Ef ekki núna, hvenær þá?

Guðmundur Guðmundsson bendir á að það að hafa þak yfir höfuðið séu ekki forréttindi, heldur mannréttindi. Ný verkalýðsforysta þurfi því að horfa á húsnæðismál og launamál sem órjúfanlega heild.

Auglýsing

Eitt af veik­leika­merkjum fyrr­ver­andi verka­lýðs­for­ystu var vöntun á skil­yrtri kröfu í samn­ingum um öruggt og ódýrt hús­næði. Fyrir félags­menn og almenn­ing. Þessi krafa ætti vit­an­lega að vera fastur fylgi­fiskur í öllum kjara­samn­ing­um. Vakn­ing hefur vissu­lega fylgt með nýrri for­ystu. Þó eru hús­næð­is- og launapólítík enn að miklu leyti eins og tvö fyr­ir­bæri í sitt hvorum kass­an­um.

Þess vegna hefur það við­geng­ist árum, jafn­vel ára­tugum saman að lægst laun­uðu þjóð­fé­lags­hóp­arnir horfa á eftir rýrum launa­hækk­unum beint í hækkun hús­næð­is­kostn­að­ar. Þetta á einkum við um lág­laun­aða á leigu­mark­aði. Fátt, ef nokkuð í kerf­inu spyrnir á móti.

Í Reykja­vík er borgin sjálf stærsti vinnu­stað­ur­inn. Borgin rekur lág­launa­stefnu í grunn­störfum sín­um. Hús­næð­is­stefnan er hins vegar „mark­aðs“- eða bras­kvædd. Birt­ing­ar­myndin er offram­boð af lúxus­í­búð­um. Og þeim mun sár­ari skortur á venju­legum íbúð­um, fyrir venju­legt fólk. Á venju­legum verð­um. Á núver­andi borg­ar­töxtum eru lægstu útborguð mán­að­ar­laun á pari við mán­að­ar­leigu á venju­legri blokkar­í­búð. Við­kom­andi laun­þegi þarf svo að reiða fram ígildi þokka­legs fólks­bíls í fyr­ir­fram­greiðslu og trygg­ingu.

Auglýsing

Hörð­ustu fylg­is­menn brask­stefnu borg­ar­innar héldu því fyrst fram að fok­dýrar íbúðir mið­borg­ar­innar mynd­uðu flutn­ings­keðju. Sem myndi svo losa um ódýrt hús­næði í hinum end­an­um. Þessar raddir eru þagn­að­ar. Keðjur eru jafn sterkar og veikasti hlekk­ur­inn.

Þótt fall­ist verði á allar kröfur Efl­ingar er enn fátt sem segir að þessar hækk­anir hverfi ekki eins og venju­lega beint í auk­inn hús­næð­is­kostn­að. Furðu hljótt er um það höfr­unga­hlaup í opin­berri umræðu.

Ef Reykja­vík er borin saman við nágranna­lönd­in, t.d. Vasteras í Sví­þjóð sést eft­ir­far­andi: Vasteras (nán­ast sami fólks­fjöldi og RVK) á og rekur um 11.000 leigu­í­búðir í 31 hverfi borg­ar­innar fyrir almenn­ing. Hús­næð­is­fé­lagið heitir MIMER, og er rekið sem hver önnur borg­ar­þjón­usta. Án hagn­að­ar­kröfu. Þess utan eru einka­að­ilar umsvifa­miklir á leigu­mark­aði svæð­is­ins. Fyr­ir­fram­greiðsla er einn mán­uð­ur, ótak­mark­aður leigu­tími. Í Vasteras ræður borgin leigu­verði svæð­is­ins í krafti stærð­ar­inn­ar. Þar þekk­ist ekki að fólk búi í iðn­að­ar­hverf­um. Eða að einka­að­ilar leigi út mis­góðar eignir og segi upp leigj­endum eftir eigin duttl­ung­um. Nægi­legt fram­boð af ofan­greindum íbúðum er skýr­ing­in.

Sam­svar­andi í búðir í Reykja­vík eru „fé­lags­leg­ar“ með tekju­tak­marki fyrir búsetu. Fjöldi þeirra er u.þ.b. þriðj­ungur miðað við Vaster­as. Sem er nán­ast með sama íbúa­fjölda og Reykja­vík. Í inn­lendri umræðu um hús­næð­is­vand­ann í Reykja­vík er borgin nær ein­göngu borin saman við nágranna­sveit­ar­fé­lög­in. Þar ber hún höfuð og herðar yfir í hús­næð­is­mál­um. Bæði í fjölda og hlut­falli félags­legra íbúða.

Það er ekki í tísku að bera hús­næð­is­mál borg­ar­innar við það sem best ger­ist erlend­is. Þá sést hversu langt út í skurð íslensk hús­næð­ispólítík er kom­in.

Það er löngu komin tími til að end­ur­reisa íslenskt íbúða­kerfi fyrir almenn­ing. Sem var illu heilli aflagt fyrir um ald­ar­fjórð­ungi. Það þarf stór­á­tak. Rétti tím­inn er núna. Þörfin er til staðar sam­tímis og fyr­ir­sjá­an­leg nið­ur­sveifla á bygg­ing­ar­mark­aði. Er yfir­leitt hægt að hugsa sér öllu hag­kvæm­ari inn­spýt­ingu í hag­kerf­ið? Í sam­fé­lags­legu til­liti? Sem gerði höf­uð­borg­ar­svæðið og lands­byggð­ina sam­an­burð­ar­hæfa við nágranna­löndin í hús­næð­is­mál­um?

Kór stjórn­valda kyrjar nú kunn­ug­lega með­al­tals­mön­tru. Við höfum það best allra á byggðu bóli. Er þá of mikið að verka­fólk geti ekki bara lifað af launum sín­um? Heldur búið í mann­sæm­andi hús­næði líka? Þar sem börn geta búið við öryggi? Þar sem hús­næð­is­kostn­að­ur­inn er ekki spenni­treyja fátækt­ar? Hús­næði er ekki for­rétt­indi. Það er mann­rétt­indi.

Ný verka­lýðs­for­ysta þarf að líta á launa- og hús­næð­is­mál sem órjúf­an­lega heild.

Tími leið­rétt­ingar er löngu kom­inn.

Ef ekki núna, þá hvenær?

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Charles Michel, formaður leiðtogaráðs ESB, á blaðamannafundi síðasta föstudag.
Erfiðar viðræður um björgunarpakka ESB framundan
Aðildarríki Evrópusambandsins munu reyna að sammælast um björgunarpakka vegna efnahagslegra afleiðinga COVID-19 faraldursins næsta föstudag. Búist er við erfiðum viðræðum þar sem mikill ágreiningur ríkir milli landa um stærð og eðli útgjaldanna.
Kjarninn 12. júlí 2020
Stíflurnar loka fyrir flæði sjávar úr Adríahafi inn í Feneyjalónið.
Feneyingar prófa flóðavarnir sem beðið hefur verið eftir
Framkvæmdir við flóðavarnakerfi Feneyinga hafa staðið yfir frá því 2003. Verkefnið er langt á eftir áætlun og kostnaður við það hefur margfaldast.
Kjarninn 12. júlí 2020
Meiri áhugi virðist vera á íbúðum utan höfuðborgarsvæðisins.
Fleiri kaupa utan Reykjavíkur
Talið er að vaxtalækkanir Seðlabankans hafi komið í veg fyrir mikla niðursveiflu á íbúðamarkaðnum, sem tekið hefur við sér að nokkru leyti á síðustu mánuðum. Fleiri kjósa þó að kaupa íbúð utan höfuðborgarsvæðisins heldur en innan þess.
Kjarninn 12. júlí 2020
Trump stígur í vænginn við Færeyinga
Bandaríkjamenn hafa mikinn áhuga á aukinni samvinnu við Færeyinga. Þótt í orði kveðnu snúist sá áhugi ekki um hernaðarsamvinnu dylst engum hvað að baki býr.
Kjarninn 12. júlí 2020
Fé á leið til slátrunar.
Bændum á Íslandi heimilt að aflífa dýr utan sláturhúsa með ýmsum aðferðum
Yrði sláturhús á Íslandi óstarfhæft vegna hópsmits yrði fyrsti kosturinn sá að senda dýr til slátrunar í annað sláturhús. Ef aflífa þarf dýr utan sláturhúsa mega bændur beita til þess ýmsum aðferðum, m.a. gösun, höfuðhöggi og pinnabyssu.
Kjarninn 12. júlí 2020
Þriðjungsfjölgun í Siðmennt á rúmu einu og hálfu ári
Af trúfélögum bætti Stofnun múslima á Íslandi við sig hlutfallslega flestum meðlimum á síðustu mánuðum. Meðlimum þjóðkirkjunnar heldur áfram að fækka en hlutfallslega var mesta fækkunin hjá Zúistum.
Kjarninn 11. júlí 2020
Aldís Hafsteinsdóttir, formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga og bæjarstjóri Hveragerðis.
„Við þurfum fleiri ferðamenn“
Formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga telur nauðsynlegt að fleiri ferðamenn komi til Íslands sem fyrst og vill breytingar á fyrirkomulagi skimana á Keflavíkurflugvelli.
Kjarninn 11. júlí 2020
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Frekju og yfirgangi Ísraels engin takmörk sett
Kjarninn 11. júlí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar