Margir eldri borgarar hýrudregnir

Halldór Gunnarsson segir að loforð flokka í ríkisstjórnum undanfarin 12 ár um bættan hag til eldri borgara sem búa við fátækt hafi reynst markleysa.

Auglýsing

Talið er að um 32 þús­und af um 43 þús­und eldri borg­urum fái greiðslur frá TR. Líf­eyr­is­sjóðs­greiðslur og aðrar tekj­ur, sem skerða greiðslur TR eru stig­hækk­andi greiðslur frá kr. 0 upp í um kr. 540.000 á mán­uði. Þeir sem fá hærri greiðsl­ur, um 5 þús­und eldri borg­ar­ar, mynda þann hóp sem hækkar með­al­talið, þegar vitnað er um bætt kjör hjá eldri borg­ur­um. Þá er lík­lega ekki talið með í því með­al­tali um 6 þús­und eldri borg­ara sem fá greitt innan við lág­marks­greiðslur TR. Um helm­ingur þeirra er á elli og hjúkr­un­ar­heim­ilum sem fær um 1/3 af grunn­líf­eyri, en jafn­framt gert skylt að greiða af fjár­magnstekjum sínum allt að 454 þús­und á mán­uði fyrir dvöl sína þar. Aðrir eru inn­flytj­endur og Íslend­ing­ar, sem hafa búið hluta ævi sinnar erlend­is, með mögu­leikum á að fá greitt 90% af grunn­líf­eyri með mörgum tak­mörkum og hindr­unum til töku þess líf­eyr­is, sbr lög nr 74 frá 3.7. 2020. Nú í byrjun árs höfðu aðeins 141 ein­stak­lingur upp­fyllt kröfur varð­andi fram­settar hindr­anir til umsókn­ar.

Skerð­ingar á greiðslum TR námu um 24 millj­örðum árið 2017

Sam­kvæmt svari ráð­herra við fyr­ir­spurn á alþingi var með­al­upp­hæð elli­líf­eyris og heim­il­is­upp­bótar árið 2017 kr. 241.250 á mán­uði frá TR. Greiðslur það ár, án skerð­inga hefðu kostað rík­is­sjóð 101,9 millj­arða, en rík­is­sjóður greiddi út 66,9 millj­arða í elli­líf­eyri og heim­il­is­upp­bót. Skerð­ing­arnar spör­uðu rík­is­sjóði því um 35 millj­arða það ár. Þar af spör­uðu skerð­ing­arnar vegna líf­eyr­is­sjóðs­greiðsln­anna lík­lega um 70% af þeirri upp­hæð eða um 24 millj­arða. Upp­hæðin hafur hækkað veru­lega síð­an. Fólkið er hýru­dregið vegna áunn­inna rétt­inda, sem alþingi með ólögum heim­ilar að séu teknar af lög­bundnum sparn­aði þess allt frá 1969.

Auglýsing

Skerð­ingar eru með marg­vís­legum hætti til við­bótar

Fyrsta skerð­ing: Hækkun á greiðslum TR til elli­líf­eyr­is­þegar í árs­byrjun hefur árlega verið skert mörg und­an­farin ár miðað við verð­lag tveggja ára á und­an. Grunn­líf­eyrir hækk­aði 1. jan­úar 2021 um 6,1% í kr. 266.033 á mán­uði. Hækk­unin var skil­greind 3,6%, miðað við óskilj­an­legan útreikn­ing hækk­un­ar, lík­lega frá 2019, að við­bættri 2,5% hækk­un, sem sam­bæri­legir hópar fengu að lág­marki, vegna sömu hækk­ana á föstum auka­tekjum rík­is­sjóðs og sveit­ar­fé­laga 2021. Skatt­leys­is­mörkin voru lækkuð um kr. 3.836.- á mán­uði, eins og reyndar var einnig gert 2020, í bæði skiptin án umfjöll­un­ar, sem bitnar mest á þeim sem minnst fá. Hækkun TR 1. jan­úar 2021 reynd­ist vera um kr. 10.000 á mán­uði, sem eftir skatt­lagn­ingu og með lækk­uðum per­sónu­af­slætti skilja eftir af greiðslu TR, kr. 198.986, en hjá ein­stæð­ingum með heim­il­is­upp­bót kr. 245.270.

Önnur skerð­ing: Greiðslur frá Trygg­inga­stofnun rík­is­ins (TR) skerð­ast um 45% á móti líf­eyr­is­sjóðs­greiðslum umfram kr 25.000 á mán­uði og vinnu­launum umfram kr. 100.000 á mán­uði. Til við­bótar þeirri skerð­ingu á greiðslum frá TR, reikn­ast tekju­skattur á líf­eyr­is­greiðsl­urnar og vinnu­laun­in, þannig að skerð­ingin og skatt­ur­inn af greiðslum umfram frí­tekju­markið geta numið allt að 81,9%.

Þriðja skerð­ing: Líf­eyr­is­greiðslur til eldri borg­ara eru skatt­lagðar sem almennar tekjur frá 31,45% að 45% skatti, þótt hluti af því fé, sem sjóð­fé­lag­inn á í við­kom­andi líf­eyr­is­sjóði, hafi áður verið skatt­lagður frá 1996 til 1988 og annar hluti hafi orðið til vegna vaxta og ann­arra hækk­ana fjár­magns og ætti því að vera að hluta án skatts og að hluta með 22% fjár­magnstekju­skatti, reiknað út á hvern ein­stak­ling. Sann­ar­lega er tví­sköttun ólög­leg.

Fjórða skerð­ing: Ofan­greindar við­mið­anir um skerð­ingar hafa verið óbreyttar í fjögur ár. Þegar allt annað hækkar í gjöldum og launum eftir vísi­tölum og verð­bólgu, þá ættu við­mið­un­ar­fjár­hæðir vegna frí­tekju­marks að hækka árlega miðað við það. Þessar óbreyttu skerð­ingar á greiðslum frá TR eru því ekk­ert annað en lækkun á greiðslu­stöðu þessa fólks sem minnst fær.

Fimmta skerð­ing: Hún er ákvörðun um að skerða með sama hætti og að ofan greinir des­em­ber­upp­bót og sum­ar­or­lof, sem TR greiðir til eldri borg­ara. Upp­haf­lega var samið um að allir fengju þetta sem upp­bót á laun, trygg­ing­ar­greiðslur og bæt­ur. Hverjum skyldi hafa dottið í hug við þá samn­inga, að skerð­ing­arnar sem settar voru á þessar bætur árið 2008 yrði við­haldið þannig árlega síð­an?

Afnema verður að fátæk­asta fólkið sé hýru­dregið

Lof­orð flokka í rík­is­stjórnum und­an­farin 12 ár um bættan hag til eldri borg­ara, sem búa við fátækt, hafa reynst mark­leysa. Reyndin er sú að kjör þeirra eru skert mest, með líkum hætti og kjör öryrkja eru skert. Mark­visst er komið í veg fyrir að lífs­kjör þess­ara hópa hækki í sam­an­burði við laun og lífs­gæði ann­arra í land­inu.

Stefna rík­is­stjórna frá hruni 2008 hefur verið að lækka árlega verð­gildi greiðslna TR og sitja á margs­konar hindr­anir og eft­ir­lit með greiðsl­un­um, þannig að margir missa af þeim eða vita ekki af þeim. Síðan er þessi lág­marks­greiðsla skatt­lögð til sárrar fátæktar hjá þeim sem minnst fá, sem heitir á góðri íslensku, að þetta fólk sé hýru­dreg­ið.

Höf­undur for­maður kjara­ráðs félags eldri borg­ara í Rang­ár­valla­sýslu.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Einungis Tyrkir og Pólverjar máttu þola meiri verðhækkanir en Íslendingar í fyrra af löndunum sem Eurostat mælir
Verðbólgan á Íslandi hærri en í flestum Evrópulöndum
Verðhækkanir hérlendis voru langt umfram þróun flestra annarra Evrópulanda í fyrra, en verðbólgan í síðasta mánuði var aðeins hærri í Tyrkland og Póllandi, samkvæmt nýjum mælingum Eurostat.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja, er einn þeirra sex sem eru með stöðu sakbornings í rannsókn héraðssaksóknara á viðskiptaháttum fyrirtækisins.
Úrskurður um að afhenda héraðssaksóknara gögn frá endurskoðanda Samherja ómerktur
Landsréttur hefur ómerkt úrskurð um að embætti héraðssaksóknara eigi að fá gögn varðandi bókhald og reikningskil allra félaga Samherja frá KPMG, fyrrverandi endurskoðanda félagsins, og gert héraðsdómi að taka málið aftur fyrir.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Andrés Pétursson
Brexit er efnahagslegt högg fyrir Breta
Kjarninn 25. febrúar 2021
Guðjón Sigurbjartsson
Fæðuöryggi – Hvað á að gera við afa?
Kjarninn 25. febrúar 2021
Tæplega 30 prósent aðspurðra í nýlegri könnun vilja að Ísland gangi í Evrópusambandið.
Íslendingarnir sem vilja helst ganga í ESB
Lítil hreyfing er á afstöðu Íslendinga til inngöngu í Evrópusambandið á milli ára og enn eru fleiri andvígir en hlynntir þeirri vegferð, samkvæmt nýlegri könnun Maskínu. En hvaða kjósendahópar á Íslandi vilja ganga í ESB? Kjarninn kíkti á það.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Tryggvi Gunnarsson umboðsmaður Alþingis lætur af störfum í lok apríl.
Tryggvi hættir sem umboðsmaður Alþingis eftir rúm 22 ár í starfi
Tryggvi Gunnarsson, sem skipaður var umboðsmaður Alþingis árið 1998, hefur beðist lausnar og forsætisnefnd Alþingis samþykkt beiðni hans. Nýr umboðsmaður verður kjörinn af Alþingi fyrir lok aprílmánaðar.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Niðurstaðan ýmist sögð staðfesta „tilefnislausa aðför“ eða „kerfislægt misrétti“
Formaður stéttarfélagsins Eflingar og framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins eru ekki sammála um hvernig túlka skuli niðurstöðu héraðsdóms í máli rúmenskra verkamanna gegn starfsmannaleigu og Eldum rétt. Frávísun málsins verður áfrýjað til Landsréttar.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Talsvert um að fólk afþakki bólusetningu með bóluefni AstraZeneca
Sóttvarnalæknir telur enga ástæðu fyrir fólk til að afþakka eitt bóluefni umfram önnur líkt og talsverður hópur fólks hefur gert undanfarið.
Kjarninn 25. febrúar 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar