Hagnaður stórútgerðarinnar af makrílveiðum 2011-2018

Pró­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands segir að hreinn hagnaður þeirra útgerða sem ætluðu að sækjast eftir skaðabótum frá íslenska ríkinu af makrílveiðum sé 55,5 milljarðar króna.

Auglýsing

Í kjöl­far mála­til­bún­aðar sem óþarfi er að rekja hér kom upp sú staða að nokkrar stór­út­gerðir töldu fyrr­ver­andi sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra hafa farið á svig við lög og reglur við úthlutun á rétti til að veiða mak­ríl. Hér er um að ræða útgerð­ar­fyr­ir­tækin Eskju, Gjög­ur, Hug­inn, Ísfé­lag Vest­manna­eyja, Loðnu­vinnsl­una, Skinn­ey-­Þinga­nes og Vinnslu­stöð­ina. Mak­ríll hafði lítið veiðst innan íslensku efna­hags­lög­sög­unnar uns hann skaut upp „koll­in­um“ árið 2006. Árið 2009 ákváðu íslensk yfir­völd, með reglu­gerð, að hámark á leyfi­legum mak­rílafla íslenskra skipa innan og utan efna­hags­lög­unnar árið 2010 skyldi 130.000 tonn. Afl­anum var þá ekki skipt milli skipa. Í lok mars árið 2010 setti sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra reglu­gerð þar sem skipum með veiði­reynslu er áfram úthlutað sam­tals 130.000 tonnum jafn­framt því sem afl­anum er skipt milli þeirra. 

Aðrir aðil­ar, sem ekki voru með veiði­reynslu (höfðu ekki gert til­raun til að veiða mak­ríl und­an­farin 3 sum­ur!) fá síðan heim­ild til að veiða 18.000 tonn. Þannig héldu skipin með veiði­reynslu þriggja sum­ra, óbreyttu magni fyrir árið 2010. „Við­bót­in“ sem ákvörðuð var gekk öll til skipa sem höfðu sinnt ann­ars konar veiðum þessa sum­ar­mán­uði árin 3 á und­an.

Auglýsing
„Veiðireynsluskipin“ héldu þannig 87% af end­an­lega úthlut­uðum kvóta. Hefur sú skipan hald­ist til­tölu­lega óbreytt síð­an, sjá t.d. MS rit­gerð Krist­ins H. Gunn­ars­sonar. Í kjöl­far hæsta­rétt­ar­dóms þar sem sett er út á aðferða­fræði við setn­ingu reglu­gerð­ar­innar í mars 2010 hafa „veiði­reynslu­út­gerð­irn­ar“ sett fram kröfu um bætur vegna þeirra 13% kvót­ans sem þeim ekki var úthlut­að. Reiknað til verð­lags dags­ins í dag hljóðar sam­an­lögð krafa félag­anna upp á 10,3 millj­arða króna.

Virði úthlut­aðs mak­rílkílós eftir útgerðum

Með hlið­sjón af upp­lýs­ingum sem fram koma í svari sjáv­ar­út­vegs­ráð­herra til Þor­gerðar K. Gunn­ars­dóttur er hægt að reikna út hversu verð­mætt hvert úthlutað kíló mak­ríls er fyrir hverja útgerð fyrir sig. Sjá töflu 1. Það vekur athygli hversu mik­ill breyti­leiki er í töl­unum bæði eftir árum og milli ffyr­ir­tækja.Tafla 1: Verðmæti úthlutaðs makrílkílós eftir útgerðum og eftir árum, verðlag hvers árs, kr/kg

Það gæti bent til þess að end­ur­skoð­un­ar­skrif­stofa sú sem vann kröf­una fyrir fyr­ir­tækin hafi ekki endi­lega beitt sam­bæri­legum aðferðum við að vinna tölur úr bók­haldi fyr­ir­tækj­anna. En það getur líka verið að fram­legð Ísfé­lags Vest­manna­eyja og Loðnu­vinnslan í þessum veiðum séu að jafn­aði 100 til 200% meiri en lök­ustu og næst lök­ustu útgerð­anna. Hvor til­gátan er rétt er ekki hægt að sann­reyna því sjáv­ar­út­vegs­ráðu­neytið hefur ekki gert grund­völl kröfu­gerð­ar­innar opin­ber­an.

Hagn­aður útgerða af 87% sem þau fengu úthlutað gegn „vægu gjaldi“

Töl­urnar í svari ráðu­neyt­is­ins má svo nota til að reikna út hagnað hverrar útgerðar fyrir sig af þeim kvóta sem þau fengu úthlutað gegn vægri greiðslu veiði­gjalds. Þessi hagn­aður kemur fram í töflu 2.Tafla 2: Hagnaður hvers útgerðarfyrirtækis fyrir sig af úthlutuðum afla, í milljónum króna 

Sam­tals nemur hreinn hagn­aður (auð­lind­arenta) þess­ara útgerða 55,5 millj­örðum króna á verð­lagi í mars 2020. Þennan hagnað hafa útgerð­irnar hlotið á grund­velli afla­heim­ilda sem þeim var úthlutað af auð­lind sem skil­greind er sem þjóð­ar­eign! Hefði verið gengið að kröfum útgerð­anna hefði þessi umfram­hagn­aður auk­ist í 65,8 millj­arða króna. Sumir hafa nefnt orðið „græðgi“ í sömu andrá. Ég eft­ir­læt les­and­anum að ákvarða hvort það sé rétt­mæt nafn­gift.

Höf­undur er pró­­fessor í hag­fræði við Háskóla Íslands. 

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri er formaður peningastefnunefndar.
Stýrivextir hækka í níunda skiptið í röð – Nú upp í 5,75 prósent
Stýrivextir hafa verið hækkaðir upp í 5,75 prósent. Greiðslubyrði margra heimila mun fyrir vikið þyngjast. Ákvarðanir í atvinnulífi, á vinnumarkaði og í ríkisfjármálum munu skipta miklu um þróun vaxta á næstu misserum, að sögn peningastefnunefndar.
Kjarninn 5. október 2022
Bjarni Benediktsson, Katrín Jakobsdóttir og Sigurður Ingi Jóhannsson, formenn ríkissjórnarflokkanna, sendu frá sér yfirlýsingu í apríl þar sem segir að ekki verði ráðist í frekari sölu á hlutum ríkissin í Íslandsbanka að sinni. Sú yfirlýsing stendur enn.
Standa enn við að ekki verði ráðist í frekari sölu á hlutum í Íslandsbanka
Fjármálaráðherra sagði mikilvægt að halda áfram að selja hlut ríkisins í Íslandsbanka við kynningu fjárlagafrumvarpsins. Í yfirlýsingu stjórnarflokkanna frá því í vor segir að ekki verði ráðist í sölu á frekari hlutum bankans að sinni. Hún gildir enn.
Kjarninn 5. október 2022
Eyþór Arnalds var oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Félag Eyþórs hagnaðist um 388,4 milljónir vegna afskriftar á láni frá Samherja
Eigið fé félags Eyþórs Arnalds fór úr því að vera neikvætt um 305 milljónir í að vera jákvætt um 83,9 milljónir í fyrra. Félag í eigu Samherja afskrifaði seljendalán sem veitt var vegna kaupa í útgáfufélagi Morgunblaðsins.
Kjarninn 4. október 2022
Neyðarúrræði en ekki neyðarástand
Fjöldahjálparstöð fyrir umsækjendur um alþjóðlega vernd hefur verið opnuð í skrifstofuhúsnæði í Borgartúni þar sem Vegagerðin var áður til húsa. Hægt verður að taka á móti 150 manns að hámarki og miðað er við að fólk dvelji ekki lengur en þrjár nætur.
Kjarninn 4. október 2022
Örn Bárður Jónsson
Um skjálífi og skjána
Kjarninn 4. október 2022
Þrjú félög voru skráð á markað í sumar. Þeirra stærst er Alvotech, sem var skráð á First North markaðinn í júní. Hér sést Róbert Wessman, stofnandi og stjórnarformaður félagsins, hringja inn fyrstu viðskipti með bréfin.
Virði skráðra félaga í Kauphöllinni lækkað um 254 milljarða króna á tveimur mánuðum
Það sem af er ári hefur Úrvalsvísitala Kauphallarinnar lækkað um 28,3 prósent. Hún hækkaði um rúmlega 20 prósent árið 2020 og 33 prósent í fyrra. Leiðrétting er að eiga sér stað á virði skráðra félaga.
Kjarninn 4. október 2022
Steingrímur J. Sigfússon
Einu sinni var Póstur og Sími
Kjarninn 4. október 2022
Svandís Svavarsdóttir er matvælaráðherra og fer með málefni sjávarútvegs.
Svandís boðar frumvarp um tengda aðila í sjávarútvegi á næsta ári
Samkvæmt lögum mega tengdir aðilar í sjávarútvegi ekki halda á meira en tólf prósent af úthlutuðum kvóta á hverjum tíma. Skiptar skoðanir eru um hvort mikil samþjöppun í sjávarútvegi sé í samræmi við þetta þak.
Kjarninn 4. október 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar