Ertu ennþá í kjallaraholunni?!

Vilborg Bjarkadóttir segir að ekki bara leigjendur hafi hag af því að skapa hér heilbrigðan húsnæðismarkað – heldur allt samfélagið.

Auglýsing

Ég var í litlu sam­kvæmi þegar mann­eskja ávarp­aði mig með þess­ari spurn­ingu þvert yfir allt her­berg­ið. Ég svar­aði engu og fór djúpt inn í mig. Í huga margra eru hús stað­fest­ing á því hvernig hefur gengið í líf­inu. Fyrir mörgum er kjall­ari ekki hátt skrif­að­ur, heldur er ein­hvers konar mynd­lík­ingin fyrir tak­mörkuð fjár­ráð og veika stöðu. Árið 2021 má tala um ansi margt. Hvert tabúið á fætur öðru hefur verið opnað í sam­fé­lags­um­ræð­unni til þess að auka sýni­leika ólíkra hópa og stuðla að umburð­ar­lyndi. Þó virð­ist umræðan um þá fátækt og stétta­skipt­ingu sem óheftur leigu­mark­aður skapar og við­heldur vera heit kartafla. Hvernig má það vera? Getur verið að við viljum búa í þeirri blekk­ingu allir hafi það gott hér á landi? Blekk­ing­ar­leik­ur­inn um að Ísland sé gott fyrir alla og við eigum ekk­ert að kvarta minnkar sýni­leika leigj­enda og jað­ar­setur þá ennþá meira. Þegar staðan er orðin þannig að við tölum ekki um ákveðið vanda­mál og horfum bara í hina átt­ina og neitum það sé til, þá vitum fyrir staðan er ekki aðeins slæm heldur er um að ræða alvar­legt sam­fé­lags­legt mein.

Í landi þar sem allir vilja vera leigusalar

Margir sjá ekki hversu staða leigj­enda hefur versnað mikið á síð­ustu árum. Ára­tugum saman hefur verið rekin sér­eigna­stefna á Íslandi og henni fylgir það við­horf að þú sért ekki maður með mönnum nema eiga hús­næði. Enda er það þannig að eng­inn sem hefur val hangir á leigu­mark­aði. Hús­næði er ekki eins og pakka­ferð til sól­ar­landa sem þú velur hvort þú kaupir eða ekki heldur er um að ræða grunn­þörf því þú þarft að búa ein­hver­stað­ar. Stað­reyndin er hins vegar að hér ríkir ekki það kræsi­legur mark­aður að fólk hafi ein­hverja mikla val­kosti. Tak­markað hús­næði og upp­sprengt verð gerir að verkum að fólk tekur bara það sem býðst. Allir sem vilja vita gera sér grein fyrir því að leigu­mark­að­ur­inn er alger­lega far­inn úr bönd­unum og sam­fé­lagið hefur gert alltof lítið til þess að breyta mál­um. Ástæðan er ein­föld, hagn­að­ur­inn fyrir þá sem eiga efni á því að kaupa og leigja út er of mik­ill.

Við búum því miður í landi þar sem mjög margir vilja vera leigusalar en eng­inn vill vera leigj­andi. Hvers vegna ætli það sé? Svarið er ein­falt, miklir mögu­leikar skjótum gróða því hér má leigja á hvaða verði sem er og okur­leiga nýtur sam­fé­lags­legrar við­ur­kenn­ing­ar. Nán­ast hver ein­asti kjall­ari, kompa, og kytra er kölluð stúdíó íbúð og leigð á okur­verði. Draumur milli­stétt­ar­innar virð­ist ekki lengur vera að eiga sitt eigið hús­næði til að búa í heldur að kaupa upp fast­eignir til að leigja út. Það víkkar gjánna milli þeirra sem eiga og hinna sem aldrei ná að klóra sig upp í milli­stétt­ina.

Auglýsing

Því miður er sam­fé­lagið óþroskað á mörgum svið­um. Hér skortir almenni­legt reglu­verk um leigu­mark­að­inn, hér er hvorki leigu­bremsa né leigu­þak, sem þýðir að hér má leigja á hvaða verði sem og fólk í hús­næð­is­vanda neyð­ist til að kyngja því. Leigj­endur í þessu landi eru ekki bara ósýni­legur hópur sem er sjaldan ávarp­að­ur, heldur er þetta hópur sem hefur ekk­ert um mark­að­inn að segja þó að hann ráði þeirra eigin örlög­um. Hér á landi skortir stór opin­ber leigu­fé­lög sem gætu stemmt stigum við þess­ari óheilla­þró­un. Þótt ASÍ og verka­lýðs­fé­lögin sýni góða við­leitni þá eru fjöldi íbúða hjá óhagn­að­ar­drifnum leigu­fé­lögum á borð við Bjarg aðeins dropi í hafið og geta því ekki haft áhrif á leigu­verð­ið. Þó er bar­átta þeirra það flottasta sem hefur verið að ger­ast í leigu­málum og okkar helsta von því stjórn­völd gera lítið sem ekk­ert til að hjálpa undir með leigj­end­um.

Leigj­enda­sam­tökin eru ekk­ert hús­fé­lag

Sam­tök leigj­enda voru end­ur­vakin nýverið og ljóst er að þau eru ekki eitt­hvað hús­fé­lag þar sem rætt er um hvort þurfi að færa potta­plönt­urnar á gang­inum heldur vett­vangur lífs­nauð­syn­legrar bar­áttu. Bar­áttu fyrir því að ekki verði til enn verri leigu­mark­aður sem festir ennþá fleiri fjöl­skyldur í fátækt og skömm. Þar sem for­eldrum finnst þeir hafa brugð­ist börnum sínum af því þau geta ekki veitt börnum sínum öruggt skjól. Leigu­mál varða ham­ingju barna og hús­næð­is­ör­yggi þús­unda, mál sem varðar geð­heil­brigði, heil­brigða sjálfs­mynd og lífs­af­komu fjölda fjöl­skyldna. Hér á landi eru um 30.000 heim­ili á leigu­mark­aði. Ekki beint lít­ill hópur en samt nán­ast ósýni­leg­ur. Það vill eng­inn vera leigj­andi á Íslandi ef hann hefur aðra kosti og margir líta á leigu­mark­að­inn sem milli­leik, tíma­bundið ástand, fremur en stöðu sem skil­greinir þig. Að vera leigj­andi er ekki sjálfs­mynd sem þú ætlar að klæða þig í því þú von­ast til að kom­ast þaðan eins fljótt og þú get­ur. En eitt af stóru vanda­mál­unum í bar­áttu leigj­enda er að um leið og þú kemst á tungu­sófann sem eig­andi hús­næðis er þetta ekki lengur þín bar­átta, því þá getur þú farið að skoða hús­næð­is­verð hækka og fagnað því að hafa sloppið með skrekk­inn.

Þegar allt kemur til alls hafa ekki bara leigj­end­ur, heldur allt sam­fé­lag­ið, hag af því að skapa hér heil­brigðan hús­næð­is­mark­að. Það er því ein­læg ósk mín að þú sýnir þess­ari rétt­inda­bar­áttu lið með því að ganga í sam­tökin.

Höf­undur er for­maður Sam­taka leigj­enda á Íslandi.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Enn ein tilraun gerð til að semja um verndun úthafanna
Stjórnvöld á Íslandi, í Rússlandi og Kína vilja að fiskveiðar verði ekki settar inn í samning þjóðríkja um verndun hafsins. Stærstur hluti úthafanna er alþjóðlegt hafsvæði. Innan við 2 prósent þess nýtur verndar.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Hafnfirðingar stefna að því að hefja vinnu við sérstaka hjólreiðaáætlun bæjarins á næstunni.
Hafnarfjörður ætlar að hefja vinnu við hjólreiðaáætlun
Skipulags- og byggingarráð Hafnarfjarðar hefur ákveðið að fela starfshópi með fulltrúum allra flokka að hefja vinnu við sérstaka hjólreiðaáætlun bæjarins. Örfá sveitarfélög hafa til þessa gert sérstakar áætlanir um hjólreiðar.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Umhverfismat stækkunar Sigöldustöðvar er hafið. Landsvirkjun áformar að stækka tvær virkjanir til viðbótar á svæðinu
Landsvirkjun geri skýra grein fyrir forsendum stækkunar Sigöldustöðvar
Skipulagsstofnun vill að Landsvirkjun geri skýrari grein fyrir tilgangi og forsendum fyrirhugaðrar stækkunar Sigölduvirkjunar. Stækkunin myndi aðeins auka orkuframleiðslu lítillega. Meira vatn þurfi til að meira rafmagn verði framleitt.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Bensínlítrinn lækkaði í fyrsta sinn á þessu ári en hlutdeild olíufélaganna í hverjum seldum lítra eykst
Framan af ári voru olíufélögin ekki að velta miklum hækkunum á bensíni út í verðið sem neytendum var boðið upp á. Nú þegar heimsmarkaðsverð hefur lækkað umtalsvert eru félögin að samak skapi að velta lækkunum hægar út í verðlagið en tilefni er til.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Sortuæxli myndast þegar fólk verður fyrir sólbruna og raunar þrefaldast líkurnar á að fólk þrói með sér húðkrabbamein við það eitt að sólbrenna á tveggja ára fresti.
Óttast fjölgun tilfella sortuæxla samhliða hlýnandi veðri
Sérfræðingar í Bretlandi óttast að tilfellum húðkrabbameins muni fjölga samhliða loftslagsbreytingum og hvetja fólk til að vera vart um sig í sólinni.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Kaupfélag Skagfirðinga hefur hagnast um 18 milljarða króna á fjórum árum
Eigið fé Kaupfélags Skagfirðinga, samvinnufélags í eigu 1.465 félagsmanna með höfuðstöðvar á Sauðárkróki, hefur þrefaldast frá árinu 2010 og er 49,5 milljarðar. Eignir félagsins eru metnar á tæplega 80 milljarða. Verðmætasta bókfærða eignin er kvóti.
Kjarninn 15. ágúst 2022
Áfengi spilar afar stjórt hlutverk í danskri unglingamenningu.
Danskir menntaskólar endurhugsi drykkjumenninguna
Danska heilbrigðisstofnunin hefur sent menntaskólum landsins bréf þar sem óskað er eftir því að hætt verði að gera áfengi hátt undir höfði á viðburðum á vegum skólanna.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Vilja gera óperuna aðgengilega fyrir Íslendinga
Kammeróperan ætlar að flytja meistarverkið Così fan tutte eftir Mozart íslensku á óperukvöldverði í Iðnó. Safnað er fyrir verkefninu á Karolina fund.
Kjarninn 14. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar