Samgönguráð og óráð

Guðjón Sigurbjartsson fjallar um samgöngumál og þörfina fyrir því að fjárfesta meira í þeim á höfuðborgarsvæðinu.

Auglýsing

Á Austurlandi búa rúmlega 10.000 manns eða 3% Íslendinga. Þar eru tvö nýleg veggöng og hugmyndir um fleiri. Þrýst er á um veggöng undir Fjarðarheiði upp á 34 milljarða króna og tvö til viðbótar til að ná hringtengingu um svæðið, samtals upp á 64 milljarða króna sem gætu hæglega endað í 120 ma. kr. sem gerir 6-12 m.kr. á hvern Austfirðing.

Á höfuðborgarsvæðinu búa um 280.000 manns eða 80% Íslendinga. Nýi Samgöngusáttmálinn gengur út á að verja 120 milljarða króna í styrkingu samgangna á höfuðborgarsvæðinu næstu 15 ár, sem gerir um 0,5 milljónir króna á mann á hvern höfuðborgarbúa. Að mestu verður féð fengið með nýrri fjármögnun frá fólki á höfuðborgarsvæðinu. 

Síðasta áratug lætur nærri að um 20 milljarðar króna hafi árlega verið varið í nýjar samgönguframkvæmdir, þar af um 10% á SV-horninu, þó þar verði flest dauða- og stórslysin. 

Samgöngustofa metur það svo að dauða- og stórslys kosti þjóðfélagið um 50 milljarða króna á ári fyrir utan það tilfinningalega tjón sem þau valda. Slíkum slysum mun stórfækka með nýja Samgöngusáttmálanum. Þær framkvæmdir munu fljótlega spara fyrir sér í lægri útgjöldum vegna færri dauða- og stórslysa. Þetta sýnir hversu mikilvægt það er forgangsraða í þágu betra öryggis.

Auglýsing
Ef hægt er að bæta við fjármunum í nýjar samgönguframkvæmdir þá er þeim best varið á SV-horninu vegna fjöldans sem þar er á ferðinni ekki síst með stórauknum straumi ferðamanna. Það hreinlega borgar sig að bæta samgöngukerfið og styrkja viðbragðsaðila verulega.

Það er ekki hægt að gera allt fyrir alla

Stjórnmálamenn verða að standast þrýsting sérhagsmunaafla með hagsmuni fjöldans í huga. Það kemur öllum vel.

Í þeim fallega firði Seyðisfirði búa um 700 manns. Þar leggur Smyril Line að sem færir bænum verðmæta viðskiptavini og atvinnu. En vetrarfærð um Fjarðarheiði er oft slæm. Bæjarbúar leggja því áherslu á veggöng undir Fjarðarheiði sem eins og fyrr segir áætlast kosta 34 milljarða króna sem gæti endað í 60 milljarða króna.

Smyril Line hefur óskað eftir því að færa sig yfir á Reyðarfjörð sem hefur betri vegtengingar. Það myndi bæta samgöngur og öryggi vegfarenda strax, með litlum tilkostnaði. Það gengur ekki að láta hagsmuni fámennra byggðarlaga ganga fyrir hagsmunum heildarinnar. Veggöng undir Fjarðarheiði þurfa að bíða á meðan brýnni framkvæmdir komast að. 

Nú er unnið að sameiningu sveitarfélaga á Austurlandi. Þó ekki heildarsameiningu, sem virðist borðleggjandi í stað þess að sameina sveitarfélög allt í kringum Fjarðabyggð. Það skyldi þó ekki vera að hagsmunir einstakra byggða togist hér á? 

Hvað með Vestfirði. Hvaða áhrif hefði það á vegagerð um svokallaðan Teigsskóg á Barðaströnd ef sunnanverðir Vestfirðir væru eitt sveitarfélag? Í dag er staðan sú að fámennt sveitarfélag getur komið í veg fyrir framkvæmdir sem varða mun stærra svæði.

Höfuðborgarsvæðið hefur sem fyrr segir aðeins fengið um 10% af fé til nýframkvæmda undanfarna áratugi og þó Samgöngusáttmálinn sé innspýting sem ber að fagna bendir sagan til þess að það þurfa markvissari hagsmunagæslu fyrir höfuðborgarsvæðið. Ekki er enn vilji til að sameina sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu. Hvernig væri að sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu kæmu sér saman um „höfuðborgarsvæðisstjórn“ á vegum SSH? Slík stjórn allra sveitastjórna á svæðinu þyrfti að hittast nokkrum sinnum á ári. Hún myndi álykta eða taka ákvörðun um stóru línurnar á höfuðborgarsvæðinu svo sem í skipulagi og samgöngum. Hún gæti staðið fyrir fundum með þingmönnum svæðisins og ef vel tækist til eflt hagsmunagæslu fyrir Höfuðborgarsvæðið þvert á pólitískar línur.

Sameining sveitarfélaga er mikilvægari en í fyrstu sýnist og nýjar tillögur um framkvæmd málsins ganga síst of langt. 

Höfundur er viðskiptafræðingur.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sjókvíaeldi hefur aukist hratt á síðustu árum
Sjókvíaeldi hefur 13-faldast á sex árum
Umfang laxeldis hefur margfaldast á síðustu árum og útlit er fyrir að það muni vaxa enn frekar í náinni framtíð. Gangi spár eftir mun sjókvíaeldi á laxi árið 2023 verða tæplega helmingi meira en það var samanlagt á árunum 2010-2018.
Kjarninn 7. maí 2021
Eldgos hófst í Geldingadölum í Fagradalsfjalli þann 19. mars síðastliðinn.
„Nýr ógnvaldur“ við heilsu manna kominn fram á suðvesturhluta Íslands
Lungnalæknir segir að lítið sé vitað um langtímaáhrif vegna gasmengunar í lágum styrk til lengri tíma og áhrif kvikugasa í mjög miklum styrk í skamman tíma á langtímaheilsu. Nauðsynlegt sé að rannsóknir hefjist sem fyrst.
Kjarninn 7. maí 2021
Viðsnúningur Bandaríkjanna í óþökk lyfjarisa
Óvænt og fremur óljós stefnubreyting Bandaríkjanna varðandi afnám einkaleyfa af bóluefnum gegn COVID-19 hefur vakið litla kátínu í lyfjageiranum. Deildar meiningar eru um hvort afnám einkaleyfa kæmi til með að hraða framleiðslu bóluefna.
Kjarninn 7. maí 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra.
Ísland skoðar að kaupa 100 þúsund skammta af Spútnik V og vill fá þorra þeirra fyrir 2. júní
Viðræður hafa átt sér stað milli fulltrúa íslenskra stjórnvalda og þeirra sem framleiða og markaðssetja hið rússneska Spútnik V bóluefni. Ísland myndi vilja fá að minnsta kosti 75 þúsund skammta fyrir 2. júní.
Kjarninn 7. maí 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Sonos fær uppreist æru og Framsóknarmaður vill aldurstakmark á snjalltæki
Kjarninn 7. maí 2021
Bólusetningar ganga nú mjög hratt fyrir sig á Íslandi og samhliða dregur úr takmörkunum.
Fjöldatakmarkanir hækkaðar í 50 manns frá og með næsta mánudegi
Opnunartími veitingastaða verður lengdur um klukkustund, leyfilegur fjöldi í verslunum tvöfaldast, fleiri mega vera í sundi og fara í ræktina. Grímuskylda verður hins vegar óbreytt.
Kjarninn 7. maí 2021
Skálað á kaffihúsi í Danmörku.
Ýta við ferðaþjónustunni með 32 milljarða króna „sumarpakka“
Danska ríkisstjórnin ætlar að setja 1,6 milljarða danskra króna, um 32 milljarða íslenskra, í „sumarpakka“ til að örva ferðaþjónustu landsins.
Kjarninn 7. maí 2021
Kvótinn um 1.200 milljarða króna virði – Þrjár blokkir halda á tæplega helmingi hans
Miðað við síðustu gerðu viðskipti með aflaheimildir þá er virði þeirra langtum hærra en bókfært virði í ársreikningum útgerða. Í næstu viku munu örfáir eigendur útgerðar selja tæplega 30 prósent hlut sinn í henni.
Kjarninn 7. maí 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar