Skynsamlegar tillögur en óvissuský í augsýn

Auglýsing

Þor­gerður Katrín Gunn­ars­dótt­ir, for­maður Við­reisn­ar, og Þor­steinn Víglunds­son, vara­for­mað­ur, kynntu efna­hags­til­lögur flokks­ins í dag, en eðli­legt er að tala um þær sem við­spyrnu­til­lögur í ljósi þess sam­drátt­ar­skeiðs sem nú er í kort­un­um, eftir mikið hag­vaxt­ar­tíma­bil. 

Til­lög­urnar eru skyn­sam­legar og ábyrgar og miða að því að vinna gegn sam­drætti með auk­inni opin­berri fjár­fest­ingu. Hún hefur verið undir sögu­legu með­al­tali lengi og eðli­legt að nýta nú sterka stöðu þjóð­ar­búss­ins til að vinna gegn sam­drætt­in­um.

Við­spyrna

Í til­lögum Við­reisnar er lagt til að fjár­fest­ingar rík­is­sjóðs verði auknar um 60 millj­arða á næstu þremur árum. Meðal þess sem horft er til er að rík­is­sjóður selji þriðj­ungs­hlut í Íslands­banka, og að fyr­ir­hug­uðum stór­felldum inn­viða­fram­kvæmdum - meðal ann­ars á sviði vega­fram­kvæmda - verði flýtt. 

Auglýsing

Í til­­lög­unum er enn fremur lagt til að meiri­hluti fjár­­­fest­ing­anna fari í að hraða vega­fram­­kvæmdum sem tengj­ast fram­­kvæmdum vegna Borg­ar­lín­unnar og ljúka tvö­­­földum bæði Reykja­­nes­brautar og Suð­ur­­lands­­veg­ar.

Þá var lagt til að aukið verði við ó­vissu­svig­­rúm fjár­­­mála­­stefn­unnar verði aukið úr 0,4 pró­sent í 1,5 pró­sent til að skapa nauð­­syn­­legt svig­­rúm og að henni verði skipt milli ríkis og sveit­ar­­fé­laga. 

Þau segja það ó­raun­hæft að ætla rík­inu svig­­rúm án þess að byggðum lands­ins sé veitt sam­­bæri­­legt and­­rými.

Þetta virð­ist skyn­sam­legt og í takt við það meg­in­mark­mið í opin­berri hag­stjórn, að auka sam­ræm­ingu milli ríkis og sveit­ar­fé­laga. 

Óvænt hjá rík­is­stjórn­inni

Það kemur nokkuð á óvart að rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dóttur ætli sér nú, sem við­bragð við verri horfum í efna­hags­málum þjóð­ar­inn­ar, að draga saman segl­in. 

Fyrstu breyt­ing­ar­til­lög­urnar á fjár­mála­á­ætlun benda til þess að það eigi að gera en ekki liggur þó end­an­lega fyrir enn, hvernig lín­urnar verða lagð­ar. Í mínum huga verður þessi rík­is­stjórn fyrst og síð­ast dæmd af því hvernig hún bregst við sam­drætt­inum núna, eftir fall WOW air og önnur áföll, svo sem loðnu­brest og kyrr­setn­ingu 737 Max véla.

Núna eru uppi aðstæður þar sem hið opin­bera getur unnið gegn sam­drætt­inum með auk­inni fjár­fest­ingu og við­spyrnu, sam­hliða því að Seðla­banki Íslands getur beitt sínum stjórn­tækjum til að koma í veg fyrir harða lend­ing­u. 

Hlustum á sér­fræð­inga

Gylfi Zoega, hag­fræði­pró­fess­or, gerði þetta að umtals­efni í grein í Vís­bend­ingu á dög­un­um, og það er ástæða til að leggja við hlustir þegar hann setur fram sín sjón­ar­mið. 

En það þýðir ekki að hið opin­bera eigi ekki að vera með ábyrga fjár­mála­stjórn. Það sem alltaf er dýru verði keypt, í aðstæðum eins og nú eru komnar upp í hag­kerf­inu, er þegar mikið launa­skrið hefur verið í hag­kerf­inu, sam­hliða of lít­illi fram­leiðni­aukn­ing­u. 

Margt bendir til þess að hag­vaxt­ar­tíma­bilið frá árinu 2013 og fram á þetta ár, hafi verið dæmi­gert lág­launa­froð­u-hag­vaxt­ar­tíma­bil, þar sem ekki hafi verið byggt undir góð störf til fram­tíðar lit­ið, sem byggja á alþjóð­legum þekk­ing­ar­störf­um. 

Ástæða er til þess að minna stjórn­mála­menn á að tím­inn til þess að byggja undir alþjóð­lega sýn fyrir land­ið, er ekki í fram­tíð­inni heldur í dag og í gær. 

Það er helst að það vanti meira hug­rekki í til­lögur sem miða að því að auka slag­kraft í fjár­fest­ingum í rann­sóknir og þró­un, einmitt til að sporna við þeirri stöðu sem upp er kom­in. 

Með því tæk­ist að leggja nýjar línur í hag­stjórn­inni og gefa út þau skila­boð að þrátt fyrir dæg­ur­þras þá átt­uðu stjórn­mála­menn sig á þessu mik­il­væga máli, sem efl­ing alþjóð­legs þekk­ing­ar­iðn­aðar er fyrir land­ið. Gott væri ef það tæk­ist að skapa þverpóli­tískan sam­hljóm um þetta meg­in­mark­mið, sem yrði þá hluti af við­spyrn­unni núna.

Í við­tali Fiski­frétta við Arn­ljót Bjarka Bergs­son, sviðs­stjóra hjá Mat­ís, á dög­un­um, þá má glögg­lega heyra áhyggjur af því að ekki væri verið að hugsa nægi­lega mikið um þessi mál í íslenskum sjáv­ar­út­vegi. Sam­keppn­is­for­skotið gæti farið hratt og margt benti til þess að það væri að ger­ast þessi miss­er­in. Þetta er dæmi um mál, sem mætti taka fast­ari tökum og hlusta á það sem reynslu­miklir sér­fræð­ingar telja sig vera að sjá með því að rýna gögn. Það verður að bregð­ast við og fjár­festa meira í rann­sókn­um, þróun og nýsköp­un.

Óvissu­ský

Það má ekki gera lítið úr því að hag­stjórn á Íslandi er vanda­söm og óvissu­skýið er alltaf í aug­sýn. Geng­is­þró­unin er t.d. alltaf þáttur sem erfitt er að spá fyrir um. Þó má spyrja sig að því, hvort frek­ari geng­is­sig sé ekki í kort­un­um, þegar eft­ir­spurn dregst hratt saman í ferða­þjón­ustu og sölu­að­ilar erlendis gefa það upp sem skýr­ingu að verð­lag sé ein­fald­lega alltof hátt á Ísland­i. 

Það er eilífð­ar­verk­efni í rekstri að finna rétt verð á vörum og þjón­ustu, miðað við gæði. En ástæða er til þess að spyrja að því hvers vegna Ísland ætti að kom­ast upp með það í alþjóð­legri sam­keppni, til lengd­ar, að vera með hærra verð á vörum og þjón­ustu en sam­keppn­is­lönd­in, þ.e. alþjóð­legur mark­að­ur. 

Hag­spár gera ráð fyrir að sam­dráttur verði í lands­fram­leiðslu upp á 0,2 til 0,4 pró­sent, en bráða­birgð­ar­tölur Hag­stof­unnar segja að hag­vöxur hafi verið um 4,6 pró­sent í fyrra. Þetta er sveifla sem segja má að sé upp á um 7 þús­und töpuð störf. Óvissa er nokkur og má nefna að Seðla­bank­inn spáir um 10,5 pró­sent fækkun ferða­manna á þessu ári en Isa­via um 17 pró­sent. Það munar eins og tveimur loðnu­ver­tíðum á þessum fjölda.

Myndin er frá mótmælunum í Hong Kong í júní.
Evrópuþingið gagnrýnir aðstæður í Hong Kong
Bæði yfirvöld í Hong Kong og Beijing hafa gagnrýnt Evrópuþingið fyrir ályktunina og segja hana vera hræsni af hálfu þingsins.
Kjarninn 19. júlí 2019
Skora á Almenna innheimtu ehf. að hætta innheimtu á ólöglegum lánum
Fyrir liggur að vextir á smálánum eru margfalt hærri en heimilt er samkvæmt lögum, en þrátt fyrir það eru lántakendur enn krafðir um endurgreiðslu á ólöglegum vöxtum af innheimtufyrirtækinu Almenn innheimta ehf..
Kjarninn 19. júlí 2019
Birna Lárusdóttir
Viljum við fara aftur á byrjunarreit?
Kjarninn 19. júlí 2019
Húsavík á kortið í alþjóðlegu strandhreinsunarátaki
Húsavík heimsækja árlega yfir 100 þúsund ferðamenn í þeim tilgangi að skoða hvali. Ferðaþjónustufyrirtæki á svæðinu sameinuðust í átaki í að hreins strandlengjuna, og vel tókst til.
Kjarninn 19. júlí 2019
Sjálfstæðisflokkur ekki mælst minni frá hruni – Miðjan í andstöðunni nú stærri en stjórnin
Fylgi Sjálfstæðisflokksins hefur ekki mælst lægra frá hruni, samanlagt fylgi ríkisstjórnarflokkanna hefur ekki mælst lægra á kjörtímabilinu og frjálslynda miðjublokkin er nú stærri en ríkisstjórnin.
Kjarninn 19. júlí 2019
Fylgi Miðflokks hærra en Vinstri grænna
Fylgi Miðflokksins eykst verulega á milli mánaða og mælist nú 14,4 prósent. Fylgi flokksins mælist nú hærra en bæði Vinstri grænna og Samfylkingarinnar.
Kjarninn 19. júlí 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Apple Pay og Enski Boltinn í boði fyrir alla
Kjarninn 19. júlí 2019
Þota ALC flogin til Evrópu
Bandaríska flugleigufélagið ALC hefur átt í deilum við Isavia um þotuna. Isavia vildi kyrrsetja vélina til að tryggja greiðslur upp í tveggja milljarða króna skuldir WOW air.
Kjarninn 19. júlí 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari