Heilbrigðisstefna fyrir alla?

Hanna Katrín Friðriksson, þingflokksformaður Viðreisnar, skrifar um heilbrigðisstefnu stjórnvalda.

Auglýsing

Ný heil­brigð­is­stefna rík­is­stjórnar VG, Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sóknar var sam­þykkt á Alþingi á dög­un­um. Það má vissu­lega taka undir ýmis­legt sem kemur fram í stefn­unni, en þó er brýn ástæða til að gagn­rýna þá aðferða­fræði sem liggur þar til grund­vall­ar.  Þess vegna ákvað þing­flokkur Við­reisnar að sitja hjá þegar málið var afgreitt frá Alþingi.

Heil­brigð­is­stefna rík­is­stjórn­ar­innar til árs­ins 2030 er ekki mjög bita­stæð. Í haust leggur ráð­herra fram heil­brigð­is­á­ætlun sína, í sam­ræmi við þessa óskýru stefnu og sú áætlun til fimm ára hlýtur að verða plaggið sem byggj­andi er á. Þar má vænta póli­tískra fyr­ir­ætl­ana ráð­herra í ein­staka mála­flokkum ásamt yfir­lýstum mark­mið­um, aðgerða­bind­ingum og þess hátt­ar, nokkuð sem hressi­lega er skautað yfir í heil­brigð­is­stefn­unni.

Auglýsing
Það má spyrja hvort nokkur ástæða sé til að hafa áhyggjur af því að sitt­hvað vanti í þessa stefnu fyrst áætlun til fimm ára kemur í haust. En við þing­lega með­ferð heil­brigð­is­stefn­unnar kvikn­uðu ýmis við­vör­un­ar­ljós, sem lofa ekki góðu um fram­hald­ið. Heil­brigð­is­ráð­herra hefur talið þess­ari stefnu helst til tekna hve mikið og gott sam­ráð hafi verið haft við alla þá sem máli skipta. Um leið stað­festir ráð­herra að engin ástæða var talin til sam­ráðs við ýmsa hags­muna­að­ila aðra innan heil­brigð­is­kerf­is­ins, sem ekki hlutu náð fyrir póli­tískum augum ráð­herra.

Sér­valið sam­ráð

Þær tæp­lega 40 umsagnir sem bár­ust vel­ferð­ar­nefnd Alþingis um málið áttu það flestar sam­merkt að því var fagnað að verið væri að vinna heild­stæða stefnu, enda öllum ljóst hve mik­il­vægt er að skýra fram­tíð­ar­sýn­ina í þessum risa­stóra og mik­il­væga mála­flokki.  En það var annar og mun skýr­ari sam­hljómur þar sem vel flestir sökn­uðu ítar­legri umfjöll­unar – eða bara umfjöll­unar yfir­höfuð - um til­tekin atriði og mála­flokka. Þess­ari gagn­rýni var svarað af hálfu heil­brigð­is­ráð­herra á fundum nefnd­ar­innar á þann hátt að með þess­ari stefnu væri ætl­unin að leggja stóru lín­urn­ar. Það kæmi að ein­stökum mála­flokkum síð­ar. Og það er rétt að halda því til haga að sú vinna er hafin í mörgum mála­flokk­anna. En það breytir ekki þeirri stað­reynd að þetta plagg – sem ber heitið Heil­brigð­is­stefna til árs­ins 2030, nefnir varla til sög­unnar þætti sem allir sjá að hljóta að skipta sköpum í stefnu­mót­un. Hér má t.d. nefna geð­heil­brigð­is­mál, öldr­un­ar­þjón­ustu, með­ferð við fíkni­sjúk­dóm­um, end­ur­hæf­ingu almennt og rekstur hjúkr­un­ar­heim­ila.

Úti í kuld­anum

Yfir­lýst mark­mið með mótun heil­brigð­is­stefnu er að leggja línur sem þola tím­ans tönn. Innan þess ramma sem stefnan býr til á ráð­herra að geta komið sinni póli­tísku sýn á fram­færi.  Þetta hljómar ekki illa, en frum­skil­yrði til sátta um stefn­una hlýtur að vera víð­tækt sam­ráð. Þar fengu margir áheyrn, en öðrum var haldið úti í kuld­an­um.

Einn hags­muna­að­il­inn sem var huns­aður í þessu ferli, eru Sam­tök fyr­ir­tækja í vel­ferð­ar­þjón­ustu (SFV). Það eru hags­muna­sam­tök fyr­ir­tækja sem eru ekki rík­is­fyr­ir­tæki en starfa á heil­brigð­is­sviði skv. þjón­ustu­samn­ingi eða öðrum tengdum greiðslum frá rík­inu, t.d. daggreiðsl­um. Innan sam­tak­anna eru tæp­lega 50 fyr­ir­tæki, félaga­sam­tök og sjálfs­eign­ar­stofn­an­ir, þ.m.t. flest hjúkr­un­ar­heim­ili lands­ins. Greiðslur rík­is­ins til aðila innan SFV nema um 15% af heild­ar­út­gjöldum rík­is­ins til heil­brigð­is­mála á ári, upp­hæðin er um 30 millj­arðar kr.

Í umsögn sinni lýsa Sam­tök fyr­ir­tækja í vel­ferð­ar­þjón­ustu því sam­ráðs­leysi sem réði ríkjum við vinnslu stefn­unn­ar. Stefnan öll og umræður um hana hafi mið­ast við þær stofn­anir og þá hluta heil­brigð­is­kerf­is­ins sem komu að gerð hennar á upp­hafs­stig­um. Og þar var dregin skýr lína. Skortur á umræðu um til­tekna efn­is­flokka og önnur atriði, t.d. rekstr­ar­form, er bein afleið­ing þess að ekki var haft sam­ráð við þá aðila sem þar þekkja best til við und­ir­bún­ing vinn­unn­ar.

Auglýsing
Undir þessa gagn­rýni var tekið í umsögnum Sam­taka heil­brigð­is­fyr­ir­tækja, Lækna­fé­lags Íslands, Lækna­fé­lags Reykja­víkur o.fl.  

Það sem þessi fjöl­mörgu félög, stofn­anir og fyr­ir­tæki í heil­brigð­is­þjón­ustu sem ekki hlutu náð fyrir póli­tískum augum heil­brigð­is­ráð­herra eiga helst sam­eig­in­legt er að vera ekki rík­is­rek­in, heldur starfa sam­kvæmt þjón­ustu­samn­ingi við rík­ið. Þetta eru aðilar sem hafa um ára­tuga­skeið verið mik­il­vægur hlekkur í íslenskri heil­brigð­is­þjón­ustu. En nú eru blikur á lofti.

Fjöl­breyti­leiki ógnar ekki

Við­reisn hefur talað fyrir mik­il­vægi þess að skyn­sam­leg nýt­ing fjár­muna og skil­virkni ráði för við stýr­ingu rík­is­út­gjalda til þessa mik­il­væga mála­flokks. Jafn­framt hljóti gæði og öryggi þjón­ustu við sjúk­linga að skipta öllu máli, en ekki hver veitir þá þjón­ustu. Kerfið er rekið fyrir almannafé og eina hlut­verk hins opin­bera á að vera að tryggja almenn­ingi sem best og örugg­ast kerfi.

Þessi afstaða, og þar með gagn­rýni Við­reisnar á þá veg­ferð rík­is­stjórn­ar­innar að rík­i­s­væða sem mest í heil­brigð­is­þjón­ust­unni, hefur kallað á við­brögð heil­brigð­is­ráð­herra, Svan­dísar Svav­ars­dótt­ur. Ráð­herra segir Við­reisn ítrekað tala í þing­sal fyrir hags­munum selj­enda heil­brigð­is­þjón­ustu á einka­mark­aði. Við gættum hags­muna þeirra sem vildu tína út ábata­söm­ustu þjón­ustu­þætt­ina til þess eins að hagn­ast á veiku og slös­uðu fólki.

Þetta eru stór orð og mér þykir miður að upp­lifa þetta við­horf heil­brigð­is­ráð­herra til þeirra fjöl­mörgu fag­að­ila og sér­fræð­inga í heil­brigð­is­þjón­ust­unni sem ekki starfa hjá rík­is­reknum stofn­un­um.

En heil­brigð­is­ráð­herra mun fá fjöl­mörg tæki­færi til að senda mér og félögum mínum svona skeyti áfram því við munum ekki hætta að tala máli sjúk­linga, heil­brigð­is­starfs­manna og skatt­greið­enda almennt með því að leggja áherslu á þessi mál. Íslenskt heil­brigð­is­kerfi þarf að nýta fjár­magnið vel. Fjöl­breyti­leiki er svarið svo lengi sem tryggt er að allir þurfi að upp­fylla sömu gæða­kröfur og séu fjár­magn­aðir á sama hátt. Heil­brigð­is­kerfið er opin­bert kerfi, um það ríkir sam­fé­lags­leg sátt og innan þess kerfis þurfa að þríf­ast mis­mun­andi form á jafn­rétt­is­grund­velli vegna þess að það er þannig sem kerfið þjónar not­endum sínum best. Það stafar engin ógn af fjöl­breyti­leik­an­um, miklu nær væri að tala um tæki­færi.

Það er jákvætt að stjórn­völd vilji móta heil­brigð­is­stefnu til lengri tíma. Eftir því hefur lengi verið kall­að, bæði af þeim sem veita þjón­ust­una og þeim sem þiggja hana. Það er hins vegar slæmt að við þá vinnu skuli mynd­ast gjá á milli heil­brigð­is­yf­ir­valda og fjölda aðila sem um ára­tuga­skeið hafa verið hryggjar­stykkið í íslenskri heil­brigð­is­þjón­ustu. Það hlýtur að vera stjórn­völdum umhugs­un­ar­efni. Það ætti að minnsta kosti að vera þeim umhugs­un­ar­efni. Ekki síst þeim stjórn­ar­flokki sem á árum áður kynnti sig sem sér­stakan vel­unn­ara einka­fram­taks­ins. Þar er nú Snorra­búð stekk­ur. Og heil­brigð­is­kerfið líður fyr­ir.

Höf­undur er þing­flokks­for­maður Við­reisn­ar. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hrina hópuppsagna í tengslum við COVID-19 faraldurinn virðist gengin niður
Stærst þeirra þriggja hópuppsagna sem áttu sér stað í júní er uppsögn PCC á Bakka sem sagði upp nálægt 85 manns af þeim tæplega 150 manns sem starfa hjá fyrirtækinu.
Kjarninn 4. júlí 2020
Tæplega 35 þúsund hafa látist af völdum COVID-19 á Ítalíu
Dánartíðni vegna COVID-19 hærri hjá ómenntuðum en menntuðum á Ítalíu
Kórónuveirufaraldurinn hefur leikið Ítalíu grátt en það var fyrsta Evrópulandið til að glíma við mikla útbreiðslu veirunnar. Í marsmánuði jókst munur á dánartíðni menntaðra og ómenntaðra þar í landi vegna veirunnar.
Kjarninn 4. júlí 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifaði undir reglugerð um útlendinga sem tók gildi 15. júní.
Hægt að senda á brott útlendinga í „ólögmætri dvöl“ þrátt fyrir tilslökun gagnvart öðrum
Skortur á beinum flugum, flugsamgöngum til heimalands eða hár kostnaður við ferðalög eru ekki ástæður sem íslensk stjórnvöld taka gildar fyrir dvöl hérlendis án dvalarleyfis eða áritunar.
Kjarninn 4. júlí 2020
Flennistór mynd af þáttastjórnandanum Tucker Carlson á höfuðstöðvum Fox News.
„Tucker Carlson 2024?“
Áhrifamenn meðal repúblikana og íhaldssamir álitsgjafar í Bandaríkjunum telja raunhæft að Tucker Carlson, þáttastjórnandi á Fox News sem milljónir fylgjast með á hverju kvöldi, gæti náð langt ef hann kysi að fara í forsetaframboð árið 2024.
Kjarninn 4. júlí 2020
Ríkisstjórnin sem vill halda áfram, en mun mögulega ekki geta það
Stjórnmálaflokkarnir vega nú og meta hvenær þeir eru líklegir til að hámarka árangur sinn í kosningum. Og eru fyrir nokkuð löngu síðan farnir að máta sig í næstu ríkisstjórn. Þar virðast, eins og er, aðallega vera tveir skýrir valkostir á borðinu.
Kjarninn 4. júlí 2020
„Keyrt á sama fólkinu sem fær aldrei frídag“
Í nýrri skýrslu Rannsóknamiðstöðvar ferðamála um aðstæður erlends starfsfólks í ferðaþjónustu kemur margt varhugavert fram, m.a. að fólk þurfi að vinna margar vikur í röð og að vikulegur frídagur hafi ekki verið virtur.
Kjarninn 4. júlí 2020
Kortið sýnir útbreiðslu hita í hluta Síberíu 20. júní.
Hitamet staðfest á einum kaldasta stað jarðar
Hæsti hiti: 38°C. Lægsti hiti: -67,8°C. Mismunur: 105,8 gráður. Norðurslóðir eru að hlýna þrisvar sinnum hraðar en önnur svæði í heiminum. Hlýnunin er að eiga sér stað mörgum áratugum fyrr en spár gerðu ráð fyrir.
Kjarninn 3. júlí 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir er mennta- og menningarmálaráðherra.
Menntamálaráðuneytið synjar Kjarnanum um aðgang að lögfræðiálitunum sem Lilja aflaði
Mennta- og menningarmálaráðuneytið neitar að afhenda Kjarnanum lögfræðiálitin sem Lilja D. Alfreðsdóttir aflaði í aðdraganda þess að hún ákvað að stefna skrifstofustjóra í forsætisráðuneytinu til að fá úrskurði kærunefndar jafnréttismála hnekkt.
Kjarninn 3. júlí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar