Hlúum að Landspítalanum

Gunnar Alexander Ólafsson heilsuhagfræðingur skrifar um fjárhagsmál Landspítalans sem hafa verið mikið til umræðu undanfarið.

Auglýsing

Það hefur verið áhuga­vert að fylgj­ast með fréttum und­an­farnar vikur um fjár­mál Land­spít­al­ans. Spít­al­inn hefur glímt við halla­rekstur og hafa stjórn­endur gripið til aðhalds­að­gerða. Lækna­ráð og fag­stéttir hafa varað við aðhalds­að­gerðum og telja að þær muni bitna á þjón­ustu spít­al­ans og jafn­vel á öryggi sjúk­linga. Þessir aðilar hafa ályktað um málið og m.a. hvatt til að fjár­veit­ingar til spít­al­ans verði auknar til að við­halda fag­legri þjón­ustu spít­al­ans. Álykt­an­irnar hafa ekki hreyft við ráða­mönnum sem hafa sér­stak­lega tekið fram að það sé undr­un­ar­efni að Land­spít­al­inn sé alltaf að biðja um meira og meira fé! 

Fjár­mála­ráð­herra hefur sagt að stjórn­endur spít­al­ans verði að halda sig innan marka fjár­veit­inga og það sæti undrun að ár eftir ár er spít­al­inn að óska eftir meira fé. Athygl­is­vert er að heil­brigð­is­ráð­herra hefur ekki gagn­rýnt stjórn­endur spít­al­ans á sama hátt og fjár­mála­ráð­herr­ann.

Land­spít­al­inn er ekki venju­leg stofn­un, heldur hjarta íslenska heil­brigð­is­kerf­is­ins. Stjórn­endum spít­al­ans er vor­kunn, vegna þeirra skil­yrða sem þeir þurfa að sæta frá ráða­mönnum varð­andi rekstur spít­al­ans. 

Í fyrsta lagi hefur spít­al­inn ekki fengið full­nægj­andi fjár­veit­ingar á yfir­stand­andi fjár­hags­ári vegna launa­hækk­ana og er sú ákvörðun algjört stíl­brot af hálfu rík­is­ins, því hingað til hafa allar opin­berar stofn­anir fengið launa­hækk­anir bættar og ekki þurft að skera niður í rekstri til að mæta launa­hækk­un­um. 

Auglýsing
Í öðru lagi hefur fjár­veit­inga­valdið og heil­brigð­is­ráðu­neytið dregið lapp­irnar und­an­farin ár viðað fjölga hjúkr­un­ar­rýmum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu, með þeim afleið­ingum að fleiri og fleiri aldr­aðir sjúk­lingar liggja „fast­ir“ á Land­spít­al­anum vegna þess að þeim stendur ekki til boða við­eig­andi með­ferð­ar­úr­ræði. Þetta hefur haft þau áhrif að stjórn­endur hafa ekki náð að reka spít­al­ann á fullum afköstum vegna þess að það vantar legu­rúm. Við­var­andi skortur á hjúkr­un­ar­rýmum og heima­hjúkrun fyrir aldr­aða á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hefur varað í mörg ár og skrif­ast á stjórn­völd að hafa ekki ráð­ist í stór­á­tak til að draga úr þeim skorti.

Í þriðja lagi hefur verið skortur á hjúkr­un­ar­fræð­ing­um, sjúkra­liðum og ljós­mæðrum á Land­spít­al­an­um, sem hefur reynst spít­al­anum erfitt, bæði vegna auka­kostn­aðar (auka­vakt­ir) sem og frestun aðgerða. Stjórn­endur gripu á síð­asta ári með góðum árangri til ýmissa aðgerða til að ráða fleira fag­fólk, og þá sér­stak­lega hjúkr­un­ar­fræð­inga en vegna fjár­skorts verður ekki fram­hald af þessum aðgerð­u­m. 

Í fjórða lagi hefur verið skorið niður á heil­brigð­is­stofn­unum á Suð­ur­nesjum, Vest­ur­landi og Suð­ur­landi með þeim afleið­ingum að sjúk­lingar frá þessum svæðum hafa í auknum mæli verið sendir á land­spít­al­ann eða legið þar  í stað þess að liggja og njóta eft­ir­með­ferða í heima­byggð Land­spít­al­inn hefur ekki fengið auknar fjár­veit­ingar til að mæta þess­ari aukn­ingu frekar en vegna þess auka álags sem orsakast af fjölgun ferða­manna í land­inu.

Í fimmta lagi þá ber að nefna að rík­is­stjórn Fram­sókn­ar- og Sjálf­stæð­is­flokks sem tók við völdum sum­arið 2013, frestaði að hefja fram­kvæmdir við nýjan Land­spít­ala um þrjú ár. Afleið­ingar eru þær að spít­al­ann er áfram rek­inn á mjög óhag­kvæman hátt, m.a. í nokkrum bygg­ingum á víð og dreifð um höf­uð­borg­ar­svæð­ið. Þessi óhag­stæðu  rekstr­ar­skil­yrði sem spít­al­inn hefur þurft að búa við of lengi er hægt að telja í millj­örð­um. Ef menn hefðu borið gæfu til að ráð­ast í fram­kvæmdir árið 2013 á nýjum Land­spít­ala væri verið að taka hann í notkun öðru hvoru megin við næstu ára­mót. Vegna frest­unar þáver­andi rík­is­stjórnar mun nýji spít­al­inn (með­ferða­kjarni og rann­sókn­ar­hús) ekki verða tek­inn í notkun fyrr en 2023.

Í nútíma­sam­fé­lagi eru þrjár ástæður nefndar fyrir því að útgjöld til heil­brigð­is­mála fara vax­andi. Í fyrsta lagi fjölgar öldr­uðu fólki og þar með sjúk­ling­um, sem hækka kostnað vegna heil­brigð­is­þjón­ustu. Í öðru lagi eykur hin öra tækni­þróun í heil­brigð­is­þjón­ustu kostnað við rekstur hennar og í þriðja lagi hefur sein­ustu ára­tugi orðið mikil sér­hæf­ing í heil­brigð­is­þjón­ustu sem eykur kostnað við rekst­ur.  Allar þessar þrjár ástæður eiga við rekstur Land­spít­al­ans. 

Stjórn­völd hafa ekki mætt þeim áskor­unum sem stjórn­endur Land­spít­al­ans standa frammi fyrir nema að litlu leyti. Í stað þess að hnýta í stjórn­endur spít­al­ans sem eru ekki öfunds­verðir af sínu hlut­verki þurfa þeir sem stjórna fjár­munum að setj­ist niður með stjórn­endum spít­al­ans og koma til móts við þeirra vel rök­studdu óskir um fjár­veit­ing­ar.

Höf­undur er heilsu­hag­fræð­ing­ur.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Björn H. Halldórsson
Hafnar „ávirðingum“ í skýrslu innri endurskoðanda Reykjavíkurborgar
Framkvæmdastjóri SORPU segir að á þeim 12 ára tíma sem hann hefur gegnt stöðu framkvæmdastjóra hafi aldrei verið gerðar athugasemdir við störf hans.
Kjarninn 22. janúar 2020
Bankakerfið dregst saman
Eignir innlánsstofnanna á Íslandi hafa verið að dragast saman að undanförnu.
Kjarninn 22. janúar 2020
Gas- og jarðgerðarstöðin sem á að rísa í Gufunesi.
Framkvæmdastjóri Sorpu látinn víkja eftir svarta skýrslu innri endurskoðunar
Alvarlegur misbrestur var á upplýsingagjöf framkvæmdastjóra Sorpu til stjórnar fyrirtækisins. Afleiðingin var að framkvæmdakostnaður vegna gas- og jarðgerðarkostnaðar fór langt fram úr áætlunum.
Kjarninn 22. janúar 2020
Gylfi Magnússon
Gylfi Magnússon nýr forseti viðskiptafræðideildar HÍ
Fyrrverandi efnahags- og viðskiptaráðherra hefur verið kjörinn forseti viðskiptafræðideildar Háskóla Íslands næstu tvö árin.
Kjarninn 22. janúar 2020
Halla Gunnarsdóttir
Húsmóðirin og leikskólinn
Kjarninn 22. janúar 2020
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Forsætisráðherra leggur fram frumvarp um varnir gegn hagsmunaárekstrum
Hagsmunaverðir verða að skrá sig, fyrrverandi ráðherrar verða að bíða í sex mánuði áður en þeir ráða sig til hagsmunasamtaka eftir að hafa látið af störfum og ráðamenn verða að gefa upp fjárhagslega hagsmuni sína, verði nýtt frumvarp að lögum.
Kjarninn 22. janúar 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Íslenskt fyrirtæki á CES og FBI vill bakdyr að iPhone
Kjarninn 22. janúar 2020
Kallað eftir því að ÁTVR aðgreini tekjur af tóbaki og áfengi
Fyrirspurn liggur fyrir á Alþingi þar sem farið er fram á að ÁTVR sundurliði tekjur af tóbaks- og áfengissölu. ÁTVR hefur ekki viljað gera það hingað til. Í ársreikningi má þó sjá að allt bendir til þess að tóbakssala sé að niðurgreiða áfengissölu.
Kjarninn 22. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar