Hagnaður stórútgerðarinnar af makrílveiðum 2011-2018

Pró­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands segir að hreinn hagnaður þeirra útgerða sem ætluðu að sækjast eftir skaðabótum frá íslenska ríkinu af makrílveiðum sé 55,5 milljarðar króna.

Auglýsing

Í kjölfar málatilbúnaðar sem óþarfi er að rekja hér kom upp sú staða að nokkrar stórútgerðir töldu fyrrverandi sjávarútvegsráðherra hafa farið á svig við lög og reglur við úthlutun á rétti til að veiða makríl. Hér er um að ræða útgerðarfyrirtækin Eskju, Gjögur, Huginn, Ísfélag Vestmannaeyja, Loðnuvinnsluna, Skinney-Þinganes og Vinnslustöðina. Makríll hafði lítið veiðst innan íslensku efnahagslögsögunnar uns hann skaut upp „kollinum“ árið 2006. Árið 2009 ákváðu íslensk yfirvöld, með reglugerð, að hámark á leyfilegum makrílafla íslenskra skipa innan og utan efnahagslögunnar árið 2010 skyldi 130.000 tonn. Aflanum var þá ekki skipt milli skipa. Í lok mars árið 2010 setti sjávarútvegsráðherra reglugerð þar sem skipum með veiðireynslu er áfram úthlutað samtals 130.000 tonnum jafnframt því sem aflanum er skipt milli þeirra. 

Aðrir aðilar, sem ekki voru með veiðireynslu (höfðu ekki gert tilraun til að veiða makríl undanfarin 3 sumur!) fá síðan heimild til að veiða 18.000 tonn. Þannig héldu skipin með veiðireynslu þriggja sumra, óbreyttu magni fyrir árið 2010. „Viðbótin“ sem ákvörðuð var gekk öll til skipa sem höfðu sinnt annars konar veiðum þessa sumarmánuði árin 3 á undan.

Auglýsing
„Veiðireynsluskipin“ héldu þannig 87% af endanlega úthlutuðum kvóta. Hefur sú skipan haldist tiltölulega óbreytt síðan, sjá t.d. MS ritgerð Kristins H. Gunnarssonar. Í kjölfar hæstaréttardóms þar sem sett er út á aðferðafræði við setningu reglugerðarinnar í mars 2010 hafa „veiðireynsluútgerðirnar“ sett fram kröfu um bætur vegna þeirra 13% kvótans sem þeim ekki var úthlutað. Reiknað til verðlags dagsins í dag hljóðar samanlögð krafa félaganna upp á 10,3 milljarða króna.

Virði úthlutaðs makrílkílós eftir útgerðum

Með hliðsjón af upplýsingum sem fram koma í svari sjávarútvegsráðherra til Þorgerðar K. Gunnarsdóttur er hægt að reikna út hversu verðmætt hvert úthlutað kíló makríls er fyrir hverja útgerð fyrir sig. Sjá töflu 1. Það vekur athygli hversu mikill breytileiki er í tölunum bæði eftir árum og milli ffyrirtækja.Tafla 1: Verðmæti úthlutaðs makrílkílós eftir útgerðum og eftir árum, verðlag hvers árs, kr/kg

Það gæti bent til þess að endurskoðunarskrifstofa sú sem vann kröfuna fyrir fyrirtækin hafi ekki endilega beitt sambærilegum aðferðum við að vinna tölur úr bókhaldi fyrirtækjanna. En það getur líka verið að framlegð Ísfélags Vestmannaeyja og Loðnuvinnslan í þessum veiðum séu að jafnaði 100 til 200% meiri en lökustu og næst lökustu útgerðanna. Hvor tilgátan er rétt er ekki hægt að sannreyna því sjávarútvegsráðuneytið hefur ekki gert grundvöll kröfugerðarinnar opinberan.

Hagnaður útgerða af 87% sem þau fengu úthlutað gegn „vægu gjaldi“

Tölurnar í svari ráðuneytisins má svo nota til að reikna út hagnað hverrar útgerðar fyrir sig af þeim kvóta sem þau fengu úthlutað gegn vægri greiðslu veiðigjalds. Þessi hagnaður kemur fram í töflu 2.Tafla 2: Hagnaður hvers útgerðarfyrirtækis fyrir sig af úthlutuðum afla, í milljónum króna 

Samtals nemur hreinn hagnaður (auðlindarenta) þessara útgerða 55,5 milljörðum króna á verðlagi í mars 2020. Þennan hagnað hafa útgerðirnar hlotið á grundvelli aflaheimilda sem þeim var úthlutað af auðlind sem skilgreind er sem þjóðareign! Hefði verið gengið að kröfum útgerðanna hefði þessi umframhagnaður aukist í 65,8 milljarða króna. Sumir hafa nefnt orðið „græðgi“ í sömu andrá. Ég eftirlæt lesandanum að ákvarða hvort það sé réttmæt nafngift.

Höf­undur er pró­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands. 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sonja Ýr Þorbergsdóttir
Lífskjarasamningurinn leiðir launaþróun en ekki opinberir starfsmenn
Kjarninn 6. maí 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir
Vonandi hægt að aflétta nokkuð hratt á næstu vikum
Helsta áskorunin í faraldrinum nú er sá fjöldi ferðamanna sem hingað er að koma sem er umfram spár. Breyta gæti þurft fyrirkomulagi á landamærum því heildargeta til skimunar takmarkast við 3-4.000 sýni á dag.
Kjarninn 6. maí 2021
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 36. þáttur: Nunnusjóguninn II
Kjarninn 6. maí 2021
Deilan snýst um verksamning á milli ÍAV og 105 Miðborgar um fyrstu þrjú húsin sem eru þegar risin á reitnum í Laugarnesi. Hér má sjá tölvuteikningu af því hvernig áformað er að svæðið líti út í framtíðinni.
ÍAV stefna og setja fram 3,8 milljarða kröfur vegna deilu á Kirkjusandsreit
Íslenskir aðalverktakar eru búnir að stefna Íslandssjóðum og félaginu 105 Miðborg til greiðslu 3,8 milljarða króna vegna deilu um verksamning á Kirkjusandsreit. Verktakafyrirtækið missti verkið í febrúarmánuði.
Kjarninn 6. maí 2021
Andrés Ingi Jónsson
Þegar Tyrkir þjörmuðu að þingmönnum
Kjarninn 6. maí 2021
Gunnþór Ingvason, framkvæmdastjóri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað.
Síldarvinnslan einnig í vandræðum með tæknilegu hliðina á aðalfundi SFS
Mistök urðu þess valdandi að Síldarvinnslan náði ekki að greiða atkvæði í kjöri til stjórnar SFS á aðalfundi á föstudaginn. Tillaga um að greiða atkvæði á ný var þó samþykkt í kjölfarið, en þá lentu Samherji og Nesfiskur í svipuðum vandræðum.
Kjarninn 6. maí 2021
Kolbrún Benediktsdóttir varahéraðssaksóknari í dómsal í dag.
„Hér er ekki um leikaraskap, slysni eða eitthvað grín að ræða“
Það er mat ákæruvaldsins að Marek sé ekki að segja nákvæmlega allt sem hann muni frá deginum sem bruninn á Bræðraborgarstíg varð. Verjandi fer fram á að ef hann verði fundinn sekur og ósakhæfur verði hann ekki dæmdur til öryggisgæslu.
Kjarninn 5. maí 2021
Birna Einarsdóttir bankastjóri segir ljóst að spennandi tímar séu framundan, vegna fyrirhugaðrar sölu ríkisins á hluta af hlut sínum í Íslandsbanka.
Íslandsbanki hagnaðist um 3,6 milljarða á fyrsta ársfjórðungi
Eigið fé Íslandsbanka nam 185 milljörðum króna í lok mars. Bankastjórinn segir spennandi tíma framundan, í ljósi þess að stefnt sé að skráningu bankans á verðbréfamarkað að undangengnu útboði á hluta af hlut ríkisins í honum.
Kjarninn 5. maí 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar