Lífsskoðun jafnaðarmanns

Sighvatur Björgvinsson skrifar um nýútkomna bók Jóns Baldvins Hannibalssonar, „Tæpitungulaust – lífsskoðun jafnaðarmanns.

Auglýsing

Bók­in, sem stefnt var að að gæti komið fyrir almenn­ings sjónir í sept­em­ber­mán­uði á s.l. ári, er nú loks­ins að koma í bóka­búð­ir. Þetta er bók Jóns Bald­vins Hanni­bals­son­ar, sem hann nefnir „Tæpitungu­laust – lífs­skoðun jafn­að­ar­manns”. Þessi bók, sem spannar mörg og mis­jöfn við­fangs­efni en öll séð frá einu og sama sjón­ar­horni – sjón­ar­horni jafn­að­ar­manns­ins – er ein­stakt rit­verk. Margir fyrr­ver­andi íslenskir stjórn­mála­menn hafa skilið eftir sig ýmsa ævi­sögu­texta – aðal­lega rakið þá þætti í starfs­sögu sinni, sem þeir vilja helst halda á lofti. Þessi bók Jóns Bald­vins er – eins og heitið bendir til – ekki slík bók. Hún er fyrst og fremst bók um hug­myndir og hugs­ana­smíð jafn­að­ar­manns, sem auð­vitað tekur mark af hans eigin reynslu og hans eigin við­kynn­ingu af mönnum og mál­efnum – af hans eigin reynslu­heimi. Og auð­vitað læra menn af reynsl­unni. Því hefur dvöl Jóns Bald­vins í Banda­ríkj­un­um, við­kynn­ing hans af banda­rískum við­horfum og banda­rískum sessu­naut­um, án efa orðið til þess hve ótví­ræður stuðn­ingur hans hefur verið við „nor­ræna mód­el­ið” eins og hann hefur iðu­lega gert grein fyrir í greinum og ræðum – og vand­lega er rak­inn í þess­ari bók. 

Hans eigin við­kynn­ing og á stundum sam­vistir með fólki, sem bein kynni hafði af eðli og inn­taki Sov­ét­ríkj­anna eftir nám og dvöl þar, hefur auð­vitað haft áhrif á hans mat á hvað olli hruni Sov­ét­ríkj­anna og hruni komm­ún­ism­ans, sem einnig er fjallað ræki­lega um í þess­ari bók. Þá hafa kynni hans af íslenskum stjórn­mála­mönnum á vinstri kanti íslenskra stjórn­mála, sem margir hverjir voru sam­ferða­menn honum hand­gengn­ir, haft áhrif á skoð­anir hans á hvers vegna ekki tókst á Íslandi það, sem tókst á öllum öðrum Norð­ur­löndum - sem sé að efla til áhrifa sterkt stjórn­mála­afl jafn­að­ar­manna þannig að „nor­ræna mód­el­ið” gæti risið öðru vísi hér en sem dauf speg­il­mynd af því, sem verða átti og verða þurfti. Hvernig stóð á því, að komm­ún­istar og síð­ari arf­takar þeirra urðu sterkara afl á Íslandi en í nágranna­löndum og sós­í­alde­mókratar að sama skapi veik­ari hér en þar? Að hve miklu leyti liggur sökin hjá sós­í­alde­mókrötum sjálfum – og að hve miklu leyti hjá allt öðru vísi við­horfum íslenska þjóð­ar­hjart­ans? Vissu­lega eru þetta spurn­ing­ar, sem ættu að vera og eru við­fangs­efni jafn­að­ar­manna – efni, sem jafn­að­ar­menn þurfa að ræða og eiga að ræða. Það gerir Jón Bald­vin Hanni­bals­son í bók­inni sinn­i. 

Þá ræðir hann um Evr­ópu­mál­in, um EES samn­ing­ana og um frels­is­bar­áttu Eystra­salts­ríkj­anna, þar sem hann gegndi lyk­il­hlut­verki sem fyrsti stjórn­mála­leið­tog­inn á Vest­ur­lönd­um, sem gekk til liðs við þá frels­is­hreyf­ingu. Með bar­áttu sinni á þeim vett­vangi sem og bar­áttu sinni og sigrum í átök­unum um EES hefur Jón Bald­vin reist sér bauta­steina í íslenskri stjórn­mála­sögu, sem munu standa. Bar­átta hans og sigur í EES mál­inu hefur valdið meiri fram­förum í íslensku þjóð­lífi og stór­bætt­ari rétt­indum alþýðu og neyt­enda en nokkur önnur gjörð. Til þess að ná því mik­il­væga mark­miði hafn­aði Jón Bald­vin því, sem flestir atvinnu­stjórn­mála­menn sækj­ast hvað mest eftir – stöðu for­sæt­is­ráð­herra – en þótti það ekk­ert til­töku­mál. Varla umræðu­vert.

Auglýsing

Í fyrsta kap­ít­ula umræddrar bók­ar, sem ber sama titil og bókin sjálf – Lífs­skoðun jafn­að­ar­manns – rekur Jón Bald­vin í nokkrum umfjöll­un­ar­efnum hvernig hann öðl­að­ist þá lífs­skoð­un. Þar stað­næm­ist hann m.a. við það, sem hann nefnir „Rauða bæinn” – þ.e. Ísa­fjörð. Byggð­ar­lagið þar sem við báðir ólumst upp ásamt mörgum fleirum nánum sam­starfs­mönnum okkar síðar á lífs­leið­inni. Það er merki­legt, hve stórt og inn­byrðis ólíkt Ísland leit út fyrir að vera á fyrstu ára­tugum lið­innar ald­ar. Í Hafn­ar­firði – nágrannabæ Reykja­víkur – réðu jafn­að­ar­menn ferð­inni þver­öf­ugt við hvernig hátt­aði til með höf­uð­stað­inn. Sós­í­alist­ar, áður komm­ún­istar, réðu í Kópa­vogi, á Siglu­firði, á Akur­eyri og yfir­tóku Nes­kaup­stað þar sem jafn­að­ar­menn höfðu áður farið með ráð­in. Á Ísa­firði réðu Alþýðu­flokks­menn einir framan af og síðan í sam­starfi við aðra en í því sam­starfi ávallt langstærsti flokk­ur­inn. Stærstan hluta skýr­ing­ar­innar á þessu hlýtur auð­vitað að vera eð leita til þeirra ein­stak­linga, sem fyrir fóru í hverju bæj­ar­fé­lag­anna. Til manna eins og Ein­ars Olgeirs­sonar og Lúð­víks Jós­efs­sonar á Akur­eyri og í Nes­kaup­stað – og til for­ystu­manna eins og Finns Jóns­son­ar, Guð­mundar Haga­lín, Vil­mundar Jóns­sonar og Hanni­bals á Ísa­firði svo nokkrir séu nefnd­ir. Í mínu minni eru þeir líka svo miklu fleiri. Pétur Sig­urðs­son, Kar­ítas Páls­dótt­ir, Gunnar Jóns­son, Stefán Stef­áns­son (sem Jón talar um í bók sinn­i), Páll Sig­urðs­son og Fríða, eig­in­kona hans, Dan­íel Sig­munds­son og Jón, Sig­urður bak­ari, Snorri Her­manns­son og Auð­ur, Mar­ías Þ. Guð­munds­son og Guð­mundur bróðir hans, Ket­ill Guð­munds­son, Grímur Krist­geirs­son, Guð­mundur Bjarna­son…….. aðeins fáir einir tald­ir, sem koma strax upp í hug­ann. Margir fleiri, sem nefna má – og nefna hefði átt. 

Þarna var mikið og öfl­ugt sam­fé­lag jafn­að­ar­manna sem hafði áhrif á bæði þá, sem á Ísa­firði bjuggu og ólust upp – og á sam­tíð sína. Það var því ekki und­ar­legt í mínum huga, þó helm­ing­ur­inn af 10 manna þing­flokki Alþýðu­flokks­ins drjúgan tíma veru minnar á Alþingi væru Ísfirð­ingar eða ísfir­skrar ætt­ar. Jón Bald­vin, Jón Sig­urðs­son, Rann­veig Guð­munds­dótt­ir, Árni Gunn­ars­son auk þess, sem þetta skrif­ar. Við bætt­ist svo Ólafur Ragnar Gríms­son, sonur Gríms Krist­geirs­son­ar, þó í öðrum stjórn­mála­flokki væri og auk þess tveir aðrir Ísfirð­ing­ar, þeir Matth­ías Bjarna­son og Sverrir Her­manns­son. „Rauði bær­inn” lét því til sín taka á Alþingi, þó þar væri ekki nema mik­ill meiri­hluti Ísfirð­ing­anna rauður – eins og bær­inn. Frá Ísa­firði kom líka fyrsti for­maður Alþýðu­flokks­ins, Jón Bald­vins­son, en hann lærði prent­iðn sína á Ísa­firði í störfum fyrir Skúla Thorodd­sen. Þaðan komu þeir líka formennirnir Hanni­bal Valdi­mars­son og Har­aldur Guð­munds­son, Bene­dikt Grön­dal frá næsta nágrenni og svo Jón Bald­vin og sá, sem þetta rit­ar. Ísfirð­ingar hafa því lengi farið fyrir íslenskum jafn­að­ar­mönn­um.

Bókin hans Jóns Bald­vins er ein­stæð bók. Hún er um lífs­skoðun jafn­að­ar­manns – jafn­að­ar­manns­ins frá „Rauða bæn­um” sem fór svo með hlut­verk leið­toga í mál­um, sem skipt hafa sköpum í lífi íslenskrar þjóð­ar. Auð­vitað eru ekki allir sam­mála þeirri lífs­skoðun – enda ekki allir frá „Rauða bæn­um”. Bókin vekur hins vegar máls á umræðu­efni, sem þörf er á að rætt sé á Íslandi en liggur í lág­inni. Umræðu­efni, sem fjallar um stjórn­mála­stefnur og strauma, tekur í senn mið af for­tíð, sam­tíð og fram­tíð og á erindi við alla Íslend­inga – og svo langt um fleiri.

Höf­undur er fyrr­ver­andi ráð­herra og for­maður Alþýðu­flokks­ins.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórður Snær Júlíusson
Börn eru börn, hvaðan sem þau koma
Kjarninn 18. september 2020
Már Guðmundsson, fyrrverandi seðlabankastjóri
Már Guðmundsson orðinn fastur penni hjá Vísbendingu
Fyrrverandi seðlabankastjóri mun skrifa reglulega í Vísbendingu á næstu mánuðum. Í tölublaði vikunnar segir hann það hafa verið rétt ákvörðun að koma á tvöfaldri skimun.
Kjarninn 18. september 2020
Að minnsta kosti tveir austfirskir kjósendur höfðu ekki erindi sem erfiði þegar þeir gerðu sér ferð til þess að kjósa í sveitarstjórnarkosningum helgarinnar hjá sýslumanninum á höfuðborgarsvæðinu.
Austfirskir kjósendur fóru í fýluferð til sýslumanns
Dómsmálaráðuneytið þurfti að minna embætti sýslumannsins á höfuðborgarsvæðinu á að það væru sveitarstjórnarkosningar í gangi í nýju sveitarfélagi á Austurlandi. Tveimur hið minnsta var vísað frá, er þeir reyndu að greiða atkvæði utan kjörfundar.
Kjarninn 18. september 2020
Hlutafjárútboð Icelandair, sem lauk kl. 16 í gær, gekk að óskum.
Fjárfestar skráðu sig fyrir 37,3 milljörðum í útboði Icelandair
Hlutafjárútboð Icelandair gekk að óskum og raunar var mikil umframeftirspurn eftir hlutum í félaginu. Fjöldi hluthafa í félaginu í kjölfar útboðsins verður yfir 11.000. Bogi Nils þakkar traustið.
Kjarninn 18. september 2020
Skjáskot af heimasíðu Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs.
Níu skráð sig úr VG en sex nýir bæst við
None
Kjarninn 17. september 2020
Þórólfur Guðnason greindi frá því að fjöldi fólks sem greinst hafa með veiruna voru á sama vínveitingahúsinu.
Hópsmitið var á Irishman Pub
Sjö þeirra sem greinst hafa með COVID-19 síðustu tvo sólarhringa höfðu farið á Irishman Pub á Klapparstígi 27. Almannavarnadeild ríkislögreglustjóra biður alla þá sem mættu á staðinn síðasta föstudagskvöld að skrá sig í sýnatöku.
Kjarninn 17. september 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Gagnrýna harðlega að ASÍ „hafi tekið þátt í að hvítþvo brot“ SA og Icelandair
Alþýðusamband Íslands hefur að mati stjórnar Eflingar beðið álitshnekki, að því er fram kemur í ályktun stjórnar stéttarfélagsins.
Kjarninn 17. september 2020
Michele Roosevelt Edwards, einnig þekkt sem Michele Ballarin, er bandarísk athafnakona sem keypti vörumerki WOW air og aðrar valdar eignir úr þrotabúi hins fallna félags í fyrra. Nú hefur hún skráð sig fyrir stórum hlut í Icelandair.
Vill ná miklum ítökum í Icelandair Group
Bandaríska athafnakonan sem keypti vörumerki WOW air eftir að flugfélagið féll skráði sig fyrir sjö milljörðum hluta í hlutafjárútboði Icelandair, sem lauk kl. 16 í dag.
Kjarninn 17. september 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar