.

Kjósi Alþingi að hafna því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara á ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar er ekki staðan sú að menn ein­fald­lega setj­ist niður í sam­eig­in­legu EES nefnd­inni og semji aft­ur. Sam­kvæmt 103. gr. EES-­samn­ings­ins leiðir höfnun á því að aflétta stjórn­skipu­legum fyr­ir­vara til þess að fram­kvæmd við­kom­andi hluta EES samn­ings­ins er frestað til bráða­birgða nema sam­eig­in­lega EES-­nefndin ákveði ann­að. Síðan tekur við máls­með­ferð samn­ings­ins um lausn deilu­mála sem eftir atvikum getur falið í sér beit­ingu örygg­is­ráð­stafanna, þ.e. að hlutum samn­ings­ins sé kippt úr sam­bandi, að minnsta kosti tíma­bund­ið.

Ljúki mál­inu með sam­komu­lagi um nýja ákvörðun sam­eig­in­legu EES nefnd­ar­innar gildir því hið sama og rakið er hér að fram­an. EFTA ríkin þurfa að ná sam­komu­lagi um nýja nálg­un, EFTA ríkin þurfa að full­nægja reglum heima­ríkis um aðkomu þings og rík­is­stjórn­ar, fram­kvæmda­stjórnin þarf að afla nýs umboðs frá Ráð­herra­ráði ESB o.s.frv. Ef að hinir eru til í það.

Höf­undur er fyrrum for­stöðu­maður lög­fræðis­viðs EFTA í Brus­sel.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Myndin er fengin úr kerfisáætlun Landsnets 2016-2025. „DC-strengur á Sprengisandsleið hefur jákvæð áhrif á mögulega lengd jarðstrengja á Norðurlandi,“ segir í myndatexta.
Sprengisandskapall „umfangsmikil og dýr“ framkvæmd fyrir „fáa kílómetra“ af jarðstreng í Blöndulínu
Landsnet tekur ekki undir þau sjónarmið Samtaka um náttúruvernd á Norðurlandi að skynsamlegt sé að leggja jarðstreng yfir Sprengisand til að auka möguleika á því að leggja hluta Blöndulínu 3 í jörð.
Kjarninn 20. maí 2022
Hersir Sigurgeirsson
Segir sig frá úttektinni á sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka
Bankasýsla ríkisins sendi bréf til ríkisendurskoðanda með ábendingu um að Hersir Sigurgeirsson hefði sett „like“ á tiltekna færslu á Facebook sem varðaði útboðið. „Ég kann ekki við slíkt eftirlit,“ segir Hersir.
Kjarninn 20. maí 2022
Hvernig gengur að koma úkraínskum flóttabörnum inn í skólakerfið?
Langfæst börn sem flúið hafa stríðið í Úkraínu með foreldrum sínum á síðustu vikum og mánuðum eru komin inn í skólakerfið hér á landi og spila þar inn margir þættir. Samstarf á milli stærstu sveitarfélaganna hefur þó gengið vel.
Kjarninn 20. maí 2022
Jarðskjálftahrinur ollu mikilli hræðslu meðal barna og engar upplýsingar voru veittar til fólksins, sem margt glímir við áfallastreituröskun. Ásbrú er því ekki ákjósanlegasti dvalarstaðurinn fyrir fólk sem flúið hefur stríðsátök, að mati UN Women.
Konur upplifi sig ekki öruggar á Ásbrú – og erfitt að koma óskum á framfæri
UN Women á Íslandi gera alvarlegar athugasemdir við svör Útlendingastofnunar varðandi útbúnað og aðstæður fyrir flóttafólk og umsækjendur um alþjóðlega vernd á Ásbrú.
Kjarninn 20. maí 2022
Myndir af börnum í Austur-Kongó með alvarleg einkenni apabólu.
Fimm staðreyndir um apabólu
Apabóla er orð sem Íslendingar höfðu fæstir heyrt þar til nýverið er tilfelli af þessum sjúkdómi hófu að greinast í Evrópu og Norður-Ameríku. Sjúkdómurinn er hins vegar vel þekktur í fátækustu ríkjum heims þar sem þúsundir sýkjast árlega.
Kjarninn 19. maí 2022
Sonja Ýr Þorbergsdóttir formaður BSRB
„Hlutverk hins opinbera er að tryggja öllum húsnæðisöryggi“
Formaður BSRB segir að margt sé til bóta í tillögunum starfshóps um aðgerðir og umbætur á húsnæðismarkaði – og gefi ástæðu til hóflegrar bjartsýni um betri tíma.
Kjarninn 19. maí 2022
Árni Guðmundsson
Af þreyttasta frumvarpi Íslandssögunnar
Kjarninn 19. maí 2022
Jóhannes Þór Skúlason er framkvæmdastjóri Samtaka ferðaþjónustunnar.
Vilja margföldun á framlagi ríkisins til rannsókna í ferðaþjónustu
Samtök ferðaþjónustunnar gagnrýna framsetningu á framlögum til ferðamála í umsögn sinni við fjármálaáætlun. Samtökin óska eftir 250 milljón króna árlegri hækkun framlaga til rannsókna í greininni á gildistíma áætlunarinnar.
Kjarninn 19. maí 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar