Heilbrigðisstefna fyrir alla?

Hanna Katrín Friðriksson, þingflokksformaður Viðreisnar, skrifar um heilbrigðisstefnu stjórnvalda.

Auglýsing

Ný heil­brigð­is­stefna rík­is­stjórnar VG, Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sóknar var sam­þykkt á Alþingi á dög­un­um. Það má vissu­lega taka undir ýmis­legt sem kemur fram í stefn­unni, en þó er brýn ástæða til að gagn­rýna þá aðferða­fræði sem liggur þar til grund­vall­ar.  Þess vegna ákvað þing­flokkur Við­reisnar að sitja hjá þegar málið var afgreitt frá Alþingi.

Heil­brigð­is­stefna rík­is­stjórn­ar­innar til árs­ins 2030 er ekki mjög bita­stæð. Í haust leggur ráð­herra fram heil­brigð­is­á­ætlun sína, í sam­ræmi við þessa óskýru stefnu og sú áætlun til fimm ára hlýtur að verða plaggið sem byggj­andi er á. Þar má vænta póli­tískra fyr­ir­ætl­ana ráð­herra í ein­staka mála­flokkum ásamt yfir­lýstum mark­mið­um, aðgerða­bind­ingum og þess hátt­ar, nokkuð sem hressi­lega er skautað yfir í heil­brigð­is­stefn­unni.

Auglýsing
Það má spyrja hvort nokkur ástæða sé til að hafa áhyggjur af því að sitt­hvað vanti í þessa stefnu fyrst áætlun til fimm ára kemur í haust. En við þing­lega með­ferð heil­brigð­is­stefn­unnar kvikn­uðu ýmis við­vör­un­ar­ljós, sem lofa ekki góðu um fram­hald­ið. Heil­brigð­is­ráð­herra hefur talið þess­ari stefnu helst til tekna hve mikið og gott sam­ráð hafi verið haft við alla þá sem máli skipta. Um leið stað­festir ráð­herra að engin ástæða var talin til sam­ráðs við ýmsa hags­muna­að­ila aðra innan heil­brigð­is­kerf­is­ins, sem ekki hlutu náð fyrir póli­tískum augum ráð­herra.

Sér­valið sam­ráð

Þær tæp­lega 40 umsagnir sem bár­ust vel­ferð­ar­nefnd Alþingis um málið áttu það flestar sam­merkt að því var fagnað að verið væri að vinna heild­stæða stefnu, enda öllum ljóst hve mik­il­vægt er að skýra fram­tíð­ar­sýn­ina í þessum risa­stóra og mik­il­væga mála­flokki.  En það var annar og mun skýr­ari sam­hljómur þar sem vel flestir sökn­uðu ítar­legri umfjöll­unar – eða bara umfjöll­unar yfir­höfuð - um til­tekin atriði og mála­flokka. Þess­ari gagn­rýni var svarað af hálfu heil­brigð­is­ráð­herra á fundum nefnd­ar­innar á þann hátt að með þess­ari stefnu væri ætl­unin að leggja stóru lín­urn­ar. Það kæmi að ein­stökum mála­flokkum síð­ar. Og það er rétt að halda því til haga að sú vinna er hafin í mörgum mála­flokk­anna. En það breytir ekki þeirri stað­reynd að þetta plagg – sem ber heitið Heil­brigð­is­stefna til árs­ins 2030, nefnir varla til sög­unnar þætti sem allir sjá að hljóta að skipta sköpum í stefnu­mót­un. Hér má t.d. nefna geð­heil­brigð­is­mál, öldr­un­ar­þjón­ustu, með­ferð við fíkni­sjúk­dóm­um, end­ur­hæf­ingu almennt og rekstur hjúkr­un­ar­heim­ila.

Úti í kuld­anum

Yfir­lýst mark­mið með mótun heil­brigð­is­stefnu er að leggja línur sem þola tím­ans tönn. Innan þess ramma sem stefnan býr til á ráð­herra að geta komið sinni póli­tísku sýn á fram­færi.  Þetta hljómar ekki illa, en frum­skil­yrði til sátta um stefn­una hlýtur að vera víð­tækt sam­ráð. Þar fengu margir áheyrn, en öðrum var haldið úti í kuld­an­um.

Einn hags­muna­að­il­inn sem var huns­aður í þessu ferli, eru Sam­tök fyr­ir­tækja í vel­ferð­ar­þjón­ustu (SFV). Það eru hags­muna­sam­tök fyr­ir­tækja sem eru ekki rík­is­fyr­ir­tæki en starfa á heil­brigð­is­sviði skv. þjón­ustu­samn­ingi eða öðrum tengdum greiðslum frá rík­inu, t.d. daggreiðsl­um. Innan sam­tak­anna eru tæp­lega 50 fyr­ir­tæki, félaga­sam­tök og sjálfs­eign­ar­stofn­an­ir, þ.m.t. flest hjúkr­un­ar­heim­ili lands­ins. Greiðslur rík­is­ins til aðila innan SFV nema um 15% af heild­ar­út­gjöldum rík­is­ins til heil­brigð­is­mála á ári, upp­hæðin er um 30 millj­arðar kr.

Í umsögn sinni lýsa Sam­tök fyr­ir­tækja í vel­ferð­ar­þjón­ustu því sam­ráðs­leysi sem réði ríkjum við vinnslu stefn­unn­ar. Stefnan öll og umræður um hana hafi mið­ast við þær stofn­anir og þá hluta heil­brigð­is­kerf­is­ins sem komu að gerð hennar á upp­hafs­stig­um. Og þar var dregin skýr lína. Skortur á umræðu um til­tekna efn­is­flokka og önnur atriði, t.d. rekstr­ar­form, er bein afleið­ing þess að ekki var haft sam­ráð við þá aðila sem þar þekkja best til við und­ir­bún­ing vinn­unn­ar.

Auglýsing
Undir þessa gagn­rýni var tekið í umsögnum Sam­taka heil­brigð­is­fyr­ir­tækja, Lækna­fé­lags Íslands, Lækna­fé­lags Reykja­víkur o.fl.  

Það sem þessi fjöl­mörgu félög, stofn­anir og fyr­ir­tæki í heil­brigð­is­þjón­ustu sem ekki hlutu náð fyrir póli­tískum augum heil­brigð­is­ráð­herra eiga helst sam­eig­in­legt er að vera ekki rík­is­rek­in, heldur starfa sam­kvæmt þjón­ustu­samn­ingi við rík­ið. Þetta eru aðilar sem hafa um ára­tuga­skeið verið mik­il­vægur hlekkur í íslenskri heil­brigð­is­þjón­ustu. En nú eru blikur á lofti.

Fjöl­breyti­leiki ógnar ekki

Við­reisn hefur talað fyrir mik­il­vægi þess að skyn­sam­leg nýt­ing fjár­muna og skil­virkni ráði för við stýr­ingu rík­is­út­gjalda til þessa mik­il­væga mála­flokks. Jafn­framt hljóti gæði og öryggi þjón­ustu við sjúk­linga að skipta öllu máli, en ekki hver veitir þá þjón­ustu. Kerfið er rekið fyrir almannafé og eina hlut­verk hins opin­bera á að vera að tryggja almenn­ingi sem best og örugg­ast kerfi.

Þessi afstaða, og þar með gagn­rýni Við­reisnar á þá veg­ferð rík­is­stjórn­ar­innar að rík­i­s­væða sem mest í heil­brigð­is­þjón­ust­unni, hefur kallað á við­brögð heil­brigð­is­ráð­herra, Svan­dísar Svav­ars­dótt­ur. Ráð­herra segir Við­reisn ítrekað tala í þing­sal fyrir hags­munum selj­enda heil­brigð­is­þjón­ustu á einka­mark­aði. Við gættum hags­muna þeirra sem vildu tína út ábata­söm­ustu þjón­ustu­þætt­ina til þess eins að hagn­ast á veiku og slös­uðu fólki.

Þetta eru stór orð og mér þykir miður að upp­lifa þetta við­horf heil­brigð­is­ráð­herra til þeirra fjöl­mörgu fag­að­ila og sér­fræð­inga í heil­brigð­is­þjón­ust­unni sem ekki starfa hjá rík­is­reknum stofn­un­um.

En heil­brigð­is­ráð­herra mun fá fjöl­mörg tæki­færi til að senda mér og félögum mínum svona skeyti áfram því við munum ekki hætta að tala máli sjúk­linga, heil­brigð­is­starfs­manna og skatt­greið­enda almennt með því að leggja áherslu á þessi mál. Íslenskt heil­brigð­is­kerfi þarf að nýta fjár­magnið vel. Fjöl­breyti­leiki er svarið svo lengi sem tryggt er að allir þurfi að upp­fylla sömu gæða­kröfur og séu fjár­magn­aðir á sama hátt. Heil­brigð­is­kerfið er opin­bert kerfi, um það ríkir sam­fé­lags­leg sátt og innan þess kerfis þurfa að þríf­ast mis­mun­andi form á jafn­rétt­is­grund­velli vegna þess að það er þannig sem kerfið þjónar not­endum sínum best. Það stafar engin ógn af fjöl­breyti­leik­an­um, miklu nær væri að tala um tæki­færi.

Það er jákvætt að stjórn­völd vilji móta heil­brigð­is­stefnu til lengri tíma. Eftir því hefur lengi verið kall­að, bæði af þeim sem veita þjón­ust­una og þeim sem þiggja hana. Það er hins vegar slæmt að við þá vinnu skuli mynd­ast gjá á milli heil­brigð­is­yf­ir­valda og fjölda aðila sem um ára­tuga­skeið hafa verið hryggjar­stykkið í íslenskri heil­brigð­is­þjón­ustu. Það hlýtur að vera stjórn­völdum umhugs­un­ar­efni. Það ætti að minnsta kosti að vera þeim umhugs­un­ar­efni. Ekki síst þeim stjórn­ar­flokki sem á árum áður kynnti sig sem sér­stakan vel­unn­ara einka­fram­taks­ins. Þar er nú Snorra­búð stekk­ur. Og heil­brigð­is­kerfið líður fyr­ir.

Höf­undur er þing­flokks­for­maður Við­reisn­ar. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meryl Streep er ein af aðalleikurum myndarinnar.
Mossack Fonseca stefnir Netflix
Mossack Fonseca, lögmannsstofan alræmda, hefur stefnt Netflix vegna kvikmyndar streymisveitunnar um Panamaskjölin.
Kjarninn 17. október 2019
Fimmtungur Íslendinga býr við leka- og rakavandamál
Hlutfall þeirra sem telja sig búa við leka- og/eða rakavandamál hér á landi er þrefalt hærra hér en í Noregi.
Kjarninn 17. október 2019
Boris Johnson, forsætisráðherra Breta.
Nýr Brexit-samningur samþykktur
Boris Johnson, forsætisráðherra Bretlands, og Jean-Clau­de Juncker, for­seti fram­kvæmda­stjórn­ar Evrópusambandsins, tilkynntu í morgun að nýr útgöngusamningur milli Bretlands og Evrópusambandsins væri í höfn.
Kjarninn 17. október 2019
Þórður Snær Júlíusson
Ríkið sem vildi ekki sjá peningaþvættið heima hjá sér
Kjarninn 17. október 2019
Leikhúsið
Leikhúsið
Leikhúsið - Sex í sveit
Kjarninn 17. október 2019
Lögmenn bera mun meira traust til dómstóla
Lögmenn og ákærendur bera mun meira traust til dómstóla heldur en almenningur. Yfir 80 prósent lögmanna og ákærenda voru sammála því að dómarar og starfsmenn dómstóla ynnu störf sín af heilindum, virðingu og heiðarleika.
Kjarninn 17. október 2019
Heiða Sigurjónsdóttir
Alþjóðadagur málþroskaröskunar 18. október 2019
Leslistinn 17. október 2019
Segir Bandaríkin og Bretland vilja Ísland á lista yfir ósamvinnuþýð ríki
Það mun skýrast í lok viku hvort Íslandi muni takast að forðast það að lenda á lista með ríkjum með vafasamt stjórnarfar vegna lélegra varna landsins gegn peningaþvætti. Nánast ekkert var í lagi hérlendis í þeim vörnum áratugum saman.
Kjarninn 17. október 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar