Horft um öxl ... og í spegil

Sighvatur Björgvinsson, fyrrverandi ráðherra og formaður Alþýðuflokksins, lítur um öxl í aðsendri grein og fjallar um þann draum að sósíalistar og sósíaldemókratar geti sameinast gegn íhaldsöflunum.

Auglýsing

Um marga ára­tugi voru vinstri menn klofnir í tvær fylk­ing­ar. Í komm­ún­ista, sem síðar nefndu sig sós­í­alista. Og í sós­í­alde­mókrata – jafn­að­ar­menn. Þessi tví­skipt­ing kom í veg fyr­ir, að annar hvor næði svip­uðum áhrifum og syst­ur­sam­tök náðu í nálægum lönd­um. Þessi sjálf­helda ríkti til síð­asta ára­tugar síð­ustu ald­ar. Þá hrundi Berlín­ar­múr­inn. Þá hrundu komm­ún­ista­stjórnir Aust­ur-­Evr­ópu­landa. Þá þögn­uðu allra þær radd­ir, sem mestu ábyrgð­ina báru á ára­tuga langri sundr­ungu. Þá hurfu deilu­mál­in, sem skipt höfðu sköpum nær alla öld­ina. Loks­ins þá sköp­uð­ust tæki­færi til þess að leita sam­stöðu þeirra, sem sundraðir höfðu ver­ið. Til hand­taks í stað hnefa. Til árang­urs í stað árang­urs­leys­is. Ástæðum sundr­ungar var blásið burtu.

Auglýsing


Horft um öxl ...

Þáver­andi for­ysta Alþýðu­flokks­ins var sér með­vituð um þetta tæki­færi. Þáver­andi for­ysta Alþýðu­banda­lags­ins var það líka. Báðar vildu þær taka höndum saman til þess að grafa gamlan ágrein­ing og ná þeirri víg­stöðu á hinum póli­tíska vett­vangi, sem svo sárt var sakn­að. Báðar lögðu sig fram þar um. Ágrein­ingur varð þó ekki að fullu leyst­ur. Sá ágrein­ingur stóð ekki um neitt, sem áður olli deil­um. Ekki um neitt, sem hrundi með Berlín­ar­múr­n­um. Hann stóð um þrennt:

  1. Um arf­leifð Alþýðu­flokks­ins um sam­starf við íhaldið , sem hófst með rík­is­stjórn­inni, sem kennd var við Stefán Jóhann Stref­áns­son for­mann Alþýðu­flokks­ins og mynduð var árið 1947. Undir for­ystu Alþýðu­flokks­ins voru íhalds­öflin þar leidd til valda. Sá atburður hafði afleið­ing­ar, var ítrek­aður og end­ur­tek­inn. Ótt­ast var, að sú atburða­rás gæti end­ur­vak­ist. Enda var sá leikur end­ur­tek­inn árið 2007 að til­hlutan þáver­andi for­manns Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, sem raunar hafði engan þátt tekið í stofnun Sam­fylk­ing­ar­inn­ar. Afleið­ingin varð sú, að í stað þess að njóta allt að 30% stuðn­ings meðal þjóð­ar­innar eins og var fyrir daga hruns­stjórn­ar­innar féllu allir fram­bjóð­endur flokks­ins í öllum kjör­dæmum árið 2016 nema einn – fram­bjóð­and­inn á Norð­ur­landi eystra. Núver­andi for­maður Sam­fylk­ing­ar­inn­ar. Á atkvæðum hans hélt flokk­ur­inn lífi. Ann­ars hefði Sam­fylk­ingin horfið af þjóð­mála­vett­vangi.
  2. Um þegar Ísland fyrir til­stilli Alþýðu­flokks­ins og með stuðn­ingi hluta Sjálf­stæð­is­flokks­ins sam­þykkti aðild­ina að EES árið 1994 í and­stöðu við bæði hluta Fram­sókn­ar­flokks­ins og þing­menn Alþýðu­banda­lags­ins. Til­tek­inn hluti fylg­is­manna Alþýðu­banda­lags­ins var svo mikið and­stæður þeirri ákvörðun sem og öllu sam­neyti við Evr­ópu­sam­bandið að þeir gátu ekki hugsað sér að ganga til minnstu sam­vinnu við þá, sem aðhyllst höfðu Evr­ópu­hug­sjón­ina.
  3. Um aðild­ina að NATO og að varn­ar­sam­starfi vest­rænna ríkja. Hrun Berlín­ar­múrs­ins hafði engin áhrif hér á. Allt „hern­að­ar­brölt” og öll lin­kind íslenskra stjórn­valda á þeim vett­vangi var slíkt bann­orð, að aldrei skyi­dui ljáð máls á nokkru minnsta við­fangs­efni af því tagi. Þess vegan var engin sam­vinna hugs­an­leg – eða svo sögðu stofn­endur VG.

... og horft í spegil

Að horfa í spegil er að horfast í augu við sam­tíð­ina. Og hvaða sam­tíma­mynd sjáum við í spegl­in­um?

  1. Þeir, sem ekki gátu hugsað sér sam­vinnu sós­í­alista og sós­í­alde­mókrata leiða nú íhalds­stjórn líkt og Stefán Jóhann Stef­áns­son, for­maður Alþýðu­flokks­ins gerði árið 1947. Íhalds­stjórn sömu flokka og Stefán Jóhann leiddi til valda árið 1947. Sama for­dæmi hefur verið skap­að. Það hefur VG sjálft gert – og telst ekki lengur til tíð­inda.
  2. Sér­hver for­ystu­maður Vinstri grænna, sem lætur í sér heyra um Orku­pakka 3, segir mál allra mála vera að verja þurfi EES samn­ing­inn og ekk­ert það megi ger­ast, sem geti stefnt honum í hættu eða valdið upp­námi í Evr­ópu­sam­band­inu. “Það, sem helst hann var­ast vann/varð að koma yfir hann”.
  3. Stuðn­ings­menn VG – sem ekki gátu hugsað sér sam­starf sós­í­alista og sós­í­alde­mókrata – eru í for­ystu rík­is­stjórn­ar, sem sam­þykkt hefur 40 þús­und millj­óna króna fram­lag erlendis frá til upp­bygg­ingar hern­að­ar­mann­virkja NA TO á Kefla­vík­ur­flug­velli ásamt því að leggja sjálf fram hund­ruði millj­óna króna til sama verk­efn­is. Hún hefur jafn­framt sam­þykkt upp­bygg­ingu gisti- og dval­ar­að­stöðu fyrir 1.000 banda­ríska her­menn á sama svæði og opnað þannig aftur íslenskt land til búsetu fyrir banda­ríska her­menn.

Sam­fylk­ingin og VG eru eins og áður en þau urðu til – tveir áhrifa­litlir flokk­ar, sem eiga fáa aðra val­kosti en að velj­ast sem sam­verka­menn í sam­steypum með íhalds­öfl­un­um. Jafn­vel nú – í hörm­ung­unum miðjum – væru þeir þó for­ystu­aflið í íslenskum stjórn­málum bæru þeir gæfu til þess að standa sam­an. Það segja skoð­ana­kann­anir um fylgi flokk­anna? Hvað er þá, sem stendur í veg­in­um? Hver er mein­ing­ar­mun­ur­inn um heil­brigð­is­stefnu Svan­dísar Svav­ars­dótt­ur? Nákvæm­lega eng­inn! Hver er mein­ing­ar­mun­ur­inn um umhverf­is­stefnu Guð­mundar Inga Guð­brands­son­ar? Nákvæm­lega eng­inn! Hver er mein­ing­ar­mun­ur­inn eftir að hafa horft í speg­il­inn – eftir að hafa horfst í augu við sam­tíð sína og borið þá sam­tíð­ar­mynd saman við það sem sjá má ef litið er um öxl? Nákvæm­lega eng­inn! Er þá ekki kom­inn tími til, að gam­all draumur for­ystu­manna bæði sós­í­alista og sós­í­alde­mókrata fái loks­ins að rætast? Þegar öllum leyfum ágrein­ingsins hefur loks­ins verið eytt! Sá draumur lifir – á meðan hann fæst ekki deydd­ur. Hver vill skipa aftöku­sveit­ina? VG?!? Katrín, Svan­dís og Guð­mund­ur???

Höf­undur er fyrr­ver­andi for­maður Alþýðu­flokks­ins og einn af stofn­endum Sam­fylk­ing­ar­in­ar.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bankastjórar Arion banka kaupa hlutabréf fyrir 230 milljónir
Benedikt Gíslason bankastjóri og Ásgeir Helgi Reykfjörð aðstoðarbankastjóri keyptu hlutabréf í bankanum í dag.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Þorsteinn Már vonar að tímabundið brotthvarf rói umræðu um Samherja
Þorsteinn Már Baldvinsson segir í viðtali við Vísi að Samherji sé ekki sálarlaust fyrirtæki. Honum blöskrar umræða um fyrirtækið í kjölfar afhjúpandi þáttar Kveiks um starfsemi Samherja í Namibíu.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Indriði H. Þorláksson
Samherji í gráum skugga
Kjarninn 14. nóvember 2019
Björgólfur í leyfi frá störfum sem stjórnarformaður Íslandsstofu
Björgólfur Jóhannsson tekur við sem forstjóri Samherja tímabundið.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Leifur Gunnarsson
Takmarkanir á tímum tæknibyltinga – Staða fólks með sykursýki 1 í dag
Kjarninn 14. nóvember 2019
Mosfellsbær heldur áfram að stækka
Íbúum Mosfellsbæjar hefur fjölgað gríðarlega á síðasta áratug sem og nýjum íbúðum. Bæjarstjórn Mosfellsbæjar býst við áframhaldandi fjölgun íbúa á næsta ári.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Haukur Arnþórsson
Hugleiðingar um tengsl stjórnmála og sjávarútvegs
Kjarninn 14. nóvember 2019
Svæðið sem um ræðir
Steypuvinna vegna Landsbankabyggingarinnar – Reikna með að fara 190 ferðir á einum degi
Botnplata nýju Landsbankabyggingarinnar á Austurbakka 2 verður steypt laugardaginn næstkomandi. Meðan unnið er þarf að loka hægri akrein Kalkofnsvegar í átt að Lækjargötu.
Kjarninn 14. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar