Hagnaður stórútgerðarinnar af makrílveiðum 2011-2018

Pró­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands segir að hreinn hagnaður þeirra útgerða sem ætluðu að sækjast eftir skaðabótum frá íslenska ríkinu af makrílveiðum sé 55,5 milljarðar króna.

Auglýsing

Í kjölfar málatilbúnaðar sem óþarfi er að rekja hér kom upp sú staða að nokkrar stórútgerðir töldu fyrrverandi sjávarútvegsráðherra hafa farið á svig við lög og reglur við úthlutun á rétti til að veiða makríl. Hér er um að ræða útgerðarfyrirtækin Eskju, Gjögur, Huginn, Ísfélag Vestmannaeyja, Loðnuvinnsluna, Skinney-Þinganes og Vinnslustöðina. Makríll hafði lítið veiðst innan íslensku efnahagslögsögunnar uns hann skaut upp „kollinum“ árið 2006. Árið 2009 ákváðu íslensk yfirvöld, með reglugerð, að hámark á leyfilegum makrílafla íslenskra skipa innan og utan efnahagslögunnar árið 2010 skyldi 130.000 tonn. Aflanum var þá ekki skipt milli skipa. Í lok mars árið 2010 setti sjávarútvegsráðherra reglugerð þar sem skipum með veiðireynslu er áfram úthlutað samtals 130.000 tonnum jafnframt því sem aflanum er skipt milli þeirra. 

Aðrir aðilar, sem ekki voru með veiðireynslu (höfðu ekki gert tilraun til að veiða makríl undanfarin 3 sumur!) fá síðan heimild til að veiða 18.000 tonn. Þannig héldu skipin með veiðireynslu þriggja sumra, óbreyttu magni fyrir árið 2010. „Viðbótin“ sem ákvörðuð var gekk öll til skipa sem höfðu sinnt annars konar veiðum þessa sumarmánuði árin 3 á undan.

Auglýsing
„Veiðireynsluskipin“ héldu þannig 87% af endanlega úthlutuðum kvóta. Hefur sú skipan haldist tiltölulega óbreytt síðan, sjá t.d. MS ritgerð Kristins H. Gunnarssonar. Í kjölfar hæstaréttardóms þar sem sett er út á aðferðafræði við setningu reglugerðarinnar í mars 2010 hafa „veiðireynsluútgerðirnar“ sett fram kröfu um bætur vegna þeirra 13% kvótans sem þeim ekki var úthlutað. Reiknað til verðlags dagsins í dag hljóðar samanlögð krafa félaganna upp á 10,3 milljarða króna.

Virði úthlutaðs makrílkílós eftir útgerðum

Með hliðsjón af upplýsingum sem fram koma í svari sjávarútvegsráðherra til Þorgerðar K. Gunnarsdóttur er hægt að reikna út hversu verðmætt hvert úthlutað kíló makríls er fyrir hverja útgerð fyrir sig. Sjá töflu 1. Það vekur athygli hversu mikill breytileiki er í tölunum bæði eftir árum og milli ffyrirtækja.Tafla 1: Verðmæti úthlutaðs makrílkílós eftir útgerðum og eftir árum, verðlag hvers árs, kr/kg

Það gæti bent til þess að endurskoðunarskrifstofa sú sem vann kröfuna fyrir fyrirtækin hafi ekki endilega beitt sambærilegum aðferðum við að vinna tölur úr bókhaldi fyrirtækjanna. En það getur líka verið að framlegð Ísfélags Vestmannaeyja og Loðnuvinnslan í þessum veiðum séu að jafnaði 100 til 200% meiri en lökustu og næst lökustu útgerðanna. Hvor tilgátan er rétt er ekki hægt að sannreyna því sjávarútvegsráðuneytið hefur ekki gert grundvöll kröfugerðarinnar opinberan.

Hagnaður útgerða af 87% sem þau fengu úthlutað gegn „vægu gjaldi“

Tölurnar í svari ráðuneytisins má svo nota til að reikna út hagnað hverrar útgerðar fyrir sig af þeim kvóta sem þau fengu úthlutað gegn vægri greiðslu veiðigjalds. Þessi hagnaður kemur fram í töflu 2.Tafla 2: Hagnaður hvers útgerðarfyrirtækis fyrir sig af úthlutuðum afla, í milljónum króna 

Samtals nemur hreinn hagnaður (auðlindarenta) þessara útgerða 55,5 milljörðum króna á verðlagi í mars 2020. Þennan hagnað hafa útgerðirnar hlotið á grundvelli aflaheimilda sem þeim var úthlutað af auðlind sem skilgreind er sem þjóðareign! Hefði verið gengið að kröfum útgerðanna hefði þessi umframhagnaður aukist í 65,8 milljarða króna. Sumir hafa nefnt orðið „græðgi“ í sömu andrá. Ég eftirlæt lesandanum að ákvarða hvort það sé réttmæt nafngift.

Höf­undur er pró­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands. 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Svona eru líkur frambjóðenda á að komast á þing
Sitjandi þingmenn, og einn flokksformaður, eru í mikilli hættu á að missa þingsæti sitt í komandi kosningum. Mikil endurnýjun er í kortunum en alls 27 frambjóðendur sem sitja ekki á þingi eru líklegir til að ná þingsæti.
Kjarninn 16. september 2021
Tómas A. Tómasson og Kolbrún Baldursdóttir
Aðalsmenn og almenningur á Íslandi
Kjarninn 16. september 2021
Þorkell Sigurlaugsson og Sigmar Vilhjálmsson sitja báðir í undirbúningsnefnd hins nýja félags.
Unnið að stofnun nýrra hagsmunasamtaka lítilla og meðalstórra fyrirtækja
Atvinnufjélaginu er ætlað að vera málsvari fyrir hagsmuni einyrkja og lítilla og meðalstórra fyrirtækja í íslensku atvinnulífi. Þörfin á slíkum samtökum atvinnurekenda er sögð mikil af hálfu stofnenda.
Kjarninn 16. september 2021
Tryggvi Rúnar Brynjarsson
Í Dal hinna föllnu
Kjarninn 16. september 2021
Sif Sigmarsdóttir
Hvernig viljum við lifa?
Kjarninn 16. september 2021
Arnhildur Hálfdánardóttir fékk fjölmiðlaverðlaun umhverfis- og auðlindaráðuneytisins í fyrra fyrir þáttaröðina Loftslagsþerapían. Hún er þar með síðasti handhafi þeirra verðlauna.
Hætta að veita fjölmiðlaverðlaun á degi íslenskrar náttúru
Algjör sprenging hefur orðið í umfjöllun fjölmiðla um loftslags- og umhverfismál og því telur umhverfis- og auðlindaráðuneytið ekki lengur þörf á að verðlauna miðla sérstaklega fyrir slíkan fréttaflutning.
Kjarninn 16. september 2021
Sif Konráðsdóttir
Áratugur Árósasamnings
Kjarninn 16. september 2021
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra í Forystusætinu á RÚV í gærkvöldi.
Framlög til barnabótakerfisins aukin og fleiri fá þær, en raunvirði bóta hefur lítið hækkað
Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Katrínar Jakobsdóttur um að ríkisstjórn hennar hafi aukið við barnabótakerfið og tryggt að það nái til fleiri en það gerði fyrir fjórum árum síðan.
Kjarninn 15. september 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar