Á rangri braut – grænþvottur valdhafa

„Það er því grafalvarlegt mál og í raun grænþvottur þegar stjórnvöld hérlendis halda því fram að við getum, þegar á heildina er litið, haldið áfram með svipaðan lífsstíl ef við förum í orkuskipti,“ skrifar Guðrún Schmidt.

Auglýsing

Stjórn­völd heims­ins bera ábyrgð á því hvernig mann­kyn­inu mun vegna áfram hér á jörð­inni. Þetta á bæði við um opin­bera vald­hafa í hverju landi og aðra leið­toga. Hlut­verk þeirra ætti að byggj­ast á nýj­ustu og bestu þekk­ingu, m.a. á þeim stað­reyndum að lofts­lags­váin ógnar lífi á jörð­inni í dag og í náinni fram­tíð, að mann­kynið hefur lifað í síauknum mæli umfram þol­mörk nátt­úr­unnar í um a.m.k. hálfa öld og að ójöfn­uður og órétt­læti hefur auk­ist í heim­in­um. Helm­ingi af þeim gróð­ur­húsa­loft­teg­undum sem eru í and­rúms­loft­inu af manna­völdum hefur verið dælt þangað á sl. 30 árum, eða á þeim tíma sem vald­höfum hefur verið ljóst að lofts­lags­breyt­ingar eru hættu­legar og raun­veru­leg­ar.

Sem betur fer hefur með­vit­und um til­urð, orsakir og afleið­ingar lofts­lags­breyt­inga auk­ist til muna und­an­farin ár, bæði meðal almenn­ings, for­svars­manna fyr­ir­tækja og stjórn­mála­manna. En það virð­ist því miður óra­vegur í að vald­hafar skilji nógu vel það flókna sam­spil sem er á milli lofts­lags­mála, ofnýt­ingar og rösk­unar nátt­úr­unn­ar, sam­fé­lags­mála og efna­hags­kerf­is.

Auglýsing

Það er því grafal­var­legt mál og í raun græn­þvottur þegar stjórn­völd hér­lendis halda því fram að við get­um, þegar á heild­ina er lit­ið, haldið áfram með svip­aðan lífs­stíl ef við förum í orku­skipti og bindum kolefni í gróðri, jarð­vegi og grjóti. Að sjálf­sögðu eru þetta mik­il­vægar aðgerðir en þær ná ekki að rót vand­ans. Rót vand­ans liggur í notkun jarð­efna­elds­neytis og ásókn okkar í auð­lindir sem er langt umfram það sem nátt­úran þol­ir. Núver­andi hag­kerfi og lífs­stíll kynda einmitt undir þessa notkun jarð­efna­elds­neytis og ásókn, arð­rán á nátt­úru og fólki, aukið órétt­læti og ójöfn­uð.

Vist­spor mann­kyns er alltof stórt. Vinna þarf mark­visst að því að minnka með afger­andi hætti allt vistsporið í stað­inn fyrir að reyna að leysa eitt vanda­mál á kostnað ann­arra, s.s. að minnka losun á gróð­ur­húsa­loft­teg­undum inn­an­lands m.a. með orku­skiptum en valda síðan meiri röskun á nátt­úr­unni vegna virkj­ana­fram­kvæmda, auk þess að með því að við­halda svip­uðum lífs­stíl hér­lendis værum við áfram völd að losun mik­ils magns gróð­ur­húsa­loft­teg­unda ann­ars staðar í heim­in­um, yllum röskun nátt­úr­unnar þar og fremdum arð­rán á íbúum þar fyrir okkar neyslu og sóun.

Eins og rann­sóknir sýna þá útvista Íslend­ingar stórum hluta af losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda vegna neyslu sinnar til ann­arra landa þar sem þessar neyslu­vörur hafa verið fram­leidd­ar. En gróð­ur­húsa­loft­teg­undir þekkja engin landa­mæri og það er ekki fyrr en við drögum líka stór­lega úr þess­ari losun með alvöru lífs­stíls­breyt­ingum og breyt­ingum á hag­kerf­inu, sem við getum náð árangri og staðið undir ábyrgð okk­ar.

Aðgerðir í lofts­lags­málum eiga ekki aðal­lega að snú­ast um að lag­færa ein­hverja þætti inni í núver­andi lifn­að­ar-, hugs­un­ar- og við­skipta­hátt­um. Leiðin sem stjórn­völd telja okkur trú um að sé nóg heldur okkur áfram á braut með of stóru vistspori og of mik­illi losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda, áfram á braut þar sem við lifum á auð­lindum ann­arra sem þurfa svo einnig að bera ábyrgð á losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda og annarri mengun sem verður vegna fram­leiðslu á vörum fyrir okk­ur.

Auglýsing

Það er ekki að ástæðu­lausu sem Sam­ein­uðu þjóð­irnar hafa sett fram fram­tíð­ar- og heild­ar­sýn sína sem er sjálf­bær þróun með þeim mark­miðum sem þarf til að stuðla að henni þ.e. heims­mark­miðin. Það er ekki fyrr en unnið er að þessum mark­miðum í sam­hengi sem hægt verður að sjá alvöru árang­ur. Mark­viss, öfl­ugur og skjótur sam­dráttur á losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda þarf að ger­ast sam­hliða og með því að draga úr ósjálf­bærri fram­leiðslu, lifn­að­ar­háttum og neyslu, vinna að verndun og end­ur­heimt nátt­úr­unnar og auka rétt­læti og jöfn­uð.

Stíga þarf nokkur skref til þess að koma á og tryggja umbreyt­andi ferli, s.s. það ferli sem við mann­kynið þurfum að hefja núna til þess að stuðla að sjálf­bærri þró­un. Talið er að þau skref séu m.a. aukin með­vit­und, skiln­ingur á flækju­stigi og sam­hengi, til­finn­inga­leg tengsl, sam­kennd og vald­efl­ing. Margt bendir til þess að flest okkar hafi aukið með­vit­und sína á mál­inu. Hins vegar virð­ist mikið vanta upp á til að ná árangri í öðrum skref­um, ekki síst hjá opin­berum vald­höfum og leið­togum sem eiga að leiða okkur á rétta braut.

Lýst eftir leið­togum

Lýst er eftir leið­togum sem horfa ekki á rót­tækar breyt­ingar innan sam­fé­laga sem ógnir heldur sjá að staða lofts­lags­ham­fara, eyði­legg­ing nátt­úr­unnar og órétt­læti eru hinar raun­veru­legu ógn­ir. Leið­togum sem sjá að rót­tækar breyt­ingar eru ekki ein­ungis nauð­syn­legt svar við þessum ógnum heldur einnig tæki­færi mann­kyns til að þroskast og búa til frið­sæl sam­fé­lög sem hafa rétt­læti og jöfnuð að leið­ar­ljósi og lifa innan þeirra tak­marka sem nátt­úran gef­ur.

Lýst er eftir leið­togum sem eru ekki hræddir við breyt­ing­ar, leið­togum sem sjá leið­ina, leið­togum sem hika ekki við að segja skilið við kerfi sem hefur leitt okkur á braut ósjálf­bærrar þró­un­ar. Vald­höfum sem hafna græn­þvotti meng­andi iðn­aðar sem skilur eftir sig eyði­legg­ingu á sam­fé­lögum og nátt­úru um allan heim.

Að halda áfram á sömu braut er ekki val­kostur. Lofts­lags­málin eru engin gælu­verk­efni heldur spurs­mál um fram­tíð mann­kyns.

Til þess að gera breyt­ingar á kerf­inu þurfa stjórn­mála­menn að hafa kjark, vilja og þor og háværan hóp virkra lýð­ræð­is­borg­ara á bak við sig.

Verum þessir háværu og virku lýð­ræð­is­borg­ar­ar!

Höf­undur er sér­fræð­ingur hjá Land­vernd.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stewart Rhodes, stofnandi og leiðtogi öfga- og vígasamtakanna The Oath Keepers.
„Maðurinn með leppinn“ sakfelldur fyrir árásina á bandaríska þinghúsið
Leiðtogi vígasveitarinnar Oath Keepers, maðurinn sem er með lepp af því að hann skaut sjálfan sig í augað, hefur verið sakfelldur fyrir árásina á bandaríska þinghúsið í janúar í fyrra. Hann á yfir höfði sér 20 ára fangelsisdóm.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Helstu eigendur Samherja Holding eru Kristján Vilhelmsson og Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja.
Samherjasamstæðan átti eigið fé upp á tæpa 160 milljarða króna um síðustu áramót
Endurskoðendur Samherja Holding gera ekki lengur fyrirvara við ársreikningi félagsins vegna óvissu um „mála­rekstur vegna fjár­hags­legra uppgjöra sem tengj­ast rekstr­inum í Namib­íu.“ Félagið hagnaðist um 7,9 milljarða króna í fyrra.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Ari Trausti Guðmundsson
Flugaska eða gjóska?
Kjarninn 30. nóvember 2022
Vilhjálmur Birgisson er formaður Starfsgreinasambands Íslands.
Samningar við Starfsgreinasambandið langt komnir – Reynt að fá VR um borð
Verið er að reyna að klára gerð kjarasamninga við Starfsgreinasambandið um 20 til 40 þúsund króna launahækkanir, auknar starfsþrepagreiðslur og flýtingu á útgreiðslu hagvaxtarauka. Samningar eiga að gilda út janúar 2024.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Bjarni Bjarnason er forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur.
Vindorkuver um land allt yrðu mesta umhverfisslys Íslandssögunnar
Forstjóri Orkuveitunnar segir að ef þúsund vindmyllur yrðu reistar um landið líkt og vindorkufyrirtæki áforma „ættum við engu umhverfisslysi til að jafna úr Íslandssögunni. Hér væri reyndar ekki um slys að ræða því myllurnar yrðu reistar af ásetningi.“
Kjarninn 30. nóvember 2022
Halla Hrund Logadóttir orkumálastjóri.
„Matseðill möguleika“ ef stjórnvöld „vilja raunverulega setja orkuskipti í forgang“
Langtímaorkusamningar um annað en orkuskipti geta tafið þau fram yfir sett loftlagsmarkmið Íslands, segir orkumálastjóri. „Þótt stjórnvöld séu með markmið þá eru það orkufyrirtækin sem í raun og veru ákveða í hvað orkan fer.“
Kjarninn 30. nóvember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar í morgun.
„Það var mjög óheppilegt að náinn ættingi hafi verið í þessum kaupendahópi“
Forsætisráðherra segir að ekki hafi verið ákveðið hvenær Bankasýsla ríkisins verði lögð niður og hvaða fyrirkomulag taki við þegar selja á hlut í ríkisbanka. Hún hafði ekki séð það fyrir að faðir Bjarna Benediktssonar yrði á meðal kaupenda í ríkisbanka.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Á meðal eigna Bríetar er þetta fjölbýlishús á Selfossi.
Leigufélagið Bríet gefur 30 prósent afslátt af leigu í desember
Félag í opinberri eigu sem á um 250 leiguíbúðir um allt land og er ekki rekið með hagnaðarsjónarmið að leiðarljósi ætlar að lækka leigu allra leigutaka frá og með næstu áramótum.
Kjarninn 30. nóvember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar