Efnahags- og félagslegur stöðugleiki

Guðmundur Ragnarsson hefur komist að þeirri einföldu niðurstöðu að það sé gjaldmiðillinn okkar, íslenska krónan, sem hefur verið örlagavaldur okkar allan þennan tíma.

Auglýsing

Eftir að hafa verið á vinnu­mark­aði frá 1980 og tekið þátt í þeim efna­hags­lega óstöð­ug­leika og áföllum sem komið hafa upp á þeim tíma, þá hlýtur maður að spyrja sig hvort ekki sé til önnur leið og eða hvað veldur þess­ari óáran enda­laust í efna­hags­málum á Íslandi? Mis­mun­andi skýr­ingar hafa verið settar fram þegar gjald­mið­il­inn hefur tekið dýf­ur, til að rétt­læta til­vist hans, eftir því hvað hefur hent­að.



Ég er kom­inn að þeirri ein­földu nið­ur­stöðu að það sé gjald­mið­ill­inn okkar íslenska krónan sem hefur verið örlaga­vald­ur­inn allan þennan tíma. Að mínu viti er búið að full­reyna allar hug­myndir sem mönnum hafa dottið í hug til að halda stöð­ug­leika á gjald­miðl­in­um. Þessu hefur fylgt ótrú­legt verð­bólgu- og vaxta umhverfi. Ef litið er til baka og tölur um verð­bólgu og vaxta­stig skoð­aðar er ótrú­legt að hafa kom­ist í gegnum þetta til­tölu­lega óskadd­að­ur, það er mitt lán. Það hefur því miður ekki verið allra, margar fjöl­skyldur og ein­stak­lingar hafa lent í miklum hremm­ingum og jafn­vel tapað aleig­unni. Stór hluti þeirra sem átt hafa við mesta vand­ann að etja í sam­fé­lag­inu eru einmitt fórn­ar­lömb óstöð­ug­leika í efna­hags­málum á mis­jöfnum tíma. Jafn­vel fólk sem er að fara á eft­ir­laun eftir ævistritið er skuldum vafið og hefur áhyggjur af sinni fram­tíð. Fólk sem er búið að færa ótrú­lega miklar fórnir fyrir þröngan hags­muna­hóp sem vill halda í gjald­mið­il­inn. Meðan hags­muna­hóp­ur­inn hefur krónu­hag­kerfi sitt í fákeppni er lífið afslappað hjá þeim.

Stöð­ug­leiki er verð­mæti 

Erum við með­vituð um hvað krónan hefur og er að kosta okk­ur?

Þessa fjár­muni gætum við notað í fjársvelt vel­ferð­ar- og heil­brigð­is­kerf­ið.

Hvers vegna höfum við ekki viljað kom­ast í efna­hags­legan stöð­ug­leika, með stöðugan gjald­mið­il, var­an­lega lága vexti, stöðugan kaup­mátt og heil­brigða sam­keppni?

Hér á undan er stiklað á stóru, á þessu tíma­bili frá því ég kom á vinnu­mark­að­inn og reyndar ára­tug­ina þar á undan hafa átt sér stað miklar efna­hag­legar sveiflur sem hafa verið launa­fólki mjög erf­iðar og kostn­að­ar­sam­ar. Við erum reglu­lega að vinna okkur upp úr efna­hagslægðum sem krónan hefur valdið eða magnað upp. Það eru óvissu­tímar framundan og ef illa fer munum við upp­lifa sömu afleið­ing­arnar og oft áður. Krónan gefur eft­ir, við það kemur verð­bólgu­skot, kaup­mátt­arrýrnun og vextir æða upp.

Þess á milli getur krónan orðið of sterk og valdið miklum erf­ið­leikum hjá útflutn­ings­at­vinnu­grein­un­um. 

Búum til betri fram­tíð

Í þessum hug­leið­ingum mínum kemur upp í huga minn hvort þetta þurfi virki­lega að vera svona áfram, að börnin mín og barna­börn verði að fara í gegnum sama óstöð­ug­leik­ann í efna­hags­málum og ég hef þurft að lifa með frá 1980.

Svarið er ein­falt, það er NEI.

Auglýsing
Það er komin af stað mikil umræða um nýtt Ísland eftir COVID-19 eins og var eftir hrunið 2008 sem gleymd­ist fljótt eins og oft áður þegar allt fór á fullt í hag­kerf­inu. Ef gera á breyt­ingar þá verður að fara í rót vand­ans til að hafa góðan grunn til að byggja þær á.

 Ef litið er til baka þá hafa menn verið að halda sömu ræð­urnar um sömu vanda­málin með reglu­legu milli­bili og ekk­ert hefur breyst. 

Aukum jöfnuð í sam­fé­lag­inu

Sam­hliða þeim var­an­legu lausnum sem við veljum til að koma á efna­hags­legum stöð­ug­leika, þarf sam­fé­lags­sátt­mála þvert á póli­tíska flokka til að koma á félags­legum stöð­ug­leika. Allir verða að axla ábyrgð á verk­efn­inu óháð rík­is­stjórnum sem koma og fara. Þannig værum við að tryggja stöðu þeirra sem lök­ustu kjörin hafa og um leið er kom­inn grunnur fyrir vinnu­mark­aðs­módel sem tryggt getur meiri frið á vinnu­mark­aði. Eftir á að hyggja var þetta mik­il­væga atriði það sem vant­aði inn í vinn­una sem lagt var af stað með nýju vinnu­mark­aðs­mód­eli sem fékk nafnið SALEK. Þá var það póli­tíkin sem var ekki til­búin að axla ábyrgð á þeim félags­lega stöð­ug­leika sem þannig vinnu­mark­aðs­módel verður að hafa sem örygg­is­ventil. Að þeir sem lök­ustu kjörin hafa geti alið börnin sín upp í öruggu hús­næði og fram­fleytt sér og sínum með sjálfs­virð­ing­una í lagi. Allir þeir sátt­málar og samn­ingar um félags­legar lausnir sem gerðir hafa verið við gerð kjara­samn­inga hafa ítrekað ekki gengið eftir eða lausn­irnar ekki virk­að. Það byggir eng­inn upp félags­legan stöð­ug­leika með plástr­a­lækn­ingum við gerð kjara­samn­inga í verk­föll­um.

 

Þetta verður að vera gert heild­stætt, með fram­tíð­ar­sýn og byggt upp á traustum grunni.

Við þurfum ekki að finna upp hjól­ið, við getum sótt fyr­ir­mynd­irnar til ann­arra þjóða sem hafa byggt upp svona kerfi, það er okkar að velja það besta. Til þess að koma svona verk­efni í fram­kvæmd þarf sam­tal og þeir sem vilja koma að þessu þurfa að axla ábyrgð, en ekki vera alltaf á móti og hafa engar lausn­ir. Hugs­an­lega eigum við fyrir þessu ef skipt verður um gjald­mið­il, kostn­að­ur­inn vegna krón­unnar er mik­ill, ótrú­legar upp­hæðir í millj­örðum hafa verið nefndar hvað hún kostar okk­ur.

 

Grunn­ur­inn að félags­legum stöð­ug­leika er öfl­ugt atvinnu­líf og friður á vinnu­mark­aði. Við séum með­vituð um hvað er til skipt­anna við gerð kjara­samn­inga og þeir sem betur hafi það séu til­búnir að leggja sitt af mörkum til að fjár­magna verk­efn­ið.

Það heitir að auka jöfnuð í sam­fé­lag­inu!

Þurfum nýjan drif­kraft í stjórn­málin

Til að koma þessu á, þarf nýtt afl inn í íslensk stjórn­mál til að leiða breyt­ing­arn­ar, afl sem er til­búið er að fara nýjar leið­ir, hefur hug­mynda­fræð­ina og kjarkinn til að koma þessu á. Eru gömlu flokk­arnir ekki full­reyndir jafn­vel þó þeir beri fyrir sig félags­hyggju og jöfn­uð? 

Flokk­arnir hafa ein­angrað sig frá almenn­ingi í land­inu og eru ekki að svara þeim kröfum sem kallað er eftir varð­andi breyt­ingar á flestum svið­um. Það þarf að hlusta á kröfur frá sam­tökum launa­manna, en þær þurfa líka að vera raun­sæjar og ábyrg­ar.

Til að byggja upp aukin jöfnuð í þessu litla sam­fé­lagi okkar þá verða þessar tvær for­sendur að vera til staðar svo stöð­ug­leiki kom­ist á og allir fái að njóta þess sem þetta auð­uga land býður upp á, en ekki bara sum­ir.

Höf­undur er vél­fræð­ing­ur.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jörð hefur skolfið í grennd við Keili frá því í síðustu viku.
Vefur Veðurstofunnar tilbúinn í slaginn
Álagið á vef Veðurstofunnar hefur verið mikið frá því að jarðskjálftahrina hófst á Reykjanesskaga í síðustu viku. Einu sinni datt vefurinn alveg niður en nú er búið að efla þol hans til muna.
Kjarninn 6. mars 2021
Jón Baldvin Hannibalsson
Stefnuskráin
Kjarninn 6. mars 2021
Heimir Snorrason
Til varnar algóritmanum
Kjarninn 6. mars 2021
Mjólkurvörur frá MS
Segir yfirlýsingar MS „í besta falli hlægilegar“
Forsvarsmenn Mjólku gefa lítið fyrir yfirlýsingar Mjólkursamsölunnar, sem dæmd var fyrir að misnota markaðsráðandi stöðu sína, um að aðgerðir hennar hefðu verið gerðar í góðri trú.
Kjarninn 6. mars 2021
Brugghúsafrumvarp Áslaugar Örnu vekur litla kátínu hjá Landlæknisembættinu og ÁTVR
Embætti landlæknis telur „góða sátt“ um núverandi fyrirkomulag áfengissölu, en lítil merki eru um það í þeim fjölmörgu umsögnum sem borist hafa Alþingi undanfarna daga vegna frumvarps dómsmálaráðherra um sölu bjórs beint frá brugghúsum.
Kjarninn 6. mars 2021
Tíu staðreyndir um Ásmundarsalsmálið og eftirmála þess
Ráðherra varð uppvís að því að vera viðstaddur viðburð/samkvæmi/listaverkasölu á Þorláksmessu, þegar strangar sóttvarnarreglur voru við lýði. Grunur var um brot á þeim. Síðan þá hefur málið tekið marga pólitíska snúninga. Hér eru helstu staðreyndir þess.
Kjarninn 6. mars 2021
Sara Stef. Hildardóttir
Um upplýsingalæsi og fjölmiðlanefnd
Kjarninn 6. mars 2021
Enginn fer í gegnum lífið „í stöðugu logni undir heiðskírum himni“
Íslensk náttúra hefur jákvæð áhrif á streitu þeirra sem í henni dvelja og hefur það nú verið staðfest með rannsókn. „Hlaðborð af náttúruöflum“ minnir okkur á að það er aldrei fullkomið jafnvægi í lífinu og ekkert blómstrar allt árið.
Kjarninn 6. mars 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar