Af hverju þarf beiðni frá lækni til þess að komast í sjúkraþjálfun?

Kári Árnason rýnir í lög og reglur um starfsemi sjúkraþjálfara og aðgengi að meðferð þeirra sem hann segir ekki byggja á hagkvæmni og þægindum.

Auglýsing

Heil­brigð­is­kerfið er ansi umfangs­mikið apparat og þau sem að stjórna því eru oft ekki í öfunds­verðri stöðu. Sér­stak­lega ekki á þeim tímum sem við lifum núna. Í umræðu um heil­brigð­is­kerfið eru atriði líkt og aukin hag­kvæmni og þæg­indi fyrir not­endur þess gjarnan ofar­lega á baugi. Það vekur því alltaf jafn­mikla furðu þegar rýnt er í lög og reglur heil­brigð­is­kerf­is­ins og í ljós kemur að útkoman er einmitt and­stæða auk­innar hag­kvæmni og þæg­inda. Slíkt er til­fellið í lögum og reglum um aðgengi að sjúkra­þjálfun og rétt fólks á nið­ur­greiðslu frá Sjúkra­trygg­ingum Íslands. Sú til­finn­ing skýtur óhjá­kvæmi­lega upp koll­inum að þau sem setja leik­regl­urnar fyrir hið opin­bera hafi afar tak­mark­aða þekk­ingu á því hvernig leik­ur­inn í raun og veru gengur fyrir sig.

Í 4. grein reglu­gerðar um end­ur­greiðslu kostn­aðar vegna þjón­ustu sjálf­stætt starf­andi sjúkra­þjálf­ara stendur að for­senda fyrir end­ur­greiðslu SÍ sé að fyrir liggi skrif­leg beiðni frá lækni. Heim­ilt er þó að víkja frá þess­ari for­sendu allt að 6 sinnum á ári hverju og hafa þær með­ferðir kall­ast bráða­með­ferð­ir.

Sjálf­stætt starf­andi sjúkra­þjálf­arar hafa starfað utan samn­ings núna í rúmt ár og er ákveðin patt­staða í samn­inga­við­ræð­unum eins og er. Í gildi hefur því verið end­ur­greiðslu­reglu­gerð sem gerir fólki kleift að fá nið­ur­greiddan kostnað þó svo að eng­inn samn­ingur sé í gildi. Í nóv­em­ber í fyrra var hins vegar þetta ákvæði um bráða­með­ferð­irnar tekið úr þess­ari end­ur­greiðslu­reglu­gerð þannig að nú þurfa skjól­stæð­ingar sjúkra­þjálf­ara alltaf að vera með skrif­lega beiðni frá lækni til þess að eiga rétt á nið­ur­greiðslu frá SÍ. Engin fag­leg rök voru á bak við þessa ákvörðun og mót­mæli Félags sjúkra­þjálf­ara, Félags heim­il­is­lækna og Heilsu­gæslu höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins höfðu ekk­ert að segja.

Auglýsing

Það er ekki erfitt að sjá að það er ekki aukin hag­kvæmni og allra síst aukin þæg­indi fólgin í þess­ari breyt­ingu þar sem skjól­stæð­ingar sjúkra­þjálf­ara þurfa núna alltaf að gera sér ferð á heilsu­gæsl­una til að fá sjúkra­þjálf­un­ar­beiðni með til­heyr­andi auka kostn­aði í bæði pen­ingum og tíma. Engar fag­legar útskýr­ingar hafa feng­ist frá heil­brigð­is­ráðu­neyt­inu á þess­ari breyt­ingu en ýjað hefur verið að því innan raða sjúkra­þjálf­ara að þetta sé bragð til þess að knýja stétt­ina til samn­inga­við­ræðna.

Þessi breyt­ing og óþæg­indin sem henni hafa fylgt fyrir skjól­stæð­inga sjúkra­þjálf­ara varpar ljósi á stærri spurn­ingu sem und­ir­rit­aður hefur lengi klórað sér í höfð­inu yfir. Af hverju er yfir höfuð gerð krafa um beiðni frá lækni til þess að skjól­stæð­ingar sjúkra­þjálf­ara fái með­ferð sína nið­ur­greidda? Þó að hér hafi áður verið leyfi­legt að fá allt að sex með­ferðir nið­ur­greiddar án þess að vera með beiðni þá verður heild­ar­fjöldi með­ferð­ar­skipta mjög oft fleiri en sex skipti. Það þýðir bara auka ferð á heilsu­gæsl­una fyrir skjól­stæð­ing­inn til þess að verða sér út um beiðni með til­heyr­andi pen­inga- og tíma­eyðslu fyrir skjól­stæð­ing og lækn­inn. Hvaða fag­legu rök búa þar að baki? Hvar er hag­kvæmnin og þæg­indin í því? Að sjálf­sögðu eru til dæmi þar sem beiðn­irnar koma sér vel t.d. í end­ur­hæf­ingu eftir skurð­að­gerðir og slys þar sem nauð­syn­legt er fyrir sjúkra­þjálf­ar­ann að hafa ákveðnar upp­lýs­ingar um áverk­ann. Sú krafa um að beiðni frá lækni sé for­senda fyrir greiðslu­þátt­töku SÍ heldur hins vegar engu vatni. Mjög áhuga­vert er einnig að skoða 5. grein í lögum um sjúkra­þjálfun frá 2002 þar sem stendur að sjúkra­þjálf­arar megi ekki taka skjól­stæð­inga til með­ferðar án sam­ráðs við lækni. Í raun­veru­leik­anum er þessu alls ekki fylgt eftir og er í sjálfu sér í hróp­andi mót­sögn við fyrr­nefnd bráða­með­ferða ákvæði sem höfðu verið í gildi í mörg ár þangað til í nóv­em­ber í fyrra.

En af hverju stendur þetta þá í lög­un­um? Hvað er það við aðkomu lækna að með­ferð sjúkra­þjálf­ara sem yfir­völd eru svona föst á? Það er í raun og veru óskilj­an­legt þar sem sjúkra­þjálf­arar eru og eiga að vera fag­lega sjálf­stæð­ir. Þetta verður enn áhuga­verð­ara þegar nám lækn­is­fræð­innar er skoð­að. Eini áfang­inn sem lækna­nemar taka sem hefur eitt­hvað með end­ur­hæf­ingu að gera er nám­skeið á 6. ári sem kall­ast „End­ur­hæf­inga­fræði” og telur tvær ein­ing­ar. Tvær ein­ingar af 360 ein­inga­námi til kandídats­prófs. Það er ekki mik­ið. Samt er for­senda nið­ur­greiðslu rík­is­ins á sjúkra­þjálf­un­ar­með­ferð undir því komið að læknar skrifi beiðni með til­mælum til sjúkra­þjálf­ara um val á með­ferð.

Auglýsing

Yfir­völd virð­ast ekki átta sig á því að læknar hafa í lang­flestum til­fellum enga for­sendu til þess að segja hvaða með­ferð sjúkra­þjálf­ari ætti að veita, í hvaða magni og með hvaða hætti enda læra þeir lækn­is­fræði en ekki sjúkra­þjálf­un. Auk þess er afar hæpið að þeir fylgist grannt með fram­þróun sjúkra­þjálf­unar sem fræði­grein­ar. Ekki frekar en að sjúkra­þjálf­arar séu að setja sig inn í nýj­ustu breyt­ingar í lækn­is­fræði til að veita læknum fyr­ir­mæli um hvaða lyf þeir ættu að gefa við hinum og þessum kvill­um. Þarna sem fyrr liggja engin fag­leg rök að baki og afar ein­kenni­legt er að sjá að það séu lög og reglur í gildi í sam­fé­lag­inu sem virð­ast ekki hafa neitt fag­legt á bak við sig. Þessu þarf að breyta og eflaust væru lækn­arnir líka allra fegn­astir að losna við þessa papp­írs­vinnu.

Und­ir­rit­aður tók að gamni sínu saman þær beiðnir sem honum bár­ust á árinu 2020 en á hverri sjúkra­þjálf­un­ar­beiðni er dálkur sem við stendur „Fyr­ir­mæli til þjálf­ara um með­ferð”. Af 127 beiðnum voru 110 sem inni­héldu annað hvort engin fyr­ir­mæli eða fyr­ir­mælin „að mati sjúkra­þjálf­ara”, 13 beiðnir voru frá bækl­un­ar­læknum með upp­lýs­ingum eftir aðgerðir og fjórar beiðnir voru með úreltum eða óljósum fyr­ir­mæl­um. Engin beiðni hélt upp­lýs­ingar sem breyttu eða höfðu afger­andi áhrif á með­ferð­ar­val und­ir­rit­aðs. Það má því færa rök fyrir því að hér sé stað­fest­ing á mörgum tugum til­gangs­lausra heim­sókna á heilsu­gæsl­una sem hefðu geta verið nýttar í brýnni til­efni. Það er því ekki nema von að maður velti vöngum yfir því af hverju hið opin­bera er að spila þennan leik sem er ekki að gera neitt annað en að flækja mál­in. Hag­kvæmni og þæg­indi virð­ast þeim alla­vega ekki ofar­lega í huga.

Höf­undur er sér­fræð­ingur í bækl­un­ar­sjúkra­þjálfun og aðjúnkt við náms­braut í sjúkra­þjálfun við Háskóla Íslands.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stóra salamandra, svokölluð, verður um 10-16 sentimetrar á lengd. Vegna þessa litla dýrs eru fyrirætlanir um uppbyggingu húsnæðis á Amager fælled í Kaupmannahöfn í uppnámi.
Froskaflækjur
Froskar hafa sig að jafnaði lítt í frammi og vilja helst fá að vera í friði með sitt kvakk. Þetta litla dýr veldur nú miklum deilum í Kaupmannahöfn, þótt það hafi ekki annað til saka unnið en að vera til.
Kjarninn 28. nóvember 2021
Málsmeðferð kærunefndar fær falleinkunn hjá Héraðsdómi Reykjavíkur
Kærunefnd útboðsmála er sögð hafa farið á svig við lög og stuðst við vafasama útreikninga er hún komst að þeirri niðurstöðu að rétt væri að óvirkja samning Orku náttúrunnar við Reykjavíkurborg um hraðhleðslustöðvar.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra hefur undirritað reglugerð sem markar fyrstu viðbrögð íslenskra stjórnvalda við hinu svokallað Ómíkrón-afbrigði veirunnar.
Síðasta kórónuveiruverk Svandísar að bregðast við „Ómíkrón“
Á sunnudag tekur gildi reglugerð sem felur í sér að þeir sem koma til landsins frá skilgreindum hááhættusvæðum þurfa að fara í tvö PCR-próf með sóttkví á milli. Ómíkrón-afbrigðið veldur áhyggjum víða um heim og líka hjá sóttvarnalækni.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Vinstri græn fá sjávarútvegsmálin og Framsókn sest í heilbrigðisráðuneytið
Miklar breytingar verða gerðar á stjórnarráði Íslands, ný ráðuneyti verða til og málaflokkar færðir. Ráðherrarnir verða tólf og sá sem bætist við fellur Framsóknarflokknum í skaut. Vinstri græn stýra sjávarútvegs- og landbúnaðarmálum.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Hjalti Hrafn Hafþórsson
Það sem ekki var talað um á COP26
Kjarninn 27. nóvember 2021
Bankastjórar þriggja stærstu banka landsins.
Útlán til heimila hafa aukist en útlán til fyrirtækja dregist saman það sem af er ári
Bankarnir nýttu svigrúm sem var gefið til að takast á við efnahagslegar afleiðingar kórónuveirunnar til að stórauka útlán til íbúðarkaupa. Útlán til fyrirtækja hafa hins vegar dregist saman.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Lerbjergskógurinn er nú kominn í eigu og umsjá Danska náttúrusjóðsins.
Danir gripnir kaupæði – „Við stöndum frammi fyrir krísu“
Lerbjergskógurinn mun héðan í frá fá að dafna án mannlegra athafna. Hann er hluti þess lands sem Danir hafa keypt saman til að auka líffræðilegan fjölbreytileika og draga úr áhrifum loftslagsbreytinga.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Þolendur kynfæralimlestinga, nauðgana, ofbeldis og fordóma sendir til baka til Grikklands
Tvær sómalskar konur standa nú frammi fyrir því að verða sendar til Grikklands af íslenskum stjórnvöldum og bíða þær brottfarardags. Þær eru báðar þolendur grimmilegs ofbeldis og þarfnast sárlega aðstoðar fagfólks til að vinna í sínum málum.
Kjarninn 27. nóvember 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar