Af hverju þarf beiðni frá lækni til þess að komast í sjúkraþjálfun?

Kári Árnason rýnir í lög og reglur um starfsemi sjúkraþjálfara og aðgengi að meðferð þeirra sem hann segir ekki byggja á hagkvæmni og þægindum.

Auglýsing

Heil­brigð­is­kerfið er ansi umfangs­mikið apparat og þau sem að stjórna því eru oft ekki í öfunds­verðri stöðu. Sér­stak­lega ekki á þeim tímum sem við lifum núna. Í umræðu um heil­brigð­is­kerfið eru atriði líkt og aukin hag­kvæmni og þæg­indi fyrir not­endur þess gjarnan ofar­lega á baugi. Það vekur því alltaf jafn­mikla furðu þegar rýnt er í lög og reglur heil­brigð­is­kerf­is­ins og í ljós kemur að útkoman er einmitt and­stæða auk­innar hag­kvæmni og þæg­inda. Slíkt er til­fellið í lögum og reglum um aðgengi að sjúkra­þjálfun og rétt fólks á nið­ur­greiðslu frá Sjúkra­trygg­ingum Íslands. Sú til­finn­ing skýtur óhjá­kvæmi­lega upp koll­inum að þau sem setja leik­regl­urnar fyrir hið opin­bera hafi afar tak­mark­aða þekk­ingu á því hvernig leik­ur­inn í raun og veru gengur fyrir sig.

Í 4. grein reglu­gerðar um end­ur­greiðslu kostn­aðar vegna þjón­ustu sjálf­stætt starf­andi sjúkra­þjálf­ara stendur að for­senda fyrir end­ur­greiðslu SÍ sé að fyrir liggi skrif­leg beiðni frá lækni. Heim­ilt er þó að víkja frá þess­ari for­sendu allt að 6 sinnum á ári hverju og hafa þær með­ferðir kall­ast bráða­með­ferð­ir.

Sjálf­stætt starf­andi sjúkra­þjálf­arar hafa starfað utan samn­ings núna í rúmt ár og er ákveðin patt­staða í samn­inga­við­ræð­unum eins og er. Í gildi hefur því verið end­ur­greiðslu­reglu­gerð sem gerir fólki kleift að fá nið­ur­greiddan kostnað þó svo að eng­inn samn­ingur sé í gildi. Í nóv­em­ber í fyrra var hins vegar þetta ákvæði um bráða­með­ferð­irnar tekið úr þess­ari end­ur­greiðslu­reglu­gerð þannig að nú þurfa skjól­stæð­ingar sjúkra­þjálf­ara alltaf að vera með skrif­lega beiðni frá lækni til þess að eiga rétt á nið­ur­greiðslu frá SÍ. Engin fag­leg rök voru á bak við þessa ákvörðun og mót­mæli Félags sjúkra­þjálf­ara, Félags heim­il­is­lækna og Heilsu­gæslu höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins höfðu ekk­ert að segja.

Auglýsing

Það er ekki erfitt að sjá að það er ekki aukin hag­kvæmni og allra síst aukin þæg­indi fólgin í þess­ari breyt­ingu þar sem skjól­stæð­ingar sjúkra­þjálf­ara þurfa núna alltaf að gera sér ferð á heilsu­gæsl­una til að fá sjúkra­þjálf­un­ar­beiðni með til­heyr­andi auka kostn­aði í bæði pen­ingum og tíma. Engar fag­legar útskýr­ingar hafa feng­ist frá heil­brigð­is­ráðu­neyt­inu á þess­ari breyt­ingu en ýjað hefur verið að því innan raða sjúkra­þjálf­ara að þetta sé bragð til þess að knýja stétt­ina til samn­inga­við­ræðna.

Þessi breyt­ing og óþæg­indin sem henni hafa fylgt fyrir skjól­stæð­inga sjúkra­þjálf­ara varpar ljósi á stærri spurn­ingu sem und­ir­rit­aður hefur lengi klórað sér í höfð­inu yfir. Af hverju er yfir höfuð gerð krafa um beiðni frá lækni til þess að skjól­stæð­ingar sjúkra­þjálf­ara fái með­ferð sína nið­ur­greidda? Þó að hér hafi áður verið leyfi­legt að fá allt að sex með­ferðir nið­ur­greiddar án þess að vera með beiðni þá verður heild­ar­fjöldi með­ferð­ar­skipta mjög oft fleiri en sex skipti. Það þýðir bara auka ferð á heilsu­gæsl­una fyrir skjól­stæð­ing­inn til þess að verða sér út um beiðni með til­heyr­andi pen­inga- og tíma­eyðslu fyrir skjól­stæð­ing og lækn­inn. Hvaða fag­legu rök búa þar að baki? Hvar er hag­kvæmnin og þæg­indin í því? Að sjálf­sögðu eru til dæmi þar sem beiðn­irnar koma sér vel t.d. í end­ur­hæf­ingu eftir skurð­að­gerðir og slys þar sem nauð­syn­legt er fyrir sjúkra­þjálf­ar­ann að hafa ákveðnar upp­lýs­ingar um áverk­ann. Sú krafa um að beiðni frá lækni sé for­senda fyrir greiðslu­þátt­töku SÍ heldur hins vegar engu vatni. Mjög áhuga­vert er einnig að skoða 5. grein í lögum um sjúkra­þjálfun frá 2002 þar sem stendur að sjúkra­þjálf­arar megi ekki taka skjól­stæð­inga til með­ferðar án sam­ráðs við lækni. Í raun­veru­leik­anum er þessu alls ekki fylgt eftir og er í sjálfu sér í hróp­andi mót­sögn við fyrr­nefnd bráða­með­ferða ákvæði sem höfðu verið í gildi í mörg ár þangað til í nóv­em­ber í fyrra.

En af hverju stendur þetta þá í lög­un­um? Hvað er það við aðkomu lækna að með­ferð sjúkra­þjálf­ara sem yfir­völd eru svona föst á? Það er í raun og veru óskilj­an­legt þar sem sjúkra­þjálf­arar eru og eiga að vera fag­lega sjálf­stæð­ir. Þetta verður enn áhuga­verð­ara þegar nám lækn­is­fræð­innar er skoð­að. Eini áfang­inn sem lækna­nemar taka sem hefur eitt­hvað með end­ur­hæf­ingu að gera er nám­skeið á 6. ári sem kall­ast „End­ur­hæf­inga­fræði” og telur tvær ein­ing­ar. Tvær ein­ingar af 360 ein­inga­námi til kandídats­prófs. Það er ekki mik­ið. Samt er for­senda nið­ur­greiðslu rík­is­ins á sjúkra­þjálf­un­ar­með­ferð undir því komið að læknar skrifi beiðni með til­mælum til sjúkra­þjálf­ara um val á með­ferð.

Auglýsing

Yfir­völd virð­ast ekki átta sig á því að læknar hafa í lang­flestum til­fellum enga for­sendu til þess að segja hvaða með­ferð sjúkra­þjálf­ari ætti að veita, í hvaða magni og með hvaða hætti enda læra þeir lækn­is­fræði en ekki sjúkra­þjálf­un. Auk þess er afar hæpið að þeir fylgist grannt með fram­þróun sjúkra­þjálf­unar sem fræði­grein­ar. Ekki frekar en að sjúkra­þjálf­arar séu að setja sig inn í nýj­ustu breyt­ingar í lækn­is­fræði til að veita læknum fyr­ir­mæli um hvaða lyf þeir ættu að gefa við hinum og þessum kvill­um. Þarna sem fyrr liggja engin fag­leg rök að baki og afar ein­kenni­legt er að sjá að það séu lög og reglur í gildi í sam­fé­lag­inu sem virð­ast ekki hafa neitt fag­legt á bak við sig. Þessu þarf að breyta og eflaust væru lækn­arnir líka allra fegn­astir að losna við þessa papp­írs­vinnu.

Und­ir­rit­aður tók að gamni sínu saman þær beiðnir sem honum bár­ust á árinu 2020 en á hverri sjúkra­þjálf­un­ar­beiðni er dálkur sem við stendur „Fyr­ir­mæli til þjálf­ara um með­ferð”. Af 127 beiðnum voru 110 sem inni­héldu annað hvort engin fyr­ir­mæli eða fyr­ir­mælin „að mati sjúkra­þjálf­ara”, 13 beiðnir voru frá bækl­un­ar­læknum með upp­lýs­ingum eftir aðgerðir og fjórar beiðnir voru með úreltum eða óljósum fyr­ir­mæl­um. Engin beiðni hélt upp­lýs­ingar sem breyttu eða höfðu afger­andi áhrif á með­ferð­ar­val und­ir­rit­aðs. Það má því færa rök fyrir því að hér sé stað­fest­ing á mörgum tugum til­gangs­lausra heim­sókna á heilsu­gæsl­una sem hefðu geta verið nýttar í brýnni til­efni. Það er því ekki nema von að maður velti vöngum yfir því af hverju hið opin­bera er að spila þennan leik sem er ekki að gera neitt annað en að flækja mál­in. Hag­kvæmni og þæg­indi virð­ast þeim alla­vega ekki ofar­lega í huga.

Höf­undur er sér­fræð­ingur í bækl­un­ar­sjúkra­þjálfun og aðjúnkt við náms­braut í sjúkra­þjálfun við Háskóla Íslands.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Suðurhringþokan mynduð af WEBB-sjónaukanum í tveimur ólíkum útfærslum.
2.000 ljósár á sextíu sekúndum
Þau sem dreymir um að ferðast um geiminn ættu ekki að láta nýtt myndband geimferðastofnana Bandaríkjanna og Evrópu framhjá sér fara. Á sextíu sekúndum er boðið upp á 2.000 ljósára ferðalag með hjálp hins magnaða WEBB-sjónauka.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Bjarni Benediktsson er formaður Sjálfstæðisflokksins.
Bjarni segir rangt að hann „vilji Sósíalistaflokkinn feigan“
Formaður Sjálfstæðisflokksins segir að Gunnar Smári Egilsson snúi út úr orðum sínum um styrki til stjórnmálaflokka. Honum þyki 120 milljóna styrkur á kjörtímabilinu til flokks sem fékk enga þingmenn kjörna einfaldlega of há fjárhæð.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Finnur Birgisson
Saga tekjutengingar ellilífeyris almannatrygginga frá 1946
Kjarninn 16. ágúst 2022
Gunnar Smári Egilsson er formaður framkvæmdastjórnar Sósíalistaflokks Íslands.
Segir Bjarna vilja ýkja völd Sjálfstæðisflokks umfram fylgi og draga úr áhrifum annarra
Bjarni Benediktsson hefur sagt að hann vilji draga úr opinberum styrkjum til stjórnmálaflokka. Gunnar Smári Egilsson segir ástæðuna þá að Sjálfstæðisflokkurinn þurfi ekki jafn mikið á greiðslu frá ríkinu að halda og áður.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Hér má sjá Drífu Snædal, fyrrverandi forseta ASÍ, og Sólveigu Önnu Jónsdóttur, formann Eflingar þegar betur áraði i samskiptum þeirra á milli.
Segir ASÍ hafa beinlínis unnið gegn nýjum öflum innan verkalýðshreyfingarinnar
Formaður Eflingar segir fram­kvæmda­stjóra SA ekki missa svefn yfir útbreiddum svikum atvinnu­rek­enda á þeim kjara­samn­ingum sem hann gerir fyrir þeirra hönd. Í greinaflokki, sem byrjaði að birtast í morgun, ætlar hún að rekja sögu ágreinings innan ASÍ.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Horft niður í Hvalfjörð frá Brekkukambi í Hvalfjarðarsveit. Á fjallinu stendur til að byggja vindorkuver.
Íslenskir sérhagsmunaaðilar með „erlenda orkurisa í farteskinu“
Þótt ekkert vindorkuver sé risið hafa áform um fjölmörg slík þegar valdið sundrungu og deilum innan samfélaga út um landið, segir Andrés Skúlason, verkefnisstjóri hjá Landvernd. Hann segir vindorkufyrirtæki beita miklum þrýstingi og jafnvel blekkingum.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Auglýsing frá upphafi áttunda áratugar síðustu aldar.
Ævintýrið um Carmen rúllurnar
Hvað gerir danskur kaupmaður sem finnst hann ekki hafa nóg fyrir stafni? Hjá Arne Bybjerg kaupmanni í danska bænum Kalundborg var svarið einfalt: að framleiða hárrúllur. Hann gaf þeim nafnið Carmen.
Kjarninn 16. ágúst 2022
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Ævintýrið um Carmen rúllurnar
Kjarninn 16. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar