Á að taka RÚV af auglýsingamarkaði?

Björn Gunnar Ólafsson fjallar um stöðu RÚV í aðsendri grein en hann telur að efla eigi stofnunina með öllum ráðum.

Auglýsing

Nýlega til­kynnti mennta­mála­ráð­herra að rík­is­út­varpið yrði tekið af aug­lýs­inga­mark­aði. Með þessu er að nokkru komið til móts við kröfur rekst­ar­að­ila ann­arra fjöl­miðla. Með því að sitja einir að aug­lýs­inga­mark­að­inum telja þeir fjár­hag sínum borg­ið. Spurn­ingin er hvort það sé hagur neyt­enda og aug­lýsenda að RÚV hverfi af aug­lýs­inga­mark­aði og í fram­haldi af því hvort það sé hagur neyt­enda að veikja mögu­leika RÚV til að afla tekna og bæta með því dag­skrá sína. Athuga ber að RÚV leikur ekki lausum hala á aug­lýs­inga­mark­aði. Hlut­deild RÚV er óeðli­lega lítil miðað við vin­sældir fjöl­mið­ils­ins. Ástæðan er að margs­konar hindr­anir hafa þegar verið settar á aug­lýs­inga­öflun þess. Slíkar hindr­anir geta verið rétt­læt­an­legar til að auka fyr­ir­sjá­an­leika í rekstar­um­hverfi sam­keppn­is­að­ila en ganga of langt svo sem með banni á aug­lýs­ingum í vef­miðli RÚV. Aðstæður prent­miðla og sumra vef­miðla eru allt aðrar en sjón­varps eða hljóð­varps. Vanda­mál þeirra er sér­stakt úrlausn­ar­efni og ekki til umræðu hér.

Þýð­ing aug­lýs­inga og mark­aðs­tengsla

Aug­lýs­ingar eru ekki aðeins tæki til að selja vöru og þjón­ustu. Undir þær falla hvers kyns til­kynn­ingar um manna­mót og list­við­burði. Loks falla sumar aug­lýs­ingar eða til­kynn­ingar undir almanna­þjón­ustu og telj­ast varla sölu­vara. Fyrir dag­skár­gerð fjöl­mið­ils er sala aug­lýs­inga mik­il­væg leið­bein­ing um áhorf/hlustun og vin­sældir þátta. Stærð aug­lýs­inga­mark­að­ar­ins er háð heild­ar­fjölda neyt­enda með þokka­lega greiðslu­getu. Hann helst nokkuð stöð­ugur í þessu sam­hengi en aðrir þættir svo sem hag­þróun hafa einnig áhrif. Spurn­ingin er hvort það fé sem rann áður til aug­lýs­inga í RÚV skili sér til inn­lendra sam­keppn­is­að­ila. Verði RÚV bætt tekju­tapið að fullu þarf dag­skráin ekki að breyt­ast. Þá er óvíst að áhorf og hlustun á RÚV minnki þótt aug­lýs­ingar detti út. Í því til­felli virð­ist lítil ástæða fyrir aug­lýsendur að verja meiru fé til að aug­lýsa fyrir sama hóp og nú þegar næst í utan not­enda­hóps RÚV. Aug­lýs­inga­mark­að­ur­inn brotnar þá upp eða dregst saman með þeim afleið­ingum m.a. að aug­lýs­inga­iðn­að­ur­inn gæti misst spón úr aski sínum þar sem leiknar aug­lýs­ingar hætta að borga sig.

Til að inn­lendir aðilar fái hlut­deild í aug­lýs­inga­tekjum sem áður runnu til RÚV verður að draga úr vin­sældum fjöl­mið­ils­ins og minnka áhorf og hlust­un. Óhjá­kvæmi­lega verður þess kraf­ist að fjár­fram­lög til RÚV verði skert ásamt því að vin­sæl þjón­usta verði aflögð svo sem beinar úsend­ingar frá íþrótta­við­burðum þar með talið Ólymp­íu­leikum og heims­meist­ara­mótum í knatt­spyrnu.

Auglýsing

Mik­il­vægi fjár­hags­legs sjálf­stæðis

Yfir­lýs­ingar um að RÚV verði bættur tekju­miss­ir­inn eru aug­ljós­lega óábyrg­ar. Aldrei verður hægt að treysta á yfir tveggja millj­arða hækkun á fram­lögum frá rík­is­sjóði til lang­frama. Brott­hvarf af aug­lýs­inga­mark­aði þýðir óhjá­kvæmi­lega veru­lega skerð­ingu á tekjum og þjón­ustu. Með því að afnema með öllu fjár­hags­legt sjálf­stæði og teng­ingu við mark­aðs­öflin verður lítið svig­rúm til end­ur­bóta og fram­fara í dag­skrár­gerð. Miklar breyt­ingar hafa orðið á fjöl­miðlun og þró­unin er hröð utan­lands sem inn­an. Vax­andi magn af erlendu efni streymir á inn­an­lands­mark­að. Ljóst er að fyr­ir­tæki eins og Google eða Face­book munu ná sífellt sterk­ari tökum á fjöl­miðla­mark­að­inum og aug­lýsendur munu snúa sér til þeirra mun fyrr ef inn­lendi mark­að­ur­inn brotnar upp. Rík­is­út­varpið hefur djúpar rætur í íslenskri menn­ingu gegnum langa stofn­ana­sögu. Í fámennu sam­fé­lagi er ein­ginn annar ljós­vaka­mið­ill sem hefur minnsta mögu­leika á að mæta sam­keppni utan­frá með fjöl­breyttri inn­lendri dag­skrár­gerð og dreif­ingu á vönd­uðu efni til almenn­ings.

Óháð, þar með talið fjár­hags­lega óháð, rík­is­út­varp með skýr mark­mið um ábyrgan frétta­flutn­ing er brjóst­vörn gegn áróðri og hálf­sann­leik sem virð­ist vax­andi í sam­fé­lagi nútím­ans.

Sókn­ar­færi

Í stað þess að draga úr mögu­leikum RÚV til að veita góða þjón­ustu ætti að efla stofn­un­ina með til­tækum ráð­um. Leyfa þarf aug­lýs­ingar á vef­miðli og nýta sjálf­stæða tekju­öflun sem best til að auka þjón­ust­una og bæta dag­skrána. Til dæmis má leigja útsend­ing­ar­tíma á RÚV 2 til aðila sem vilja koma fram ákveðnum sjón­ar­miðum eða spreyta sig á dag­skrár­gerð. Jafn­framt má nýta þessa rás fyrir meira fræðslu­efni og beinar útsend­ingar á tón­leikum jazz- og pophljóm­sveita. Mark­að­ur­inn fyrir kvik­myndir og sjón­varps­þætti er óseðj­andi og mark­að­ur­inn ótak­mark­aður erlend­is. Með sam­starfi fag­að­ila getur fram­leiðsla sjón­varps­efnis verið umtals­verður útflutn­ings­iðn­aður ef rétt er á málum hald­ið. RÚV getur verið í for­ystu­hlut­verki um upp­bygg­ingu slíks iðn­aðar hér­lend­is.

Almanna­hagur

Það er grund­vall­ar­munur á við­skipta­lík­ani fjöl­mið­ils sem miðar að því að veita sem greiðastan aðgang að sem fjöl­breytt­ustu efni og lík­ani sem byggir á að loka fyrir efni og taka gjald fyrir að opna aðgang­inn. Frá sjón­ar­hóli neyt­enda er opið aðgengi að vin­sælu efni tví­mæla­laust hag­stæð­asti kost­ur­inn en þá er eðli­legt að aug­lýs­ingar beri a.m.k. hluta kostn­að­ar­ins.

Hagur neyt­enda mun versna veru­lega ef RÚV missir aug­lýs­inga­tekjur og fjár­hags­legt sjálf­stæði hverf­ur. Sú styrka stoð sem RÚV hefur verið fyrir óháðan frétta­flutn­ing, íslenska tungu og menn­ingu á ljós­vaka­svið­inu mun veikj­ast eða hverfa. Það þjónar ekki almanna­hags­munum að taka RÚV af aug­lýs­inga­mark­aði.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stóru viðskiptabankarnir þrír tilkynntu allir vaxtalækkanir í vikunni sem leið.
Bankarnir taka aftur forystu í húsnæðislánum
Stýrivaxtalækkanir, lækkun bankaskatts og afnám sveiflujöfnunarauka hafa haft áhrif á vaxtakjör sem og getu bankanna til að lána fé. Með tilliti til verðbólgu verða hagstæðustu vextirnir til húsnæðiskaupa nú hjá bönkum í stað lífeyrissjóða.
Kjarninn 31. maí 2020
Barnabókin „Ævintýri í Bulllandi“
Mæðgur dunduðu sér við að skrifa barnabók á meðan að COVID-faraldurinn hélt samfélaginu í samkomubanni. Þær safna nú fyrir útgáfu hennar á Karolina fund.
Kjarninn 31. maí 2020
Þorri landsmanna greiðir tekjuskatt og útsvar. Hluti greiðir hins vegar fyrst og fremst fjármagnstekjuskatt.
Tekjur vegna arðgreiðslna jukust í fyrra en runnu til færri einstaklinga
Alls voru tekjur vegna arðs 46,1 milljarður króna í fyrra. Þeim einstaklingum sem höfðu slíkar tekjur fækkaði á því ári. Alls eru 75 prósent eigna heimila landsins bundnar í fasteignum.
Kjarninn 31. maí 2020
Maskína leiðrétti framsetningu Moggans á göngugatnakönnun
Maskína, sem vann könnun á viðhorfum til varanlegra göngugatna fyrir hóp kaupmanna sem berst gegn göngugötum í miðborginni, sendi frá sér leiðréttingu á fimmtudag eftir að bjöguð mynd af niðurstöðunum var dregin fram í Morgunblaðinu.
Kjarninn 31. maí 2020
Auður Jónsdóttir
Þú verður að deyja fyrir samfélagið!
Kjarninn 31. maí 2020
Stefán Ólafsson
Atvinnuleysisbætur eru alltof lágar
Kjarninn 31. maí 2020
Inger Støjberg, þáverandi ráðherra innflytjendamála í dönsku stjórninni, sést hér á fundi í Brussel 25. janúar árið 2016. Þann sama dag sá hún fréttir sem gerðu hana hoppandi illa og urðu kveikjan að þeim embættisfærslum sem nú eru til rannsóknar.
Að tala tungum tveim og draga kanínu úr hatti
Danskir stjórnmálaskýrendur sem fylgjast með rannsókn á embættisfærslum Inger Støjberg, fyrrverandi ráðherra, segja hana hafa talað tungum tveim í yfirheyrslum vegna rannsóknarinnar. Minnisblað sem enginn hafði áður heyrt minnst á dúkkaði skyndilega upp.
Kjarninn 31. maí 2020
Donald Trump á blaðamannafundi í vikunni, þar sem hann undirritaði forsetatilskipun sem ætlað er að refsa einkafyrirtækjum fyrir að ritskoða efni á internetinu.
Trump steig á endanum yfir línuna sem Twitter hafði dregið í sandinn
Árið 2018 byrjaði Twitter að þróa lausn til að bregðast við því að stjórnmálamenn töluðu með misvísandi eða meiðandi hætti á miðlinum. Í þessari viku beitti miðilinn þessu meðali sínu gegn Donald Trump í fyrsta sinn. Og sá varð reiður.
Kjarninn 30. maí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar