Réttilega að málum staðið

Örn Bárður Jónsson telur að stjórnarskrá verði aldrei skrifuð af pólitískum fulltrúum sem berjast fyrir sérhagsmunum tiltekinna hópa. Hún verði aðeins samin af stjórnlagaþingi sem vinnur í umboði þjóðar sinnar sem hefur valið fulltrúana.

Auglýsing

Margar eru þær Neskirkjurnar á Norðurlöndum og ein er sú sem ég þjóna í Noregi og hef gert frá ársbyrjun 2016. Á kirkjugarðsveggnum er skjöldur til að minnast atburðar í ársbyrjun 1814. Christian Fredrik konungur hafði sent út bréf í febrúar sama ár til allra landshluta og beðið um að kosnir yrðu fulltrúar til stjórnlagaþings.

Aðsend myndUm allt land fór kosning fram í hverju prestakalli nema í Nordland. Pósturinn barst heimamönnum þar ekki fyrr en í mars og þá var árleg fiskgengd í algleymingi og karlarnir sögðust þurfa að stunda veiðar meðan færi gæfist og hefðu því engan tíma til að sinna svona verkefni, þeir þyrftu að sækja björg í bú. Þessa var minnst í útvarpi nýlega og þá sagt að karlarnir hefðu nú bara getað haldið áfram að fiska en sent konurnar á stjórnlagaþingið. En þá voru aðrir tímar en nú. En hvað um það. Um allt land fór fram kosning í höfuðkirkjum hvers prestakalls og fulltrúarnir valdir.

Aðsend myndÍ Neskirkju er líka mynd af bréfi sem sýnir niðurstöðuna hér í sveit.

Þingfulltrúarnir 112 komu svo saman sama á Eiðsvelli 10. apríl 1814 og skiluðu tilbúinni stjórnarskrá sem var samþykkt 17. maí sama ár.

Þjóðin hafði valið sína fulltrúa og þeir samið stjórnarskrá í umboði hennar.

Ferillinn var þessi. 12. apríl setti Ríkissamkoman (Riksforsamlingen, þ.e. þingfulltrúarnir 112) á fót stjórnlaganefnd sem skyldi koma með tillögu að stjórnarskrá. Christian Magnus Falsen var valinn til forystu. Fjórum dögum síðar lagði nefndin fram 11 grundvallaratriði til frekari úrvinnslu. Noregur skyldi vera frjálst, óháð og óskiptanlegt ríki. Konungur skyldi hafa framkvæmdavald, þing valið af þjóðinni löggjafar- og ákvörðunarvald, og sjálfstæðir dómstólar dómsvald. Trúfrelsi og prentfrelsi skyldi tryggja en Gyðingar fengu þó ekki að búa í ríkinu. Þeir fengu réttindin síðar. Eftir þetta hóf stjórnlaganefndin vinnu sína við sjálfa stjórnarskrána. 2. maí lagði hún fram tillögu með 115 greinum. Einhugur ríkti um tillöguna og 4.-11. maí samþykkti Ríkissamkoman stjórnarskrána. Þá hófst nokkurra daga deila um hlutverk konungs sem lauk þegar Ríkissamkoman kom prúðbúin saman 17. maí og valdi sér konung hins nýja ríkis. 19. maí tók Christian Frederik við krúnunni og daginn eftir var Ríkissamkoman leyst upp.

Auglýsing

Á Íslandi var sett í gang sambærilegt ferli árið 2009 og 25 fulltrúar valdir af þjóðinni 2010 til setu á stjórnlagaþingi. Kosningin var síðan lýst ógild vegna þess að hugsanlega hefðu einhverjir hugsanlega getað séð á milli kjörklefa. Hæstiréttur sem hefur frá upphafi verið skipaður að mestu leyti flokkshollum undirsátum Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks lýstu kosninguna ógilda út frá eintómum hýpótesum um að hugsanlega hefði einhverjir hugsanlega getað svindlað. Engin dæmi voru til um neitt misferli og kosningabásarnir sem notaðir voru eru samskonar og tíðkast við kjör í mörgum nágrannalöndum. Reynir Axelsson, stærðfræðingur, jarðaði niðurstöðu Hæstaréttar, með gildum rökum og óhrekjanlegum. En úrskurðurinn stóð. Spyrja má í því samhengi: Hafa ekki allar kosningar á Íslandi verið haldnar í samskonar samhengi hugsanlegra ágalla eða möguleika til misferlis, það er hýpotetiskt ólöglegar? Og eru þá ekki allar íslenskar kosningar ógildar? 

Nóg um það.

Jóhanna Sigurðardóttir, forsætisráðherra, sem af hugrekki og skilningi á lýðræðinu setti ferlið af stað valdi eina rétta kostinn í stöðunni og skipaði þá 25 einstaklinga sem þjóðin hafði valið til stjórnlagaráðs.

Ráðið samdi stjórnarskrá á 4 mánuðum með 114 greinum og skilaði til Alþingis. Aldrei fyrr í mannkynssögunni hefur stjórnarskrá verið samin í eins mikilli samvinnu við almenning og í þessu tilfelli. Fræðimenn við helstu háskóla heims þar sem stjórnarskrár eru sérstaklega til umfjöllunar og rannsóknar hafa lokið upp lofi um þetta verk.

En á Íslandi eru til valdablokkir sem vilja ekki réttlæti handa fólkinu í landinu. Þær braska með valdið til að tryggja sérhagsmuni einstaklinga og hópa sem þeim eru þóknanlegir. Eða kannski er þessu einmitt öfugt farið: Sérhagsmunahóparnir hafa krækt sér í veð í fulltrúum ákveðinna flokka og stýra þeim svo sem strengjabrúður væru?

Framkoma Sjálfstæðisflokks, Framsóknar, Vinstri grænna og Samfylkingar hefur verið fyrir neðan allar hellur í þessu máli en síðast nefndi flokkurinn klofnaði og stóð ekki í lappirnar á lokametrunum. Stjórn Jóhönnu féll og síðan hafa spillingaröflin ráðið ríkjum á Íslandi.

Og nú talar forsætisráðherra um Alþingi sem stjórnarskrárgjafann og nefnir samræðugátt um að möndla með það sem er þjóðinni heilagt. Ég er gáttaður á að forsætisráðherra hafi ekki dýpri skilning á mikilvægi þess að þjóðin setji sér stjórnarskrá.

Stjórnarskrá verður aldrei, ég endurtek, aldrei, skrifuð af pólitískum fulltrúum, sem berjast fyrir sérhagsmunum tiltekinna hópa. Hún verður aðeins samin af stjórnlagaþingi/ráði sem vinnur í umboði þjóðar sinnar sem hefur valið fulltrúana án tengsla þeirra við pólitíska flokka eða sérhagsmuni.

Komið ykkur nú að verki, alþingismenn, hysjið upp um ykkur buxurnar og samþykkið tillöguna sem mikill meirihluti þjóðarinnar hefur lýst sig samþykka í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Þar með getum við sagt að réttilega hafi verið að verki staðið.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Frá fundi Norðurskautsráðsins í Rovaniemi í Finnlandi árið 2019 þegar Ísland tók við formennsku í ráðinu. Rússar taka við keflinu á fundi ráðsins sem fram fer í Reykjavík í maí.
Ísland lætur af formennsku í Norðurskautsráðinu
Sjálfbær þróun og umhverfismál eru grundvallarstef norðurslóðasamvinnu en mega þessi mjúku mál sín einhvers þegar Rússar eru að efla hernaðarlega uppbyggingu og Bandaríkjamenn bregðast við með aukinni viðveru, m.a. á Íslandi?
Kjarninn 16. maí 2021
Um það bil helmingur Dana afþakkar fjölpóst.
100 þúsund tonn af auglýsingapésum
Mánaðarlega fá Danir samtals átta til níu þúsund tonn af auglýsingapésum inn um bréfalúguna. Stór hluti pésanna fer ólesinn í ruslið. Nú ræðir danska þingið breytingar á reglum þannig að borgararnir þurfi að biðja um að fá pésana.
Kjarninn 16. maí 2021
Tony Blair segist vera með lausnir á vanda Verkamannaflokksins og raunar annarra stjórnmálaafla frá miðjunni og til vinstri.
Tony Blair segir að Verkamannaflokkurinn þurfi að fara alveg á byrjunarreit
Fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands segir að sinn gamli flokkur eigi sér ekki viðreisnar von ef hann haldi áfram á sömu braut. Algjörrar endurræsingar sé þörf, bæði í efnahagsmálum og umræðum um samfélagsmál, þar sem þeir róttækustu vaði uppi.
Kjarninn 15. maí 2021
Sigríður Á. Andersen, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi dómsmálaráðherra.
„Við eigum að færa þessa verslun heim í hérað – frá Búrgundí í Bústaðahverfið“
Þingmaður Sjálfstæðisflokksins spyr hvers vegna íslensk stjórnvöld viðhaldi einokunartilburðum varðandi áfengissölu.
Kjarninn 15. maí 2021
Davíð Helgason, stofnandi og fyrrum forstjóri Unity.
Vorblað Vísbendingar er komið út
Vísbending hefur gefið út sérstakt vorblað þar sem nýsköpun er í brennidepli. Blaðið er opið öllum, en í því má meðal annars finna viðtal við Davíð Helgason, stofnanda Unity.
Kjarninn 15. maí 2021
Þótt almennt atvinnuleysi hafi dregist saman fjölgar í hópi langtímaatvinnulausra
Þeir sem hafa verið atvinnulausir í meira en tólf mánuði fjölgaði um 288 í síðasta mánuði þrátt fyrir að stjórnvöld hafi ráðist í átak til að draga úr atvinnuleysi hópsins. Atvinnuleysi hjá þeim sem hafa verið án vinnu skemur en sex mánuði dregst saman.
Kjarninn 15. maí 2021
Jarðfræði á mannamáli
Eigendur Icelandic Lava Show í Vík í Mýrdal skrifa reglulega hraunmola á Kjarnann. Þetta er sá sjötti. Markmiðið er að útskýra hin ýmsu fyrirbæri íslenskrar eldvirkni á einfaldan og áhugaverðan hátt.
Kjarninn 15. maí 2021
Hjarðónæmi sífellt fjarlægari draumur
Fjölmargar hindranir þyrfti að yfirstíga svo hjarðónæmi gegn COVID-19 verði að veruleika. Nýju og meira smitandi afbrigðin breyta jöfnunni og hækka nauðsynlegt hlutfall bólusettra til að ónæmi samfélags náist.
Kjarninn 15. maí 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar