Þegar eltingaleikurinn endar

Stjórnarmaður í VR segir að stéttarfélög þurfi að berjast með hörku fyrir atvinnulýðræði, því sjaldan hagi verið jafn augljóst hvað hagsmunir vinnandi fólks séu beint bundnir af ákvörðunum atvinnurekendanna.

Auglýsing

Kjara­deilan milli Icelandair og Flug­freyju­fé­lags Íslands (FFÍ) fór vænt­an­lega ekki fram­hjá nein­um. Þetta voru nokkuð merki­legir atburðir sem gætu gjör­breytt verka­lýðs­bar­átt­unni á Íslandi. Maður heyrði sterkar skoð­anir frá báðum átt­um: að FFÍ þyrfti að verja sín rétt­indi; að FFÍ beri að fórna sínum kjörum til að bjarga Icelanda­ir. Fólk hneyksl­að­ist yfir því að VR skuli láta þetta sig varða, segj­andi að vegna þess að þetta eru ekki félagar VR þá komi þetta því ekk­ert við.

Við skulum rifja aðeins upp hvað gerð­ist. FFÍ hafn­aði kröfum Icelanda­ir, kröfum um að flug­freyjur þurfi að vinna meira til að fá sömu laun og hingað til. Icelandair svarar með því að slíta við­ræðum við FFÍ, segja upp öllum flug­freyjum og segj­ast ætla að semja við eitt­hvert annað stétt­ar­fé­lag.

Við það neyð­ist FFÍ til að sam­þykkja kröfur Icelandair til að bjarga stétt­ar­fé­lag­inu.

FFÍ var í raun hótað upp­sögnum þeirra félaga ef það myndi ekki skrifa und­ir. Til­vist félags­ins var bein­línis ógnað þar sem Icelandair hót­aði að semja við annað stétt­ar­fé­lag. Raunin er sú að það er ekk­ert annað stétt­ar­fé­lag til að semja við. Icelandair hefði því, beint eða óbeint, búið til nýtt gult stétt­ar­fé­lag sem yrði stofnað á for­sendum Icelanda­ir. Stétt­ar­fé­lag sem tekur það sem því er boðið án nokk­urra mót­mæla.

Þessi hegðun Icelandair er ólög­leg og ætti að kæra félagið fyrir hana, en hún dugði til að kné­setja FFÍ og fá flug­freyjur til að sam­þykkja kröf­urnar sem hafði verið hafnað áður.

Auglýsing
Það lagð­ist yfir mig þung til­finn­ing þegar þetta gerð­ist. Þetta var blanda af reiði og bug­un. Maður hugs­aði um hvernig þetta gæti gerst og hvað væri hægt að gera. Hingað til hefur maður litið svo á að vinn­andi fólk á Íslandi standi vel að vígi í kjara­bar­átt­unni. Við erum með lögvarin rétt­indi sem fyrri kyn­slóðir börð­ust fyrir af hörku. Til­vist stétt­ar­fé­laga og samn­ings­rétt­ar­ins eru skrifuð í lög og við sjáum útkomu þess þegar við berum okkur saman við önnur lönd. Hér­lendis er stétt­ar­fé­lags­þát­taka hlut­falls­lega sú hæsta í heim­in­um. Ann­ars staðar hefur hins vegar mark­visst verið grafið undan stétt­ar­fé­lög­um. En það voru nákvæm­lega aðgerðir eins og þessar sem grófu undan erlendum stétt­ar­fé­lögum og þetta gæti verið fyrsta skrefið til að útrýma sér­stöðu vinn­andi fólks á Íslandi.

Við höfum hingað til upp­lifað mikið frelsi til að skipu­leggja okkur og semja sem ein heild og maður trúði því að svo lengi sem sam­staða okkar væri nógu sterk, gætum við unnið stór­sigur í kjara­við­ræð­um.

En svo ger­ast þessir atburðir og það strekkt­ist á taumun­um. Allt í einu sér maður að þetta mikla frelsi sem maður hafði var í raun­inni ekki meira en þetta. Rétt eins og hundur í bandi getur haldið að hann sé frjáls svo lengi sem hann reynir ekki að fara í burtu: Um leið og FFÍ reynir á samn­ings­rétt­inn sinn og berst fyrir hags­munum sinna félaga - gegn hags­munum Icelandair - er togað í taum­inn og hund­ur­inn settur á sinn stað.

FFÍ skrif­aði undir þá skil­mála sem Icelandair setti þeim til að bjarga félag­inu. En til hvers er stétt­ar­fé­lag ef það ÞARF að sam­þykkja kröfur atvinnu­rek­enda?

Maður sér að þetta er bara leik­ur. Ár eftir ár eftir ár erum við í þessum elt­inga­leik við atvinnu­rek­end­ur. Í hverjum kjara­við­ræðum komum við að samn­ings­borð­inu og biðjum um aðeins meira. Eftir langar við­ræður er okkur sagt að það sé bara ekki hægt og við förum aftur heim með ein­hverja auka­lega brauð­mola sem þeir voru svo góðir að gefa okk­ur. Síðan ger­ist það að atvinnu­rek­andi vill skerða kjörin okk­ar. Við verðum djörf og ætlum að verja það sem við höfum unnið okkur inn. Við stígum fast í lapp­irnar og segjum „NEI“. Við höldum að allt gangi vel, þar til atvinnu­rek­and­inn stendur upp og hættir að spila leik­inn. Ef leik­ur­inn er honum ekki í hag þá hættir hann bara að spila. Við gef­umst þá upp því leik­ur­inn er allt sem við þekkj­um.

Verka­lýðs­fé­lög voru stofnuð sem mótafl gegn atvinnu­rek­endum og hefur þjónað því hlut­verki með því að sam­eina vinn­andi fólk undir einn hatt til að semja fyrir heild­ina. Lengi hefur til­vist stétt­ar­fé­laga snú­ist um þetta og þau verja til­vist sína til að geta haldið áfram að semja við atvinnu­rek­end­ur. 

Verka­lýðs­hreyf­ingin þarf hins­vegar að sjá að við getum ekki haldið áfram þessum elt­inga­leik um kjör sem rýrna jafn óðum og við semjum um þau. Við þurfum að gera okkur grein fyrir því að bar­áttan er hlaup í hamstra­hjóli á meðan hún snýst bara um kaup og kjör og ekki um völd. Ef við stundum hreina kjara­bar­áttu, þá eru öll þau kjör sem við vinnum okkur inn fengin með mis­kunn atvinnu­rek­enda.

Verka­lýðs­hreyf­ingin þarf að sjá að það er til heimur fyrir utan þennan eilífa elt­inga­leik og við getum líka hætt leiknum hvenær sem er.

Stétt­ar­fé­lög eiga ekki að skil­greina sig sem aðili sem semur við atvinnu­rek­endur fyrir hönd starfs­manna, heldur sem alhliða hags­muna­sam­tök vinn­andi fólks. Við eigum að láta okkur varða allt sem snertir hags­muni okkar félaga. 

Stétt­ar­fé­lög þurfa að berj­ast með hörku fyrir atvinnu­lýð­ræði, því sjaldan hefur verið jafn aug­ljóst hvað hags­munir vinn­andi fólks eru beint bundnir af ákvörð­unum atvinnu­rek­end­anna.

Stétt­ar­fé­lög þurfa að greiða leið­ina fyrir vinn­andi fólk til að stofna starfs­manna-­sam­vinnu­fé­lög: félög sem eru algjör­­lega í eigu starfs­­mann­anna sem þar vinna og lýð­ræð­is­­lega rek­in.

Á meðan við höldum áfram elt­inga­leiknum er end­an­lega valdið hjá atvinnu­rek­end­um. Það er kom­inn tími til að verka­lýðs­fé­lögin hætti að spila leik­inn.

Höf­undur er stjórn­ar­maður í VR.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Í gær voru tekin yfir 2.300 sýni.
Tveir á gjörgæslu með COVID-19 – 32 ný smit
32 ný smit af kórónuveirunni greindust í gær, mánudag, og eru 525 eru nú með COVID-19 hér á landi og í einangrun. Tveir sjúklingar eru nú á gjörgæslu.
Kjarninn 29. september 2020
Yfirmaður Økokrim hefur lýst sig vanhæfan til að fara með rannsókn á bankanum DNB. Málið verður fært til annars embættis.
Æðsti yfirmaður Økokrim segist vanhæfur til að rannsaka DNB
Nýlega ráðinn yfirmaður hjá norsku efnahagsbrotadeildinni Økokrim hefur lýst sig vanhæfan til þess að koma að rannsókn á bankanum DNB, sem fór af stað eftir umfjöllun um Samherjaskjölin í fyrra. Málið verður fært til annars embættis.
Kjarninn 29. september 2020
Verðbólgan komin upp í 3,5 prósent
Verðbólgan í september er sú hæsta sem mælst hefur á árinu og hefur nú náð svipuðum hæðum og í fyrra.
Kjarninn 29. september 2020
Fjármagnstekjur ríkustu tíundarinnar voru 100 milljarðar í fyrra
Fjármagnstekjur Íslendinga voru tæplega 142 milljarðar króna í fyrra. Skattur af þeim er umtalsvert lægri en af launatekjum. Rúmlega 70 prósent af öllum fjármagnstekjum fóru til ríkustu tíu prósents landsmanna.
Kjarninn 29. september 2020
Framboðslisti Miðflokksins í Múlaþingi. Sigurður er í aftari röð, þriðji frá vinstri, en Þröstur er í fremri röð, þriðji frá hægri..
Ósanngjarnt að „þurfa að svara fyrir fyllerísröfl Gunnars Braga Sveinssonar“
Miðflokksmenn í Múlaþingi, nýju sameinuðu sveitarfélagi á Austurlandi, telja að Klausturmálið hafi spillt fyrir sér í nýafstaðinni kosningabaráttu. Oddvitinn segir vaxandi guðleysi í þjóðfélaginu leiða til aukinnar dómhörku, sem sé að verða stórvandamál.
Kjarninn 29. september 2020
Stærstu stjórnarandstöðuflokkarnir þrír mælast með meira fylgi en ríkisstjórnin
Ný könnun sýnir að Samfylking, Píratar og Viðreisn eru með meira sameiginlegt fylgi en Sjálfstæðisflokkur, Vinstri græn og Framsóknarflokkurinn. Ekki yrði hægt að mynda þriggja flokka stjórn án þess að bæði Sjálfstæðisflokkur og Samfylking sætu í henni.
Kjarninn 29. september 2020
Eftir samrunan er búist við að TM verði dótturfélag Kviku.
Samrunaviðræður Kviku og TM hafnar
Stjórnir Kviku banka og TM hafa samþykkt að hefja viðræður um sameiningu félaganna tveggja.
Kjarninn 28. september 2020
Jacinda Ardern, forsætisráðherra Nýja-Sjálands.
Ardern vill fresta lokun álvers Rio Tinto með ríkisstuðningi
Forsætisráðherra Nýja-Sjálands er tilbúin að niðurgreiða rafmagn til Rio Tinto til þess að seinka lokun álvers á þeirra vegum þar í landi, nái hún kjöri í næstu kosningum.
Kjarninn 28. september 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar