Lífið eftir Pence

Gunnar Hólmsteinn Ársælsson veltir fyrir sér eftirköstum heimsóknar Mike Pence til Íslands.

Auglýsing

Mike Pence vara­for­seti kom, regn­boga­fánum var flagg­að, Eliza for­seta­frú klædd­ist hvítu og að lokum hitti Pence Katrínu „for­sæt­is“ sem sýndi með skemmti­legum hætti með lík­ams­tján­ingu sinni hvað henni fannst um mann­inn og skoð­anir hans. Þetta var mikið umstang; leyniskytt­ur, þyrlur og bryn­varðir bíl­ar. Já, svona er þetta þegar full­trúar heims­veldis láta sjá sig.

Hvað stendur þá eft­ir? Jú, vænt­an­lega mun Guð­laugur Þór „ut­an­rík­is“ halda áfram að halla sér að Banda­ríkjum Trumps, vænt­an­lega mun hann reyna eftir fremsta megni að vinna áfram að frí­versl­un­ar­samn­ingi Íslands og Banda­ríkj­anna. Svo virð­ist sem ein meg­in­á­herslan í utan­rík­is­málum Íslands um þessar mundir sé aukin sam­skipti, og þar með við­skipti við Banda­rík­in. Á árinu 2018 flutti Ísland út vörur fyrir um 430 millj­ónir doll­ara til Banda­ríkj­anna, en heild­ar­verð­mæti útflutn­ings Íslands á því ári var um 5 millj­arðar doll­ara.

Áfram­haldið á norð­ur­skautapóli­tík­inni?

En það sem skiptir kannski jafn­vel meira máli er það hvernig Banda­ríkin og Ísland ætla að halda áfram þeirri norð­ur­skautapóli­tík sem Pence var svo tíð­rætt um.

Fyrir rúmum ára­tug skrif­aði und­ir­rit­aður langa frétta­skýr­ingu um Norð­ur­slóðir í þá frétta­tíma­ritið Mann­líf. Greinin hét „Og ísarnir bráðn­a“. Þá voru menn að vakna upp við þá stað­reynd að sigl­inga­leiðin norður af Íslandi og í gegnum Norð­ur­pól­inn væri að opn­ast. Hún kall­ast „Norð­aust­ur­leið­in” og getur stytt sigl­ingar frá Asíu til Evr­ópu um allt að 40%.

Auglýsing
Þá voru Rússar búnir að gera sér grein fyrir þessu, enda Rúss­land ásamt ásamt Græn­landi séu Norð­ur­skauts­rík­in. Og Rúss­arnir gerðu meira, þeir fóru með kaf­bát niður á 4300 metra dýpi og settu rúss­neska fán­ann niður þar. Í þessu, rétt eins og að fara út í geim­inn, voru Rússar á undan Banda­ríkja­mönnum og eru fyrir löngu búnir að gera sér grein fyrir mik­il­vægi þessa svæð­is.

Meðal ann­ars í þessu ljósi verður að skoða kauptil­boð Trumps í Græn­land og orð Mike Pence hér á landi. Rússar hafa ein­fald­lega ákveðið for­skot og Banda­ríkja­menn eru nú kannski með nokkuð örvænt­ing­ar­fullum hætti að reyna að „stimpla sig inn“ í þetta dæmi og vinna upp for­skot Rússa.

Kín­verjar eru líka með í þessum „leik“ og hafa skil­greint sig sem „nær-heim­skauts-land“ (near artic country), þó það kunni að virka lang­sótt. Kín­verjar eru með sem áheyrn­ar­full­trúar í Norð­ur­skauts­ráð­inu (The Arctic Council), þar sem Ísland er með for­mennsku til árs­ins 2021. Í sátt­mála núver­andi rík­is­stjórnar segir orð­rétt um mál­efni norð­ur­slóða: „Mál­efni norð­ur­slóða snerta nær allar hliðar íslensks sam­fé­lags og eru for­gangs­mál í íslenskri utan­rík­is­stefnu. Ísland mun á vett­vangi Norð­ur­skauts­ráðs­ins einkum leggja áherslu á heims­mark­mið Sam­ein­uðu þjóð­anna, lofts­lags­mál og mál­efni hafs­ins.”

Jafn­væg­is­listar er þörf

Eftir þetta allt saman situr að Ísland þarf að sýna fram á ákveðna „jafn­væg­is­list“ í þessum efnum á næstu mán­uðum og miss­er­um. Hér eru stórir ger­endur á ferð og gríð­ar­legir hags­mun­ir, ekki bara stór­þjóð­anna, heldur líka frum­byggja í þeim löndum sem eru hér á norð­ur­slóð­um. Þetta er því mikil áskorun fyrir Guð­laug Þór utan­rík­is­ráð­herra. Eng­inn vill aukna spennu og eða hættu á átökum við Ísland, norðan þess eða umhverf­is.

En menn vita einnig að þegar um jafn miklar auð­lindir er að tefla og mögu­lega eru undir haf­svæði og ísum norð­ur­slóða, þá er ekk­ert gefið eft­ir. „Svarta gullið“ og annað slíkt hefur margoft áður í sög­unni valdið deil­um, jafn­vel styrj­öld­um. Því verða menn að passa sig og málið í heild sinni því áskorun fyrir íslensk stjórn­völd

Höf­undur er MA í stjórn­mála­fræði.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Magnús Halldórsson
Þögnin hættulegri
Kjarninn 21. október 2019
Rósa Björk Brynólfsdóttir
Er rétt að dæma fólk í fangelsi fyrir pólitískar skoðanir ?
Kjarninn 20. október 2019
Dagatalið mitt
Ásta Júlía Hreinsdóttir safnar fyrir útgáfukostnaði fyrir Dagatalið mitt, sem er fjölnota afmælisdagatal með texta og myndum eftir hana.
Kjarninn 20. október 2019
Árni Már Jensson
Að skilja okkur sjálf: Annar hluti
Kjarninn 20. október 2019
Paul Copley, forstjóri Kaupþings ehf.
6.400 kröfuhafar höfðu ekki sótt peningana sína
Nokkur þúsund kröfuhafa í bú Kaupþings hafa ekki sótt þá fjármuni sem þeir eiga að fá greitt í samræmi við nauðasamninga félagsins. Þeir fjármunir sem geymdir eru á vörslureikningi eru um 8,5 milljarða króna virði á gengi dagsins í dag.
Kjarninn 20. október 2019
Hvar endar tap Arion banka á United Silicon?
Arion banki á kísilmálsverksmiðju Í Helguvík sem hefur ekki verið í starfsemi í þrjú ár. Bankinn hefur fjárfest í úrbótum en óljóst er hvort að þær dugi til að koma verksmiðjunni aftur í gang. Í vikunni var bókfært virði hennar fært niður um 1,5 milljarð.
Kjarninn 20. október 2019
Örn Bárður Jónsson
Afmæliskveðja til Alþingis
Kjarninn 20. október 2019
Leikskólakennurum fækkað um 360 frá árinu 2013
Börnum af erlendum uppruna hefur fjölgað mikið á skömmum tíma. Meira en helmingur þeirra sem starfar við uppeldi og menntun er ófaglærður.
Kjarninn 20. október 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar