Eru 2+2= 5?

Andrés Pétursson, formaður Evrópusamtakanna, skrifar um þriðja orkupakkann.

Auglýsing

Það hefur verið skrýt­ið að fylgj­ast með umræð­unni um þriðja orku­pakk­ann að und­an­förnu. Ótrú­legt magn af mis­vísandi og jafn­vel röngum upp­lýs­ingum hefur verið haldið að lands­mönn­um. Sann­leik­ur­inn virð­is­t ekki skipta sum­a ­máli heldur er haldið áfram að hamra á áróðr­inum eins og það muni eitt­hvað breyta stað­reynd­um. Jafn­vel for­ystu­menn stjórn­mála­flokka koma fram í fjöl­miðlum og halda frammi full­yrð­ingum sem stand­ast enga skoð­un.  Málið er að 2+2 eru alltaf 4 alveg sama þótt ein­hverjir hamist við að reyna að sann­færa fólk að talan sé 5.

Kíkjum á helstu full­yrð­ingar sem hefur verið haldið á lofti í umræð­unn­i. 

  1. Ísland tapar yfir­ráðum yfir auð­lindum sín­um. Þetta er rangt. Ísland heldur áfram fullu for­ræði yfir orku­auð­lind­inni. Erlendur aðili getur ekki fyr­ir­skipað lagn­ingu sæstrengs eða hvernig eigi að hátta eign­ar­haldi með orku á Íslandi. Stað­reyndin er sú að þriðji orku­pakk­inn hefur engin áhrif á for­ræði Íslend­inga yfir orku­auð­lind­inni.
  2. Orku­pakk­inn stang­ast á við stjórn­ar­skrána. Þetta er rangt. Nán­ast allir lög­spek­ingar stað­festa það. Meira að segja Stefán Már Stef­áns­son og Frið­rik Árni Hir­st, sem and­stæð­ingar Orku­pakk­ans hafa vísað mikið til, segja: ,,Eng­inn lög­fræði­legur vafi er á því að sú leið sem við lögðum til og lögð er til grund­vallar í þings­á­lykt­un­ar­til­lögur utan­rík­is­ráð­herra er í sam­ræmi við stjórnarskrá.“
    Auglýsing
  3. Orku­pakk­inn skuld­bindur íslensk stjórn­völd til að einka­væða Lands­virkj­un­ar. Þetta er rangt. Hvorki Evr­ópu­sam­bandið né ESA hafa neinar vald­heim­ildir til að skipta upp eða einka­væða íslensk orku­fyr­ir­tæki. Engin nýmæli eru í þriðja orku­pakk­anum sem geta stuðlað að slíku. Stað­reyndin er sú að þriðji orku­pakk­inn hefur enga þýð­ingu gagn­vart einka­væð­ingu, eign­ar­haldi eða upp­skipt­ingu íslenskra orku­fyr­ir­tækja.
  4. Ísland þarf að sam­þykkja lagn­ingu sæstrengs til Evr­ópu. Þetta er rangt. Það er ekk­ert sem skuld­bindur Íslend­inga til að leggja sæstreng til eða taka á móti sæstreng frá Evr­ópu. Stað­reyndin er sú að þriðji orku­pakk­inn leggur engar skyldur á herðar Íslands að sam­þykkja lagn­ingu sæstrengs.
  5. Orku­pakk­inn felur í sér fram­sal vald­heim­ilda til Brus­sel. Þetta er rangt. Ákvæði þriðja orku­pakk­ans um vald­fram­sal hafa enga þýð­ingu á Íslandi þar sem engin teng­ing er við innri raf­orku­markað Evr­ópu.
  6. Ekk­ert sé minnst á orku­mál í EES samn­ingnum og því eigi að hafna þessu máli. Þetta er rangt.  Í 24. gr. EES samn­ings­ins eru sér­stök ákvæði og fyr­ir­komu­lag varð­andi orku­mál. Sér­stak­lega í lV. Við­auka.  Þar seg­ir: ,,Innan ESB hefur ekki þró­ast nema í mjög tak­mörk­uðu mæli sam­eig­in­leg stefna í orku­mál­u­m...­Sam­eig­in­legar reglur verða þó um gagn­kvæma til­kynn­ing­ar­skyldu um fjár­fest­ingar á sviði jarð­ol­íu, jarð­gass og raf­orku, blöndun ann­ars elds­neytis í olíu og aðgang að orku­flutn­inga­neti. Hið síð­asta gæti komið að gagni ef og þegar af útflutn­ingi orku frá Íslandi til Evr­ópu með sæstreng ef verð­ur.“
  7. Orku­verð mun hækka með sam­þykkt orku­pakk­ans. Þetta er mjög vafasöm full­yrð­ing. Skýrsla sem verk­fræði­stofan Efla hefur unnið fyrir for­sæt­is­ráðu­neytið bendir til að orku­kostn­aður heim­ila hafi fylgt almennri verð­lags­þróun frá árinu 2005. Orku­veita Reykja­víkur hækk­aði að vísu verð undir lok árs 2010 vegna rekstr­ar­vanda þess tíma. Sú hækkun hafði ekk­ert með orku­pakk­ana að gera né upp­skipt­ingu Orku­veit­unn­ar. Stað­reyndin er sú að þriðji orku­pakk­inn eykur neyt­enda­vernd, stuðlar  að auk­inni sam­keppni og jafn­ræði milli aðila sem ætti almennt að stuðla að lægra verði en ekki hærra.
  8. Við getum hafnað Orku­pakk­anum án nokk­urra afleið­inga fyrir EES sam­starf­ið. Þetta er mjög vafasöm full­yrð­ing.  Gunnar Dofri Ólafs­son lög­fræð­ingur kom með skemmti­lega sam­lík­ingu í grein í Kjarn­anum nýlega. Þar sagð­ist hann hafa fullan rétt á því að koma blind­fullur heim til kærust­unnar sinnar á hverri nóttu.  Það væri hins vegar öruggt að sú fram­koma myndi örugg­lega hafa áhrif á sam­band sitt við hana. Á margan hátt má bera þetta saman við sam­starfið innan EES. Ein­hver er ástæða fyrir því að ekk­ert aðild­ar­land hefur beitt neit­un­ar­valdi frá upp­hafi.  Fundin er mála­miðlun í sam­eig­in­legu EES nefnd­inni ef löndin telja að þjóð­hags­lega mik­il­vægt mál sé að ræða. Stað­reyndin er sú að þriðji orku­pakk­inn er búinn að vera í þing­legri með­ferð síðan 2010. Árið 2017 var málið afgreitt frá Sam­eig­in­legu EES nefnd­inni án athuga­semda íslenskra stjórn­valda. Svo mæta hérna ein­hverjir norskir Mið­flokks­menn og þá verður allt vit­laust. Þeir vita mæta­vel að ef málið er fellt hér þá tekur það ekki heldur gildi í Nor­egi. Þeim mistókst að stoppa málið i Nor­egi og reyna því að hafa áhrif á umræð­una hér á landi. En við eigum að skoða þetta út frá íslenskum hags­munum en ekki áhuga norskra Mið­flokks­manna að trufla EES sam­starf­ið.

Það er eðli­legt að vera ekki alltaf sam­mála í póli­tík. En að næra lýð­skrumið með full­yrð­ingum sem eiga sér enga stoð í raun­veru­leik­anum er óboð­legt í opin­berri umræðu. Sér­stak­lega þegar óprút­tnum aðferðum er beitt til að hafa áhrif á skoð­anir almenn­ing. Dæmi um slíkan ófögnuð er að gróu­sögu um per­sónu­lega hags­muni utan­rík­is­ráð­herra og maka hans er fleytt inn í umræð­una á mjög Brexít­iskan hátt. Þrátt fyrir að þetta hafi verið margleið­rétt þá dúkkar þetta hvað eftir annað upp í rök­semd­ar­færslum and­stæð­inga orku­pakk­ans.  

Það verður að hrósa þing­mönnum Sjálf­stæð­is­flokks­ins og þá sér­stak­lega ráð­herr­unum Guð­laugi Þór Þórð­ar­syni og Þór­dísi Kol­brúnu Reyk­fjörð Gylfa­dóttur fyrir mál­efna­lega umræðu í þessu hita­máli. Þau hafa verið óþreyt­andi að koma réttum upp­lýs­ingum á fram­færi þrátt fyrir mikla pressu frá fyrr­ver­andi áhrifa­fólki í flokkn­um.

Þetta fram­tak ásamt skrifum ýmissa for­ráða­manna sam­taka og fyr­ir­tækja virð­ist hafa skilað árangri. Í nýj­ustu skoð­ana­könnun varð­andi þetta mál kom í ljós að eftir því sem fólk kynnti sér málið betur því betur gerði það sér grein fyrir stað­reyndum máls­ins. Það er því von að lýð­skrum og fals­fréttir eiga ekki upp á pall­borðið hjá Íslend­ing­um.

Höf­undur er með M.Sc. gráðu í Evr­ópu­fræðum frá London School of Economics og hefur starfað að Evr­ópu­málum í 25 ár.

Myndin er frá mótmælunum í Hong Kong í júní.
Evrópuþingið gagnrýnir aðstæður í Hong Kong
Bæði yfirvöld í Hong Kong og Beijing hafa gagnrýnt Evrópuþingið fyrir ályktunina og segja hana vera hræsni af hálfu þingsins.
Kjarninn 19. júlí 2019
Skora á Almenna innheimtu ehf. að hætta innheimtu á ólöglegum lánum
Fyrir liggur að vextir á smálánum eru margfalt hærri en heimilt er samkvæmt lögum, en þrátt fyrir það eru lántakendur enn krafðir um endurgreiðslu á ólöglegum vöxtum af innheimtufyrirtækinu Almenn innheimta ehf..
Kjarninn 19. júlí 2019
Birna Lárusdóttir
Viljum við fara aftur á byrjunarreit?
Kjarninn 19. júlí 2019
Húsavík á kortið í alþjóðlegu strandhreinsunarátaki
Húsavík heimsækja árlega yfir 100 þúsund ferðamenn í þeim tilgangi að skoða hvali. Ferðaþjónustufyrirtæki á svæðinu sameinuðust í átaki í að hreins strandlengjuna, og vel tókst til.
Kjarninn 19. júlí 2019
Sjálfstæðisflokkur ekki mælst minni frá hruni – Miðjan í andstöðunni nú stærri en stjórnin
Fylgi Sjálfstæðisflokksins hefur ekki mælst lægra frá hruni, samanlagt fylgi ríkisstjórnarflokkanna hefur ekki mælst lægra á kjörtímabilinu og frjálslynda miðjublokkin er nú stærri en ríkisstjórnin.
Kjarninn 19. júlí 2019
Fylgi Miðflokks hærra en Vinstri grænna
Fylgi Miðflokksins eykst verulega á milli mánaða og mælist nú 14,4 prósent. Fylgi flokksins mælist nú hærra en bæði Vinstri grænna og Samfylkingarinnar.
Kjarninn 19. júlí 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Apple Pay og Enski Boltinn í boði fyrir alla
Kjarninn 19. júlí 2019
Þota ALC flogin til Evrópu
Bandaríska flugleigufélagið ALC hefur átt í deilum við Isavia um þotuna. Isavia vildi kyrrsetja vélina til að tryggja greiðslur upp í tveggja milljarða króna skuldir WOW air.
Kjarninn 19. júlí 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar