Húsnæðismál eru kjaramál

Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, hagfræðingur BSRB, skrifar um kröfu samtakanna um að dregið verði úr eignaskerðingum í vaxtabótakerfinu svo að stuðningurinn nái til miklu fleiri heimila.

Auglýsing

Fjár­laga­frum­varp rík­is­stjórn­ar­innar er nú til umræðu í fjár­laga­nefnd og því hefur Alþingi enn tæki­færi til að bæta verstu ágall­ana á frum­varp­inu til að verja vel­ferð­ina og draga úr verð­bólgu­þrýst­ingi. Kallað hefur verið eftir því að launa­fólk taki ábyrgð á hag­stjórn­inni til að sporna gegn verð­bólgu en BSRB hefur bent á að það sé Seðla­banka Íslands og rík­is­stjórn­ar­innar að stunda hag­stjórn en að sam­tök launa­fólks beri ábyrgð á að tryggja sem best kjör og lífs­gæði fólks við kjara­samn­ings­borð­ið. Efna­hags­um­hverfið hefur svo mót­andi áhrif á lífs­kjör launa­fólks og þar með kröfu­gerð stétt­ar­fé­laga. 

Staðan sem blasir við núna er sú að mis­tök Seðla­bank­ans leiddu til gríð­ar­legrar hækk­unar fast­eigna­verðs, sem gerir fólk erf­ið­ara fyrir að kom­ast inn á hús­næð­is­mark­að­inn, og verð­bólgu sem veldur því að ráð­stöf­un­ar­tekjur launa­fólks duga skammt fyrir nauð­synj­um. Vaxta­hækk­anir bank­ans til að bregð­ast við verð­bólgu bitna síðan verst á skuld­settum heim­il­um. Fjár­laga­frum­varp rík­is­stjórn­ar­innar er ekki að bregð­ast við þeim vanda sem blasir við launa­fólki. Þvert á móti boðar það nið­ur­skurð á barna­bót­um, hús­næð­is­bót­um, vaxta­bótum og stofn­fram­lögum til almennra íbúða.

BSRB hef­ur, ásamt ASÍ, BHM og KÍ, lagt ríka áherslu á hús­næð­is­mál nú í aðdrag­anda kjara­samn­inga enda er við­ráð­an­legur hús­næð­is­kostn­aður ein af und­ir­stöðum lífs­kjara launa­fólks. Sam­tökin hafa fylgt kröfum sínum eftir gagn­vart stjórn­völdum og átt sam­ráð um aðgerð­ir. Hluti af þeirri sam­vinnu end­ur­spegl­ast í til­lögum hús­næð­is­hóps stjórn­valda sem skil­aði til­lögum í maí síð­ast­liðn­um.

Sátt­máli um hús­næð­is­ör­yggi

Viða­mesta til­laga hóps­ins var sú að ríki og sveit­ar­fé­lög gerðu með sér hús­næð­is­sátt­mála um upp­bygg­ingu 35.000 íbúða á næstu 10 árum. Mark­miðið er að stjórn­völd taki betri stjórn á hús­næð­is­mark­aðnum og byggi í sam­ræmi við þörf. Vegna upp­safn­aðrar þarfar og mik­illar fólks­fjölg­unar þarf að byggja um 20.000 þess­ara íbúða á næstu fimm árum. Sam­tök launa­fólks fagna sér­stak­lega því nýmæli að leggja eigi áherslu á fjölgun íbúða með fjár­stuðn­ingi hins opin­bera en um 30 pró­sent þeirra íbúða sem byggja á sam­kvæmt sátt­mál­anum eiga að njóta slíks stuðn­ings. Auk þess eiga félags­legar íbúðir á vegum sveit­ar­fé­laga að verða sem næst 5% af öllu nýju hús­næð­i. 

1.000 almennar íbúðir á ári

Heild­ar­sam­tök launa­fólks hafa lagt sér­staka áherslu á fjölgun almennra íbúða, en það eru íbúðir reistar af hús­næð­is­sjálfs­eign­ar­stofn­unum með 30% stofn­fram­lögum frá ríki og sveit­ar­fé­lög­um. Íbúð­irnar eru leigu­í­búðir með við­ráð­an­legri leigu fyrir fólk með tekjur og eignir undir ákveðnum mörk­um. Stofn­fram­lög hafa verið veitt til um 3.000 íbúða um land allt frá árinu 2016. Öfl­ug­asta félagið innan almenna íbúða­kerf­is­ins er Bjarg, leigu­fé­lag í eigu ASÍ og BSRB. Nú þegar hefur félagið afhent tæp­lega 700 íbúð­ir, rúm­lega 200 eru í hönn­un­ar- eða bygg­ing­ar­ferli og um 450 í und­ir­bún­ingi. Þörfin er þó langt umfram fram­boð en um 3.600 manns voru á biðlista hjá Bjargi eftir hús­næði haustið 2022. 

Auglýsing
Það er for­gangs­mál að fjölga almennum íbúðum og BSRB hefur lagt áherslu á að árlega verði veitt stofn­fram­lög til um 1.000 íbúða. Hús­næð­is­sátt­mál­inn gefur fyr­ir­heit um að þetta mark­mið náist en því miður boðar fjár­laga­frum­varp rík­is­stjórn­ar­innar fyrir árið 2023 nið­ur­skurð stofn­fram­laga. BSRB hefur mót­mælt því harð­lega og mun áfram berj­ast fyrir því að fjár­veit­ingar til stofn­fram­laga verði auknar veru­lega á næstu árum.

Hús­næð­is­kostn­aður verði innan við 25% af ráð­stöf­un­ar­tekjum

Árið 2021 var fjórða hvert heim­ili á leigu­mark­aði með íþyngj­andi byrði hús­næð­is­kostn­að­ar. Það þýðir að yfir 40% af ráð­stöf­un­ar­tekjum heim­il­is­ins fór í að greiða leigu. Þessi staða leigj­enda ætti ekki að koma á óvart því að almennt er fólk á leigu­mark­aði tekju­lægra og hús­næð­is­stuðn­ingur stjórn­valda hefur hækkað óveru­lega frá árs­byrjun 2017 á meðan leiga hefur hækkað um 35%. Á sama tíma­bili hækk­uðu ráð­stöf­un­ar­tekjur aðeins um 14%. Í júní voru hús­næð­is­bætur til leigj­enda hækk­aðar um 10% pró­sent en það dugir þó skammt til að mæta þeirri hækkun á leigu­verði sem orðið hefur á síð­ustu árum. Að óbreyttu munu hús­næð­is­bætur lækka að raun­virði á næsta ári. Hvað eig­endur varðar þá voru eitt af hverjum tíu heim­ilum með íþyngj­andi hús­næð­is­kostn­að. Sú staða hefur versnað síðan vegna vaxta­hækk­ana. Áfram­hald­andi nið­ur­skurður vaxta­bóta­kerf­is­ins sem birt­ist í fjár­laga­frum­varp­inu mun ekki mæta þessum heim­ilum og ein af kröfum BSRB er sú að dregið verði úr eigna­skerð­ingum í vaxta­bóta­kerf­inu svo að stuðn­ing­ur­inn nái til miklu fleiri heim­ila. Meg­in­krafan er sú að hús­næð­is­kostn­aður leigj­enda og eig­enda verði ekki umfram 25% af ráð­stöf­un­ar­tekjum heim­ila.

Þessar kröfur sam­taka launa­fólks um fjölgun almennra íbúða og auk­inn hús­næð­is­stuðn­ing eru hóf­samar og sann­gjarn­ar. Þær stuðla að betri hag­stjórn, jöfn­uði og vinna gegn lífs­kjara­skerð­ingu hjá launa­fólki. 

Höf­undur er hag­fræð­ingur BSRB.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sonur mannsins með leppinn: „Svona flúði ég vígasamtök föður míns“
Dakota Adams, sonur leiðtoga vígasamtakanna the Oath Keepers, ólst upp við að heimsendir væri í nánd og að öruggast væri að klæðast herklæðum og eiga sem flestar byssur. Dakota tókst að frelsa móður sína og yngri systkini frá heimilisföðurnum.
Kjarninn 5. desember 2022
Pétur Krogh Ólafsson hefur verið ráðinn í nýtt starf hjá Veitum.
Aðstoðarmaður borgarstjóra ráðinn, án auglýsingar, í nýja yfirmannsstöðu hjá Veitum
Pétur Krogh Ólafsson hefur verið ráðinn í nýtt starf þróunar- og viðskiptastjóra hjá Veitum, dótturfélagi Orkuveitu Reykjavíkur. Starfið var ekki auglýst, samkvæmt svari sem Kjarninn fékk frá Orkuveitunni.
Kjarninn 5. desember 2022
María Heimisdóttir.
María hættir – Vill ekki taka ábyrgð á vanfjármagnaðri stofnun
María Heimisdóttir hefur sagt upp störfum sem forstjóri Sjúkratrygginga Íslands. Hún segist ekki vilja taka ábyrgð á vanfjármagnaðri stofnun.
Kjarninn 5. desember 2022
Samtal við samfélagið – English
Samtal við samfélagið – English
Samtal við samfélagið – Migration and Integration in the Era of Climate Change
Kjarninn 5. desember 2022
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Fólksflutningar og samþætting á tímum loftslagsbreytinga
Kjarninn 5. desember 2022
Helga Árnadóttir hannar og myndskreytir Lestar Flóðhesta
Lestrar Flóðhestar eru fjölskylduverkefni
Lestrar Flóðhestar eru ný spil fyrir börn sem eru að taka sín fyrstu skref í lestri. „Okkur fannst vanta eitthvað fjörugt og skemmtilegt í lestrarúrvalið fyrir byrjendur,“ segir Helga Árnadóttir sem hannar og myndskreytir spilin.
Kjarninn 5. desember 2022
Guðmundur Björgvin Helgason ríkisendurskoðandi á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar.
„Þetta er bara eins og að fara með rangt barn heim af róló“
Guðmundur Björgvin Helgason ríkisendurskoðandi skaut föstum skotum að forsvarsmönnum Bankasýslunnar á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar og sakaði Lárus Blöndal um að hafa talað gegn betri vitund er hann sjálfur kom fyrir nefndina.
Kjarninn 5. desember 2022
Þórður Snær Júlíusson
Er Tene nýju flatskjáirnir eða eru kerfin og þeir sem stjórna þeim kannski vandamálið?
Kjarninn 5. desember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar