Frá atvinnukreppu til framsækinnar atvinnustefnu

Þingframbjóðandi Samfylkingarinnar í Reykjavík skrifar um atvinnu- og iðnaðarstefnu fyrir Ísland.

Auglýsing

Það ríkir neyð­ar­á­stand í atvinnu­málum á Íslandi. Meira en 20 þús­und manns eru án vinnu og hátt í 5 þús­und hafa verið atvinnu­laus í meira en ár. Þetta er nýr veru­leiki fyrir okk­ur. Í fyrsta skipti síðan mæl­ingar hófust er atvinnu­leysi meira hér en á hinum Norð­ur­lönd­un­um. Nið­ur­stöður spurn­inga­könn­unar sem var lögð fyrir félags­menn ASÍ og BSRB í des­em­ber gefa til kynna að helm­ingur atvinnu­lausra eigi erfitt með að ná endum saman og meiri­hluti þeirra hafi neitað sér um heil­brigð­is­þjón­ustu vegna fjár­hags und­an­farna mán­uði. Ef ekki er gripið strax til mark­vissra aðgerða er hætt við því að afleið­ing­arnar verði var­an­leg­ar: ójöfn­uður og lag­skipt­ing á vinnu­mark­aði auk­ist og fátækt og félags­leg vanda­mál af áður óþekktri stærð fest­ist í sessi. 

Atvinnu­leys­is­flóð­bylgjan var ekki bara afleið­ing af heims­far­aldri og nauð­syn­legum sótt­varn­ar­að­gerðum heldur skrif­ast hún líka á hæga­gang og ráða­leysi rík­is­stjórn­ar­innar í efna­hags- og atvinnu­mál­um. Opin­ber fjár­fest­ing hefur dreg­ist umtals­vert saman í kór­ónu­krepp­unni og ólíkt snörpum við­brögðum víða í Evr­ópu voru íslensk fyr­ir­tæki látin bíða mán­uðum saman eftir rík­is­á­byrgð­ar­lánum og rekstr­ar­styrkj­um. Hluta­bóta­leiðin reynd­ist vel í fyrstu en var eyðilögð með hertum skil­yrðum síðla sum­ars um leið og eig­endum fyr­ir­tækja voru greiddir rík­is­styrkir til að segja upp starfs­fólki. Afleið­ingin er sú að langtum lægra hlut­fall vinnu­afls á Íslandi hefur verið á hluta­bótum und­an­farna mán­uði heldur en víð­ast hvar í Vest­ur­-­Evr­ópu. Kreppan á Íslandi varð þannig dýpri en hún hefði þurft að vera og atvinnu­leysið meira. 

Það er á svona tímum sem höf­uð­máli skiptir hvaða stjórn­mála­öfl eru við völd og hvaða stefna ræður för. Allir flokkar segj­ast vilja binda enda á fjölda­at­vinnu­leysið en færri eru reiðu­búnir að gera það sem raun­veru­lega þarf til að skapa fjöl­breytt atvinnu­tæki­færi í einka­geir­anum og hjá hinu opin­bera. Sá stjórn­mála­flokkur sem fer með mál­efni iðn­aðar og nýsköp­unar og yfir­stjórn opin­berra fjár­mála í rík­is­stjórn Íslands hefur bitið í sig að opin­bert fé eigi fyrst og fremst að elta og spegla mark­aðs­hegðun einka­fjár­festa; ann­ars sé ríkið að drýgja þá höf­uð­synd að „velja sig­ur­veg­ara“, ákveða hvaða greinar skuli vaxa og hverjar ekki – sem er að vísu einmitt það sem var gert með íviln­unum til stór­iðju og rík­is­tryggðri banka­út­rás á árunum fyrir hrun og tíðkast enn á hverjum degi með stuðn­ingi við land­búnað í formi tolla á erlenda sam­keppni og stuðn­ingi við útgerð­ar­fyr­ir­tæki með úthlutun kvóta undir mark­aðs­verð­i. 

Auglýsing

En ef ein­hvern tím­ann var ástæða til að setja háleit mark­mið um hvert atvinnu­lífið skuli stefna, þá er það núna á tímum neyð­ar­á­stands í lofts­lags­málum og hraðrar sjálf­virkni­væð­ing­ar. Hvar­vetna í nágranna­lönd­unum sjáum við dæmi um þetta. Nýlega kynnti rík­is­stjórn Nor­egs tug­millj­arða átak í föngun og flutn­ingi kolefn­is. Danir hafa sett á fót grænan fjár­fest­ing­ar­sjóð sem styður við vist­væna upp­bygg­ingu, orku­skipti og þróun lofts­lags­lausna, og í fyrra stofn­uðu Skotar rík­is­rek­inn fjár­fest­ing­ar­banka sem fjár­festir í grænni atvinnu­þróun og verk­efnum sem stuðla að kolefn­is­hlut­lausu sam­fé­lagi. Á Íslandi tönnlast hins vegar ráða­menn á því að ríkið eigi ekki að standa í banka­rekstri eða skipta sér af því hvert fjár­magni er beint. Um leið og talað er um nýsköpun sem leið­ina út úr krepp­unni er ráð­ist í einka­væð­ingu á verk­efnum Nýsköp­un­ar­mið­stöðvar Íslands án þess að mótuð sé skýr og heild­stæð áætlun um stuðn­ing rík­is­ins við stoð­kerfi nýsköp­unar og frum­kvöðla­starfs næstu árin. Kjarna­starf­sem­inni er komið fyrir í nýju einka­hluta­fé­lagi þótt slík til­högun bitni á öflun rann­sókn­ar­styrkja erlend­is. Kannski segir það sitt að í sama mán­uði og nýsköp­un­ar­ráð­herra Íslands lýsti því yfir á Alþingi að stuðn­ingur rík­is­ins við nýsköpun gæti unnið meiri skaða en gagn og ekki væri for­gangs­mál að styðja við kla­saupp­bygg­ingu með opin­beru fé voru stofn­aðir 14 nýir „of­ur­klasar“ fyrir lítil og með­al­stór fyr­ir­tæki í Dan­mörku sem fá rík­is­stuðn­ing að and­virði 13 millj­arða íslenskra króna til að efla sam­starf á sviði nýsköp­un­ar, þekk­ing­ar­starfs og umhverf­is- og lofts­lags­mála. 

Áskor­anir okkar daga kalla á að mótuð verði fram­sækin atvinnu- og iðn­að­ar­stefna fyrir Ísland. Á meðal þess sem við í Sam­fylk­ing­unni höfum lagt til, við góðar und­ir­tektir nátt­úru­vernd­ar­sam­taka og full­trúa atvinnu­lífs, er að stofn­aður verði burð­ugur fjár­fest­ing­ar­sjóður í opin­berri eigu með skýra árang­urs­mæli­kvarða og skil­greind mark­mið um græna atvinnu­upp­bygg­ingu. Dæmi um verk­efni sem má ímynda sér að slíkur sjóður geti liðkað fyrir er fram­leiðsla á líf­rænu elds­neyti til útflutn­ings og fyrir sam­göngur inn­an­lands, þróun tækni­lausna til föng­unar og förg­unar kolefn­is, nýsköpun í mat­væla­iðn­aði, mark­aðs­starf og kynn­ing á grænum íslenskum útflutn­ings­vörum á erlendri grundu og upp­bygg­ing iðn- og auð­linda­garða þar sem virði hreinnar orku er hámark­að. 

Við skulum styðja og vald­efla atvinnu­leit­end­ur, verja þá atvinnu­vegi sem hafa orðið fyrir skakka­föllum vegna kór­ónu­veirunnar og hjálpa hvert öðru að kom­ast í gegnum tíma­bundna erf­ið­leika – en verum líka óhrædd við að beita rík­is­vald­inu með skap­andi hætti í sam­starfi við eink­að­ila til að fjölga störfum og auka fjöl­breytni í íslensku atvinnu­lífi. End­ur­reisnin upp úr kór­ónu­krepp­unni má ekki vera á for­sendum hinna fáu og fjár­sterku heldur verður hún að grund­vall­ast á fjöl­breyttri atvinnu­upp­bygg­ingu í þágu okkar allra.

Höf­undur er MSc. í evr­ópskri stjórn­mála­hag­fræði og þing­fram­bjóð­andi Sam­fylk­ing­ar­inn­ar. 



Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 35. þáttur: Nunnusjóguninn I
Kjarninn 22. apríl 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Vill framlengja skattfrjálsa heimild fyrir þá sem nota séreign til að borga niður húsnæði
Frá miðju ári 2014 hefur tæplega þriðjungur íslensks vinnumarkaðar fengið yfir 21 milljarð króna í skattafslátt til að borga niður húsnæðislánin sín. Nú á að framlengja það úrræði. Reykjavík vill að ríkið bæti borginni tekjutap sem úrræðið veldur henni.
Kjarninn 22. apríl 2021
Stefán Eiríksson útvarpsstjóri.
Tekjur RÚV stóðu í stað milli ára – Fengu 4,9 milljarða króna úr ríkissjóði
RÚV skilaði tapi á síðasta ári í fyrsta sinn síðan 2014 þrátt fyrir að tekjur fyrirtækisins hafi verið þær sömu og 2019. RÚV hefur á síðustu árum selt byggingarétt og lengt í skuldabréfaflokki til að auka verulega á fjárhagslegt svigrúm til skamms tíma.
Kjarninn 22. apríl 2021
28 þingmenn sögðu já.
Svona féllu atkvæði þingmanna um breytingar á sóttvarnalögum í nótt
Þingmenn tveggja flokka, Vinstri grænna og Framsóknar, greiddu allir atkvæði með tímabundnum lagabreytingum er tengjast landamærum þegar atkvæðagreiðsla fór fram í nótt. Ellefu þingmenn Sjálfstæðisflokks sögðu já, einn sagði nei og þrír voru fjarverandi.
Kjarninn 22. apríl 2021
Þórður Snær Júlíusson
Fullnaðarsigur skattsvikara
Kjarninn 22. apríl 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Apple kynnir skífur fyrir utangátta, nýjan iMac og iPad Pro
Kjarninn 22. apríl 2021
Efstu fjórir frambjóðendur á lista Viðreisnar í Suðurkjördæmi: (F.v.) Þórunn Wolfram Pétursdóttir, Sigurjón Vídalín Guðmundsson, Elva Dögg Sigurðardóttir og Guðbrandur Einarsson.
Guðbrandur leiðir lista Viðreisnar í Suðurkjördæmi
Fyrsti framboðslisti Viðreisnar fyrir þingkosningarnar í haust er í Suðurkjördæmi. Guðbrandur Einarsson, forseti bæjarstjórnar í Reykjanesbæ, leiðir listann. Í öðru sæti er Þórunn Wolfram Pétursdóttir.
Kjarninn 22. apríl 2021
Katrín Baldursdóttir
Kærleikshagkerfið
Kjarninn 22. apríl 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar