Greiðsluþátttaka í heilbrigðiskerfinu – Alltof há mörk og óþarflega flókið kerfi

Gunnar Alexander Ólafsson heilsuhagfræðingur segir það ósanngjarnt og andstætt norrænni velferð að deila aukum kostnaði á sjúklinga í stað þess að stærri hluti heilbrigðiskostnaðar sé dreift á alla skattgreiðendur eins og gert er á hinum Norðurlöndunum.

Auglýsing

Í nýju fjár­laga­frum­varpi hefur verið boðuð lækkun á greiðslu­þátt­töku sjúk­linga fyrir heil­brigð­is­þjón­ustu með því að bæta 800 m.kr. við fjár­laga­lið­inn. Þetta er ánægju­legt svo langt sem það nær, en gengur of skammt. Mörkin á þökum í greiðslu­þátt­töku­kerfum eru og virð­ast ætla að verða enn of há ef miðað er við sam­bæri­leg kerfi á Norð­ur­lönd­um. Fyrir almenna greiðslu­þátt­töku­kerfið er hámarks­þakið nú 75.802 kr. og fyrir greiðslu­þátt­töku­kerfi lyfja er hámarks­þakið 62.000 kr. Í ljósi þess að all­margir sem greiða hámar­kostnað vegna almenna greiðslu­þátt­töku­kerf­is­ins, greiða einnig hámarks­kostnað vegna lyfja standa frammi fyrir því að há­marks­þak fyrir almenna heil­brigð­is­þjón­ustu og lyf eru 137 þús­und krónur á 12 mán­aða tíma­bili. Það er alltof há fjár­hæð fyrir þá sem hafa úr litlu að spila..

Nú eru skollin á kreppa og atvinnu­leysi á Íslandi. Fleiri og fleiri fjöl­skyldur hafa miklu minna á milli hand­anna en áður og almennt hefur kaup­máttur rýrn­að. Með nýjum fjár­lögum fékk rík­is­stjórnin gullið tæki­færið að mæta nýjum áskor­unum fyrir almenn­ing með stór­lækkun á þökum á greiðslu­þátt­töku­kerfum í heil­brigð­is­þjón­ust­u. 

Auglýsing
Þegar við vorum í miðjum kreppu­að­gerðum eftir hrunið var ráð­ist í algera upp­stokkun á greiðslu­þátt­töku barna í tann­lækn­ingum undir stjórn hins hjarta­hlýja ráð­herra Guð­bjarts Hann­es­son­ar. Árang­ur­inn er sá að í dag þurfa for­eldrar barna aðeins að greiða komu­gjald vegna tann­lækna­þjón­ustu. Því miður hafa ráð­herrar sem tóku við, ekki náð að fylgja þessu eftir hvað varðar tann­rétt­ing­ar. Með­al­kostn­aður við tann­rétt­ingar er í dag um 900.000 þús­und en nið­ur­greiðslur nema ein­ungis ca. 11% af þeirri upp­hæð. Þetta er mikil brekka fyrir venju­legar barna­fjöl­skyldur og hætt er við að fólk muni draga það enn lengur að senda börn sín í tann­rétt­ingar vegna kostn­að­ar. Hér má gera stór­á­tak að breyta nið­ur­greiðslum úr 11% í 90%.

Við búum við of mörg mis­mun­andi greiðslu­þátt­töku­kerfi í heil­brigð­is­þjón­ustu: Eitt kerfi fyrir almenna heil­brigð­is­þjón­ustu, annað kerfi fyrir lyf, þriðja kerfi fyrir sál­fræði­þjón­ustu (reyndar á að setja kostnað við sál­fræði­þjón­ustu inní almenna greiðslu­þátt­töku­kerf­ið), fjórða kerfið fyrir tann­lækn­ing­ar, fimmta kerfið fyrir tann­rétt­ing­ar, sjötta kerfið er til­vís­una­kerfi fyrir börn og til við­bótar eru fleiri kerfi fyrir aðra þætti heil­brigð­is­þjón­ustu (eins og tækni­frjóvg­anir og lýta­lækn­ing­ar). ­Nauð­syn­legt er að að ráð­ast í almenna upp­stokkun á þessum kerfum og fækka þeim og sam­ræma á þann hátt, að þau verði gegn­særri og skil­virk­ari líkt og ann­ars staðar á Norð­ur­lönd­um. Það væri í sam­ræmi við stefnu­yf­ir­lýs­ingu rík­is­stjórn­ar­inn­ar, en í henni kemur fram að stefnt skuli að því að gera greiðslu­þátt­töku sjúk­linga gegn­særri og skil­virk­ari. Ekk­ert hefur hins vegar bólað á fram­kvæmdum þó komið sé að lokum kjör­tíma­bils­ins. Fyrsta skrefið er að hafa tvö eins upp­byggð greiðslu­þátt­töku­kerfi í heil­brigð­is­þjón­ustu, ann­ars vegar eitt fyrir almenna heil­brigð­is­þjón­ustu (þar inni yrði öll heil­brigð­is­þjón­usta sem er í greiðslu­þátt­töku­kerf­inu, með­ferð og þjálfun) og hitt fyrir lyf. Í næsta skrefi mætti huga að sam­ein­ingu þess­ara kerfa með einu lágu hámarks­þaki fyrir heil­brigð­is­þjón­ustu hvort sem um er að ræða lyf eða aðra heil­brigð­is­þjón­ustu og mun lægra þaki fyrir börn og líf­eyr­is­þega.

Í Sví­þjóð er heil­brigð­is­þjón­ustan nán­ast gjald­frjáls öllum sem eru yngri en 20 ára og í Dan­mörku er kostn­aður við komu til heim­il­is­læknis og til bráða­þjón­ustu gjald­frjáls og þar er líka virkt til­vís­un­ar­kerf­i. Í þessum löndum eru hámarks­þök í greiðslu­þátt­töku­kerfum miklu lægri en hér á landi.

Ljóst er að lækkun á hámarks­þaki á greiðslu­þátt­töku­kerfi í heil­brigð­is­þjón­ustu er skref í rétta átt. Aftur á móti er hætt við að ekki sé nógu langt gengið og að hámarks­þakið verði enn alltof hátt. Það mætti líka stefna að því að gera opin­bera heil­brigð­is­þjón­ustu gjald­frjálsa, þannig að felld verði niður gjöld fyrir m.a. komur og rann­sóknir á opin­berum heil­brigð­is­stofn­un­um. Til að ná því mark­miði þarf meira fé í lækkun greiðslu­þátt­töku almenn­ings í heil­brigð­is­kerf­inu og má minna á að á sínum tíma skrif­uðu tæp 90 þús­und Íslend­ingar undir áskorun þess efn­is. Það er ósann­gjarnt og and­stætt nor­rænni vel­ferð að deila aukum kostn­að­i á sjúk­linga í stað þess að stærri hluti heil­brigðis­kostn­aðar sé dreift á alla skatt­greið­endur eins og gert er á hinum Norð­ur­lönd­un­um.

Höf­undur er heilsu­hag­fræð­ing­ur.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra.
„Þverpólitísk sátt“ um fjölmiðlafrumvarp í kortunum eftir að Stöð 2 boðaði læstar fréttir
Eftir að Sýn boðaði að fréttum Stöðvar 2 yrði læst virðist hreyfing að komast á frumvarp um styrki til einkarekinna fjölmiðla. Mennta- og menningarmálaráðherra telur að „þverpólitísk sátt“ sé að nást um styrkjakerfi, sem sjálfstæðismenn hafa lagst gegn.
Kjarninn 17. janúar 2021
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formaður Miðflokksins.
Óttast að „tveggja flokka kerfi“ myndist ef flokkar útiloki samstarf við aðra
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson og Logi Einarsson eru sammála um að kjósendur eigi að hafa skýra sýn á hverskonar ríkisstjórnir flokkar vilji mynda eftir kosningar. Sigmundur vill þó ekki útiloka samvinnu með neinum og kallar Samfylkingu „útilokunarflokk.“
Kjarninn 17. janúar 2021
Frá dómssalnum á miðvikudaginn
Réttað yfir 355 manns í gömlu símaveri
Nokkuð óvenjuleg réttarhöld hófust á Ítalíu síðastliðinn miðvikudag, en í þeim er stór hluti 'Ndrangheta-mafíunnar, valdamestu glæpasamtaka landsins. Sökum mikils fjölda ákærðra og nýrra sóttvarnarreglna þurfti að sérútbúa dómssal í gömlu símaveri.
Kjarninn 17. janúar 2021
Söngflokkurinn Boney M naut mikilla vinsælda víða um heim undir lok áttunda áratugarins.
Boney M og stolnu lögin
Þegar sönghópurinn Boney M sló í gegn seint á áttunda áratug síðustu aldar með lögunum „Brown Girl in the Ring“ og „Rivers of Babylon“ grunaði engan að í kjölfarið fylgdu málaferli sem stæðu í áratugi.
Kjarninn 17. janúar 2021
Armin Laschet er nýr leiðtogi flokks Kristilegra demókrata, sem hefur tögl og haldir í þýskum stjórnmálum. Kannski tekur hann við af Merkel sem kanslari í haust.
Stormasöm vika í evrópskum stjórnmálum
Mögulegt áframhald „Merkelisma“ í Þýskalandi, barnabótaskandall hjá „teflon Mark“ í Hollandi og stjórnarkreppa af völdum smáflokks á Ítalíu er á meðal þess sem var efst á baugi í evrópskum stjórnmálum í vikunni.
Kjarninn 16. janúar 2021
Birgir Birgisson
Að finna upp hjólið
Kjarninn 16. janúar 2021
Óendurvinnanlegur úrgangur á bilinu 40 til 100 þúsund tonn á ári fram til ársins 2045
Skýrsla um þörf fyrir sorpbrennslustöðvar á Íslandi hefur litið dagsins ljós. Umhverfis- og auðlindaráðherra fagnar úttektinni og segir að nú sé hægt að stíga næstu skref.
Kjarninn 16. janúar 2021
Gauti Jóhannesson er forseti bæjarstjórnar í Múlaþingi og fyrrverandi sveitarstjóri Djúpavogshrepps.
Forseti bæjarstjórnar Múlaþings íhugar alvarlega að sækjast eftir þingsæti
Gauti Jóhannesson fyrrverandi sveitarstjóri á Djúpavogi segir tímabært að Sjálfstæðisflokkurinn eignist þingmann frá Austurlandi og íhugar framboð til Alþingis. Kjarninn skoðaði framboðsmál Sjálfstæðisflokks í Norðausturkjördæmi.
Kjarninn 16. janúar 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar