Virðum kjarasamninga og samningsbundin réttindi

Kristján Þórður Snæbjarnarson, formaður Rafiðnaðarsambands Íslands, skrifar um baráttuna gegn gerviverktöku.

Auglýsing

Gömul og þekkt meinsemd á vinnumarkaði er því miður að ryðja sér aftur til rúms í íslensku samfélagi. Þetta er svokölluð gerviverktaka. Gerviverktaka á sér stað þegar fyrirtæki ákveða að setja ekki starfsfólk sitt á launaskrá í fasta vinnu, heldur borga einungis verktakalaun. Þessi óæskilega þróun er ekki bundin einungis við Ísland. Baráttan gegn gerviverktöku á sér stað um alla Evrópu og í raun í heiminum öllum. 

Nú þegar stéttarfélög iðnaðarmanna og Samtök atvinnulífsins hafa skrifað undir kjarasamninga, eftir langar og strembnar viðræður, og þeir samningar eru komnir í kynningarferli, er mikilvægt að ræða á sama tíma mikilvægi þess að allir aðilar taki höndum saman og útrými gerviverktöku. Hvers vegna? Jú, gerviverktaka er leið sem er því miður notuð til að sniðganga kjarasamninga og draga úr réttindum fólks. 

Hvernig virkar gerviverktaka?

Við iðnaðarmenn vorum auðvitað ekki að semja til þess að þeir samningar yrðu síðan hunsaðir með gömlum brellum. Gerviverktaka er slík brella. Vitaskuld er verktaka sem slík algengt fyrirkomulag á vinnumarkaði, hentar oft og getur að sjálfsögðu verið hið eðlilegasta mál. Fyrirtæki ráða verktaka — önnur fyrirtæki eða einyrkja — í afmörkuð verk, samkvæmt samningi þar um. Gerviverktaka er hins vegar allt önnur ella. Hún er ekkert annað en markviss svik við launafólk. 

Auglýsing

Fólk á vinnumarkaði á almennt að njóta samningsbundinna réttinda og kjara. Einstaklingur sem er ráðinn sem verktaki á vinnustað nýtur ekki slíkra réttinda eða kjara. Upphæðin sem verktaki fær fyrir vinnu sína kann að líta vel út á blaði. En þegar dæmið er reiknað til enda koma verktakagreiðslur sjaldan vel út, það hallar yfirleitt á starfsmanninn. Öfugt við launafólk þurfa verktakar nefnilega að standa skil á alls konar gjöldum, eins og tryggingargjaldi og öðrum launatengdum gjöldum og samningsbundnum gjöldum eins og lífeyrisgreiðslum. Þar á ofan er verktaki hlunnfarinn ýmsum réttindum tengdum orlofi, vinnutíma, frídögum og veikindum. Sá sem ræður meginhluta af sínu starfsfólki sem verktaka fer því yfirleitt hlæjandi í bankann. Starfsfólkið tapar. Vinnuveitandi græðir. 

Skerum upp herör

Í tilefni kjarasamninga er afskaplega mikilvægt að hamra á því, að fólk þekki réttindi sín og skyldur. Það að ráða fólk — sem á að vera launafólk — til verktöku er aðferð sem óprúttnir aðilar nota til þess að reyna að nýta sér neyð fólks og bága stöðu. Fyrirtæki eiga ekki að komast hjá því að greiða launafólki þau laun og réttindi sem kjarasamningar kveða á um. Það er lykilatriði málsins. Við hljótum öll að geta sammælst um það á þessum tímamótum að við þurfum að skera upp herör gegn gerviverktöku og þeirri ömurlegu meinsemd allri. Tryggjum örugg störf, með fullum réttindum launafólks.

Höfundur er formaður Rafiðnaðarsambands Íslands.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinar Frímannsson
Fátækleg umfjöllun – Stefna Flokks fólksins í umhverfismálum
Kjarninn 20. september 2021
Meiri líkur en minni á því að hægt verði að mynda miðjustjórn sem teygir sig til vinstri
Þrjár gerðir fjögurra flokka stjórna sem innihalda miðju- og vinstriflokka mælast með meiri líkur á að geta orðið til en sitjandi ríkisstjórn hefur á því að sitja áfram.
Kjarninn 20. september 2021
Frá undirritun lífskjarasamningsins í apríl árið 2019.
Forsendur brostnar og örlög lífskjarasamningsins ráðist 30. september
Forsendunefnd ASÍ og SA hefur komist að þeirri niðurstöðu að forsendur lífskjarasamningsins frá 2019 séu brostnar, hvað aðgerðir stjórnvalda varðar. Formaður VR segir að örlög samninganna muni ráðast á fundi samninganefnda ASÍ og SA 30. september.
Kjarninn 20. september 2021
Sonja Ýr Þorbergsdóttir
Einkarekstur í heilbrigðisþjónustu er engin töfralausn
Kjarninn 20. september 2021
Þorvarður Bergmann Kjartansson
Þegar sumir hafa vald yfir öðrum
Kjarninn 20. september 2021
Hildur Gunnarsdóttir
Húsnæðispólitík og arkitektúr
Kjarninn 20. september 2021
Inga Sæland, formaður Flokks fólksins
Gæti kostað 50-60 milljarða að gera 350 þúsund króna laun skatt- og skerðingalaus
Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Ingu Sæland um að færsla á persónuafslætti frá „þeim ríku“ til hinna efnaminni geti fjármagnað 350 þúsund króna skattfrjálsa framfærslu.
Kjarninn 20. september 2021
Segja mikilvægt að undirbúa innviði og regluverk fyrir græna orkuframleiðslu
Íslendingar ættu að nýta þau tækifæri sem felast í orkuskiptum hérlendis og undirbúa innviði og regluverk fyrir samkeppnishæfa framleiðslu á kolefnislausum orkugjöfum, að mati tveggja verkfræðinga hjá EFLU.
Kjarninn 20. september 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar