Umsögn um drög að frumvarpi um erfðafjárskatt

Indriði H. Þorláksson skrifar um breytingar á lögum um erfðafjárskatt.

Auglýsing

Í drögum að frum­varp­inu eru tvær breyt­ing­ar. Ann­ars vegar að taka upp tveggja þrepa skatt (eða þriggja þrepa ef frí­markið er talið með) og hins vegar að vísi­tölu­binda frí­mark og þrepa­skil. 

Mark­mið frum­varps­ins er sagt “að við greiðslu á erfða­fjár­skatti verði tekið til­lit til þess hvert verð­mæti þeirra eigna sé sem liggja til grund­vallar skatt­stofni erfða­fjár­skatts.” sem er und­ar­leg skýr­ing þar sem efni þess teng­ist á engan hátt mat á verð­mæti eigna í skatt­stofn­in­um, þ.e. arf­in­um. Eng­inn raun­veru­legur rök­stuðn­ingur kemur því fram í grein­ar­gerð drag­anna. Nefnt er að hækkun erfða­fjár­skatts­ins 2009 í 10% úr þeim 5% sem verið við lýði síðan 2004 hafi verið gerð vegna “sér­stakra og erf­iðra aðstæðna í rík­is­fjár­mál­u­m.” sem er út af fyrir sig rétt en sú ályktun að breyt­ingin hafi verið ætluð til bráða­birgða fær ekki stað­ist. Þessi breyt­ing var eins og fleiri á þeim tíma valdar í þeim til­gangi að auka jöfnuð og sann­girni skatt­kerf­is­ins og er það mark­mið jafn­gilt og áður.

Meg­in­breyt­ingin skv.frum­varps­drög­unum er að bæta við nýju skatt­þrepi 5% á fjár­hæð heild­ar­arfs að 75 millj­ónum króna en ofan frí­marks­ins sem er 1,5 m.kr. Í sam­bandi við hana skal bent á eft­ir­far­andi:

Auglýsing

1. Þótt erfða­fjár­skattur sé að formi til eign­ar­skattur er hann efn­is­lega tekju­skattur og sem slíkur ekki við­bót­ar­skatt­lagn­ing í einum eða neinum skiln­ingi. Í íslenskum skatta­lögum eins og í flestm öðrum löndum er allur eigna­auki tal­inn til tekna hvort sem um er að ræða gjafir, happ­drætt­is­vinn­ing, arf eða ann­að. Allar tekjur eru skatt­skyldar nema þær séu sér­stak­lega und­an­skyldar i lög­um. Þannig er arfur und­an­þeg­inn almennum tekju­skatti ef að af arf­inum hefur verið greiddur erfða­fjár­skatt­ur. Án þessa ákvæðis væri arfur skatt­lagður sem venju­legar tekj­ur. Með núver­andi fyr­ir­komu­lagi er arfur því skatt­lagður vægar en aðrar tekjur með innan við 10% skatti sam­an­borið við 22% skatt á fjár­mags­tekjur og rúm­lega 30 til um 50% skatti á launa­tekj­ur. Lækkun erfða­fjár­skatts er því aug­ljós­lega í engu sam­ræmi við tekju­skatts­kerfið að öðru leyti.

2. Með hlið­sjón af eigna­dreif­ingu hér á landi, sbr. t. d. nýlegar upp­lýs­ingar Hag­stofu Íslands þar sem fram kemur að um 60% eigna er í höndum þeirra 10% fram­telj­enda sem mest eiga, er aug­ljóst að þessi íviln­andi skatt­lagn­ing og aukn­ing hennar er ójafn­að­ar­auki. Ekk­ert kemur fram í grein­ar­gerð­inni um það hvernig fyr­ir­huguð lækkun skatts­ins um 2 millj­arða króna kemur niður á fram­telj­endur eftir tekjum eða eign­um.

3. Sé stefnt að þrepa­skiptum skatti, sem út af fyrir sig kann að vera rétt­læt­an­legt, væri  aug­ljós­lega rök­rétt­ara og sann­gjarn­ara og til auk­ins jöfn­uðar í skatt­lagn­ingu að bæta efra þrepi við í stað þess að lækka það sem fyrir er eða jafn­vel að hækka almenna þrepið og bæta svo öðru við. Í Dan­mörku eru þrepin 15% og 25%. Áhrifin á lágan arf mætti dempa með því að hækka núver­andi frí­mark.

4. Það að taka upp tví­skiptan skatt sem mið­ast við heild­ar­fjár­hæð arfs­ins hlýtur að orka tví­mælis frá jafn­ræð­is­sjón­ar­mið­um. Hin raun­veru­legu áhrif af skatt­inum eru áhrifin á arf­tak­ana. Þau verða mjög mis­jöfn eftir fjölda erf­ingja sem yfir­leitt ræðst af fjölda barna hins látna. Þannig myndi ein­birni manns eða konu sem ekki var í hjóna­bandi þegar and­lát bar að og lætur eftir sig 100 m.k. eign fá með lægra þrep­inu skatta­lækkun um 3.675 þús kr. en væru erf­ingj­arnir 5 og arf­ur­inn 100 m.kr. á hvern fengi hver um sig 735 þús kr. lækk­un. Sé maki hins látna á lífi flæk­ist málið enn frek­ar. Það er á allan hátt rök­rétt­ara að miða skatt­lagn­ing­una við arf­tak­ana en ekki stöðu dán­ar­bús­ins.

5. Umsagnir end­ur­skoð­un­ar­fyr­ir­tækj­anna sem tjáðu sig um málið á fyrra stigi eru und­ar­legar og benda til ónógrar þekk­ingu á mál­efn­inu og slæ­legra vinnu­bragða eða dul­innar sér­hags­muna­gæsla. Tal þeirra um tví­skött­un, sem reyndar hefur heyrst frá fleiri áhuga­mönnum um lækkun erfða­fjár­skatts, á sér enga stoð í reynd. Tví­sköttun er þegar sama skatt­að­ila er gert að greiða tví­vegis skatt af sama skatt­stofni, t.d. að greiða tekju­skatt af sömu tekjum tví­vegis t.d. í tveimur löndum eða tví­vegis í sama landi. Í til­viki erfða­fjár­skatts getur ekki verið um slíkt að ræða þar sem arf­gjafi og arf­taki eru óhjá­kvæmi­lega sín per­sónan hvor. Þau rök að það sé tví­sköttun að áður hafi verið greiddur skattur af þeim tekjum sem fóru í að mynda eign­ina stand­ast enga skoð­un. Þá ættu t.d. gjafir að vera skatt­frálsar og reyndar flestar aðrar tekjur svo sem það sem maður notar til að kaupa vörur eða þjón­ust­u. 

6. Rak­ar­inn getur sagt að kúnn­inn sé búinn að greiða tekju­skatt af því fé sem hann not­aði greiða rakst­ur­inn. Í öðru lagi má benda á að í mörgum til­vikum og nær öllum þeim til­vikum þar sem eignir eru miklar, skipta mörgum hund­ruðum eða millj­örðum króna, er eignin ekki byggð upp af skatt­lögðum tekjum heldur miklu fremur af tekjum sem kom­ist hafa fram­hjá skatt­lagn­ingu með ýmsum hætti. Til­vitnun til nið­ur­fell­ingar erfða­fjár­skatts í Nor­egi og í Sví­þjóð er í besta falli dæmi um slak­leg vinnu­brögð því þess er að engu getið að því fylgdu aðrar breyt­ingar á skatt­lagn­ingu. Má nefna að í Nor­egi varð arfur skatt­skyldur hjá arf­tak­anum með þeim hætti að stofn­verð eigna t.d. fast­eigna, hluta­bréfa og verð­bréfa sem við­kom­andi fær sem arf reikn­ast vera stofn­verðið í hendi arf­gjafans, þ.e. óinn­leystur sölu­hagn­aður telst til tekna hjá arf­tak­anum þegar til sölu kemur og skatt­ur­inn er á 22% eða hærri.

Sam­an­dregin nið­ur­staða

Tví­skipt­ing skatt­stiga erfða­fjár­skatts er í sjálfu sér ekki slæm hug­mynd en ókost­irnir eru þeir að sú leið að setja nýtt lægra þrep í stað nýs hærra þreps mun auka á það ójafn­ræði sem þegar er fyrir í því að hafa þessar tekjur lítið skatt­lagðar í sam­an­burði við aðrar tekj­ur. Þessi lága skatt­lagn­ing á háar arfs­tekjur er einnig til þess fall­inn að auka mis­skipt­ingu eigna og sam­þjöppun þeirra. Úr hvoru tveggja mætti draga með því að bæta við hærra skatt­þrepi í stað lægra skatt­þreps. Eða jafn­vel að hækka núver­andi þrep og bæta öðru við t.d. 15% og 25% að fyr­ir­mynd Dana. Úr áhrif­unum á lágan arð mættti draga með því að hækka frí­mark arfs sem nú er 1,5 mkr.

Frí­markið og fyr­ir­huguð þrepa­skipt­ing er gölluð að því leyti að hún mið­ast við dán­ar­búið en ekki arf­tak­ana sem eru hinir raun­veru­legu greið­endur skatts­ins. Þannig er ein­birnum og fámennum erf­ingja­hópum ívilnað miðað þau til­vik þegar erf­ingjar eru fleiri. Þetta mætti laga með því að miða frí­tekju­markið og vænt­an­legt þrep við hvern lög­erf­ingja í stað dán­ar­bús­ins. Um leið væri þá rök­rétt að frí­tekju­markið og þrepa­skilin væru lægri en ella hefði ver­ið.

Þá er nauð­syn­legt að benda á að í frum­varps­drög­unum er ekki að finna neinn hald­bæran rök­stuðn­ing fyrir þeim breyt­ingum sem lagðar eru til og engin grein­ing er gerð á áhrifum breyt­ing­anna á mis­mun­andi tekju- og eigna­hópa, þ.e. hverjum kemur hún til góða og hverjum ekki. Slíkar grein­ingar ættu að vera fastur liður í und­ir­bún­ingi breyt­inga á skatta­lög­um.



Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þjóðskrá afhendir upplýsingar um meðlimi í trú- og lífsskoðunarfélögum
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál mat það svo að netföng væru ekki viðkæmar persónuupplýsingar.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri SFS.
SFS segjast gera kröfu til sjávarútvegsins um að starfa heiðarlega og löglega
Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi segjast vilja vera fyrirmynd og í fremstu röð í heiminum þegar kemur að sjávarútvegi. Þau ætla að styðja stjórnvöld í aðgerðum sínum sem eru tilkomnar vegna Samherjamálsins.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristbjörn Árnason
Enn einu sinni springur kapítalisminn í loft upp á græðginni og siðleysinu
Leslistinn 19. nóvember 2019
Árni M. Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra.
Fyrrverandi ráðherra á meðal stjórnenda stofnunar sem gerir úttekt á útgerðum
Árni Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, er aðstoðarframkvæmdastjóri fiskveiðisviðs stofnunarinnar sem Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra, hefur falið að gera úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra.
FAO vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra mun hafa frumkvæði að því Alþjóðamatvælastofnunin vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða sem stunda veiðar og eiga í viðskiptum með aflaheimildir í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Björgólfur úr stjórn Sjóvá „vegna anna“
Björgólfur Jóhannsson hefur ákveðið að víkja tímabundið úr stjórn Sjóvá. Hann var stjórnarformaður félagsins. Björgólfur tók nýverið við forstjórastöðunni hjá Samherja.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Julian Assange
Rannsókn gegn Assange felld niður
Samkvæmt WikiLeaks hefur rannsókn á hendur Julian Assange verið felld niður. Ritstjóri miðilsins, Kristinn Hrafnsson, segir að um réttarfarsskandal sé að ræða.
Kjarninn 19. nóvember 2019
GAMMA lokar starfsstöð sinni í Garðarstræti og flytur til Kviku
GAMMA, sem fór mikinn í íslensku fjármálalífi síðastliðinn áratug, er nú vart til nema að nafninu til. Starfsemi fyrirtækisins hefur verið flutt í nýjar höfuðstöðvar Kviku.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar