Lærdómar frá Taívan

Doktorsnemi í alþjóðastjórnmálum skrifar um reynslu Taívan af því að eiga við kórónuveiruna og mögulega lærdóma sem Íslendingar gætu dregið af henni.

Auglýsing

Ég flaug frá Sví­þjóð til­ Taipei að heim­sækja kærust­una mína í byrjun mars. Það er fyndið að hugsa til þess núna, en á þeim tíma töldu bæði vinir og kollegar að ég hlyti að vera hálf klikk­aður að fljúga til Austur Asíu, upp­runa­stað veirunn­ar, frekar en að vera áfram öruggur heima í Evr­ópu. Áætl­unin var að dvelja hjá henni í þrjár vik­ur. Það tók Evr­ópu minni tíma en það að fara á hlið­ina. Flug­sam­göngur fóru úr skorð­um, og Taí­v­anir lok­uðu land­inu. Ég ákveð að sitja um kyrrt. Og sit hér­ enn­þá, tæpu hálfu ári síð­ar.

Eftir að far­ald­ur­inn bloss­aði upp aftur á Íslandi síð­ustu daga, hafa verið upp­i­ úms­ar ­full­yrð­ingar um mögu­legar orsakir, og hvað er og er ekki hægt að gera í svona ástandi. Ég ætla sann­ar­lega ekki að þykj­ast vita mikið um veirur og sótt­varn­ir. En vegna umræð­unnar síð­ustu daga þykir mér ástæða til að rekja nokkra atriði um ástandið í Taí­van og veru mína hér síð­ustu mán­uði.

Taí­van er eyja eins og Ísland, nema hún er tals­vert minni – rétt rúm­lega þriðj­ungur af stærð Íslands. Hér búa samt tæp­lega 24 millj­ónir manns. Höf­uð­borg­ar­svæð­i Taipei og nágrennis, þar sem ég bý, telur tæp­lega 7 millj­ónir manns og er ákaf­lega þétt­býlt. Taí­van er líka 130 km frá meg­in­landi Kína. Þar á milli eru mikil efna­hags­leg og félags­leg tengsl, með til­heyr­andi ferðum fólks fram og til baka yfir sundið á hverjum degi. Það er ekki að ástæðu­lausu að félagar mínir ótt­uð­ust að hér færi allt til fjand­ans út af þess­ari veiru.

Staðan er samt þessi. Í Taí­van hafa 481 ein­stak­lingur greinst með­ Covid-19 þegar þetta er skrif­að. Miðað við íbúa­fjölda eru það næstum því 300 sinnum færri en á Íslandi.

Hér hefur samt allt gengið nokkurn veg­inn sinn vana­gang. Ég fer á hverjum degi með neð­an­jarð­ar­lesta­kerf­inu þvers og kruss um borg­ina. Líkt og 2 millj­ónir manns í Taipei. Þar er oft þétt setið og engin leið að við­hafa eins eða tveggja metra regl­ur. Samt hafa almenn­ings­sam­göngur í Taipei verið opnar hvern ein­asta dag síðan þetta byrj­aði.

Auglýsing
Veitingastaðir og eru opnir og troð­fullir alla daga. Þeim var aldrei gert að loka. Barir og skemmti­staðir hafa að mestu leyti fengið að starfa óbreytt. Og já, þeir fá að vera opnir langt fram á nótt. Fyr­ir­tæki og stofn­anir starfa flest án tak­mark­ana. Að frá­töldum nokkrum vikum í vor hafa sund­laug­ar og lík­ams­rækt­ar­stöðv­ar verið opn­ar.

Meðan sam­fé­lög um allan heim mega þola harðar tak­mark­anir hefur dag­legt líf í Taí­van að miklu leyti haldið sínu striki. Hvernig má þetta vera? Miðað við umræð­una á Íslandi þessa dag­ana mætti ætla að þetta væri ein­fald­lega ekki hægt. Hvernig getur þétt­býl stór­borg eins og Taipei við­haldið eðli­legu lífi fólks, án telj­andi tak­markana, án þess að far­ald­ur­inn blossi upp að nýju? 

Nú eru eflaust margar ástæður fyrir því, t.d. skylda á notkun gríma í almenn­ings­sam­göng­um, víð­tækar hita­mæl­ingar á fólki, og öfl­ugar stofn­anir sem sjá um smitrakn­ingar og eft­ir­fylgni. En stærsti mun­ur­inn sem sjá má á Taí­van og Íslandi í dag eru ­tak­mark­an­ir á landa­mær­um. Hingað geta ekki komið neinir ferða­menn í dag. Allir þeir sem koma til Taí­van, hvort sem eru Taí­van­ar eða útlend­ing­ar, eru settir í tveggja vikna sótt­kví. Þeirri ­sótt­kví er vand­lega fylgt eftir og liggja þungar sektir við brotum á þeim. Þetta er auð­vitað íþyngj­andi meðan á því stend­ur. En í staðin geta Taí­v­anir notið þess að lifa eðli­legu lífi, ólíkt flestum jarð­ar­búum þessi miss­er­in.

Nú heyr­ist í sumum á Íslandi að nýja bylgjan sé öll ungu fólki að kenna. Að þetta hafi lítið að gera með opnun landamær­anna. Okkur er sagt að far­ald­ur­inn sé kom­inn aftur vegna þess að fólk hafi „leyft sér“ of mikið – farið á djam­mið og lifað líf­inu aðeins. Okkur er sagt að við verðum að læra að „lifa með veirunni“ og búa við miklar tak­mark­anir þar til þetta er allt búið.

Reynslan í Taí­van bendir til þess að þetta sé ekki endi­lega raun­in. Auð­vitað er brýnt fyrir fólki hér í Taí­van að huga að per­sónu­legum sótt­vörnum eins og ann­ars stað­ar. Og flestir gera það með ágæt­um.

En ef horft er á þétt­býlið hér í Taipei, lifn­að­ar­hætt­ina, og alla nánd­ina sem óhjá­kvæmi­lega fylgir, þá hlýtur maður að velta því fyrir sér hvort Íslend­ingar séu að ein­beita sér að réttum atrið­um. Ef þétt­býl eyja eins og Taí­van getur haldið sínu striki, þá ætti Ísland að geta það líka.

Það verður nefni­lega ekki betur séð en að Ísland hafi, í upp­hafi sum­ars, verið komið á þann stað sem Taí­van er enn í dag: búið að kveða far­ald­ur­inn í kút­inn, með sterkar varnir á landa­mær­un­um, og þar af leið­indi full­fært um að opna fyrir eðli­legt líf fólks á ný. Með til­heyr­andi ábata fyrir gang efna­hags­lífs­ins of almenna vellíðan fólks. Enda gekk það með mjög vel framan af. Því miður tókst ekki að við­halda því. Reynsla Taí­vana bendir hins vegar til þess að með réttri for­gangs­röðun stjórn­valda sé hægt að ná miklum árangri og við­halda hefð­bundnum lifn­að­ar­háttum – jafn­vel í þétt­býl­ustu stór­borg­um.

Íslend­ingar og aðrar þjóðir ættu að geta lært margt af reynslu og þekk­ing­u Taí­vana í þessum mál­um.

Höf­undur er dokt­or­snemi í alþjóða­stjórn­málum við Háskól­ann í Lundi Sví­þjóð.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Áfengi spilar afar stjórt hlutverk í danskri unglingamenningu.
Danskir menntaskólar endurhugsi drykkjumenninguna
Danska heilbrigðisstofnunin hefur sent menntaskólum landsins bréf þar sem óskað er eftir því að hætt verði að gera áfengi hátt undir höfði á viðburðum á vegum skólanna.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Vilja gera óperuna aðgengilega fyrir Íslendinga
Kammeróperan ætlar að flytja meistarverkið Così fan tutte eftir Mozart íslensku á óperukvöldverði í Iðnó. Safnað er fyrir verkefninu á Karolina fund.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Korn frá Úkraínu loks á leið til Afríku á barmi hungursneyðar
Flutningaskip á vegum Sameinuðu þjóðanna er á leið til Afríku með fullan farm af korni frá Úkraínu. Um er að ræða fyrstu kornflutninga frá Úkraínu til Afríku síðan Rússland réðst inn í Úkraínu.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Vindmyllurnar sem yrðu notaðar í vindorkuverið í Hvalfirði yrðu um 250 metrar á hæð. Þær yrðu á fjalli sem er 647 metrar á hæð og því sjást mjög víða að.
Vindorkuverið hefði „veruleg áhrif á ásýnd“ Hvalfjarðar og nágrennis
Hvalfjörður er þekktur fyrir fjölbreytt og fallegt landslag. Stofnanir segja „mjög vandasamt“ að skipuleggja svo stórt inngrip sem vindorkuver er á slíku svæði og að það yrði „mikil áskorun“ að ná sátt um byggingu þess.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Mikið var látið með HBO Max þegar streymisþjónustan var kynnt til leiks vorið 2020 og hún auglýst gríðarlega.
Bylting á HBO Max veldur því að veitan kemur seinna til Íslands og efnisframboð minnkar
Bið Íslendinga eftir HBO Max mun lengjast um rúm tvö ár. Ástæðan er sameining móðurfélags HBO við fjölmiðlarisann Discovery. Ný stjórn er í brúnni og allt virðist vera gert til að spara pening.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Kristjanía er eins konar undraland í miðri Kaupmannahöfn.
Kristjaníubúar fá tilboð
Danska ríkið hefur gert íbúum Kristjaníu tilboð sem felur í sér umtalsverðar breytingar frá núverandi skipulagi. Íbúum „fríríkisins“ myndi fjölga talsvert ef breytingarnar ganga eftir. Samningaviðræður milli íbúanna og ríkisins standa yfir.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Fjármálaeftirlit Seðlabanka Íslands birti samkomulag um sátt við FX Iceland í liðinni viku.
Fékk 2,7 milljóna króna sekt fyrir margháttuð og alvarleg brot á peningaþvættislögum
Annmarkar voru á flestum þáttum starfsemi gjaldeyrisskiptamiðstöðvar sem hóf starfsemi snemma árs 2020. Fyrirtækið stundaði meðal annars áfram viðskipti við aðila eftir að peningaþvættiseftirlitið hafði sent tilkynningu um grunsamleg viðskipti þeirra.
Kjarninn 13. ágúst 2022
Um er að ræða enn eitt skrefið í margþættri rannsókn á tilraunum Trump til þess að halda völdum.
Geymdi háleynileg gögn heima hjá sér
Meðal þess sem alríkislögreglan lagði hald á í húsleit á heimili Donalds Trump voru háleynileg gögn sem ekki má opna nema undir öryggisgæslu innan ríkisstofnana Bandaríkjanna.
Kjarninn 13. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar