Platlýðræði, rökvilla eða geðveiki?

borgin_vef.jpg
Auglýsing

Það er frekar óþægi­leg stað­reynd að átta sig á því árið 2014 á Íslandi að maður býr í raun ekki  í lýð­ræð­is­ríki. Sein­ast þegar ég vissi er það nauð­syn­legur hluti af lýð­ræði að kynna alla val­mögu­leika fyrir fólki og gefa þeim kost á að hafa aðgang að öllum upp­lýs­ingum sem skipta máli.

Núna fyrir sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ingar hefur borið meira og meira á því að ýmsir stórir fjöl­miðlar hafa kerf­is­bundið þaggað niður í litlu flokk­unum sem eru að bjóða sig fram. Rökin sem gefin eru fyrir þess­ari þöggun eru margs­konar en þó aðal­lega af tvennum toga: að þau bjóði bara þeim flokkum sem eru með þing­menn eða þeim sem ná yfir 5% í skoð­ana­könn­un­um. Það hlýtur hver heil­vita maður að sjá að þessi rök eru ekki bara ólýð­ræð­is­leg og við­halda ríkj­andi valda­kerfi heldur fela þau einnig í sér ákveðna rökvillu.

Sú rökvilla kall­ast á máli rök­fræð­inn­ar, hring­skýr­ing. Hring­skýr­ing felur það í sér að for­senda skoð­unar er útskýrð með skoð­un­inni sjálfri og er því ekki raun­veru­lega skýr­ing. Tökum dæmi: Ef ég segi að Guð sé almátt­ugur og ein­hver spyr mig hvernig ég viti það og ég ég svara með því að vísa í orð Bibl­í­unnar getur sá hinn sami spurt mig hvernig ég viti að Biblían segi sann­leik­ann. Ef ég svara með því að segja að auð­vitað sé það satt þar sem Guð almátt­ugur hafi skrifað bibl­í­una segir sig sjálft að þarna er ég komin í hring og engin rök sem halda vatni eru þarna á ferð­inni. Ef við færum þetta yfir í kosn­inga­veru­leik­ann getur hring­skýr­ing litið svona út: Hvers vegna eru þið ekki að mæl­ast með neitt fylgi? Lík­lega vegna þess að ákveðnir sterkir fjöl­miðlar og aðrir við­hafa kerf­is­bundna þöggun á fram­boð­in­u.  Nú, hvers vegna eru þeir með þessa þögg­un? Nú, vegna þess að við erum ekki með nógu mikið fylgi! Þetta sér hver maður að þetta eru ekki væn­leg og mál­efna­leg vinnu­brögð og við­halda ein­göngu ríkj­andi vald­hafa. Þetta fellur alla vega ekki  inn í skil­grein­ing­una á lýð­ræð­is­ríki eins og ég skil það.

Auglýsing

Skemmti­leg­asta útfærslan á þess­ari rökvillu er úr gömlu ára­mótaskaupi frá því snemma á níunda ára­tugnum þar sem frétta­maður er að taka við­tal við tvo afdala bændur í Laug­ar­daln­um. Þar eru þeir spurðir hvort þeir séu með síma. ,,Nei, við erum ekki með neinn síma“. Nú, hvers vegna eru þið ekki með neinn síma spyr frétta­mað­ur­inn. ,,Nú, vegna þess að það hringir aldrei neinn í okk­ur“. Frétta­mað­ur­inn spyr þá í sam­úð­ar­tón: ,,Hvers vegna hringir aldrei neinn í ykk­ur?“. ,, NÚ VEGNA ÞESS AÐ VIÐ HÖFUM EKKI SÍMA!“ hreyta þeir í frétta­mann­inn.

Ein­hverjir gætu sagt að það sé engin skylda fyrir frjálsa fjöl­miðla eða félaga­sam­tök að bjóða öllum með og vissu­lega eng­inn laga­legur grunnur sem kveður á um það. Þessi skylda er hins vegar sið­ferði­leg og enn­fremur mál­efna­leg skylda í lýð­ræð­is­ríki ef fólk vill láta taka sig alvar­lega sem fjöl­miðil að mínu mati. Nú er ég heldur ekki að segja að ástæðan fyrir lágu fylgi standi og falli ein­göngu með umfjöllun til­tek­inna blaða. Vissu­lega er fólk hrætt við nýj­ungar og hræð­ist að atkvæði þeirra nýt­ist ekki sem skyldi. Það er auð­vitað annað mál að eiga við hegðun og hugsun almenn­ings og hvernig þeir mynda sér skoð­an­ir. En ég held að margir geti við­ur­kennt að Íslend­ingar eru ansi fljótir að gleyma og falla fyrir sömu lof­orðum sömu flokka kosn­ingu eftir kosn­ingu þrátt fyrir að þau séu mjög oft svik­in. Ein­hvers staðar sá ég skil­grein­ingu á geð­veiki sem að gera alltaf sama hlut­inn aftur og aftur og búast við nýrri útkomu. Dæmi nú hver fyrir sig.

Höf­undur er í öðru sæti á fram­boðs­lista Dög­unar í Reykja­vík.

Upphafið - Árstíðaljóð
Safnað fyrir fimmtu ljóðarbók Gunnhildar Þórðardóttur.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Guðlaugur Þór Þórðarson
Rúmar 16 milljónir í aðkeypta ráðgjöf og álit vegna þriðja orkupakkans
Kostnaður vegna innlendrar ráðgjafar og álita nemur rúmlega 7,6 milljónum króna og erlends tæpum 8,5 milljónum króna.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Sex ríkisforstjórar með hærri laun en forsætisráðherra
Laun bankastjóra Landsbankans hafa hækkað mest allra ríkisforstjóra, eða um 82 prósent, frá því að bankaráð bankans tók yfir ákvörðun um launakjör hans. Átta ríkisforstjórar eru með hærri laun en flestir ráðherrar.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Vilja steypa Boris Johnson af stóli
Breska stjórnarandstaðan leitar nú að nýjum þingmanni sem gæti orðið forsætisráðherra Bretlands í stað Borisar Johnson. Jeremy Corbyn telur sig vera manninn í verkið, en ekki eru allir innan stjórnarandstöðunnar á sama máli.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Draumur um landakaup
Einhverjir hafa kannski, til öryggis, litið á dagatalið sl. föstudag þegar fréttir bárust af því að Bandaríkjaforseti hefði viðrað þá hugmynd að kaupa Grænland. Þetta var þó ekki aprílgabb og ekki í fyrsta skipti sem þessi hugmynd skýtur upp kollinum.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir
Ok skiptir heiminn máli
Kjarninn 17. ágúst 2019
Peningastefnunefnd í tíu ár
Gylfi Zoega segir að framtíðin muni leiða í ljós hvort áfram takist að ná góðum árangri eins og hafi verið gert með peningastefnu síðustu 10 ára á Íslandi en reynslan síðasta áratuginn sé samt staðfesting þess að það sé hægt ef vilji sé fyrir hendi.
Kjarninn 17. ágúst 2019
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Nýir tímar á Norðurslóðum?
Kjarninn 17. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None