Skynsamlegar tillögur en óvissuský í augsýn

Auglýsing

Þor­gerður Katrín Gunn­ars­dótt­ir, for­maður Við­reisn­ar, og Þor­steinn Víglunds­son, vara­for­mað­ur, kynntu efna­hags­til­lögur flokks­ins í dag, en eðli­legt er að tala um þær sem við­spyrnu­til­lögur í ljósi þess sam­drátt­ar­skeiðs sem nú er í kort­un­um, eftir mikið hag­vaxt­ar­tíma­bil. 

Til­lög­urnar eru skyn­sam­legar og ábyrgar og miða að því að vinna gegn sam­drætti með auk­inni opin­berri fjár­fest­ingu. Hún hefur verið undir sögu­legu með­al­tali lengi og eðli­legt að nýta nú sterka stöðu þjóð­ar­búss­ins til að vinna gegn sam­drætt­in­um.

Við­spyrna

Í til­lögum Við­reisnar er lagt til að fjár­fest­ingar rík­is­sjóðs verði auknar um 60 millj­arða á næstu þremur árum. Meðal þess sem horft er til er að rík­is­sjóður selji þriðj­ungs­hlut í Íslands­banka, og að fyr­ir­hug­uðum stór­felldum inn­viða­fram­kvæmdum - meðal ann­ars á sviði vega­fram­kvæmda - verði flýtt. 

Auglýsing

Í til­­lög­unum er enn fremur lagt til að meiri­hluti fjár­­­fest­ing­anna fari í að hraða vega­fram­­kvæmdum sem tengj­ast fram­­kvæmdum vegna Borg­ar­lín­unnar og ljúka tvö­­­földum bæði Reykja­­nes­brautar og Suð­ur­­lands­­veg­ar.

Þá var lagt til að aukið verði við ó­vissu­svig­­rúm fjár­­­mála­­stefn­unnar verði aukið úr 0,4 pró­sent í 1,5 pró­sent til að skapa nauð­­syn­­legt svig­­rúm og að henni verði skipt milli ríkis og sveit­ar­­fé­laga. 

Þau segja það ó­raun­hæft að ætla rík­inu svig­­rúm án þess að byggðum lands­ins sé veitt sam­­bæri­­legt and­­rými.

Þetta virð­ist skyn­sam­legt og í takt við það meg­in­mark­mið í opin­berri hag­stjórn, að auka sam­ræm­ingu milli ríkis og sveit­ar­fé­laga. 

Óvænt hjá rík­is­stjórn­inni

Það kemur nokkuð á óvart að rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dóttur ætli sér nú, sem við­bragð við verri horfum í efna­hags­málum þjóð­ar­inn­ar, að draga saman segl­in. 

Fyrstu breyt­ing­ar­til­lög­urnar á fjár­mála­á­ætlun benda til þess að það eigi að gera en ekki liggur þó end­an­lega fyrir enn, hvernig lín­urnar verða lagð­ar. Í mínum huga verður þessi rík­is­stjórn fyrst og síð­ast dæmd af því hvernig hún bregst við sam­drætt­inum núna, eftir fall WOW air og önnur áföll, svo sem loðnu­brest og kyrr­setn­ingu 737 Max véla.

Núna eru uppi aðstæður þar sem hið opin­bera getur unnið gegn sam­drætt­inum með auk­inni fjár­fest­ingu og við­spyrnu, sam­hliða því að Seðla­banki Íslands getur beitt sínum stjórn­tækjum til að koma í veg fyrir harða lend­ing­u. 

Hlustum á sér­fræð­inga

Gylfi Zoega, hag­fræði­pró­fess­or, gerði þetta að umtals­efni í grein í Vís­bend­ingu á dög­un­um, og það er ástæða til að leggja við hlustir þegar hann setur fram sín sjón­ar­mið. 

En það þýðir ekki að hið opin­bera eigi ekki að vera með ábyrga fjár­mála­stjórn. Það sem alltaf er dýru verði keypt, í aðstæðum eins og nú eru komnar upp í hag­kerf­inu, er þegar mikið launa­skrið hefur verið í hag­kerf­inu, sam­hliða of lít­illi fram­leiðni­aukn­ing­u. 

Margt bendir til þess að hag­vaxt­ar­tíma­bilið frá árinu 2013 og fram á þetta ár, hafi verið dæmi­gert lág­launa­froð­u-hag­vaxt­ar­tíma­bil, þar sem ekki hafi verið byggt undir góð störf til fram­tíðar lit­ið, sem byggja á alþjóð­legum þekk­ing­ar­störf­um. 

Ástæða er til þess að minna stjórn­mála­menn á að tím­inn til þess að byggja undir alþjóð­lega sýn fyrir land­ið, er ekki í fram­tíð­inni heldur í dag og í gær. 

Það er helst að það vanti meira hug­rekki í til­lögur sem miða að því að auka slag­kraft í fjár­fest­ingum í rann­sóknir og þró­un, einmitt til að sporna við þeirri stöðu sem upp er kom­in. 

Með því tæk­ist að leggja nýjar línur í hag­stjórn­inni og gefa út þau skila­boð að þrátt fyrir dæg­ur­þras þá átt­uðu stjórn­mála­menn sig á þessu mik­il­væga máli, sem efl­ing alþjóð­legs þekk­ing­ar­iðn­aðar er fyrir land­ið. Gott væri ef það tæk­ist að skapa þverpóli­tískan sam­hljóm um þetta meg­in­mark­mið, sem yrði þá hluti af við­spyrn­unni núna.

Í við­tali Fiski­frétta við Arn­ljót Bjarka Bergs­son, sviðs­stjóra hjá Mat­ís, á dög­un­um, þá má glögg­lega heyra áhyggjur af því að ekki væri verið að hugsa nægi­lega mikið um þessi mál í íslenskum sjáv­ar­út­vegi. Sam­keppn­is­for­skotið gæti farið hratt og margt benti til þess að það væri að ger­ast þessi miss­er­in. Þetta er dæmi um mál, sem mætti taka fast­ari tökum og hlusta á það sem reynslu­miklir sér­fræð­ingar telja sig vera að sjá með því að rýna gögn. Það verður að bregð­ast við og fjár­festa meira í rann­sókn­um, þróun og nýsköp­un.

Óvissu­ský

Það má ekki gera lítið úr því að hag­stjórn á Íslandi er vanda­söm og óvissu­skýið er alltaf í aug­sýn. Geng­is­þró­unin er t.d. alltaf þáttur sem erfitt er að spá fyrir um. Þó má spyrja sig að því, hvort frek­ari geng­is­sig sé ekki í kort­un­um, þegar eft­ir­spurn dregst hratt saman í ferða­þjón­ustu og sölu­að­ilar erlendis gefa það upp sem skýr­ingu að verð­lag sé ein­fald­lega alltof hátt á Ísland­i. 

Það er eilífð­ar­verk­efni í rekstri að finna rétt verð á vörum og þjón­ustu, miðað við gæði. En ástæða er til þess að spyrja að því hvers vegna Ísland ætti að kom­ast upp með það í alþjóð­legri sam­keppni, til lengd­ar, að vera með hærra verð á vörum og þjón­ustu en sam­keppn­is­lönd­in, þ.e. alþjóð­legur mark­að­ur. 

Hag­spár gera ráð fyrir að sam­dráttur verði í lands­fram­leiðslu upp á 0,2 til 0,4 pró­sent, en bráða­birgð­ar­tölur Hag­stof­unnar segja að hag­vöxur hafi verið um 4,6 pró­sent í fyrra. Þetta er sveifla sem segja má að sé upp á um 7 þús­und töpuð störf. Óvissa er nokkur og má nefna að Seðla­bank­inn spáir um 10,5 pró­sent fækkun ferða­manna á þessu ári en Isa­via um 17 pró­sent. Það munar eins og tveimur loðnu­ver­tíðum á þessum fjölda.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rannsókn á Lindsor-málinu í Lúxemborg lokið og því vísað til saksóknara
Tæpum tólf árum eftir að aflandsfélagið Lindsor Holding fékk lán frá Kaupþingi til að kaupa verðlítil skuldabréf, meðal annars af starfsmönnum bankans í Lúxemborg, er rannsókn á málinu lokið þar í landi.
Kjarninn 4. ágúst 2020
83 nú með COVID-19
Þrjú ný tilfelli COVID-19 greindust hér á landi í gær, tvö hjá sýkla- og veirufræðideild Landspítala og eitt hjá Íslenskri erfðagreiningu. 83 eru því með virk smit af kórónuveirunni og í einangrun.
Kjarninn 4. ágúst 2020
Ketill Sigurjónsson
Lokun álversins í Tiwai Point og veikleikar stóru íslensku orkufyrirtækjanna
Kjarninn 4. ágúst 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Þórólfur: Ekki lengur aðeins sóttvarnamál
Baráttan við kórónuveiruna er ekki lengur aðeins sóttvarnamál heldur einnig pólitískt og efnahagslegt. „Það eru fleiri sem þurfa að koma að borðinu,“ segir Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Kjarninn 4. ágúst 2020
Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra.
Vill stytta kynningarferli áformaðra friðlýsinga
Umhverfis- og auðlindaráðherra ætlar að stytta þann tíma sem þarf til að kynna áformaðar friðlýsingar og flytja heimild ráðherra til að veita undanþágur frá ákvæðum friðlýsinga til Umhverfisstofnunar.
Kjarninn 4. ágúst 2020
Kristbjörn Árnason
Eigingirni - spilling - vald
Leslistinn 3. ágúst 2020
Guðmundur Hauksson
Jóga er meira en bara teygjur og stellingar
Kjarninn 3. ágúst 2020
Inga Dóra Björnsdóttir
Heimsmaðurinn Halldór Kiljan Laxness, sem aldrei varð frægur og ríkur í Ameríku
Kjarninn 3. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari