Viðbrögð fyrirtækja og stofnana í kjölfar #MeToo

Dr. Katrín Ólafsdóttir, lektor í hagfræði við Háskólann í Reykjavík og nefndarmaður í peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands, skrifaði grein í Vísbendingu um viðbrögð við MeToo.

Auglýsing

Á haust­mán­uðum 2017 varð mikil vakn­ing á Íslandi og víða ann­ars staðar um kyn­bundið ofbeldi og kyn­bundna áreitni undir myllu­merk­inu #metoo. Með þess­ari vakn­ingu vildu konur árétta að ofbeldi, kyn­ferð­is­leg áreitni og kyn­bundin áreitni yrði ekki lengur lið­in. Þetta haust sendu ýmsir hópar kvenna frá sér frá­sagnir af ofbeldi og mis­munun sem þær höfðu þurft að þola. Í kjöl­farið sendu margir vinnu­staðir og félaga­sam­tök frá sér yfir­lýs­ingar þar sem harmað var að slíkt ofbeldi hefði fengið að við­gang­ast og margir gripu til aðgerða. 

Í CRA­NET-­rann­sókn­inni sem gerð var á haust­mán­uðum 2019 var meðal ann­ars spurt um við­brögð fyr­ir­tækja og stofn­ana við #metoo. Nið­ur­stöður rann­sókn­ar­innar birt­ust í skýrsl­unni Mannauðs­stjórnun á Íslandi í 15 ár: Cra­net rann­sóknin í 15 ár. CRA­NET-­rann­sóknin er hluti af alþjóð­legu sam­starfs­verk­efni og sam­starfs­neti CRA­NET (Cran­fi­eld Network on International Human Reso­urce Mana­gement) og taka yfir 50 háskólar í jafn­mörgum löndum þátt í verk­efn­inu. Rann­sóknin er gerð meðal mannauðs­stjóra og ann­arra for­svars­menn mannauðs­mála í fyr­ir­tækjum og stofn­unum með 70 eða fleiri starfs­menn. Á Íslandi eru 359 fyr­ir­tæki og stofn­anir af þess­ari stærð og tóku 125 þeirra þátt í rann­sókn­inn­i. 

Sam­kvæmt jafn­rétt­islögum (Lög nr. 10/2008) ber atvinnu­rek­endum og yfir­mönnun stofn­ana að gera sér­stakar ráð­staf­anir til að koma í veg fyrir að starfs­fólk verði fyrir ein­elti, kyn­bund­inni eða kyn­ferð­is­legri áreitni eða ofbeldi á vinnu­staðn­um. Einnig skal atvinnu­rek­andi bregð­ast við eins fljótt og kostur er þegar upp koma mál er varða ein­elti, kyn­ferð­is­lega eða kyn­bundna áreitni eða ofbeldi á vinnu­staðnum (Reglu­gerð nr. 1009/2015).

Auglýsing

Í Reglu­gerð nr. 1009/2015 eru hug­tökin kyn­ferð­is­leg áreitni, kyn­bundin áreitni og ofbeldi skil­greind á eft­ir­far­andi hátt:

Ein­elti: Síend­ur­tekin hegðun sem almennt er til þess fallin að valda van­líðan hjá þeim sem fyrir henni verð­ur, svo sem að gera lítið úr, móðga, særa eða ógna við­kom­andi eða að valda honum ótta. Skoð­ana­á­grein­ingur eða ágrein­ingur vegna ólíkra hags­muna fellur ekki hér und­ir.

Kyn­bundin áreitni: Hegðun sem teng­ist kyni þess sem fyrir henni verð­ur, er í óþökk við­kom­andi og hefur þann til­gang eða þau áhrif að mis­bjóða virð­ingu við­kom­andi og skapa aðstæður sem eru ógn­andi, fjand­sam­leg­ar, nið­ur­lægj­andi, auð­mýkj­andi eða móðg­andi fyrir við­kom­andi.

Kyn­ferð­is­leg áreitni: Hvers kyns kyn­ferð­is­leg hegðun sem er í óþökk þess sem fyrir henni verður og hefur þann til­gang eða þau áhrif að mis­bjóða virð­ingu við­kom­andi, einkum þegar hegð­unin leiðir til ógn­andi, fjand­sam­legra, nið­ur­lægj­andi, auð­mýkj­andi eða móðg­andi aðstæðna. Hegð­unin getur verið orð­bund­in, tákn­ræn og/eða lík­am­leg.

Ofbeldi: Hvers kyns hegðun sem leiðir til, eða gæti leitt til, lík­am­legs eða sál­ræns skaða eða þján­inga þess sem fyrir henni verð­ur, einnig hótun um slíkt, þvingun eða handa­hófs­kennda svipt­ingu frels­is.

Flest fyr­ir­tæki og stofn­anir hér á landi hafa brugð­ist við #metoo-­bylt­ing­unni með ein­hverjum hætti eins og sjá má á mynd 1 (hér að neð­an). Algeng­ast er að fyr­ir­tæki og stofn­anir hafi mótað sér stefnu um að áreitni og ein­elti séu ekki lið­in, eða 80% þátt­tak­enda. Um 70% fyr­ir­tækja og stofn­ana svör­uðu því til að mark­visst sé tekið á málum sem koma upp í kjöl­far #metoo-­bylt­ing­ar­innar og 65% segj­ast leita aðstoðar hjá fag­fólki þegar mál koma upp. Ríf­lega helm­ingur svar­enda (56%) hefur gert könnun meðal starfs­manna og tæp­lega helm­ingur þeirra (48%) hefur haldið fræðslu­fundi eða nám­skeið um ein­elti, kyn­bundna og kyn­ferð­is­lega áreitni.

myndinnn.jpg

Mynd 1: Hefur fyr­ir­tæk­ið/­stofn­unin brugð­ist við með ein­hverjum hætti í kjöl­far #metoo- bylt­ing­ar­innar eða við ein­elt­i/áreitni á vinnu­staðn­um?

Fjöldi svara: 115.

Færri fyr­ir­tæki og stofn­anir hafa þróað nýja sam­skipta­stefnu eða sam­skipta­sátt­mála (28%) eða virkjað starfs­fólk í mótun nýrrar sam­skipta­stefnu (19%). Það vekur aftur á móti athygli að 32% fyr­ir­tækja og stofn­ana svör­uðu því til að starfs­mönnum sem ekki bættu hegðun sína hefði verið sagt upp.

Tafla 1: Hefur fyr­ir­tæk­ið/­stofn­unin brugð­ist við með ein­hverjum hætti í kjöl­far #metoo-­bylt­ing­ar­innar eða brugð­ist við ein­elt­i/áreitni á vinnu­staðn­um? Eftir atvinnu­grein.

Fjöldi svara: 115 (30 í frum­vinnslu, 51 í verslun og þjón­ustu, 34 í opin­berri þjón­ust­u).

Tafla 1.

Þegar við­brögð fyr­ir­tækja og stofn­ana við #metoo eru skoðuð eftir atvinnu­grein virð­ast fyr­ir­tæki í frum­vinnslu síst hafa gripið til aðgerða (sjá töflu 1). Þrátt fyrir það eru þau lík­leg­ust til að hafa sett upp ný áminn­ing­ar- og við­bragðs­ferli (47%). Stofn­anir hins opin­bera eru lík­leg­astar til að hafa leitað aðstoðar eða ráð­gjafar fag­að­ila (79%) og haldið fræðslu­fundi um ein­elti og áreitni (58%). Aftur á móti eru opin­berar stofn­anir síst lík­legar til að hafa sagt upp starfs­fólki sem ekki bætir hegðun sína (15%). Fyr­ir­tæki í verslun og þjón­ustu eru lík­leg­ust til að hafa þróað nýja sam­skipta­stefnu (39%) og virkjað starfs­fólk í þeirri vinnu (26%).

Því virð­ist sem all­flest fyr­ir­tæki og stofn­anir hafi brugð­ist við #metoo-­bylt­ing­unni á einn eða annan hátt, þótt eflaust megi gera bet­ur. 

Heim­ild­ir:

Arney Ein­ars­dótt­ir, Katrín Ólafs­dóttir og Ásta Bjarna­dóttir (2019). Mannauðs­stjórnun á Íslandi 2018: Cra­net rann­sóknin í 15 ár. Háskóli Íslands: Við­skipta­fræði­deild.

Lög um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla, nr. 10/2008.

Reglu­gerð um aðgerðir gegn ein­elti, kyn­ferð­is­legri áreitni, kyn­bund­inni áreitni og ofbeldi á vinnu­stöð­um, nr. 1009/2015.

Höf­undur er lektor við Háskól­ann í Reykja­vík, og doktor í hag­fræði. Greinin birt­ist fyrst í Vís­bend­ingu, 20. sept­em­ber. Hægt er að ger­ast áskrif­andi að Vís­bend­ingu hér.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sameiginlega sýnin um þéttara borgarsvæði er að teiknast upp
Í nýrri þróunaráætlun höfuðborgarsvæðisins 2020-2024 er gert ráð fyrir að 66 prósent nýrra íbúða sem klárast á tímabilinu verði árið 2040 í grennd við hágæða almenningssamgöngur, þar af 86 prósent nýrra íbúða í Kópavogi.
Kjarninn 27. janúar 2021
Sumarhús gengu kaupum og sölum fyrir tæpa 10 milljarða á Íslandi í fyrra.
Íslendingar keyptu sumarhús fyrir næstum 10 milljarða árið 2020
Metár var á markaði með sumarhús í fyrra. Viðskipti hafa aldrei verið fleiri og aldrei hefur jafn miklu fé verið varið til kaupanna, samkvæmt tölum frá Þjóðskrá. Svipað var uppi á teningnum í Noregi, á þessu ári veiru og vaxtalækkana.
Kjarninn 27. janúar 2021
Íslandsbanki gerir ráð fyrir viðspyrnu um leið og ferðamönnum fjölgar aftur hér á landi
Meira atvinnuleysi og minni fjárfestingar en áður var talið
Íslandsbanki telur nú að atvinnuleysi muni vera 9,4 prósent í ár, sem er töluvert meira en hann gerði ráð fyrir í fyrrahaust. Einnig telur bankinn að fjárfesting hins opinbera í kjölfar kreppunnar muni ekki aukast jafnmikið og áður var talið.
Kjarninn 27. janúar 2021
Dyrhólaós fóstrar fjölskrúðugt fuglalíf árið um kring.
Valkostir vegarins um Mýrdal „ekki meitlaðir í stein“
Enn kemur til greina að bæta við og breyta þeim valkostum sem Vegagerðin hefur sett fram á hringveginum um Mýrdal. Yfir 270 manns hafa þegar sent athugasemdir og hafa flestir áhyggjur af áhrifum á lífríki Dyrhólaóss.
Kjarninn 26. janúar 2021
Anna María Bogadóttir, Borghildur Sturludóttir og Hildur Gunnarsdóttir
Velsæld eða vesöld
Kjarninn 26. janúar 2021
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Segir það enga skoðun standast að tala um að stúdentar hafi verið skildir eftir
Þingmaður Flokks fólksins spurði forsætisráðherra út í málefni námsmanna á Alþingi í dag. „Er ekki kom­inn tími til að grípa alla sem hafa orðið fyrir þessum hörm­ung­um, atvinnu­leysi, og eiga jafn­vel ekki fyrir húsa­leigu og ekki fyrir mat?“
Kjarninn 26. janúar 2021
Lilja D. Alfreðsdóttir stendur frammi fyrir brekku til að halda sér inni á þingi samkvæmt könnunum.
Hvorki Miðflokkur né Framsókn mælast með mann inni í Reykjavík
Samfylkingin, Sósíalistaflokkur Íslands og Viðreisn mælast á góðri siglingu í Reykjavíkurkjördæmunum tveimur. Staða stjórnarflokkanna í höfuðborginni veikist mikið og Framsóknarflokkurinn myndi ekki ná inn manni þar að óbreyttu.
Kjarninn 26. janúar 2021
Verkefnisstjórn 4. áfanga rammaáætlunar fékk 34 vindorkukosti inn á sitt borð í fyrra.
Vindorkukostir sem eru 10 MW eða meira heyri undir rammaáætlun
Lagt er til að land verði flokkað með tilliti til vindorkuvera í tengslum við breytingar á frumvarpi um rammaáætlun. „Telja verður að vindorkuver geti haft í för með sér minna óafturkræft rask en hefðbundnari orkukostir,“ segir í greinargerð.
Kjarninn 26. janúar 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar