Finnafjarðarföndur

Páll Hermannsson skrifar um hugmyndir um höfn í Finnafirði og segir margt rætt um umskipun gáma – á leið sem litlar líkur eru á að verði að veruleika.

Auglýsing

Af og til vakna á ný umræður um tæki­færi Íslend­inga í sigl­ingum milli heims­álfa um Norð­ur­-Ís­haf og yfir Norð­ur­skaut­ið.

Á árinu 2005 gaf utan­rík­is­ráðu­neytið út skýrslu sem hét „Fyrir stafni haf – Tæki­færi tengd norð­ur­slóð­u­m“. Þar var gengið út frá því að tæki­færi lægju í því að nota hafnir á Íslandi til að umskipa gámum sem kæmu með sér­byggðum skipum eftir Norð­aust­ur­leið, sem liggur frá Aust­ur-Asíu norðan Síber­íu, í venju­leg skip til Evr­ópu, þó að Ísland sé alls ekki í stystu leið til meg­in­lands­hafna. Ísland var inni í mynd­inni vegna þess að með skip­unum kæmu líka gámar til Banda­ríkj­anna sem yrði þá umskipað á Íslandi. Um það leyti höfðu stærstu gáma­skip heims rúm­lega 8.000 TEU-­burð­ar­getu. Nú hafa stærstu skipin nær þrisvar sinnum meiri burð­ar­getu, og kostn­aður og útblástur á hverja flutn­ings­ein­ingu er mun minni en áður.

Fljót­lega varð ljóst að á þessum skipa­leiðum væri ekki dýpi fyrir stærri skip en 5.000 TEU og þær væru því ekki sam­keppn­is­hæf­ar. Síðan hefur eig­in­lega aðeins eitt alvöru gáma­skip farið þessa leið frá Asíu til Evr­ópu, Venta Maersk, sem ber 3.596 TEU, fór nýtt í gegnum Ber­ing-sund 22. ágúst 2018, og síðan ekki meir.

Leiðin frá Bering-sundi um norðurskautið til Rotterdam er um 3.740 sjómílna löng. Úr Google Earth.

Þá var sjónum um stund beint að mögu­leikum á sigl­ingum yfir Norð­ur­skautið þar sem ekki er dýpis­vandi. Það eru hins­vegar ára­tugir í að leiðin verði fær, ef nokkurn tím­ann. Stærstu skipa­fé­lög heims voru sam­mála um að vegna hættu á umhverfistjóni yrði þessi leið ekki notuð í fyr­ir­sjá­an­legri fram­tíð. Jafn­vel þótt hún yrði fær væri hætta á töfum slík að þessi leið kæmi aldrei í stað­inn fyrir hefð­bundna leið.

Á mál­þingi Sam­bands sveit­ar­fé­laga á Aust­ur­landi 1. júní 2009 um sam­göng­ur, sér­stak­lega í Norð­ur­-Ís­hafi, var flutt erindi þar sem nið­ur­staðan var sú að hag­ræði við umskipun á Íslandi vegna Norð­ur­skauts­sigl­inga væri nær ekk­ert og mjög litlar líkur væru á að af yrði. Vitnað var í við­ræður við gáma­af­greiðslu­fyr­ir­tækið Dubai World.

Fyrirsagnir úr Morgunblaðinu 17. október 2014.

Frá 2014 hefur hafn­ar­gerð í Finna­firði verið í umræð­unni sem umskip­un­ar­höfn fyrir gáma sem koma frá Norð­aust­ur-Asíu um Íshaf­ið, eða yfir norð­ur­skaut­ið, og eiga að skipt­ast á milli aust­ur­strandar Banda­ríkj­anna og Evr­ópu. Hug­myndin þótti ekki afar trú­verð­ug, en af og til er hún vakin upp, kannski til að halda lífi í mögu­leikum á að gera höfn í Finna­firði. Með í upp­haf­legri kynn­ingu var umskipun á bílum og hrá­vöru. Hvers vegna, hvaðan og hvert er óljóst. Hins vegar rekur höfnin í Brem­en, sem er að minnsta kosti ráð­gjafi við verk­efn­ið, fyr­ir­taks umskip­un­ar- og flutn­inga­þjón­ustu fyrir bíla í Bremen.

Í þessa umræðu alla hefur vantað nokkur mik­il­væg atriði sem hér verða tal­in:

  1. Áhuga­menn um þessar sigl­ingar þurfa að skýra hvers vegna við­koma á Íslandi sé betri kostur en aðr­ir, þó að landið sé nokkuð úr stystu leið hvort sem farið er um Íshafið eða yfir norð­ur­skaut­ið.
  2. Hvaða hag­kvæmni væri í að umskipa á ein­hverjum stað, hvort sem höfnin væri á Íslandi, í Nor­egi, Rúss­land eða í höfn í Longye­ar­byen á Sval­barða, 1.300 km frá Norð­ur­skaut­inu? Umskipun tefur flutn­ing um minnst tvo daga auk tafar vegna sigl­ingar frá og að stystu leið. Finna­fjörður er í um 1.000 sjó­mílna fjar­lægð frá Rott­er­dam, sem er tveggja og hálfs sól­ar­hrings sigl­ing. Ef skipið færi um Nor­egs­haf og Norð­ur­sjó beint til Rott­er­dam kæmi það þangað áður en búið væri að umskipa í Finna­firði. Til að afgreiða tvö MegaMax-­skip (eitt af þeim er hið fræga Ever Given, sem ber 20.124 TEU) og fjögur 12 þús­und TEU-­skip sam­tímis þarf 2,5 km langan hafn­ar­bakka og 36 gámakrana ásamt gáma­valla­tækj­um. Þetta kostar vel yfir 600 millj­ónir doll­ara. Þessi bún­aður yrði mjög sjálf­virkur og veitti til þess að gera fáum atvinnu. Fyrir svona mikla fjár­fest­ingu þarf að hafa öruggar tekjur hverja ein­ustu viku í 20 ár.
  3. Hefur ein­hver orðið var við áhuga ein­hvers skipa­fé­lags á þess­ari lausn? Þetta er jú búið að vera í umræð­unni í tvo ára­tugi eða svo. Núna þegar Súes-­skurð­ur­inn lok­að­ist í viku þótti for­ystu­mönnum næst­stærsta skipa­fé­lag heims, MSC, rétt að árétta að þeir mundu ekki taka þátt í neinum sigl­ingum um Norð­ur­slóð­ir. Önnur skipa­fé­lög hafa áður sagt það sama.
  4. Gáma­skipið sem lenti í sandi í Súes­skurði, Ever Given, er eins og áður segir MegaMax-­skip. Þau eru stærri en 18.000 TEU (allt að 24.000 TEU), og 400 metra löng. 100 skip af þess­ari stærð voru í notkun í árs­byrjun 2020 og er ekki langt í að í þessum flota verði yfir 200 skip. Elstu skipin af þess­ari stærð eru 8 ára göm­ul. Síð­ustu 6 mán­uði hafa bæst við smíða­pant­anir fyrir 29 skip, sem öll eru að minnsta kosti 15% stærri en Ever Given. Þá eru mjög mörg skip með um 15.500 TEU-­burð­ar­getu í pönt­un. Þau eru um 360 metra löng og kom­ast um Panama­skurð. Þessi floti dugir vel fram undir 2050. Er eitt­hvað sem bendir til að menn vilji frekar veðja á sigl­ingar með dýr­ari og orku­frek­ari skipum norður fyrir Síberíu eða yfir norð­ur­skaut­ið?
  5. Eru atvik eins og tíma­bundið strand Ever Given algeng? Svarið er nei­kvætt. Súes­skurð­ur­inn er 193 km á lengd og á yfir 40% skurð­ar­ins eru aðskildar sigl­inga­leið­ir. Sjálf­sagt verður nú lögð áhersla á að tvö­falda lengri hluta leið­ar­inn­ar. Áhætta af atviki eins og Ever Given lenti í er vel kunn, og er ein af þremur hlutum leið­anna frá Aust­ur-Asíu til Evr­ópu og Banda­ríkj­anna sem talin eru við­kvæm fyrir rösk­un. Hin eru Panama­skurður og Malakka­sund nærri Singa­pore. Það hafa lengi verið uppi áætl­anir um að stytta leið­ina milli Aust­ur-Asíu og Evr­ópu með 102 kíló­metra skurði, Kra-­skurð­inum svo­kall­aða, um Taíland. Hann lægi vel fyrir norðan Malakka­sund­ið, og mundi stytta leið­ina milli Aust­ur-Asíu og Evr­ópu um 650 sjó­míl­ur. Það styttir sigl­ing­una um rúman sól­ar­hring.



    Hvat­inn að verk­efn­inu er að stytta leið­ina og losna við áhættu í Malakka­sundi. Hins vegar eru allir sem hafa tjáð sig sam­mála um að hætta á röskun á leið­inni norður fyrir sé svo mikil að ekki sé vit í að leggja vinnu í slíkar pæl­ing­ar.

Auglýsing

Þá komum við aftur að Finna­firði. Tals­menn þessa verk­efnis eru enn að tala um að þarna geti orðið umskipun til aust­urs og vest­ur. Á und­an­förnum árum hefur verið unnið stór­virki við að dýpka aðkomu að stærri höfnum á aust­ur­strönd Banda­ríkj­anna. Þær geta brátt afgreitt að minnsta kosti 15.500 TEU-­skip og sumar geta afgreitt MegaMax. Af hverju ættu menn að vilja umskipa, vænt­an­lega í minni skip?

Í umræðum um mögu­leika Finna­fjarðar hefur margt verið tínt til, en núna er talað um vetn­is­fram­leiðslu.

Ekki hefur enn verið minnst á mögu­leik­ann á birgða- og við­gerð­ar­stöð fyrir her­skip sem gætu átt leið þar um. Ég vona að mönnum detti ekk­ert slíkt í hug, þótt með þeim hætti gæti skap­ast eft­ir­spurn eftir góðri aðstöðu – hugs­an­lega fyrir einu skipin í sjón­máli fyrir Finna­fjarð­ar­höfn.

Hér með er lagt til að tals­menn þess­arar fjár­fest­ingar komi með trú­verð­uga við­skipta­á­ætlun áður en nokkrum nýjum fjár­munum opin­berra aðila verður veitt í verk­efn­ið.

Höf­undur er hag­fræð­ingur og sér­fræð­ingur í flutn­ing­um.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hygge
Hvað þýðir danska hugtakið hygge? Er það stig sem nær hærra en bara að hafa það kósí? Nær eitthvað íslenskt orð yfir það? Eða er um að ræða sérstaka danska heimspeki?
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Hygge
Kjarninn 9. ágúst 2022
Rúmlega þriðjungur heimila á ekkert eftir í veskinu í lok mánaðar
Næstum átta af hverjum tíu í lægsta tekjuhópnum ná ekki að leggja neitt fyrir, ganga á sparnað eða safna skuldum í yfirstandandi dýrtíð. Hjá efsta tekjuhópnum geta næstum níu af hverjum tíu enn lagt fyrir, sumir umtalsvert.
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar