Öfgahægrið, gyðingaandúð, Capitol Hill og Lækjartorg

Þróunin og nýlegir atburðir í Bandaríkjunum sýna að við verðum alltaf að vera á varðbergi til að sambærileg þróun verði ekki hér og að glæpir sem byggja á kynþáttahyggju séu ekki framdir, skrifar Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingkona Samfylkingarinnar.

Auglýsing

Heims­byggðin hefur nán­ast öll staðið á önd­inni frá 6. jan­úar yfir því að ofbeld­is­fullir hægri-öfga­menn réð­ust inn í þing­hús Banda­ríkj­anna á Capitol Hill í þann mund þegar þingið var að stað­festa kjör Joe Biden sem næsta for­seta Banda­ríkj­anna. Árásin var gerð að áeggjan og með ein­beittri hvatn­ingu lýð­ræð­is­lega kjör­ins for­seta. Nokkuð sem flestum okkar hefði ekki dottið í hug fyrir skemmstu að gæti gerst í lýð­ræð­is­ríki á borð við Banda­rík­in. Þessi hegðun var þó ekki ný af nál­inni hjá Trump. Hann hefur áður hafnað nið­ur­stöðum kosn­inga og áður hvatt stuðn­ings­menn sína til ofbeldis sem byggir á kyn­þátta­for­dómum og hat­urs­glæp­um. Með orðum sínum og hegð­un, hefur hann gefið hægri-öfga­hóp­um, nýnas­istum og þjóð­ern­isöfgasinnum lög­mæti und­an­farin 4 ár. Lög­mæti til að skríða út úr skugg­unum í ljósið þar sem þeir hafa staðið beinir í baki án þess að skamm­ast sín og spúð hatri í allar áttir með stuðn­ingi for­seta sem hefur stundað pópu­l­isma af verstu sort, afbakað sann­leik­ann, reynt að snúa við nið­ur­stöðu for­seta­kosn­ing­anna og eftir að hafa hvatt fólk til að ráð­ast á banda­ríska þing­hús­ið, hrós­aði hann óeirða­seggj­unum að árásinni lok­inni. Trump hefur reynt að grafa undan til­trú banda­rísk almenn­ings á grund­vall­ar­stofn­unum Banda­ríkj­anna og valda­tíð hans hefur verið ofsa­feng­inn og ofbeld­is­full, upp­full af kyn­þátta­hyggju og karl­rembu. Svona hegðun leið­toga er þekkt úr einum dekksta kafla evr­ópskrar sögu. Enda skekur árásin á þing­húsið og til­raun til valda­ráns að áeggjan Trumps banda­rískt sam­fé­lag.

 Ein ástæðan er að hluti þeirra sem storm­uðu inn í þing­húsið á Capitol Hill báru merki og voru í bolum merktum stæku gyð­inga­hatri og upp­hafn­ingu á voða­verkum Nas­ista. Bolir hægri-öfga­mann­anna með áletr­un­inni „6MWE“ sem merkir „6 milljón gyð­inga voru ekki nóg“ og bolir merktir fanga­búð­unum í Auswichtz hafa vakið óhug og hryll­ing. Gyð­ingar og afkom­endur þeirra sem lifðu af Hel­för­ina eru skelf­ingu lostnir að sjá þessi skila­boð þvinga sér inn á gólf banda­ríska þing­húss­ins. 

Lýð­skrumið er nær okk­ur, meira og hættu­legra en áður

Þessi hætta á lýð­skrumi og lög­mæti á hat­urs­glæpum og kyn­þátta­hyggju er því miður ekki svo fjarri okk­ur. Í mörgum nágranna­löndum okkar í Evr­ópu hafa pópul­ískir öfga-hægri stjórn­mála­menn fengið meiri stuðn­ing und­an­farin ár en nokkru sinni eftir seinni heims­styrj­öld. Glæpum sem byggja á gyð­inga-andúð hefur fjölgað gríð­ar­lega og sam­tökum sem ala á kyn­þátta­hatri vaxið fiskur um hrygg. Í nýj­ustu árs­skýrslu Evr­ópu­nefndar gegn kyn­þátta­for­dómum (ECRI nefnd­inni) kemur fram að glæpir byggðir á gyð­inga-andúð, múslima­hat­ri, kyn­þátta­for­dómum og kyn­þátta­hat­ri, og aðrir glæpir gegn öðrum trú­ar­hópum fjölg­aði árið 2019 á ógn­ar­hraða í 48 aðild­ar­ríkjum Evr­ópu­ráðs­ins. Sér­stak­lega hafi mælst mikil aukn­ing í glæpum byggðum á gyð­inga­hatri á und­an­förnum árum. Og hat­urs­orð­ræðu sem bein­ist að þessum hópum er oft hrundið af stað af nýnas­istum og öðrum hópum öfga­sinna. 

Auglýsing

Verðum að sporna við hættu­legri þróun

Það er því bráð­nauð­syn­legt að sporna ákveðið við þess­ari skelfi­legu þróun og varna því að hún nái fót­festu hér á landi. Ekki aðeins sam­ræm­ist það  lýð­ræð­is­hefðum sem Ísland hefur til­einkað sér og und­ir­geng­ist í banda­lagi við aðrar þjóð­ir, heldur miðar að því að standa vörð um þá lýð­ræð­is­hefð og þau almennu gildi sem lýð­ræð­is­ríki Evr­ópu­ráðs­ins eru ásátt um að halda á lofti sem er virð­ing fyrir lögum og regl­um, lýð­ræði og mann­rétt­ind­um. 

Þess vegna hef ég lagt fram frum­varp um breyt­ingu á hegn­ing­ar­lögum um að bæta við nýrri grein við almenn hegn­ing­ar­lög nr. 19/1940 um refsi­næmi þess að afneita þjóð­ar­morði Nas­ista­flokks Þýska­lands, einnig þekkt sem Hel­för­in. Frum­varpið styður allur þing­flokkur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, þing­maður Við­reisnar og þing­maður utan flokka.

Hel­förin

Nas­istar fóru með völd í Þýska­landi á árunum 1933 til 1945 og stóðu fyrir skipu­lögðum fjöldamorðum – Hel­för­inni - á evr­ópskum gyð­ingum og öðrum sam­fé­lags­hópum með það að mark­miði að útrýma þeim. Um 6 millj­ónir gyð­inga í Evr­ópu lét­ust í Hel­för­inni á árunum 1939 – 1945 og flestir þeirra í útrým­ing­ar­búðum sem settar voru upp í Pól­landi. Óvé­fengj­an­legar heim­ildir og gögn eru fyrir þessu þjóð­ar­morði. Það er því óskilj­an­lega dap­ur­leg og hræði­leg þró­unin sem hefur átt sér stað und­an­farin ár, bæði í Evr­ópu og í valda­tíð Trumps í Banda­ríkj­un­um, að upp hafi sprottið sífellt fleiri öfga-hægri­hópar sem afneita Hel­för­inni og glæpum byggðum á gyð­inga-andúð fjölgað sam­hliða því. Sem betur fer hafa fjöl­mörg Evr­ópu­ríki gert það refsi­vert að afneita eða rétt­læta Hel­för­ina, þjóð­ar­morð eða stríðs­glæpi. 

Tján­ing­ar­frelsið og skorð­urnar við því 

Tján­ing­ar­frelsið er eitt af grund­vall­ar­mann­rétt­indum og er varið af 73. gr. stjórn­ar­skrár­inn­ar. Í 3. mgr. stjórn­ar­skrár­innar er útli­stað hver skil­yrðin eru til að setja megi tján­ing­ar­frels­inu skorð­ur. Frum­varpið full­nægir þeim skil­yrðum því tak­mörk­unin felur í sér bann við því að afneita opin­ber­lega einum af allra verstu glæpum sem framdir hafa verið gegn mann­kyni. Glæpum sem standa mjög nærri Íslandi bæði í sögu­legu sam­hengi sem og land­fræði­leg­u. 

Alþjóð­legar skuld­bind­ingar og við­brögð við hat­urs­orð­ræðu

Tján­ing­ar­frelsið er einnig verndað í 10. gr. Mann­rétt­inda­sátt­mála Evr­ópu sem var lög­festur hér á landi með lögum nr. 62/1994. Ákvæði 10. gr. Mann­rétt­inda­sátt­mála Evr­ópu og 73. gr. íslensku stjórn­ar­skrár­innar eiga sér efn­is­lega sam­stöðu. Og Mann­rétt­inda­dóm­stóll Evr­ópu hefur kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu með dómum að bann við tján­ingu gegn Hel­för­inni sam­ræm­ist Mann­rétt­inda­sátt­mála Evr­ópu og að tján­ingar sem fela í sér að gera gróf­lega lítið úr Hel­för­inni, njóta ekki verndar 10. gr. Mann­rétt­inda­sátt­mála Evr­ópu. Til við­bótar má nefna að hjá Evr­ópu­sam­band­inu tók gildi árið 2008 ramma­á­kvörðun um bar­áttu gegn ákveðnu formi og tján­ingu kyn­þátta­for­dóma og útlend­inga­hat­urs með refsi­lög­um.  

Heim að Lækj­ar­torgi

En hvernig tengj­ast þessir atburðir fyrir 75 árum, þró­unin und­an­farin ár í Evr­ópu og inn­rásin fyrir nokkrum dögum á Capitol Hill hingað heim ? Er brýn nauð­syn að við gerum breyt­ingar á hegn­ing­ar­lögum til að setja tak­mark­anir á tján­ing­ar­frelsið út af ein­hverjum atburðum í útlönd­um? 

Jú, við erum hluti af alþjóð­legri heild og skoð­anir og heims­far­aldur eiga það sam­eig­in­legt að þau ber­ast alltaf hingað til okk­ar. Það er ekki lengra síðan en í sept­em­ber 2019 að nokkrir menn frá Norð­ur­lönd­unum söfn­uð­ust saman á Lækj­ar­torgi, veif­uðu fánum og dreifðu bæk­ling­um. Þessir menn eru í nýnas­ista­hreyf­ingu sem aðhyllist kyn­þátta­hyggju og ras­isma og kallar sig „The Nor­dic Res­istance Movem­ent“ sem Rík­is­lög­reglu­stjóri er með á lista yfir mögu­leg hryðju­verka­sam­tök. Með nor­rænu körlunum á Lækj­ar­torgi voru Íslend­ingar í und­ir­deild nor­rænu nýnas­ista­hreyf­ing­ar­innar sem kallar sig Norð­ur­vígi. Einn íslenskur félagi í Norð­ur­vígi sagð­ist í við­tali við Stund­ina draga mjög í efa að Hel­förin væri sönn og lýsti yfir mik­illi hrifn­ingu yfir því sem Nas­ista­flokkur Hitlers stóð fyr­ir. Þannig tengj­ast Auschwitz, Lækj­ar­torg og Capitol Hill. 

Nauð­syn­legt er að standa vörð um sögu þessa hörm­unga sem áttu sér stað á tímum seinni heims­styrj­ald­ar­innar og koma í veg fyrir að unnt sé að grafa undan henni, gera lítið úr, rang­færa eða falsa svo slíkir atburðir end­ur­taki sig aldrei aft­ur. Til að draga línu í sand­inn og gefa skýr skila­boð um að hat­urs­orð­ræða kyn­þátta­for­dóma sé óboð­leg. Þró­unin og nýlegir atburðir í Banda­ríkj­unum sýna að við verðum alltaf að vera á varð­bergi til að sam­bæri­leg þróun verði ekki hér og að glæpir sem byggja á djúp­stæðri kyn­þátta­hyggju séu ekki framd­ir. 

Því þarf að breyta hegn­ing­ar­lögum og gera það sem önnur Evr­ópu­ríki hafa gert í for­varn­ar­skyni. Og til minn­ingar og af virð­ingu við öll þau sem voru drep­in, ekki fyrir hvað þau gerðu, heldur vegna þess að þau voru ein­fald­lega þau sjálf.  

Höf­undur er þing­kona Sam­fylk­ing­ar­inn­ar.



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Armin Laschet og Annalena Baerbock. Telja má nánast öruggt að annað þeirra verði næsti kanslari Þýskalands.
Armin eða Annalena?
Sextugur karl og fertug kona eru talin þau einu sem möguleika eiga á að taka við af Angelu Merkel og verða næsti kanslari Þýskalands. Græningjar með Önnulenu Baerbock í fararbroddi eru á flugi í skoðanakönnunum.
Kjarninn 20. apríl 2021
Heimild verði til að skikka alla frá áhættulöndum í sóttvarnahús
Ríkisstjórnin leggur til lagabreytingu sem felur í sér að heimilt verði að skikka alla frá áhættusvæðum í sóttvarnarhús við komuna til landsins og einnig að hægt verði að banna ferðalög frá löndum þar sem faraldurinn geisar hvað mest.
Kjarninn 20. apríl 2021
Jóhann Sigmarsson
Ef það er ekki vanhæfi þá heiti ég Júdas
Kjarninn 20. apríl 2021
Myndir af nokkrum fórnarlömbum þjóðarmorðsins í Rúanda.
„Franska ríkisstjórnin var hvorki blind né meðvitundarlaus“
Frönsk stjórnvöld „gerðu ekkert“ til að stöðva blóðbaðið í Rúanda á tíunda áratug síðustu aldar. Eftir voðaverkin reyndu þau svo að hylma yfir þátt sinn sem m.a. fólst í því að veita gerendum vernd.
Kjarninn 20. apríl 2021
Á þriðja tug barna yngri en sex ára eru í einangrun á Íslandi.
24 börn yngri en sex ára með COVID-19
Tíu börn á aldrinum 0-5 ára greindust með kórónuveiruna í gær. Samtals eru því 24 börn í þessum aldurshópi í einangrun með COVID-19. Einn einstaklingur á áttræðisaldri greindist einnig í gær.
Kjarninn 20. apríl 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra.
Valkostir lagabreytinga vegna reglna á landamærum ræddar í ríkisstjórn
Lagabreytingar tengdar sóttvarnareglum á landamærum voru ræddar á ríkisstjórnarfundi í morgun. Heilbrigðisráðherra hyggst boða til blaðamannafundar í dag.
Kjarninn 20. apríl 2021
Björn Leví Gunnarsson
Hvernig stjórnvöld klúðruðu sóttvarnahótelinu
Kjarninn 20. apríl 2021
Meirihluti kjósenda sjö af átta flokkum á Alþingi vilja að lögum verði greitt til að heimila að hægt verði að skikka komufarþegar til vistar á sóttvarnahóteli.
Andstaða við að skikka fólk á sóttvarnahótel mest hjá kjósendum Sjálfstæðisflokks
Á meðal kjósenda Framsóknarflokksins og Vinstri grænna er 70 til 73 prósent stuðningur við það að breyta sóttvarnarlögum til að skikka komufarþega í sóttkví á hóteli. Innan Sjálfstæðisflokksins er meiri stuðningur við mildari aðgerðir.
Kjarninn 20. apríl 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar